Đặt vấn đề Trong những thập niên gần đây, diện tích trồng trọt hiện đang có xu hướng giảm xuống theo thời gian trong khi áp lực về an ninh lương thực ngày càng lớn do dân số thế giới tăng mạnh mẽ. Trên thực tế, phân bón đã và đang được sử dụng với số lượng lớn trong hoạt động sản xuất nông nghiệp những năm qua - đây còn là một trong những vật tư quan trọng. Phân bón đã giúp làm nâng cao năng suất cây trồng, chất lượng nông sản, trong đó có cây lúa ở Việt Nam. Ngoài ra, phân bón đóng góp khoảng 35 - 40% tổng sản lượng cây trồng (Viện Dinh dưỡng Cây trồng Quốc tế).
Phân vô cơ được ưa chuộng bởi nhà vườn do khả năng cung cấp dinh dưỡng nhanh chóng cũng như sự thuận tiện trong việc bón. Với hành động bón phân vô cơ nhiều, tần suất cao, liên tục sẽ làm tăng chi phí sản xuất, ảnh hưởng xấu đến môi trường, suy thoái, gây xói mòn bạc màu đất và suy giảm năng suất cũng như sản lượng thu hoạch (Saidu & ctv. Theo đó, việc phối hợp sử dụng hợp lý các nguyên - vật liệu hữu cơ để bổ sung cho đất và cây trồng hiện đang là sự chú tâm của sản xuất nông nghiệp bền vững. Cà chua là một loại thực phẩm hàng ngày tuyệt vời với giá trị dinh dưỡng cao.
Cà chua có quả lúc chưa chín có màu xanh, chín ngả màu từ vàng đến đỏ. Loại quả này có vị hơi chua và đây là một nguồn thức ăn dồi dào Vitamin C và A, hơn nữa còn có nhiều lycopene – một hợp chất tốt cho sức khỏe. Theo Đỗ Tất Lợi (1990) [8], cà chua có khả năng bảo vệ những người nghiện hút thuốc khỏi nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến phổi, hợp chất lycopen có trong quả cà chua có tác động vô cùng mạnh mẽ đến việc phòng ngừa sự phát triển của nhiều loại ung thư như ung thư trực tràng, ung h 2 thư ruột kết , tiền liệt tuyến, và nhồi máu cơ tim… Bên cạnh những giá trị dinh dưỡng, nếu nói về mặt kinh tế, quả cà chua là loại quả quan trọng của nhiều vùng chuyên canh, bởi thứ quả này cho năng suất cao, hiệu quả kinh tế, sinh trưởng tốt, về khả năng bảo quản cũng thuận lợi hơn so với các loại rau quả khác, vận chuyển đi xa cũng không gặp quá nhiều khó khăn. Tuy nhiên, để đảm bảo duy trì cho cà chua sinh trưởng tốt, kết trái nhiều, chúng ta cần kết hợp rất nhiều yếu tố khác nhau.
Và, đặc biệt, ảnh hưởng của phân bón đóng vai trò rất quan trọng. Phân bón phải đảm bảo các yếu tố như giá rẻ, có sẵn ở địa phương, cung cấp năng suất ổn định, hiệu quả, không gây hại cho đất cũng như cho môi trường. Chính vì vậy, đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón hữu cơ đến sự sinh trưởng, phát triển của giống cà chua T252 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên’’ được thực hiện nhằm tìm ra loại phân bón hữu cơ thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của giống cà chua T252. Mục đích nghiên cứu đề tài Đề tài này được thực hiện để tìm ra loại phân bón hữu cơ phù hợp cho quá trình sinh trưởng, phát triển cũng như năng suất và chất lượng của giống cà chua T252 trong nhà màng tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
Yêu cầu của đề tài - Đánh giá được ảnh hưởng của một số loại phân bón hữu cơ tới khả năng sinh trưởng của giống cà chua T252 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. - Đánh giá ảnh hưởng của một số loại phân bón hữu cơ đến mức độ sâu bệnh hại của giống cà chua T252 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. - Đánh giá ảnh hưởng của một số loại phân bón hữu cơ đến năng suất, chất lượng của giống cà chua T252 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 1.1 Ý nghĩa khoa học - Nâng cao kỹ năng, rèn luyện khả năng thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học cho sinh viên.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài là tư liệu, nguồn tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu giảng dạy và cũng là cơ sở cho việc thực hiện các nghiên cứu giống cà chua tiếp theo.Ý nghĩa thực tiễn Đề tài bước đầu xác định được các loại phân bón hữu cơ phù hợp với giống cà chua T252 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả này sẽ bổ sung thêm thông tin hữu ích cho nông dân, nhà vườn, sinh viên nghiên cứu lĩnh vực liên quan trong sản xuất cà chua, góp phần quản lý vườn có hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất cây cà chua, giảm chi phí, tăng lãi suất, tăng sự an tâm và an toàn thực phẩm, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻ con người. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Phân hữu cơ là loại phân bón chứa các chất dinh dưỡng như đa, trung, vi lượng dưới dạng các hợp chất hữu cơ, dùng trong canh tác và sản xuất nông nghiệp.
Ngoài ra, phân hữu cơ có nguồn gốc và được hình thành từ tàn dư thân, lá cây, phụ phẩm từ sản xuất nông nghiệp, phân, chất thải gia súc, gia cầm, than bùn hoặc các chất hữu cơ thải từ sinh hoạt, nhà bếp, nhà máy sản xuất thủy hải sản. Việc bón phân hữu cơ giúp cải tạo đất, tăng độ tơi xốp, phì nhiều cho đất qua việc cung cấp, bổ sung các chất hữu cơ, mùn, vi sinh vật và trả lại lượng hữu cơ đã mất. Trong những năm 1960, tình hình sử dụng phân bón trên cả nước diễn biến phức tạp, với sự hạn hẹp của nguồn phân khoáng nên các hộ gia đình, nông dân, các hộ kinh doanh sử dụng phân chuồng với số lượng bình quân hơn 7 tấn/ha/vụ. Từ năm 1980 đến năm 1995, quá trình sản xuất và sử dụng phân hữu cơ có giảm sút, nhưng từ năm 1995 cho đến nay, với yêu cầu thâm canh cao, cùng với hoạt động sản xuất được chính quyền các cấp khuyến khích, nên đã phục hồi được thói quen cũng như hành động sử dụng phân hữu cơ thay cho phân khoáng.
Viện Thổ nhưỡng Nông hoá đã cho điều tra và cung cấp được những kết quả đáng tin cậy: ở hầu khắp các vùng Bắc Trung bộ, Trung du Bắc Bộ và đồng bằng cho kết luận, trung bình cây trồng mỗi thời vụ cần được bón khoảng 9 - 10 tấn/ha/vụ. Từ đó, có thể suy ra lượng phân bón hữu cơ nông dân trên cả nước ta sản xuất, sử dụng vào khoảng 64 triệu tấn phân hữu cơ/năm [15]. Nguồn gốc, phân loại và phân bố cà chua 2. Nguồn gốc Cây cà chua được cho là có nguồn gốc ở Pê-ru, Bô-li-vi-a và Ê-cu-a-đo.
Ngoài ra, cà chua đã được trồng ở Pê-ru và Mê-hi-cô trước khi Columbus tìm h 5 ra Châu Mỹ. Một số loại cà chua thuộc loại cà chua dại có mối quan hệ cận với giống cà chua trồng hiện nay có thể được tìm thấy dọc theo Pê-ru , Ê-cua- đo, Bô-li-vi-a, Chi-lê. Vào những năm 1554, Pier A. Mattioli – một nhà nghiên cứu thực vật đã giới thiệu một số giống cà chua từ Mê Hi Cô có màu vàng nhạt và đỏ.
Vào năm 1650, ở Bắc Âu, thời gian đầu, cà chua chỉ dùng để trang trí để thỏa tính tò mò, tuy nhiên, đến năm 1710, Thomas Jefferson đã trồng cà chua trong vườn nhưng không tìm được kết quả mong muốn trong việc cải tiến giống cà chua. Tiếp đó, năm 1750, ở Anh, cà chua còn được sử dụng để làm thực phẩm, và cuối cùng, cà chua thực sự trở thành loại thực phẩm cho bữa ăn hàng ngày của con người vào năm 1830. Đến thế kỷ XX, loại quả dinh dưỡng này được di thực vào nước Việt Nam, và sau đó được trồng trên diện rộng. Đây là cây rau quan trọng được trồng và sử dụng khắp nơi trên thế giới.
Năm 1863, có tổng cộng 23 giống cà chua được giới thiệu, và sau đó 2 thập kỷ, số lượng đó đã tăng nhanh chóng lên tới 200 giống. Hiện nay, cây cà chua đã có thể đáp ứng được nhu cầu của hầu hết người tiêu dùng trên thế giới, bởi số lượng và chủng loại cà chua rất phong phú, đa dạng (Nguyễn Thúy Hà, 2010) [3]. Phân loại Cây cà chua có tên khoa học là Lycopersicon esculentum Mill thuộc giống họ cà (Sonalaceoe), thuộc dạng cây thân thảo hàng năm hoặc lâu năm thuộc chi Lycopersicon. Chi này thường được chia thành 2 chi tuỳ theo màu sắc của quả: - Chi phụ Eu Lycopersicon (red-fruited): vàng hoặc đỏ nhạt, có hoa tương đối to.
Chi này gồm 2 loại: + L. Esculentum: Cà chua thông thường + L. Pimpinellifolium: Cà chua nhỏ h 6 - Chi phụ Eriopersicon: màu xanh, có sọc tía, có lông, hạt nhỏ. Chi này gồm 5 loại: + L.
Cheesmanii: Hoang dại + L. Chilense: Hoang dại + L. Glandulosum: Hoang dại + L. Hirsutum: Hoang dại + L.
Peruvianum: Hoang dại - Những biến đổi chủng thực vật: + L. Esculentum là giống cà chua chuyên để trồng trọt, có 4 chủng loại: L. Commune: một giống tương đối thông thường L. Validum: Thuộc loại cà chua anh đào, kiểu dáng mập lùn cây đứng, thuộc nhóm sinh sản hữu hạn L.
Grandifolium: Lá hơi giống lá khoai tây, ít hoa L. Pyriforme: quả có hình hơi giống quả lê. Phân bố cà chua trên thế giới Đầu thế kỷ XVI, cà chua được vận chuyển vào Italia qua đường thủy. Tới năm 1570, các nước bao gồm Đức, Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha cũng đã biết đến giống cà chua có hình quả nhỏ.
Vào năm 1596, ở Anh, cà chua đã được trồng dùng làm cây cảnh gọi là “Love Apple”. Cho đến thế kỷ XVII, khắp lục địa Châu Âu được trồng rộng rãi bởi cà chua, tuy nhiên người dân chỉ xem cây cà chua như một loại cây cảnh , hơn nữa cây cà chua còn bị quan niệm sai lầm, họ cho đây là loại quả có độc. Cho đến thế kỷ XVIII, ở châu Âu, cây cà chua được công nhận là cây thực phẩm, trước tiên là ở I-ta-lia và Tây Ban Nha. Ở Châu Á, cà chua xuất hiện vào đầu thế kỷ XVIII, nơi xuất hiện đầu tiên ở Phi-lip-pin, Ma-lay-si-a và In-đô-nê-xi-a, thông qua người Hà Lan các thương gia từ Châu Âu, Bồ Đào Nha.
Từ đó, cà chua được phổ biến ở Châu Á. Ở Châu Bắc Mỹ lần đầu tiên người ta nói đến cà chua vào năm 1710, h 7 tuy nhiên, mới đầu loại quả này chưa được chấp nhận do người dân quan niệm rằng cà chua chứa độc, gây hại cho sức khỏe.