Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố nông sinh học đến khả năng nhân giống bằng vảy củ hoa lily belladonna tại miền bắc việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích vnua nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố nông sinh học đến khả năng nhân giống bằng vảy củ hoa, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Văn Tỉnh
• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Minh Tấn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố nông sinh học đến khả năng nhân giống bằng vảy củ hoa lily Belladonna tại miền Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục các bảng
• 1.5. Danh mục các hình
• 1.6. Trích yếu luận án
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Mục tiêu chung
• 1.9. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 1.11. Những đóng góp mới của luận án
• 1.12. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.12.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.12.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.13. Tổng quan tài liệu
• 1.13.1. Khái quát về cây hoa Lily
• 1.13.1.1. Giới thiệu về cây hoa lily
• 1.13.1.2. Nguồn gốc cây hoa lily
• 1.13.1.3. Phân loại cây hoa lily
• 1.13.1.4. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của hoa lily
• 1.13.2. Tình hình sản xuất hoa lily trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.13.2.1. Tình hình sản xuất hoa lily trên thế giới
• 1.13.2.2. Tình hình sản xuất hoa lily ở Việt Nam
• 1.13.2.3. Tình hình nghiên cứu hoa lily trên thế giới và Việt Nam
• 1.14. Phương pháp nghiên cứu
• 1.14.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 1.14.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.14.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.14.3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố đến sự hình thành củ nhỏ từ giâm vảy củ hoa lily Belladonna
• 1.14.3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp và mật độ trồng đến sự hình thành củ nhỡ từ củ nhỏ
• 1.14.3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật tác động đến sự hình thành củ thương phẩm từ củ nhỡ
• 1.14.3.4. Đánh giá chất lượng củ giống thương phẩm, khả năng sinh trưởng, phát triển và hiệu quả kinh tế của việc sản xuất giống Belladonna bằng giâm vảy củ tại miền Bắc Việt Nam
• 1.14.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.14.4.1. Bố trí thí nghiệm
• 1.14.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định
• 1.14.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.15. Kết quả và thảo luận
• 1.15.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố đến sự hình thành củ nhỏ từ giâm vảy củ hoa Lily belladonna
• 1.15.1.1. Ảnh hưởng của kích thước củ mẹ dùng để tách vảy đến sự hình thành củ nhỏ
• 1.15.1.2. Ảnh hưởng của giá thể giâm vảy đến sự hình thành củ nhỏ
• 1.15.1.3. Ảnh hưởng của thời vụ giâm vảy đến sự hình thành củ nhỏ
• 1.15.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp và mật độ trồng đến sự hình thành củ nhỡ từ củ nhỏ
• 1.15.2.1. Ảnh hưởng của các mức nhiệt độ thấp xử lý cho củ nhỏ đến sự nảy mầm giống lily Belladonna
• 1.15.2.2. Ảnh hưởng của thời gian xử lý nhiệt độ thấp đến sự mọc mầm, khả năng sinh trưởng, hàm lượng tinh bột và đường của củ nhỏ
• 1.15.2.3. Ảnh hưởng của mật độ trồng củ nhỏ đến sự hình thành củ nhỡ
• 1.15.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật tác động đến sự hình thành củ thương phẩm từ củ nhỡ
• 1.15.3.1. Ảnh hưởng của mật độ trồng củ nhỡ đến sự hình thành củ thương phẩm
• 1.15.3.2. Ảnh hưởng của vùng sinh thái đến sự hình thành và phát triển củ lily thương phẩm được trồng từ củ nhỡ nhân bằng phương pháp giâm vảy
• 1.15.3.3. Ảnh hưởng của thời điểm ngắt nụ tới sự sinh trưởng, biến đổi hàm lượng tinh bột và đường của củ giống lily thương phẩm
• 1.15.4. Đánh giá chất lượng củ giống thương phẩm, khả năng sinh trưởng, phát triển, ra hoa và hiệu quả kinh tế của giống lily belladonna trồng từ củ giống sản xuất bằng phương pháp giâm vảy củ tại miền bắc việt nam
• 1.15.4.1. Ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp đến sự sinh trưởng, phát triển và biến đổi chất dự trữ của củ giống lily thương phẩm
• 1.15.4.2. Đánh giá chất lượng củ giống thương phẩm, khả năng sinh trưởng và ra hoa của củ giống sản xuất trong nước bằng phương pháp giâm vảy củ
• 1.15.4.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sản xuất củ giống hoa lily Belladonna bằng phương pháp giâm vảy ở Việt Nam
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố nông sinh học

Nghiên cứu về yếu tố nông sinh học có vai trò quan trọng trong việc phát triển và nhân giống hoa lily belladonna tại miền Bắc Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm điều kiện sinh trưởng, phân bón, và các biện pháp kỹ thuật. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình nhân giống và nâng cao chất lượng củ giống.

1.1. Khái quát về hoa lily belladonna

Hoa lily belladonna là một trong những giống hoa có giá trị kinh tế cao. Nguồn gốc và đặc điểm sinh trưởng của giống hoa này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để áp dụng vào thực tiễn.

1.2. Tình hình sản xuất hoa lily tại miền Bắc Việt Nam

Sản xuất hoa lily tại miền Bắc Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn do phụ thuộc vào củ giống nhập khẩu. Việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp nhân giống trong nước là cần thiết.

II. Vấn đề và thách thức trong nhân giống hoa lily belladonna

Mặc dù hoa lily belladonna có tiềm năng lớn, nhưng việc nhân giống vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như bệnh hại cây trồng, điều kiện khí hậu không ổn định và thiếu hụt kỹ thuật nhân giống là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Các bệnh hại ảnh hưởng đến cây hoa lily

Bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất và chất lượng củ giống. Cần có các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

2.2. Điều kiện khí hậu và ảnh hưởng đến sinh trưởng

Khí hậu miền Bắc Việt Nam có sự biến đổi lớn, ảnh hưởng đến sự phát triển của hoa lily. Việc nghiên cứu các điều kiện sinh trưởng tối ưu là rất quan trọng.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố nông sinh học

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp khoa học để đánh giá ảnh hưởng của yếu tố nông sinh học đến khả năng nhân giống hoa lily belladonna. Các thí nghiệm được thiết kế để kiểm tra các yếu tố như nhiệt độ, mật độ trồng và thời vụ giâm vảy.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và phương pháp thực hiện

Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên với nhiều lần lặp lại để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Các yếu tố như kích thước củ mẹ và giá thể giâm vảy được kiểm tra.

3.2. Đánh giá kết quả và phân tích số liệu

Kết quả thí nghiệm sẽ được phân tích bằng phần mềm thống kê để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành củ giống.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu nhân giống hoa lily

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn sản xuất củ giống hoa lily belladonna tại miền Bắc Việt Nam. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng củ giống.

4.1. Kết quả sản xuất củ giống từ nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như xử lý nhiệt độ thấp và mật độ trồng hợp lý sẽ nâng cao chất lượng củ giống.

4.2. Hiệu quả kinh tế từ sản xuất củ giống

Việc sản xuất củ giống trong nước không chỉ giảm chi phí mà còn đảm bảo chất lượng, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu

Nghiên cứu về ảnh hưởng của yếu tố nông sinh học đến nhân giống hoa lily belladonna mở ra nhiều triển vọng cho ngành nông nghiệp tại miền Bắc Việt Nam. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp mới để tối ưu hóa quy trình sản xuất.

5.1. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần nghiên cứu thêm về các giống hoa lily khác và các điều kiện sinh thái khác nhau để mở rộng khả năng sản xuất.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong phát triển nông nghiệp

Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa trong việc phát triển giống hoa mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại miền Bắc Việt Nam, diện tích sản xuất hoa lily đã ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc từ 2,5 ha năm 2003 lên tới 125,2 ha vào năm 2014, mang lại giá trị kinh tế cao với lợi nhuận đạt từ 1,0 đến 1,5 tỷ đồng/ha/vụ. Tuy nhiên, toàn bộ ngành sản xuất hoa lily trong nước đang phải đối mặt với thách thức lớn khi phụ thuộc 100% vào nguồn củ giống nhập khẩu từ Hà Lan, Pháp và Chi Lê với mức giá đắt đỏ từ 11.000 đến 12.000 đồng/củ. Sự thiếu chủ động về nguồn giống khiến chi phí sản xuất bị đẩy lên cao, biên lợi nhuận của người trồng hoa suy giảm và hạn chế năng lực mở rộng quy mô. Trong khi phương pháp nhân giống in vitro còn bộc lộ hạn chế về giá thành và hệ số nhân thương phẩm, kỹ thuật nhân giống bằng vảy củ mở ra triển vọng vượt trội nhưng chưa từng được chuẩn hóa thành quy trình bài bản tại Việt Nam.

Đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố nông sinh học đến khả năng nhân giống bằng vảy củ hoa lily Belladonna tại miền Bắc Việt Nam" được thực hiện nhằm xác định các thông số kỹ thuật tối ưu từ kích thước củ mẹ, giá thể, thời vụ, mật độ trồng, kỹ thuật ngắt nụ cho đến chế độ xử lý nhiệt độ thấp phá ngủ. Nghiên cứu được triển khai trong giai đoạn 2011 - 2014 tại hai vùng sinh thái đại diện là Mộc Châu (Sơn La) và Gia Lâm (Hà Nội). Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi hoàn thiện quy trình nhân giống vô tính 3 giai đoạn, giúp sản xuất củ giống thương phẩm đạt tỷ lệ nảy mầm 97,5%, hạ giá thành sản xuất xuống còn 8.285 đồng/củ, tiết kiệm hơn 30% chi phí so với nguồn củ giống nhập khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh lý học thực vật về tính toàn năng của tế bào và cơ chế tái sinh hình thái vô tính từ các mô vảy tích lũy dinh dưỡng của cây thân hành thuộc họ Liliaceae. Đồng thời, đề tài áp dụng học thuyết về sự ngủ nghỉ và cơ chế phá ngủ sinh lý thông qua quá trình xuân hóa ở nhiệt độ thấp. Theo nguyên lý này, việc xử lý nhiệt độ mát từ 2°C đến 5°C kích hoạt hệ thống enzyme thủy phân amilaza, thúc đẩy quá trình chuyển hóa tinh bột thành đường hòa tan và đường khử, giúp phá vỡ trạng thái ngủ sâu và kích thích mầm hoa phát dục đồng đều.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết tương quan sinh trưởng và cán cân phân phối hydrat cacbon giữa cơ quan sinh sản và cơ quan dự trữ dưới tác động của biện pháp can thiệp cơ học. Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt gồm: hệ số nhân giống vô tính từ vảy, cơ chế biến đổi hydrat cacbon dự trữ, trạng thái ngủ sâu nội nguyên và các tiêu chuẩn phân cấp kích thước củ thương phẩm chu vi 20/22 cm theo quy chuẩn quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu của đề tài được thu thập thông qua hệ thống thí nghiệm đồng ruộng và phòng thí nghiệm từ năm 2011 đến năm 2014 trên giống hoa lily Belladonna thuần chủng nhập khẩu từ Hà Lan. Mẫu nghiên cứu sử dụng hàng nghìn vảy củ đạt chuẩn, được phân nhóm theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên dựa trên các cấp chu vi củ mẹ (16/18 cm, 18/20 cm, 20/22 cm) nhằm đảm bảo tính đại diện sinh học cao nhất.

Các thí nghiệm giai đoạn hình thành củ nhỏ, củ nhỡ và củ thương phẩm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần lặp lại nhằm kiểm soát biến động môi trường, hoặc bố trí tuần tự không lặp lại đối với các thí nghiệm thăm dò dải nhiệt độ. Phương pháp phân tích sinh hóa bao gồm định lượng hàm lượng tinh bột bằng thủy phân axit, đo hàm lượng đường hòa tan và đường khử qua quang phổ kế. Các chỉ tiêu nông học như tỷ lệ nảy mầm, chỉ số diện tích lá, chu vi và khối lượng củ được theo dõi định kỳ. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phần mềm IRRISTAT 5 thông qua phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định sai khác có ý nghĩa ở mức LSD0,05 và hệ số biến động CV% nhằm loại trừ tối đa sai số ngẫu nhiên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kích thước củ mẹ và cấu trúc giá thể giâm vảy là yếu tố quyết định năng suất củ nhỏ. Củ mẹ có chu vi 20/22 cm đạt hệ số nhân cao nhất là 24 củ nhỏ/củ mẹ, vượt trội hơn hẳn so với các cấp kích thước nhỏ hơn. Giá thể giâm tối ưu được xác định gồm lớp đất đáy 10 cm, lớp xơ dừa dày 3 cm để đặt vảy và phủ lớp đất mặt dày 2 cm, giúp chu vi củ nhỏ đạt 5,3 cm sau 200 ngày giâm trong vụ Thu và vụ Đông.

Thứ hai, chế độ xử lý nhiệt độ thấp ở mức 2°C trong 49 ngày là thông số chuẩn hóa phá ngủ tối ưu cho củ giống thương phẩm. Chế độ này mang lại tỷ lệ nảy mầm đạt 98,5%, chiều dài mầm đạt trên 3,9 cm và rút ngắn thời gian mọc mầm chỉ còn 15 ngày sau trồng.

Thứ ba, mật độ canh tác và biện pháp ngắt nụ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng củ nhỡ và củ thương phẩm. Mật độ trồng củ nhỏ thích hợp nhất để sản xuất củ nhỡ là 80 củ/m² (chu vi củ đạt 12,5 cm). Đối với sản xuất củ thương phẩm, mật độ trồng củ nhỡ tối ưu là 60 củ/m² (chu vi đạt 21,2 cm). Đặc biệt, kỹ thuật ngắt nụ sớm khi nụ mới đạt kích thước 1 đến 2 cm giúp củ thương phẩm đạt chu vi cực đại 21,8 cm và khối lượng củ đạt 87,4 g, tăng hơn 15% khối lượng so với đối chứng không ngắt nụ.

Thứ tư, điều kiện sinh thái Mộc Châu (Sơn La) cho kết quả vượt trội so với Gia Lâm (Hà Nội), với chu vi củ thương phẩm đạt 17,5 cm so với 15,6 cm. Củ giống sản xuất tại Mộc Châu có tỷ lệ mọc mầm 97,5%, thời gian sinh trưởng 89 ngày, số nụ hoa đạt 4,7 nụ/cây, hoàn toàn tương đương với củ nhập khẩu từ Hà Lan nhưng giá thành giảm mạnh từ 12.000 đồng xuống còn 8.285 đồng/củ.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển hóa sinh lý dưới tác động của nhiệt độ thấp 2°C đã làm sáng tỏ cơ chế thủy phân tinh bột trong củ lily. Hàm lượng tinh bột trong vảy giảm mạnh xuống còn 6,53%, đồng thời hàm lượng đường hòa tan tăng vọt lên 8,72% và đường khử đạt 7,25%. Động thái này tương thích hoàn toàn với các kết luận về sinh hóa thực vật học, khẳng định đường khử gia tăng áp suất thẩm thấu nội bào và cung cấp năng lượng trực tiếp cho quá trình khởi động mầm ngủ.

Các biểu đồ động thái sinh trưởng đã mô tả rõ nét quy luật phân phối dinh dưỡng: việc ngắt bỏ nụ non 1-2 cm giúp cắt đứt bồn chứa dinh dưỡng ở ngọn, chuyển dịch toàn bộ dòng đồng hóa carbon về tích lũy trong hệ thống vảy củ. Khi so sánh với các quy trình nhân giống truyền thống tại Trung Quốc và châu Âu, mô hình giâm vảy tại vùng tiểu khí hậu Mộc Châu cho thấy khả năng thích ứng tuyệt vời của nhóm lai OT Belladonna, mở ra cơ hội tự chủ công nghệ sản xuất giống hoa cao cấp ngay tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa và chuyển giao quy trình kỹ thuật nhân giống bằng vảy củ hoa lily Belladonna theo chu trình 3 giai đoạn (từ vảy sang củ nhỏ, củ nhỡ đến củ thương phẩm). Các cơ sở sản xuất cần tuân thủ mật độ 80 củ/m² đối với củ nhỏ và 60 củ/m² đối với củ nhỡ, kết hợp ngắt nụ sớm khi nụ đạt 1-2 cm để đạt tỷ lệ củ loại 1 (chu vi 20/22 cm) trên 85% trong khung thời gian canh tác 2-3 năm.

Thứ hai, đầu tư hệ thống kho lạnh kiểm soát nhiệt độ từ 2°C đến 5°C với độ ẩm không khí 80-85% nhằm thực hiện quy trình xuân hóa 49 ngày cho củ giống trước khi xuất vườn, bảo đảm tỷ lệ mọc mầm đạt trên 98% và thời gian sinh trưởng ổn định trong khoảng 85-90 ngày.

Thứ ba, quy hoạch cao nguyên Mộc Châu (Sơn La) thành vùng sản xuất củ giống lily tập trung trọng điểm của các tỉnh phía Bắc. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Viện Nghiên cứu Rau quả triển khai mô hình liên kết hợp tác xã và doanh nghiệp giai đoạn 2016-2020, hướng tới mục tiêu cung ứng nội địa 40-50% nhu cầu củ giống lily cho thị trường miền Bắc.

Thứ tư, mở rộng thử nghiệm nhân giống vô tính bằng phương pháp giâm vảy củ trên các giống hoa lily tiềm năng khác thuộc nhóm OT, LO và tiếp tục khảo nghiệm tại các tiểu vùng sinh thái núi cao có điều kiện tương đồng như Sa Pa (Lào Cai) hoặc Mẫu Sơn (Lạng Sơn).

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà khoa học, giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học cây trồng, Sinh lý thực vật: Luận văn cung cấp nguồn dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về động thái hydrat cacbon, cơ chế phá ngủ và cơ sở sinh lý học của phương pháp nhân giống vô tính cây thân hành.

Thứ hai, kỹ sư nông nghiệp và cán bộ khuyến nông tại các địa phương: Tài liệu đóng vai trò là cẩm nang kỹ thuật thực hành chuẩn để hướng dẫn nông dân xây dựng vườn ươm, phối trộn giá thể hữu cơ, điều tiết mật độ và quản lý dinh dưỡng đồng ruộng.

Thứ ba, doanh nghiệp và hợp tác xã sản xuất hoa cây cảnh thương mại: Giúp các đơn vị nắm vững công nghệ vận hành kho lạnh xuân hóa, tính toán bài toán chi phí giảm giá thành củ giống từ 12.000 đồng xuống 8.285 đồng/củ, từ đó nâng cao tỷ suất sinh lời trên mỗi ha canh tác.

Thứ tư, các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Hỗ trợ xây dựng chiến lược quy hoạch vùng sản xuất giống hoa công nghệ cao, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế vượt bậc tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Tại sao phương pháp nhân giống bằng vảy củ lại ưu việt hơn phương pháp nuôi cấy mô in vitro đối với giống lily Belladonna?
Đáp: Nhân giống bằng vảy củ có chi phí đầu tư ban đầu thấp, quy trình thao tác đơn giản trong điều kiện nhà lưới mà không cần phòng nuôi cấy mô đắt đỏ. Phương pháp này cho hệ số nhân 24 củ nhỏ/củ mẹ chu vi 20/22 cm, giúp hạ giá thành củ giống thương phẩm xuống chỉ còn 8.285 đồng/củ.

Hỏi: Xử lý nhiệt độ thấp đóng vai trò như thế nào trong việc phá ngủ của củ giống lily?
Đáp: Nhiệt độ 2°C tác động trực tiếp phá vỡ trạng thái ngủ sâu thông qua việc kích hoạt enzyme thủy phân tinh bột (hạ xuống 6,53%) thành đường hòa tan (tăng lên 8,72%) và đường khử (7,25%). Quá trình xuân hóa 49 ngày giúp củ đạt tỷ lệ nảy mầm 98,5% và cây phát triển đồng đều.

Hỏi: Mật độ trồng và thời điểm ngắt nụ ảnh hưởng ra sao đến kích thước củ thương phẩm?
Đáp: Mật độ trồng tối ưu là 60 củ/m² giúp cây tận dụng tối đa ánh sáng và dinh dưỡng. Khi kết hợp ngắt bỏ nụ non ở kích thước 1-2 cm, dòng chất đồng hóa được ưu tiên vận chuyển về củ, giúp củ thương phẩm đạt chu vi 21,8 cm và khối lượng củ đạt 87,4 g.

Hỏi: Vì sao Mộc Châu lại phù hợp cho việc nhân giống lily hơn khu vực Gia Lâm?
Đáp: Mộc Châu sở hữu nền nhiệt độ mát mẻ quanh năm và biên độ nhiệt ngày đêm lớn đặc trưng của vùng núi cao, rất thuận lợi cho quá trình tích lũy chất khô của cây họ Liliaceae. Thực nghiệm chứng minh chu vi củ tại Mộc Châu đạt 17,5 cm, cao hơn mức 15,6 cm tại Gia Lâm.

Hỏi: Củ giống sản xuất trong nước có đảm bảo chất lượng sinh trưởng và ra hoa như củ nhập khẩu?
Đáp: Củ giống sản xuất tại Mộc Châu đạt kích thước 20/22 cm, tỷ lệ mọc mầm 97,5%, thời gian sinh trưởng 89 ngày và số nụ hoa đạt 4,7 nụ/cây. Các chỉ tiêu này hoàn toàn tương đương với củ nhập khẩu từ Hà Lan nhưng tiết kiệm hơn 30% chi phí.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công quy trình kỹ thuật hoàn chỉnh để sản xuất củ giống hoa lily Belladonna bằng phương pháp giâm vảy củ tại miền Bắc Việt Nam, mở ra hướng đi tự chủ nguồn giống chất lượng cao.
• Xác định công thức tối ưu: tách vảy từ củ mẹ chu vi 20/22 cm cho hệ số nhân 24 củ nhỏ/củ mẹ, giâm trong giá thể kết hợp đất và xơ dừa vào vụ Thu - Đông để củ nhỏ đạt chu vi 5,3 cm sau 200 ngày.
• Thiết lập chế độ xuân hóa chuẩn ở nhiệt độ 2°C trong thời gian 49 ngày, giúp kích hoạt quá trình chuyển hóa hydrat cacbon dự trữ và nâng tỷ lệ nảy mầm lên 98,5%.
• Khẳng định Mộc Châu (Sơn La) là vùng sinh thái lý tưởng để nuôi củ giống thương phẩm đạt chu vi 20/22 cm, chất lượng hoa tương đương củ nhập khẩu từ Hà Lan nhưng giá thành sản xuất chỉ 8.285 đồng/củ so với giá nhập 12.000 đồng/củ.
• Đề nghị các cơ quan quản lý nông nghiệp và doanh nghiệp nhanh chóng ứng dụng quy trình vào sản xuất đại trà giai đoạn 2016-2020, đồng thời mở rộng thử nghiệm tại Sa Pa và Mẫu Sơn nhằm phát triển ngành hoa bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Lily (Lilium spp) là một trong các loại hoa được ưa chuộng và có giá trị kinh tế cao cả trên thế giới và ở Việt Nam. Từ năm 2007 trở lại đây, với những kết quả nghiên cứu về tuyển chọn giống, quy trình canh tác của các nhà khoa học, hoa lily đã được trồng ở hầu khắp các tỉnh miền Bắc, miền Trung và có thể nói lily đang trở thành loại hoa không thể thiếu được trong cơ cấu sản xuất hoa vụ Đông ở khu vực phía Bắc. Tuy nhiên việc sản xuất tiêu thụ sản phẩm hoa lily vẫn phụ thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp vào nước ngoài nhất là khâu giống. Mỗi năm nước ta phải nhập hàng chục triệu củ giống hoa lily từ Hà Lan, Pháp, Chi Lê, New Zealand.

để cung cấp cho thị trường trong nước (Đặng Văn Đông và cs. Giá thành củ giống lily nhập nội cao từ 11.000 đồng/củ tùy từng giống, luôn phải phụ thuộc, không chủ động khâu giống, do vậy hiệu quả sản xuất hoa lily chưa thực sự như mong muốn. Nếu quyết định được khâu giống sẽ chủ động cung cấp giống cho sản xuất từ đó sẽ hạ giá thành sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng hoa lily. Trong các giống hoa lily được trồng ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam, giống Belladonna có nhiều ưu điểm nổi trội, hoa màu vàng, hương thơm dịu, cánh hoa dày, lá to, các hoa bố trí hợp lý trên cành, chiều cao cây từ 85 - 100cm vừa thích hợp cho cắt cành và có thể trồng chậu, đáp ứng được thị hiếu người tiêu dùng.

Đặc biệt giống Belladonna có khả năng sinh trưởng, phát triển khỏe, thích hợp trồng ở nhiều thời vụ và nhiều vùng sinh thái khác nhau ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam nên được nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ nông dân sử dụng là giống chủ đạo trong cơ cấu sản xuất (Lê Thu Hương và cs. Giống Belladonna đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận giống sản xuất thử (Quyết định số 233/QĐ- TT-CLT ngày 13/5/2011 của Cục trồng trọt - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) và cho phép mở rộng diện tích sản xuất. Trong bối cảnh đó, để đáp ứng nhu cầu của sản xuất, đòi hỏi cần có một lượng củ giống lớn để mở rộng diện tích, quy mô sản xuất. Muốn vậy, chúng ta phải chủ động sản xuất được củ giống trong nước thì mới đáp ứng được nhu cầu đó.

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện tại một số cơ quan nghiên cứu ở Việt Nam đã nghiên cứu nhân giống hoa lily bằng phương pháp nuôi cấy in vitro và đã sản xuất được củ nhỏ (kích thước 1,0 - 2,0cm), tuy nhiên số lượng củ nhân được còn hạn chế, giá thành cao, chưa cung ứng được cho sản xuất. Trong khi đó, nhân giống hoa lily bằng phương pháp tách vảy củ là một phương pháp dễ làm, hệ số nhân giống cao nhưng hầu như chưa được nghiên cứu. Giống Belladonna thuộc nhóm giống OT (lai giữa giống lai phương Đông và giống lai loa kèn) có khả năng nhân giống bằng biện pháp tách vảy củ. Đa số các công ty sản xuất củ giống của nước ngoài áp dụng phương pháp nhân giống bằng tách vảy củ để sản xuất củ giống thương phẩm cho giống Belladonna.

Vậy trong điều kiện miền Bắc Việt Nam có thể nhân giống hoa lily Belladonna bằng phương pháp tách vảy củ hay không? Việc nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố nông sinh học đến khả năng nhân giống bằng vảy củ hoa lily là cấp thiết, mang tính khoa học và thực tiễn, không chỉ phục vụ cho lợi ích trước mắt mà còn định hướng lâu dài trong việc chủ động sản xuất giống hoa cung cấp cho sản xuất một cách hiệu quả. Mục tiêu chung Xác định được ảnh hưởng của một số yếu tố nông sinh học đến sự hình thành củ giống lily góp phần xây dựng quy trình nhân giống Belladonna bằng phương pháp giâm vảy củ tại miền Bắc Việt Nam nhằm chủ động nguồn giống cho sản xuất, thay thế một phần củ giống nhập nội, đem lại hiệu quả cao cho người trồng hoa. Mục tiêu cụ thể - Nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước củ mẹ dùng để tách vảy đến khả năng nhân giống bằng vảy củ lily Belladonna. - Nghiên cứu ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp cho củ giống đến sự nảy mầm, sự biến đổi tinh bột và đường, sự sinh trưởng và ra hoa của lily Belladonna.

- Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật (vùng khí hậu, thời vụ, giá thể, mật độ, biện pháp ngắt nụ.) đến khả năng nhân giống lily Belladonna bằng vảy củ tại Việt Nam. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Đánh giá chất lượng củ giống, khả năng sinh trưởng và ra hoa cũng như hiệu quả kinh tế của việc sản xuất củ giống Belladonna bằng phương pháp giâm vảy ở miền Bắc Việt Nam. PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI - Đối tượng nghiên cứu trên giống hoa lily Belladonna, nhân giống bằng phương pháp giâm vảy, giống đã được công nhận sản xuất thử tại miền Bắc Việt Nam tháng 5/2011 (Quyết định số 233/QĐ-TT-CLT ngày 13/5/2011 của Cục trồng trọt - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). - Nghiên cứu quá trình sinh trưởng, phát triển và các giai đoạn hình thành củ nhỏ, củ nhỡ, củ thương phẩm từ vảy củ ban đầu tại miền Bắc Việt Nam từ năm 2011 đến năm 2014.

NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN - Đã xây dựng quy trình sản xuất củ giống lily Belladonna bằng phương pháp giâm vảy củ, có thể sản xuất được củ giống thương phẩm đạt chất lượng tương đương với củ giống nhập nội từ Hà Lan, mở ra khả năng chủ động sản xuất củ giống lily tại Việt Nam, thay thế cho nguồn nhập nội hàng năm. - Đã xác định được nhiệt độ thấp xử lý (xuân hóa) cho củ giống để có thể phá ngủ và cây nảy mầm nhanh, đồng đều, kích thích quá trình biến đổi tinh bột và đường trong củ giống, quá trình sinh trưởng và ra hoa của giống Belladonna được sản xuất tại Việt Nam. - Xác định Mộc Châu (Sơn La) là vùng sinh thái thuận lợi cho việc sản xuất củ giống lily bằng phương pháp giâm vảy củ tại miền Bắc Việt Nam. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.

Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài đã cung cấp các dẫn liệu khoa học có giá trị về khả năng nhân giống hoa lily bằng phương pháp giâm vảy củ cũng như tác động các biện pháp kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất củ giống hoa lily. - Các kết quả nghiên cứu của đề tài cũng là tài liệu tham khảo có giá trị cho việc nghiên cứu, giảng dạy và sản xuất hoa lily tại Việt Nam. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ý nghĩa thực tiễn - Trong điều kiện miền Bắc Việt Nam, đã xác định được Mộc Châu (Sơn La) là vùng sinh thái thích hợp cho việc sản xuất củ giống lily Belladonna bằng phương pháp giâm vảy củ.

Sự sinh trưởng, phát triển cũng như chất lượng của củ giống và hoa thương phẩm được sản xuất trong điều kiện Việt Nam là tương đương với củ giống nhập nội. - Giá thành củ giống sản xuất tại Việt Nam thấp hơn so với giá mua củ giống từ nguồn nhập khẩu, đã thay thế một phần việc nhập khẩu củ giống của nước ngoài, làm tăng hiệu quả của sản xuất hoa lily thương phẩm ở Việt Nam. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

KHÁI QUÁT VỀ CÂY HOA LILY 2. Giới thiệu về cây hoa lily Hoa lily (Lilium spp) thuộc bộ phụ đơn tử diệp họ bách hợp (Liliaceae), loài bách hợp (Lilium) (Võ Văn Chi và cs., 1978; Battie and White, 1993). Phần thân trên mặt đất của lily có thể cao trên 1m, lá hình kim có bẹ, hình kim bẹ cuống ngắn, hình bầu dục. Hoa có rất nhiều dạng hình: hình loa kèn, hình cái chuông, hình cánh cuộn cong, hình cái bát; hoa mọc thẳng, trải bằng hoặc hơi chúc xuống.

Màu sắc hoa cũng rất phong phú: trắng, phấn hồng, đỏ, vàng, cam, tím, nhiều màu. Hoa trang nhã đẹp, có mùi thơm nhẹ, thơm đậm có giá trị thưởng ngoạn rất cao, được sử dụng rộng rãi làm hoa cắt, hoa chậu… Theo Triệu Tường Vân và cs. (2005), ở Trung Quốc, lily còn là thực phẩm và cây làm thuốc. Thân vảy lily có tác dụng bổ trùng ích khí, bổ âm nhuận phế (phổi), chữa ho… Là một loại cây hoa lâu năm có củ, vừa để chơi hoa, vừa làm thuốc, vừa làm rau ăn rất được ưa chuộng.

Hoa lily được sử dụng rộng rãi, giá trị cao vì vậy nó là một trong các loại hoa cắt có hiệu quả kinh tế và vị trí kinh doanh rất cao trên thế giới. Nguồn gốc cây hoa lily Hoa lily, thuộc chi Lilium (họ Liliaceae), bao gồm khoảng 80 loài và hàng nghìn giống dựa trên các đặc điểm hình thái học và sinh lý học khác nhau (Anderson, 1986). Theo Anderson (1986), Daniels (1986), Haw (1986) và Shimizu (1973), các giống Lilium đã được nghiên cứu và thuần hoá gần 100 năm nay từ các loài hoang dại phân bố ở hầu hết các châu lục từ 100 - 600 vĩ Bắc, Châu Á có 50 - 60 loài, Bắc Mỹ có 24 loài và Châu Âu có 12 loài. Sự du nhập của các loài lily Châu Á đến Châu Âu bắt đầu với loài L.

dauricum từ Siberia vào năm 1743.P Thunberg đã miêu tả đặc điểm của các loài lily L. callosum trong cuốn “Các loài hoa Châu Á” xuất bản năm 1784.B Von Siebold đã mang củ giống của 7 loài lily củ Nhật Bản tới Hà Lan, nhưng chỉ có loài 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. specciosum ra hoa vào năm 1832 và sau đó tiếp tục du nhập thêm các loài khác từ Nhật Bản bao gồm L. Hai loài lily L.

brownii được nhập vào Anh năm 1804 và loài L. regale được nhập và Anh năm 1905 (Okubo, 2014). Ngày nay, lily giữ vai trò chính như một loại hoa cắt, hoa chậu và cây cảnh.500 triệu củ giống hoa lily được sản xuất ra trên khắp thế giới, phần lớn là từ Hà Lan, Nhật Bản và Mỹ và hiện nay còn có thêm sự đóng góp từ một số nước ở phía Nam bán cầu như Australia và Chile. Theo Phạm Hoàng Hộ (1999), ở Việt Nam mới phát hiện thấy 2 loài cây là Bách hợp (L.E Brow war oldiseteriwils), mọc hoang dại trên các đồi cỏ Bắc Giang, Thái Nguyên, Cao Bằng, Lạng Sơn có vảy củ thân dùng làm thuốc và loài Lilium poilanei Gagnepain có ở đồi cỏ Sa Pa, Hoàng Liên Sơn.

Phân bố của chi Lilium trên thế giới (vùng màu đỏ) Nguồn: Đặng Văn Đông và cs.