Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu ảnh hưởng của tổ hợp phân vô cơ đến sinh trưởng và năng suất giống đậu tương đt51 vụ hè thu 2017 tại huyện võ nhai tỉnh thái nguyên

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu ảnh hưởng của tổ hợp phân vô cơ đến sinh trưởng và năng suất giống, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nông Văn Quỳnh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Phương Oanh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Phân Vô Cơ Đến Năng Suất Đậu Tương ĐT51 Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.4. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.4.1. Cơ sở khoa học
• 1.4.2. Nhu cầu dinh dưỡng của đậu tương
• 1.4.3. Vai trò của phân bón đối với cây đậu tương
• 1.4.4. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương trên thế giới
• 1.4.4.1. Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới
• 1.4.4.2. Kết quả nghiên cứu về bón phân đậu tương trên thế giới và Việt Nam
• 1.4.4.2.1. Kết quả nghiên cứu về bón phân đậu tương trên thế giới
• 1.4.4.2.2. Kết quả nghiên cứu bón phân cho đậu tương ở Việt Nam
• 1.4.4.3. Tình hình sản suất đậu tương ở Việt Nam
• 1.4.4.4. Tình hình sản xuất đậu tương ở Thái Nguyên
• 1.5. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.5.3. Quy trình kĩ thuật
• 1.5.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.5.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.5.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 1.5.5.2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 1.5.5.2.1. Các chỉ tiêu về sinh trưởng và phát triển
• 1.5.5.2.2. Chỉ tiêu sinh lý
• 1.5.5.2.3. Các yếu tố cấu thành năng suất
• 1.5.5.3. Đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh hại
• 1.5.5.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.6.1. Ảnh hưởng của tổ hợp phân bón vô cơ đến thời gian sinh trưởng của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2017 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 1.6.1.1. Giai đoạn từ gieo đến mọc
• 1.6.1.2. Giai đoạn từ gieo đến phân cành
• 1.6.1.3. Giai đoạn từ gieo đến ra hoa
• 1.6.1.4. Giai đoạn từ gieo đến chắc xanh
• 1.6.1.5. Giai đoạn từ gieo đến chín
• 1.6.2. Ảnh hưởng của một số tổ hợp phân vô cơ đến đặc điểm hình thái của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2017 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 1.6.2.1. Chiều cao cây
• 1.6.2.2. Đường kính thân, số cành cấp 1 và số đốt
• 1.6.3. Ảnh hưởng của các loại phân vô cơ đến một số chỉ tiêu sinh lý của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2017 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 1.6.4. Ảnh hưởng của phân bón vô cơ đến khả năng hình thành nốt sần của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2017 tại Võ Nhai, Thái Nguyên
• 1.6.5. Ảnh hưởng của các loại phân vô cơ đến mức độ nhiễm sâu bệnh và khả năng chống đổ của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2017 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 1.6.5.1. Sâu bệnh hại
• 1.6.6. Khả năng chống đổ
• 1.6.7. Ảnh hưởng của các loại phân vô cơ đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2017 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• 1.6.7.1. Số quả chắc/cây
• 1.6.7.2. Số hạt chắc/quả
• 1.6.7.3. Khối lượng 1000 hạt
• 1.6.7.4. Năng suất lý thuyết
• 1.6.7.5. Năng suất thực thu
• 2. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của phân vô cơ đến năng suất đậu tương ĐT51 tại Thái Nguyên. Đậu tương là cây trồng quan trọng, cung cấp thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Tuy nhiên, năng suất đậu tương ở Việt Nam còn thấp do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc sử dụng phân bón chưa hợp lý. Mục tiêu của nghiên cứu là xác định lượng phân bón vô cơ thích hợp để nâng cao năng suất và chất lượng của giống đậu tương ĐT51.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của phân bón đến các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương ĐT51. Cụ thể, nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố như chiều cao cây, số lượng cành, khả năng hình thành nốt sần, và mức độ nhiễm sâu bệnh. Kết quả sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc quản lý dinh dưỡng cây trồng, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

II. Tình hình sản xuất đậu tương tại Thái Nguyên

Tình hình sản xuất đậu tương tại Thái Nguyên trong những năm gần đây cho thấy sự giảm sút về năng suất và sản lượng. Nguyên nhân chủ yếu là do chuyển đổi cơ cấu cây trồng và việc sử dụng phân bón không hợp lý. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc áp dụng các tổ hợp phân vô cơ phù hợp có thể cải thiện đáng kể năng suất. Đặc biệt, việc sử dụng phân bón hợp lý không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng đất, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cây đậu tương.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất

Năng suất đậu tương phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có giống, kỹ thuật canh tác và chế độ phân bón. Việc sử dụng phân bón hợp lý có thể làm tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và cải thiện các yếu tố cấu thành năng suất như số quả chắc/cây và khối lượng 1000 hạt. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các loại phân vô cơ có thể giúp cây đậu tương phát triển tốt hơn, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Các tổ hợp phân vô cơ được áp dụng theo các công thức khác nhau để đánh giá ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương ĐT51. Phương pháp thí nghiệm bao gồm việc theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, sinh lý và các yếu tố cấu thành năng suất. Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích để đưa ra kết luận về hiệu quả của các loại phân bón.

3.1. Thiết kế thí nghiệm

Thiết kế thí nghiệm bao gồm nhiều công thức phân bón khác nhau, từ đó đánh giá tác động của từng loại phân đến sự phát triển của cây đậu tương. Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lượng cành, và khả năng hình thành nốt sần sẽ được ghi nhận và phân tích. Kết quả từ thí nghiệm sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng các biện pháp canh tác hiệu quả hơn trong sản xuất đậu tương.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng phân vô cơ có ảnh hưởng tích cực đến năng suất đậu tương ĐT51. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lượng cành và khả năng hình thành nốt sần đều được cải thiện khi áp dụng các tổ hợp phân bón hợp lý. Năng suất thực thu cũng tăng lên đáng kể, cho thấy rằng việc quản lý dinh dưỡng cây trồng là rất quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.1. Đánh giá hiệu quả phân bón

Đánh giá hiệu quả của các loại phân vô cơ cho thấy rằng việc áp dụng phân bón hợp lý không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng phân bón cân đối có thể giúp cây đậu tương phát triển tốt hơn, từ đó nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện môi trường. Kết quả này có thể được áp dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp tại các vùng trồng đậu tương khác.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Bối cảnh và thực trạng ngành nông nghiệp

Đậu tương (Glycine max (L.) Merrill) là một trong những cây thực phẩm và cây công nghiệp ngắn ngày có giá trị kinh tế chiến lược hàng đầu trên phạm vi toàn cầu. Với hàm lượng protein chiếm từ 32% – 45%, lipid từ 12% – 24%, glucid từ 16% – 20% cùng hệ axit amin thiết yếu (Lysine, Cysteine, Tryptophan, Leucine, Methionine), đậu tương đóng vai trò cốt lõi trong an ninh lương thực và công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi.

Theo số liệu từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAOSTAT), sản lượng đậu tương thế giới năm 2016 đạt 334,89 triệu tấn với năng suất trung bình 27,55 tạ/ha (dẫn đầu là Hoa Kỳ với 35,00 tạ/ha, Brazil 29,04 tạ/ha, Argentina 30,14 tạ/ha). Ngược lại, tại Việt Nam, diện tích gieo trồng đậu tương giảm dần từ 119,61 nghìn ha (năm 2012) xuống 99,57 nghìn ha (năm 2016), năng suất bình quân chỉ đạt 16,31 tạ/ha. Riêng tại tỉnh Thái Nguyên, diện tích giảm từ 119,6 nghìn ha xuống 94,0 nghìn ha với năng suất 15,7 tạ/ha. Tại huyện vùng cao Võ Nhai, tập quán canh tác của nông dân chủ yếu bón phân theo ước lượng cảm tính, thiếu cân đối giữa đạm, lân, kali và hữu cơ, dẫn đến thoái hóa đất dốc và hiệu suất sử dụng phân bón rất thấp.

graph TD
    A["Tập quán bón phân cảm tính tại Võ Nhai"] --> B["Mất cân đối dinh dưỡng N-P-K"]
    B --> C["Kìm hãm nốt sần Rhizobium & thoái hóa đất dốc"]
    B --> D["Năng suất thấp 15.7 tạ/ha & sâu bệnh gia tăng"]
    E["Nghiên cứu tổ hợp phân vô cơ ĐT51"] --> F["Tối ưu hóa tỷ lệ 30N : 60P2O5 : 40K2O"]
    F --> G["Cân bằng sinh lý: CSDTL 5.57 & Nốt sần 40.76/cây"]
    G --> H["Năng suất thực thu đạt cực đại: 27.61 tạ/ha (+49.0%)"]

Vấn đề nghiên cứu cụ thể (Problem Statement)

• Hiệu suất nông học thấp: Canh tác đậu tương giống mới ĐT51 vụ Hè Thu trên đất đồi chua thiếu hụt quy trình bón phân N-P-K tối ưu, làm giảm khả năng cố định đạm sinh học (Biological Nitrogen Fixation - BNF).
• Lãng phí chi phí đầu vào: Hiện tượng bón thừa đạm vô cơ gây ức chế vi khuẩn nốt sần Rhizobium japonicum, tăng mức độ nhiễm sâu cuốn lá (Lamprosema indicata) và nguy cơ đổ ngã.
• Suy giảm năng suất cá thể: Thiếu hụt lân và kali làm hạn chế quá trình hình thành nốt sần hữu hiệu, giảm tỷ lệ đậu quả, trọng lượng 1000 hạt ($P_{1000}$) và năng suất thực thu ($NSTT$).

Mục tiêu dự án

1. Mục tiêu 1: Xác định ảnh hưởng của 5 tổ hợp phân bón vô cơ (N-$P_2O_5$-$K_2O$) trên nền 1.000 kg/ha phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh đến đặc điểm sinh trưởng, hình thái của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2017 tại huyện Võ Nhai.
2. Mục tiêu 2: Định lượng biến thiên các chỉ tiêu sinh lý then chốt gồm chỉ số diện tích lá ($CSDTL$), khả năng tích lũy vật chất khô ($KNTLVCK$), và động thái phát triển hệ nốt sần hữu hiệu qua các thời kỳ hoa rộ và chắc xanh.
3. Mục tiêu 3: Đánh giá mức độ nhiễm sâu cuốn lá, sâu đục quả (Etiella zinckenella), bệnh gỉ sắt (Phakopsora pachyrhizi) và chỉ số chống đổ ngã.
4. Mục tiêu 4: Xác định công thức phân bón tối ưu mang lại năng suất thực thu cao nhất, làm cơ sở khoa học để chuyển giao gói kỹ thuật thâm canh đậu tương ĐT51 tại địa phương.

Giải pháp kỹ thuật và căn cứ khoa học

Thiết lập thí nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) 5 công thức với 3 lần lặp lại trên diện tích 127,5 $m^2$. Tổ hợp phân bón được thiết kế dựa trên nguyên lý cân đối N-P-K và hiệp đồng dinh dưỡng: lân ($P_2O_5$) kích thích phát triển rễ và nốt sần; kali ($K_2O$) thúc đẩy vận chuyển đồng hóa chất về hạt; đạm ($N$) được bón mồi thúc đẩy sinh trưởng giai đoạn đầu mà không ức chế quá trình cộng sinh cố định đạm.

Kết quả kỳ vọng và chỉ số đo lường

• Năng suất thực thu ($NSTT$) vượt ngưỡng 25,0 tạ/ha (vượt mức trung bình địa phương > 60%).
• Khối lượng 1000 hạt đạt trên 185 g.
• Mật độ nốt sần hữu hiệu thời kỳ chắc xanh > 35 nốt/cây.
• Phân tích phương sai (ANOVA) đạt độ tin cậy $P < 0.05$.

Phạm vi và giới hạn

• Địa bàn: Xóm Cây Hồng, xã Lâu Thượng, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian: Vụ Hè Thu (20/07/2017 – 15/11/2017).
• Đối tượng: Giống đậu tương thuần ĐT51 do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Đậu đỗ (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam - VAAS) chọn tạo.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Các quy trình bón phân đậu tương hiện hành tại vùng trung du miền núi phía Bắc bộc lộ nhiều điểm hạn chế khi chuyển giao giống mới ĐT51:

Giải pháp canh tác	Ưu điểm	Nhược điểm	Đánh giá hiệu quả kinh tế
Tập quán nông hộ (Bón N đơn lẻ, thiếu P-K)	Chi phí ban đầu thấp, thao tác đơn giản.	Cây vống lốp, dễ đổ ngã, nốt sần teo nhỏ, năng suất chỉ đạt 14,0 – 16,0 tạ/ha.	Kém bền vững, tỷ suất lợi nhuận/vốn thấp.
Quy trình Vũ Đình Chính (20N + 90$P_2O_5$ + 90$K_2O$)	Năng suất hạt khá, nốt sần phát triển tốt trên đất dốc.	Chi phí P và K quá cao, tỷ lệ N thấp khiến giai đoạn phân cành chậm phát triển.	Chi phí phân bón cao, khó nhân rộng đại trà.
Quy trình Đỗ Thị Xô (40N + 60$P_2O_5$ + 40$K_2O$ + Phân chuồng)	Cây sinh trưởng khỏe, độ phì đất cải thiện.	Đòi hỏi lượng phân chuồng lớn (8 tấn/ha), nguồn cung hữu cơ truyền thống khan hiếm.	Chi phí nhân công vận chuyển và phối trộn lớn.
Giải pháp đề xuất (CT3: Nền 1 tấn HCVS + 30N + 60$P_2O_5$ + 40$K_2O$)	Cân đối dinh dưỡng, tối ưu hóa $CSDTL$, nốt sần cực đại, $NSTT$ đạt 27,61 tạ/ha.	Cần tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật bón lót và bón thúc đúng giai đoạn 3 lá thật.	Hiệu quả kinh tế cao nhất, tiết kiệm chi phí phân bón vô cơ.

Yêu cầu kỹ thuật theo mô hình MoSCoW

• Must Have: Bón lót 100% phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh (1.000 kg/ha) + 100% $P_2O_5$ + 50% $K_2O$; bón thúc 100% N + 50% $K_2O$ kết hợp xới xáo, vun gốc ở giai đoạn 3 lá thật; duy trì mật độ chuẩn 30 cây/$m^2$.
• Should Have: Tưới nước bổ sung vào 2 giai đoạn mẫn cảm: trước phân hóa mầm hoa và quả vào chắc.
• Could Have: Phun bổ sung phân bón lá chứa vi lượng Bo, Mangan, Kẽm khi thời tiết khô hạn kéo dài.
• Won't Have: Không bón đạm rải rác sau giai đoạn ra hoa rộ; không bón tập trung sát gốc hạt giống lúc gieo tránh cháy mầm.

Thiết kế hệ thống thí nghiệm

Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (Randomized Complete Block Design - RCBD):

+-------------------------------------------------------------------+
|                        DẢI BẢO VỆ (1.0 m)                         |
+-------------------+-----------------------+-----------------------+
| Khối I            | Khối II               | Khối III              |
| [CT4] [CT5] [CT1] | [CT5] [CT3] [CT4]     | [CT2] [CT1] [CT3]     |
| [CT3] [CT2]       | [CT2] [CT1]           | [CT4] [CT5]           |
+-------------------+-----------------------+-----------------------+
|                        DẢI BẢO VỆ (1.0 m)                         |
+-------------------------------------------------------------------+

Thông số kỹ thuật hệ thống

• Tổng diện tích ô thí nghiệm: $S_{ô} = 5,0\text{ m} \times 1,7\text{ m} = 8,5\text{ m}^2$.
• Tổng diện tích thực nghiệm (15 ô): $S_{\text{total}} = 8,5\text{ m}^2 \times 15 = 127,5\text{ m}^2$.
• Khoảng cách gieo: Hàng cách hàng 35 cm, cây cách cây 9 cm (tương ứng mật độ lý thuyết 31,7 cây/$m^2$, duy trì mật độ thực tế 30 cây/$m^2$).
• Quy cách 5 công thức dinh dưỡng (trên nền 1.000 kg/ha phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh):
  • CT1: Nền + 0 kg N + 20 kg $P_2O_5$ + 20 kg $K_2O$/ha
  • CT2: Nền + 20 kg N + 40 kg $P_2O_5$ + 40 kg $K_2O$/ha
  • CT3 (Đối chứng): Nền + 30 kg N + 60 kg $P_2O_5$ + 40 kg $K_2O$/ha
  • CT4: Nền + 40 kg N + 80 kg $P_2O_5$ + 80 kg $K_2O$/ha
  • CT5: Nền + 50 kg N + 100 kg $P_2O_5$ + 100 kg $K_2O$/ha

Phương pháp nghiên cứu và quản trị chất lượng

• Quy chuẩn áp dụng: QCVN 01-58:2011/BNNPTNT về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng của giống đậu tương.
• Công cụ thống kê sinh học: Sử dụng phần mềm IRRISTAT phiên bản 5.0 và Microsoft Excel để phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định sai khác trung bình bằng $LSD_{0.05}$ và hệ số biến động $CV%$.

---

Implementation và kết quả

Quy trình kỹ thuật và triển khai thực địa

Quy trình triển khai 4 giai đoạn thâm canh giống ĐT51 được chuẩn hóa qua các bước:

[Gieo hạt: Mật độ 30 cây/m2] 
[1 - 2 lá thật: Xới phá váng]

Công thức tính toán chỉ tiêu sinh lý và năng suất

1. Chỉ số diện tích lá ($CSDTL$): $$CSDTL = \frac{P_B}{P_A \times 100 \times 3} \times M$$ Trong đó: $P_A$: Khối lượng $1\text{ dm}^2$ lá chuẩn (g); $P_B$: Tổng khối lượng lá của 3 cây mẫu (g); $M$: Mật độ cây trên đơn vị diện tích ($30\text{ cây/m}^2$).

2. Khả năng tích lũy vật chất khô ($KNTLVCK$): $$KNTLVCK = \frac{P_K}{3} \text{ (g/cây)}; \quad \text{Tỷ lệ chất khô (%)} = \frac{P_K}{P_T} \times 100$$ Trong đó: $P_K$: Khối lượng sấy khô kiệt 3 cây mẫu ($85^\circ\text{C}$ đến khối lượng không đổi); $P_T$: Khối lượng tươi của 3 cây mẫu.

3. Năng suất lý thuyết ($NSLT$): $$NSLT (\text{tạ/ha}) = \frac{\text{Số quả chắc/cây} \times \text{Số hạt chắc/quả} \times P_{1000} \times M}{10.000}$$

Script Python mô phỏng kiểm định ANOVA và phân tích sinh trắc học

import numpy as np
import pandas as pd
from scipy import stats

# Dữ liệu năng suất thực thu (NSTT - tạ/ha) 5 công thức qua 3 lần nhắc lại
data = {
    'CT1': [18.40, 18.65, 18.54],
    'CT2': [22.30, 22.60, 22.51],
    'CT3': [27.50, 27.80, 27.53],
    'CT4': [25.10, 25.40, 25.19],
    'CT5': [25.05, 25.35, 25.17]
}

df = pd.DataFrame(data)
f_val, p_val = stats.f_oneway(df['CT1'], df['CT2'], df['CT3'], df['CT4'], df['CT5'])

print(f"--- KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ANOVA NĂNG SUẤT THỰC THU ---")
print(f"Giá trị F tính toán: {f_val:.3f}")
print(f"P-value: {p_val:.5e}")

# Tính toán các giá trị trung bình và sai số
summary = pd.DataFrame({
    'NSTT_Mean': df.mean(),
    'Std_Dev': df.std(),
    'CV(%)': (df.std() / df.mean()) * 100
})
print(summary)

Kết quả kiểm định và số liệu thực nghiệm

1. Động thái tăng trưởng và các giai đoạn sinh trưởng

Thời gian sinh trưởng (TGST) của giống ĐT51 tại Võ Nhai dao động từ 89 đến 91 ngày, thuộc nhóm giống chín sớm, thích hợp cho cơ cấu luân canh cây vụ đông:

• Giai đoạn gieo – mọc: 5 – 6 ngày.
• Giai đoạn gieo – phân cành: 28 – 30 ngày.
• Giai đoạn gieo – ra hoa: 35 – 37 ngày (CT1 ra hoa sớm nhất ở ngày 35 do thiếu đạm ức chế sinh trưởng thân lá).
• Giai đoạn gieo – chắc xanh: 64 – 67 ngày.
• Giai đoạn gieo – chín: CT1 (89 ngày), CT2 (91 ngày), CT3 (90 ngày), CT4 (90 ngày), CT5 (91 ngày).

2. Đặc điểm nông học và hình thái thân cành

Ảnh hưởng của tổ hợp phân bón thể hiện rõ rệt lên chiều cao cây và đường kính thân ($P < 0.05$):

Chỉ tiêu hình thái	CT1	CT2	CT3 (Đ/C)	CT4	CT5	$LSD_{0.05}$	CV (%)
Chiều cao phân cành (cm)	23,28	23,90	22,60	24,28	23,68	-	-
Chiều cao cây khi chín (cm)	57,26	69,46	71,46	74,73	73,96	2,18	12,4
Số cành cấp 1 (cành/cây)	3,56	3,03	3,56	3,10	3,66	-	13,4
Số đốt trên thân chính (đốt)	11,46	13,16	13,02	14,96	14,83	0,88	11,2
Đường kính thân chính (mm)	2,56	3,60	3,66	4,16	4,36	0,22	-

Nhận xét: CT4 và CT5 có chiều cao cây lớn nhất (74,73 cm và 73,96 cm) và đường kính thân lớn nhất (4,16 mm và 4,36 mm), tuy nhiên chiều cao quá mức ở CT4 làm tăng nguy cơ đổ ngã khi gặp mưa dông.

3. Chỉ tiêu sinh lý và phát triển nốt sần

Chỉ tiêu theo dõi	CT1	CT2	CT3 (Đ/C)	CT4	CT5	$LSD_{0.05}$	CV (%)
CSDTL hoa rộ ($m^2/m^2$)	2,41	3,67	4,78	4,61	3,52	-	3,12
CSDTL chắc xanh ($m^2/m^2$)	4,19	4,61	5,57	5,85	4,97	-	5,33
Vật chất khô chắc xanh (g/cây)	17,23	25,33	28,53	26,43	26,43	-	12,55
Tỷ lệ chất khô chắc xanh (%)	22,03	24,12	28,45	27,54	28,36	-	1,64
Số nốt sần hữu hiệu - Chắc xanh (cái/cây)	38,96	32,10	40,76	40,33	33,13	1,46	12,66
Khối lượng nốt sần - Chắc xanh (g/cây)	1,00	1,15	1,50	1,53	1,51	0,16	5,33

Cơ chế sinh lý: Ở CT5, bón đạm liều cao (50 kg N/ha) làm ức chế sự hình thành nốt sần giai đoạn hoa rộ (chỉ đạt 24,76 nốt/cây và 0,61 g/cây). CT3 đạt chỉ số diện tích lá tối ưu ($5,57\text{ m}^2/\text{m}^2$) kết hợp khả năng tích lũy chất khô cao nhất ($28,53\text{ g/cây}$), tạo tiền đề quang hợp tích lũy vào hạt.

4. Sâu bệnh hại và khả năng chống đổ

• Sâu cuốn lá (Lamprosema indicata): CT3 có tỷ lệ nhiễm thấp nhất (7,33%), CT1 nhiễm nặng nhất (10,33%).
• Sâu đục quả (Etiella zinckenella): Dao động từ 5,66% (CT2) đến 9,70% (CT1). CT3 ở mức thấp (7,33%).
• Bệnh gỉ sắt (Phakopsora pachyrhizi): Tất cả các công thức đều đạt điểm 5 (mức độ trung bình: 5% – 25% diện tích lá bị hại).
• Khả năng chống đổ: CT1, CT2, CT3, CT5 đạt điểm 1 (hầu hết các cây đứng thẳng). Riêng CT4 đạt điểm 2 (< 25% cây bị đổ rạp) do thân phát triển quá cao dưới tác động của tổ hợp phân bón $40\text{N} + 80\text{P}_2\text{O}_5 + 80\text{K}_2\text{O}$.

5. Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu

Chỉ tiêu năng suất	CT1	CT2	CT3 (Đ/C)	CT4	CT5	$LSD_{0.05}$	CV (%)
Số quả chắc/cây (quả)	26,60	29,03	42,56	38,96	39,60	1,69	12,33
Số hạt chắc/quả (hạt)	2,30	2,38	2,60	2,38	2,41	-	-
Khối lượng 1000 hạt ($P_{1000}$ - g)	176,70	182,60	192,83	188,56	187,30	3,30	12,90
Năng suất lý thuyết ($NSLT$ - tạ/ha)	45,75	56,00	64,83	64,71	61,43	5,10	6,40
Năng suất thực thu ($NSTT$ - tạ/ha)	18,53	22,47	27,61	25,23	25,19	1,59	5,13

So sánh Năng suất thực thu (NSTT) giữa các công thức (tạ/ha):
CT1 (0N-20P-20K)     : 18.53 ██████████████████
CT2 (20N-40P-40K)    : 22.47 ██████████████████████
CT3 (30N-60P-40K) ĐC : 27.61 ███████████████████████████ (Cao nhất, P < 0.05)
CT4 (40N-80P-80K)    : 25.23 █████████████████████████
CT5 (50N-100P-100K)  : 25.19 █████████████████████████

---

Đổi mới và đóng góp

1. Xác lập tỷ lệ phân bón tối ưu cho giống ĐT51: Đề tài chứng minh công thức CT3 ($30\text{N} + 60\text{P}_2\text{O}_5 + 40\text{K}_2\text{O}$ trên nền 1.000 kg phân hữu cơ vi sinh) là ngưỡng tối hảo, giúp năng suất thực thu đạt 27,61 tạ/ha, tăng 49,00% so với công thức đối chứng thiếu phân (CT1: 18,53 tạ/ha) và tăng 22,87% so với CT2 (22,47 tạ/ha).
2. Minh chứng định luật năng suất cận biên giảm dần (Law of Diminishing Returns): Việc tăng lượng phân lên CT4 ($40\text{N} + 80\text{P}_2\text{O}_5 + 80\text{K}_2\text{O}$) và CT5 ($50\text{N} + 100\text{P}_2\text{O}_5 + 100\text{K}_2\text{O}$) không làm tăng năng suất ($NSTT$ đạt 25,23 và 25,19 tạ/ha, thấp hơn CT3 có ý nghĩa ở mức xác suất 95%), đồng thời làm tăng chi phí và rủi ro đổ ngã (CT4 điểm đổ ngã mức 2).
3. Bảo tồn và phát huy hoạt lực vi khuẩn nốt sần Rhizobium: Xác định mức bón 30 kg N/ha bón thúc ở giai đoạn 3 lá thật vừa cung cấp đạm kịp thời cho sinh trưởng sinh dưỡng, vừa duy trì mật độ nốt sần hữu hiệu cực đại (40,76 nốt/cây; 1,50 g/cây), không gây hiện tượng "lười cố định đạm" như ở mức 50 kg N/ha của CT5.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản canh tác thực tế tại địa phương

• Mô hình luân canh: Áp dụng hiệu quả trong hệ thống cơ cấu cây trồng: Lúa Xuân – Đậu tương Hè Thu (ĐT51) – Cây vụ Đông (Ngô/Rau màu) tại các chân đất vàn, đất bãi ven sông và đất đồi thấp huyện Võ Nhai.
• Quy trình chuẩn hóa: 1 ha gieo 65 – 70 kg hạt giống ĐT51; bón lót toàn bộ 1.000 kg phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh + 375 kg Supe lân Lâm Thao ($16%\text{ P}_2\text{O}_5$) + 33 kg Kali Clorua ($60%\text{ K}_2\text{O}$); bón thúc sau gieo 15 – 18 ngày gồm 65 kg Urê ($46%\text{ N}$) + 33 kg Kali Clorua.

Hạch toán kinh tế và phân tích hiệu quả vốn đầu tư (ROI)

Bảng hạch toán chi phí và doanh thu cho 1 ha đậu tương ĐT51 áp dụng công thức CT3 (giá tham khảo thời điểm nghiên cứu):

Hạng mục chi phí / Doanh thu	Đơn giá (VNĐ)	Định mức / ha	Thành tiền (VNĐ)
Giống đậu tương ĐT51	35.000 đ/kg	70 kg	2.450.000
Phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh	3.500 đ/kg	1.000 kg	3.500.000
Đạm Urê ($46%\text{ N}$)	9.000 đ/kg	65 kg	585.000
Supe lân Lâm Thao ($16%\text{ P}_2\text{O}_5$)	3.200 đ/kg	375 kg	1.200.000
Kali Clorua ($60%\text{ K}_2\text{O}$)	10.000 đ/kg	66 kg	660.000
Thuốc BVTV & Xử lý hạt	Trọn gói	-	1.200.000
Công lao động (Làm đất, gieo, chăm sóc, thu hoạch)	180.000 đ/công	60 công	10.800.000
TỔNG CHI PHÍ ĐẦU TƯ			20.395.000
Doanh thu: Năng suất thực thu 2,761 tấn (27,61 tạ)	22.000 đ/kg hạt	2.761 kg	60.742.000
LỢI NHUẬN THUẦN (LÃI RÒNG)			40.347.000
Tỷ suất lợi nhuận / Chi phí (ROI)			197,8%

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Thí nghiệm mới được đánh giá trong 01 vụ Hè Thu năm 2017 tại một tiểu vùng sinh thái (xã Lâu Thượng, huyện Võ Nhai), cần kiểm chứng tính ổn định qua nhiều vụ và các chân đất khác nhau (đất phù sa cổ, đất dốc tụ).
• Chưa phân tích chuyên sâu dư lượng nitrat ($NO_3^-$) trong hạt và hàm lượng dinh dưỡng khoáng sau thu hoạch trong đất.

Hướng phát triển tiếp theo

• Khảo nghiệm bổ sung các công thức phối trộn phân khoáng N-P-K kết hợp chế phẩm vi sinh cố định đạm chuyên biệt (Bradyrhizobium japonicum) dạng bón trộn hạt.
• Xây dựng mô hình chuỗi liên kết sản xuất đậu tương ĐT51 theo tiêu chuẩn VietGAP phục vụ các nhà máy chế biến sữa hạt và thực phẩm hữu cơ.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Nông học: Tiếp cận tài liệu thực nghiệm chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng RCBD và kỹ thuật xử lý số liệu bằng ANOVA/IRRISTAT.
• Kỹ sư Nông nghiệp & Cán bộ Khuyến nông: Có bộ công thức định lượng chi tiết để xây dựng quy trình thâm canh đậu tương ĐT51 chuyển giao cho nông dân miền núi.
• Bà con nông dân & Hợp tác xã: Nâng cao năng suất cây trồng thêm 11 – 12 tạ/ha, tăng thu nhập ròng trên 40 triệu đồng/ha/vụ, cải tạo độ phì cho đất trồng luân canh.
• Nhà khoa học cây trồng: Cung cấp dẫn liệu thực tế về động thái tích lũy chất khô và phản ứng dinh dưỡng của dòng giống ĐT51 trong vụ Hè Thu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thời điểm bón phân nào mang lại hiệu quả hấp thu cao nhất cho đậu tương ĐT51?

Đậu tương mẫn cảm với dinh dưỡng khoáng nồng độ cao lúc hạt nảy mầm. Quy trình chuẩn đòi hỏi: Bón lót toàn bộ lân, hữu cơ vi sinh và 50% kali trước khi gieo (lấp đất sâu 8 – 10 cm, không để phân tiếp xúc trực tiếp với hạt giống). Toàn bộ đạm và 50% kali còn lại bón thúc tập trung tại thời điểm cây đạt 3 lá thật kết hợp xới xáo và vun gốc.

2. Tại sao bón tăng lượng đạm lên 50 kg N/ha (CT5) lại làm giảm năng suất so với 30 kg N/ha (CT3)?

Bón thừa đạm làm ức chế enzym nitrogenase của vi khuẩn nốt sần Rhizobium japonicum, giảm số lượng và khối lượng nốt sần hữu hiệu (thời kỳ hoa rộ chỉ đạt 24,76 nốt/cây so với 31,90 nốt/cây ở CT3). Cây phát triển sinh dưỡng thân lá quá mạnh làm giảm tỷ lệ tích lũy chất khô vào hạt, đồng thời thu hút sâu bệnh hại.

3. Đậu tương ĐT51 có khả năng chống đổ ngã như thế nào?

Giống ĐT51 có thân cứng, phân cành gọn. Ở các công thức bón phân hợp lý (CT1, CT2, CT3, CT5), khả năng chống đổ đạt điểm 1 (hầu hết cây đứng thẳng). Khi bón phân quá mức (CT4: 40N + 80P + 80K), chiều cao cây vọt lên 74,73 cm làm tăng chỉ số đổ ngã lên điểm 2 (< 25% cây bị nghiêng đổ).

4. Bón phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh có vai trò gì trong thí nghiệm?

Phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh cung cấp mùn hữu cơ, các chủng vi sinh vật phân giải lân và cố định đạm, giúp cân bằng độ pH đất chua tại Võ Nhai (duy trì pH 6,0 – 6,5), tạo môi trường tối ưu cho rễ hấp thu lân và hoạt hóa vi khuẩn nốt sần.

5. Giống đậu tương ĐT51 có thể bố trí trong các khung thời vụ nào?

ĐT51 có thời gian sinh trưởng ngắn (89 – 91 ngày trong vụ Hè Thu), thích hợp bố trí trong cơ cấu 3 vụ/năm: Vụ Xuân (gieo cuối tháng 2 - đầu tháng 3), vụ Hè Thu (gieo cuối tháng 7 - đầu tháng 8) và vụ Đông trên đất 2 lúa (gieo trước 05/10).

---

Kết luận

Đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của tổ hợp phân vô cơ đến sinh trưởng và năng suất giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2017 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên" đã giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt quy trình phân bón chuẩn hóa cho vùng đất dốc trung du.

Kết quả khẳng định Công thức 3 (Nền 1.000 kg phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh + 30 kg N + 60 kg $P_2O_5$ + 40 kg $K_2O$/ha) là tổ hợp dinh dưỡng tối ưu nhất:

• Thúc đẩy chỉ số diện tích lá đạt $5,57\text{ m}^2/\text{m}^2$, tích lũy chất khô đạt $28,53\text{ g/cây}$.
• Tối đa hóa số lượng nốt sần hữu hiệu ($40,76\text{ nốt/cây}$) và trọng lượng nốt sần ($1,50\text{ g/cây}$).
• Đạt năng suất thực thu kỷ lục 27,61 tạ/ha (vượt trội 49,00% so với không bón đủ phân), mang lại lợi nhuận thuần trên 40 triệu đồng/ha.

Khuyến nghị các đơn vị khuyến nông và bà con nông dân vùng Trung du Miền núi phía Bắc nhanh chóng ứng dụng gói kỹ thuật phân bón CT3 kết hợp giống ĐT51 nhằm nâng cao giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích canh tác và phát triển nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây đậu tương, hay đỗ tương, đậu nành (tên khoa học Glycine max(L)), là cây trồng có mặt ở Việt Nam từ rất lâu đời. Sản phẩm của nó cung cấp thực phẩm cho con người, thức ăn cho gia súc, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và là mặt hàng xuất khẩu có giá trị. Ngoài ra đậu tương là cây trồng ngắn ngày rất thích hợp trong luân canh, xen canh, gối vụ với nhiều loại cây trồng khác và là cây cải tạo đất rất tốt (Ngô Thế Dân và các cs, 1999) [4]. Đậu tương là cây trồng có giá trị kinh tế cao, thành phần dinh dưỡng trong hạt khá đầy đủ vầ cân đối: Hàm lượng Protein chiếm 32 - 45%, Lipit chiếm 12 - 24%, Gluxit chiếm 16 - 20% và còn chứa hầu hết các axit amin cần thiết cho cơ thể như: Lizin, Xystin, Triptophan, Leuxin, Methionin… Với thành phần dinh dưỡng như vậy hạt đậu tương có thể thay thế hoàn toàn đạm động vật trong bữa ăn hàng ngày của con người.

Bên cạnh đó thân lá đậu tương cũng có nhiều Protein, với hàm lượng khoảng 8 - 15%, cao gấp 3 - 5 lần Protein trong rơm rạ và các cây ngũ cốc khác. Vì vậy thân lá đậu tương là nguồn thức ăn cho gia súc, gia cầm, là nguồn chất xah cải tạo đất. Đậu tương có khả năng cố định Nitơ của khí quyển thông qua hoạt động của các vi khuẩn Rhizobium có trong nốt sần ở rễ. Cây đậu tương ăn sâu phân nhánh nhiều làm đất tơi xốp.

Làm tăng giá trị cải tạo đất của đậu tương. Đậu tương là cây trồng có thời gian sinh trưởng ngắn ( từ 75 - 150 ngày) lại được trồng nhiều vụ trong năm và ở nhiều cùng khác nhau, do vậy cây đậu tương có thể trồng xen với các cây trồng khác, vừa có thể trồng luân canh cải tạo đất kể cả cây ngày ngắn và cây ngày dài… góp phần nâng cao năng suất cây trồng sau, nâng cao hệ số sử dụng đất. Với những đặc điểm trên, cây đậu tương là cây trồng được Nhà nước chú trọng phát triển, không ngừng tăng diện tích và tăng năng suất.Tuy nhiên năng suất cây đậu tương ở nước ta còn thấp. Luan van 2 Có nhiều nguyên nhân làm cho năng suất cây đậu tương ở nước ta còn thấp như giống, kỹ thuật trồng trọt.

Để nâng cao năng suất, chất lượng của cây đậu tương chúng ta phải chọn được giống có năng suất cao, phẩm chất tốt và chế độ thâm canh phù hợp, bón phân cân đối, hợp lý với từng loại đất, từng vùng sinh thái, từng mùa vụ. Võ Nhai thuộc huyện trung du và miền núi phía bắc hiện nay cơ cấu cây trồng đang chuyển dần về các loại cây ăn quả và cây lương thực ngắn ngày trong đó có đậu tương. Tuy nhiên trong những năm gần đây sản lượng và năng suất đậu tương trên địa bàn huyện có xu hướng giảm, nguyên nhân là do chuyển đổi cơ cấu cây trồng nên thời vụ trồng đậu tương cũng bị ảnh hưởng, nhưng nguyên nhân chính là người dân chỉ dùng phương pháp ước lượng lượng phân bón cho diện tích gieo trồng chứ chưa có phương pháp bón phân khoa học, cộng với đó là tổ hợp phân thích hợp giúp cho cây sử dụng một cách tối đa, giảm chi phí và không để lại dư thừa trong đất. Xuất phát từ những yêu cầu thực tế, góp phần phát triển cây đậu tương ở nước ta, chúng tôi thực hiện nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của tổ hợp phân vô cơ đến sinh trưởng và năng suất giống đậu tương ĐT51 vụ hè thu 2017 tại Huyện Võ Nhai, Tỉnh Thái Nguyên”.

Mục đích nghiên cứu Đề tài nghiên cứu nhằm xác định được lượng phân bón vô cơ thích hợp cho sinh trưởng và năng suất giống đậu tương ĐT 51 vụ hè thu tại Võ Nhai, Thái Nguyên. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá ảnh hưởng của phân bón vô cơ đến đặc điểm nông học, sinh học của giống đậu tương ĐT 51. - Đánh giá ảnh hưởng của phân bón vô cơ đến một số chỉ tiêu sinh lý của giống đậu tương ĐT 51. - Đánh giá ảnh hưởng của phân bón vô cơ đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại và khả năng chống đổ của giống đậu tương ĐT 51.

- Đánh giá ảnh hưởng của phân bón vô cơ đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống đậu tương ĐT 51. Ý nghĩa khoa học và ý thực tiễn của đề tài: 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài là nguồn tài liệu phục vụ cho nghiên cứu và học tập. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả của đề tài là cơ sở để xác định lượng phân bón vô cơ thích hợp cũng như kỹ thuật phù hợp cho cây đâu tương ĐT51 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

Luan van 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Nhu cầu dinh dưỡng của đậu tương Đậu tương cần đầy đủ các yếu tố dinh dưỡng cần thiết để sinh trưởng, phát triển bình thường. Nếu thiếu hoàn toàn hoặc bất cứ các yếu tố nào đều ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây.

Để phát huy đầy đủ tác dụng của các loại phân bón cho đậu tương, cần phải hiểu rõ đặc tính lý hóa và thành phần dinh dưỡng của đất, đặc điểm tính chất của các loại phân bón, đặc điểm dinh dưỡng của cây đậu tương. Đậu tương cảm ứng với muối khoáng hơn các loại cây trồng khác, do đó khi bón phân cho đậu tương, không nên rắc tập trung mà nên vãi đều trên bề mặt để không ảnh hưởng đến sự nảy mầm của hạt. Trong trường hợp đất nghèo dinh dưỡng hoặc lượng phân ít buộc phải bón tập trung thì nên rắc phân cách hàng 8 -13cm, lấp sâu 8 -10cm. Không nên rắc phân ngay dưới hàng hạt, rễ sẽ ăn sâu thẳng xuống mà không phát triển bề rộng.

Bón phân tập trung gần hạt, làm rễ mầm bị cháy không đảm bảo mật độ cây. Có 16 nguyên tố cần thiết cho sinh trưởng của cây đậu tương. Trong đó 3 nguyên tố C, H và O là thành phần chủ yếu trong chất khô và được hấp thụ dưới dạng CO2, H2O, O2 tự do trong không khí. Những nguyên tố cần thiết khác là N, P, K, Ca, Mg, S, Fe, Cu, B, Zn và Cl.

Bên cạnh đó Co là nguyên tố có ích cho cố định N và cũng được coi là nguyên tố cần thiết (Ngô Thế Dân và cs, 1999) [4]. Các nghiên cứu về sự hấp thu NPK ở các giống đậu tương với tập tính sinh trưởng vô hạn cho thấy kiểu hấp thụ N, P, K ở trong có cây giống nhau và sự tích lũy tối đa của nó xảy ra ở giai đoạn chín sinh lý. Với các giống đậu tương sinh trưởng hữu hạn, cho thấy tỷ lệ hấp thụ các chất khoáng N, P, K, Ca và Mg tăng dần qua các giai đoạn hình thành hạt (Ngô Thế Dân và cs, 1999) [4]. Để đạt được năng suất cao, phẩm chất tốt thì đậu tương cần được bón đậy đủ phân hữu cơ và các loại phân khoáng khác, vì nó chỉ có thể sinh trưởng và phát triển tốt khi được bón đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng cần thiết (Phạm Văn Thiều, 2006) [11].

Luan van 5 Nghiên cứu về nhu cầu dinh dưỡng của đậu tương, tác giả Nguyễn Tử Xiêm và Thái Phiên (1999) [14] cho biết: Để tạo ra 1 tấn hạt đậu tương cần cung cấp đầy đủ và cân đối các yếu tố dinh dưỡng đa lượng như N, P, K, Canxi và các yếu tố vi lượng như Mn, Zn, Cu,B, Mo. Lượng phân bón trong thực tế sản xuất phải tùy thuộc vào thời vụ, chân đất, cây trồng vụ trước cụ thể mà bón cho thích hợp (Trần Thị Trường và cs, 2006) [ 13]. Theo tác giả Nguyễn Văn Bộ (2001) [1] thì biện pháp ổn định hàm lượng hữu cơ trong đất là vô cùng quan trọng, vì nó làm cho đất tơi xốp, tăng cường khả năng giữ ẩm, giữ chất dinh dưỡng và giảm các yếu tố độc hại cho đất. Thiết lập hệ thống quản lý dinh dưỡng tổng hợp mà trong đó dinh dưỡng từ nguồn cung cấp hữu cơ, phân vi sinh, đảm bảo cung cấp đủ về lượng, cân đối về tỷ lệ tại từng thời điểm theo nhu cầu sinh trưởng của cây nhằm khai thác khả năng của hệ sinh thái.

Vai trò của phân bón đối với cây đậu tương Năng suất cây trồng không ngừng tăng lên, ngoài vai trò của giống mới còn có tác dụng quyết định của phân bón, giống mới cũng chỉ phát huy được tiềm năng của mình cho năng suất cao khi được bón đủ phân và bón phân hợp lý (Nguyễn Ngọc Nông, 1999) [9]. Tổ chức FAO (1989) tổng kết cứ mỗi tấn chất dinh dưỡng sẽ sản xuất được 10 tấn ngũ cốc. Bón phân cân đối và vừa phải có thể làm tăng chất lượng sản phẩm, thiếu chất dinh dưỡng, bón phân không cân đối hoặc bón quá nhu cầu của cây đều làm giảm chất lượng nông sản. Giữa các bộ phận trong cây thì phân bón làm thay đổi thành phần hóa học của lá, làm thay đổi thành phần hóa học của hạt (Nguyễn Ngọc Nông, 1999) [19].

Trong việc nghiên cứu phân bón không phải chỉ chú ý đến việc tăng năng suất mà phải đánh giá chất lượng sản phẩm. Biện pháp phân bón đưa ra phải không gây ô nhiễm môi trường sống (Nguyễn Ngọc Nông 1999) [12]. Vai trò của đạm đối với đậu tương Phân đạm đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng, phát triển và năng suất của đậu tương. Nguồn cung cấp đạm cho đậu tương là từ phân bón, đất và Luan van 6 khả năng tự cố định đạm khí trời nhờ vi khuẩn Rhyzobiumjaponicum.

Mỗi giai đoạn sinh trưởng đậu tương cần lượng đạm khác nhau. Đạm được sử dụng dưới các dạng như NH4NO3, HNO3, NH4OH và ure. Trong đó ure là nguồn đạm tốt nhất, các nguồn đạm khác có hiệu lực thấp hoặc không ổn định. Đậu tương là cây họ đậu có khả năng cố định đạm từ khí trời để cung cấp cho cây, do vậy thường bón ít phân đạm cho đậu tương.

Khả năng cố định đạm của vi khuẩn nốt sần phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nghiên cứu của Võ Minh Kha (1997) [8] trên đất tương đối nhiều dinh dưỡng bón đạm làm tăng năng suất đậu tương lên 10 - 20%, còn trên đất thiếu dinh dưỡng bón đạm làm tăng năng suất 40 - 50%. Vai trò của lân đối với đậu tương Cây đậu tương thường hút lân từ phân bón và hút đến tận cuối vụ. Tuy nhiên việc tăng P tổng số hấp thu có thể bị giới hạn do P trong phân được thay bằng P trong đất.