MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Cây cà chua(Lycopercicon esculentum Mill.) là một trong những loại rau ăn quả được trồng và sử dụng rộng rãi ở nước ta, cũng như các nước trên thế giới. Sản phẩm cà chua có ý nghĩa quan trọng về giá trị dinh dưỡng và ý nghĩa kinh tế. Thành phần dinh dưỡng của quả cà chua thật phong phú và đa dạng.Theo các tài liệu phân tích thì trong thịt quả cà chua có nhiều loại vitamin: C, A, B1, P,… nhưng nhiều nhất là Vitamin C, các chất khoáng cũng có nhiều trong quả cà chua như: Ca, Fe, P, S, K,… Đường cũng là một chất dinh dưỡng quan trọng trong quả cà chua, đây là các loại đường dễ tiêu: Glucoza, Fructoza,…được cơ thể hấp thu rất dễ dàng. Hằng ngày nếu được cung cấp 100-200g quả tươi cà chua sẽ đảm bảo đủ các chất dinh dưỡng cho cơ thể con người.
Ngoài sử dụng tươi, cà chua còn cung cấp cho công nghệ chế biến thành những mặt hàng đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người sản xuất như: sản phẩm cà chua đóng hộp, bột cà chua, tương cà chua,… Chính vì vậy cà chua được trồng ở khắp các châu lục, chiếm vị trí quan trọng trong nghề trồng rau và là mặt hàng xuất khẩu của nhiều nước trên thế giới. Ở nước ta cây cà chua được trồng cách đây hơn 100 năm và phổ biến ở nhiều vùng sinh thái khác nhau. Song so với nhiều nước trên thế giới thì cây cà chua ở nước ta năng suất vẫn còn thấp. Đặc biệt ở các tỉnh miền núi phía bắc với kĩ thuật canh tác còn lạc hậu thì năng suất cây cà chua càng thấp.
Nguyên nhân chính là các loại đất trồng ở nước ta có hàm lượng dinh dưỡng thấp, nông dân lại ít chú trọng đến việc bổ sung phân bón hợp lý theo nhu cầu của cõy nờn năng suất cà chua đạt rất thấp. Cũn cú sự chênh lệch quá lớn giữa năng suất tiềm năng và năng suất thực tế. Năng suất của cây trồng tăng lên nhờ nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng là phân bón. Theo nhà khoa học Mỹ trong hệ thống các biện pháp làm tăng năng suất cây trồng thì phân bón chiếm tỉ lệ 41%, thuốc BVTV chiếm 13-20%, thời tiết thuận lợi chiếm 15%, sử dụng giống lai chiếm 8%, tưới tiêu 5% và các biện pháp khác 11- 18% Trong thực tế sản xuất, việc sử dụng phân bón cho nhiều loại cây trồng còn thiếu khoa học và lãng phí.
Nụng đõn chỉ mới quan tâm đến phân đạm là chính, ít quan tâm đến phân kali. Trong đó kali là yếu tố chính ảnh hưởng tới năng suất và chất lượng quả. Kali cần suốt thời gian sinh trưởng và đặc biệt trong quá trình phát triển của quả, kali làm tăng kích thước quả, tăng hàm lượng đường,… và tăng khả năng chống bệnh. Mặt khác vấn đề dinh dưỡng cho giống cá chua mới ở Thỏi Nguyờn cũn ớt được các nhà khoa học quan tâm và nghiên cứu.
Để khắc phục những hạn chế trên, việc tìm ra liều lượng kali thích hợp cho giống cà chua mới, nhằm đáp ứng yêu cầu dinh dưỡng cho cây là rất cần thiết. Vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài ‘‘Nghiờn cứu ảnh hưởng của liều lượng kali bón đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của giống cà chua triển vọng TN386 vụ Đông Xuân sớm 2011 tại trường Đại Học Nông Lâm Thỏi Nguyờn”.Mục đích của đề tài Xác định được mức bón kali thích hợp nhất trong điều kiện vụ Đông Xuân sớm 2011 cho giống cà chua triển vọng TN386 tại Thỏi Nguyờn.Yêu cầu của đề tài - Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của giống cà chua triển vọng TN386 ở các liều lượng bón kali khác nhau. - Xác định ảnh hưởng của các mức bón kali khác nhau đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống cà chua triển vọng TN386 trong vụ thu đông. - Đánh giá khả năng chống chịu sâu bệnh hại của giống cà chua triển vọng TN386 ở các lượng bón kali khác nhau.í nghĩa của đề tài Trong học tập và nghiên cứu khoa học, thực hiện đề tài giúp cho sinh viên gắn những kiến thức đã được trang bị trên giảng đường vào thực tiễn sản xuất.
Bước đầu giúp cho sinh viên làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và sản xuất ngoài đồng ruộng, tập cho sinh viên có ý thức tự lập và chủ động trong nghiên cứu, tự chịu trách nhiệm trong lĩnh vực sản xuất sau này. Đề tài có ý nghĩa thực tiến sản xuất, giúp tìm ra công thức bón phân thích hợp nhất cho giống cà chua mới nhằm tăng năng xuất và chất lượng sản phẩm. Những kết quả thu được từ đề tài góp phần hoàn thiện qui trình kỹ thuật cho giống mới và giới thiệu đưa ra sản xuất đại trà. Phần2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.Cơ sở khoa học của đề tài Nền nông nghiệp của mỗi nước đều chịu ảnh hưởng lớn của các điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai, trình độ canh tác, giống cây trồng và trình độ phát triển kinh tế của nước đú.
Trờn con đường phát triển nông nghiệp, nhất là giai đoạn hiện nay, nhiều quốc gia đã có nhiều nghiên cứu và ứng dụng thành công với nhiều giống cây trồng, vật nuôi và các biện pháp kĩ thuật tiên tiến để không những nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn lấy đó làm cơ sở cho việc phát triển nền kinh tế đất nước. Nghiên cứu cứu và phát triển cây trồng nhằm tăng năng suất , sản lượng nông sản là một vấn đề quan trọng trong sản suất nông nghiệp, nhất là nước ta tới gần 80% dân số sống bằng nghề sản suất nông nghiệp. Do vậy để nông sản có năng suất cao, chất lượng tốt đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trên thị trường, ngoài giống tốt thì cần phải áp dụng đồng bộ các biện pháp kĩ thuật. Hiện nay, một trong các vấn đề nổi trội và đang được các nhà khoa học quan tâm đối với việc sản suất cà chua là phân bón, đặc biệt là phân kali.
Người ta đã từng bón kali với các mức khác nhau đối với các giống cà chua. Ví dụ giống ngắn ngày C95 bón 120 kg K2O/ha, giống Trang Nông 54 bón 120 kg kg K 2O/ha, giống VL2922 bón ở mức 180 kg K2O/ha…Tuy nhiờn, cỏc kết quả nghiên cứu về nhu cầu dinh dưỡng kali cho cây cà chua chưa phù hợp nên chưa được áp dụng ở Thỏi Nguyờn. Mỗi vùng khác nhau thì điều kiện sinh thái khác nhau nên việc xác định mức phân bón hợp lý theo nhu cầu của cây cho mỗi vùng, mỗi khu vực cần căn cứ vào điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai, dinh dưỡng và tập quán canh tác. Vấn đề quan trọng trong sản suất cà chua là phải xác định được chế độ khí hậu, đất đai, giống, điều kiện chăm sóc và đầu tư thâm canh cà chua cho thực sự phù hợp để đạt được năng suất cao, mang lại hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.
Do vậy việc tìm ra những tổ hợp phân bón thích hợp nhất đối với cây cà chua là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao năng suất cà chua.Nguồn gốc của cây cà chua Theo tài liệu nghiên cứu của nhiều tác giả cho rằng:cà chua trồng hiện nay có nguồn gốc từ Peru, Ecuador, Chile và Bolivia, là các nước nam mỹ thuộc khu vực nhiệt đới khô nhiều (De Candole 1984; Jekin 1948 – dẫn theo nguồn tài liệu của Trần Khắc Thi 2003)[11]. Theo mô tả của Esquinas Aleaza (1981), từ Peru sau khi đến Mêhico cà chua lan tỏa đi khắp thế giới theo 3 ngả chính: (1) từ Mờhico đi các nước châu Âu; (2) từ Mờhico đến Tây Ba Nha, các nước châu Âu, châu Phi và các nước Trung Cận Đông: (3) từ Mờhico đến Philippin và các nước châu Á khác. Cà chua được mang đến châu Âu từ thế kỷ 16, đến thế kỷ 17 cà chua được trồng phổ biến khắp các nước châu Âu, nhưng khi đó cà chua chỉ được xem như là cây cảnh và có quan niệm sai lầm là cây quả có độc. Cho đến thế kỷ 18 cà chua mới được chấp nhận là cây thực phẩm ở Châu Âu, lần đầu tiên được trồng ở Italia và Tây Ba Nha, sau đó lan rộng ra nhiều nước khỏc trờn thế giới (Kuo al 1998-dẫn trong tài liệu của Trần Khắc Thi và cs , 2003)[11] Ở Bắc Mỹ, lần đầu tiên người ta nói đến cây cà chua vào năm 1710, nhưng mới đầu chưa được chấp nhận rộng rãi do quan niệm cà chua là cây độc hại.
Đến năm 1830, cà chua mới được công nhận là cây thực phẩm như hiện nay (Heiser, 1969 - dẫn trong tài liệu của Trần Khắc Thi , 2002)[10] Ở châu Á, cà chua được du nhập đầu tiên vào Philippin, đảo Java và Malaysia qua các thương nhân và thực dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ba Nha vào thế kỷ 17. Sau đó được trồng phổ biến ra cỏc vựng khỏc trong khu vực (Kuo et al, 1998 – dẫn trong tài liệu của Hồ Hữu An và cs, 1996) [1] Mặc dù lịch sử trồng cà chua đã có từ lâu đời mãi đến những năm nửa đầu thế kỷ 20 cà chua mới trở thành cây trồng phổ biến trên thế giới thông qua con đường tăng nhanh số lượng các giống mới. Vào năm 1863, có 23 giống cà chua được giới thiệu, sau đó 2 thập kỷ, số lượng cà chua đã tăng nhanh lên tới 200 giống. Cho đến nay số lượng và chủng loại cà chua đã trở thành phong phú đa dạng, phần nào đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của con người trên khắp thế giới (Molison, 1938 – dẫn trong tài liệu của Hồ Hữu An và cs, 1963) [1] 2.Giá trị dinh dưỡng và ý nghĩa kinh tế của cà chua 2.
Giá trị dinh dưỡng Cà chua là loại rau ăn quả có giá trị dinh dưỡng cao. Theo nhiều tài liệu phân tích cho thấy: trong quả cà chua chín có nhiều loại đường, chủ yếu là đường Glucoza và các Vitamin như: A, B, C, PP, K,… nhưng nhiều nhất là Vitamin C. Trong quả còn có nhiều chất khoáng như: Ca, Fe, P, S, Na, Mg,… là những chất dinh dưỡng rất cần thiết cho sự phát triển cơ thể con người. Ngoài ra ở quả cũn cú một số axit amin và các caroten (Tạ Thu Cúc, 2002) [3] Theo Edward C.