Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ che sáng tưới nước đến sinh trưởng của cây phay duabanga grahis flora roxb ex dc giai đoạn gieo ươm

Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ che sáng và tưới nước đến sinh trưởng cây phay duabanga grahis flora roxb trong giai đoạn gieo ươm.

• Tác giả: Lộc Văn Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Sỹ Trung
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Chế Độ Che Sáng Và Tưới Nước Đến Sinh Trưởng Cây Phay
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa trong học tập nghiên cứu và thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Vai trò của ánh sáng đối với cây
• 2.3. Vai trò của nước đối với cây
• 2.4. Vai trò của ánh sáng và nước với cây con giai đoạn vườn ươm
• 2.5. Những nghiên cứu trên thế giới
• 2.6. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.7. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 2.8. Điều kiện tự nhiên của khu vực nghiên cứu ĐHNL Thái Nguyên
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp kế thừa và chọn lọc số liệu
• 3.4.2. Phương pháp ngoại nghiệp
• 3.4.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.4. Công tác nội nghiệp
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng chế độ che sáng đến sinh trưởng của cây Phay giai đoạn gieo ươm
• 4.2. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ che sáng đến sinh trưởng chiều cao
• 4.3. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ che sáng đến sinh trưởng đường kính cổ rễ
• 4.4. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ che sáng đến sinh khối khô
• 4.5. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ che sáng đến cường độ thoát hơi nước
• 4.6. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng chế độ tưới nước đến sinh trưởng của cây Phay giai đoạn vườn ươm ở các công thức thí nghiệm
• 4.7. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ tưới nước đến sinh trưởng chiều cao
• 4.8. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ tưới nước đến sinh trưởng đường kính cổ rễ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Chế Độ Che Sáng Cây Phay

Nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ che sáng và tưới nước đến sinh trưởng cây phay (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC) giai đoạn gieo ươm là rất quan trọng. Cây phay, thuộc họ Bần, là loài cây gỗ có giá trị, mọc rộng khắp các tỉnh miền Bắc. Gỗ cây phay được ứng dụng trong kiến trúc và sản xuất đồ gia dụng. Tuy nhiên, hiện nay, chưa có nhiều nghiên cứu cụ thể về loài cây này để phục vụ cho công tác trồng rừng. Sự thành công trong trồng rừng phụ thuộc vào đặc tính sinh học của cây, chất lượng cây con và các yếu tố ngoại cảnh. Ánh sáng và nước là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây phay. Nghiên cứu này tập trung xác định chế độ che sáng và tưới nước phù hợp cho cây phay ở giai đoạn gieo ươm. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ che sáng và tưới nước đến sinh trưởng của cây Phay (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC) giai đoạn gieo ươm tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên" được thực hiện.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ che sáng

Mục tiêu chính của nghiên cứu là tìm hiểu nhu cầu về nước và ánh sáng của cây phay trong giai đoạn gieo ươm. Điều này sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh chế độ che sáng và tưới nước phù hợp, tối ưu hóa sinh trưởng cây trồng. Nghiên cứu hướng đến xác định lượng nước và số lần tưới thích hợp, cũng như chế độ che sáng lý tưởng cho cây phay trong giai đoạn này.

1.2. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu về cây phay

Nghiên cứu này trang bị cho sinh viên cách tiếp cận thực tiễn các vấn đề trong sản xuất, kinh doanh rừng, quản lý tài nguyên rừng, nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái rừng. Giúp sinh viên hiểu rõ hơn về khả năng tái sinh, phục hồi rừng và có cơ sở đề ra các biện pháp lâm sinh như khoanh nuôi phục hồi rừng, làm giàu rừng để có thể tận dụng được những khu rừng sinh trưởng phát triển tự nhiên mang lại hiệu quả hơn cho cuộc sống của người dân cũng như việc cải tạo môi trường, tăng mức độ đa dạng sinh học. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo và xây dựng quy trình kĩ thuật gieo ươm cây phay.

II. Cơ Sở Khoa Học Về Ảnh Hưởng Ánh Sáng Đến Cây Phay

Sinh trưởng và phát triển của cây rừng chịu ảnh hưởng tổng hợp của nhiều yếu tố sinh thái, trong đó ánh sáng và nước đóng vai trò quan trọng. Ánh sáng cần thiết cho quá trình quang hợp, giúp cây tổng hợp chất hữu cơ và tích lũy năng lượng. Độ dài bước sóng ánh sáng có ý nghĩa sinh thái quan trọng. Ánh sáng ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống của thực vật, từ nảy mầm đến ra hoa kết trái. Ánh sáng có ảnh hưởng khác nhau đến sự nảy mầm của các loại hạt. Có nhiều loại hạt nảy mầm trong đất không cần ánh sáng, nếu các hạt này bị bỏ ra ngoài ánh sáng thì sự nảy mầm bị ức chế, hoặc không nảy mầm.

2.1. Tác động của ánh sáng đến hình thái cây phay

Ánh sáng có ảnh hưởng nhất định đến hình thái và cấu tạo của cây. Cây mọc riêng lẻ ngoài rừng hoặc trong rừng có thân phát triển đều, thẳng, tán cân đối. Cây mọc ở bìa rừng do tác dụng không đồng đều của ánh sáng nên tán cây lệch về phía có nhiều ánh sáng. Đặc tính này gọi là tính hướng ánh sáng của cây. Ánh sáng còn ảnh hưởng đến hệ rễ của cây. Đối với một số loài cây có rễ trong không khí (rễ khí sinh) thì ánh sáng giúp cho quá trình tạo diệp lục trong rễ nên rễ có thể quang hợp, rễ của các cây ưa sáng phát triển hơn rễ của cây ưa bóng.

2.2. Ảnh hưởng của ánh sáng đến lá và quang hợp cây phay

Lá là cơ quan trực tiếp hấp thụ ánh sáng nên chịu ảnh hưởng nhiều đối với sự thay đổi của cường độ ánh sáng. Do sự phân bố ánh sáng không đồng đều trên tán cây nên cách sắp xếp lá không giống nhau ở tầng dưới, lá thường nằm ngang để có thể tiếp nhận được nhiều nhất ánh sáng tán xạ, các lá ở tầng trên tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng nên xếp nghiêng nhằm hạn chế bớt diện tích tiếp xúc với cường độ ánh sáng cao. Ngoài ra cây sinh trưởng trong điều kiện chiếu sáng khác nhau có đặc điểm hình thái, giải phẫu khác nhau. Trên cùng một cây, lá ở ngọn thường dày, nhỏ, cứng, lá được phủ một lớp cutin dày, mô giậu phát triển, có nhiều gân và lá có màu nhạt. Còn lá ở trong tầng bị che bóng có phiến lá lớn, lá mỏng và mềm, có lớp cutin mỏng, có mô giậu kém phát triển, gân ít và lá có màu lục đậm.

2.3. Vai trò của ánh sáng trong quá trình sinh lý cây phay

Ánh sáng có ảnh hưởng đến quá trình sinh lý của thực vật, trong thành phần quang phổ của ánh sáng, diệp lục chỉ hấp thụ một số tia sáng. Cường độ quang hợp lớn nhất khi chiếu tia đỏ là tia mà diệp lục hấp thụ nhiều nhất. Khả năng quang hợp của các loài thực vật C3 và C4 khác nhau rất đáng kể. Ở thực vật C4 quá trình quang hợp tiếp tục tăng khi cường độ bức xạ vượt ngoài cường độ bình thường trong thiên nhiên. Ở thực vật C3, quá trình quang hợp tăng khi cường độ chiếu sáng thấp, nhất là các cây ưa bóng.

III. Tầm Quan Trọng Của Tưới Nước Đến Sinh Trưởng Cây Phay

Nước là thành phần quan trọng cấu trúc nên chất nguyên sinh, chiếm trên 90% khối lượng và quyết định tính ổn định của cấu trúc keo nguyên sinh chất. Nước tham gia vào các phản ứng hóa sinh, cung cấp điện tử H+ cho việc khử C02 trong quang hợp, tham gia oxy hóa nguyên liệu hô hấp, tham gia quá trình phản ứng thủy phân… Nước hòa tan các chất hữu cơ và khoáng, vận chuyển đến các cơ quan cần thiết. Có thể nói nước là mạch máu lưu thông đảm bảo khâu điều hòa và phân phối vật chất trong cây, quyết định việc hình thành năng suất và kinh tế của cây trồng.

3.1. Nước điều chỉnh nhiệt độ và duy trì sức trương cây phay

Nước là chất điều chỉnh nhiệt trong cây. Khi gặp nhiệt độ cao, quá trình bay hơi nước sẽ làm giảm nhiệt độ đặc biệt là của bộ lá, đảm bảo các hoạt động quang hợp và các chức năng sinh lý khác tiến hành thuận lợi. Đồng thời, quá trình thoát hơi nước ở lá là động lực quan trọng nhất để hút nước và chất khoáng từ đất cung cấp cho các bộ phận trên mặt đất. Tế bào thực vật duy trì một sức trương P nhất định nhờ hấp thu bằng con đường thẩm thấu vào không bào. Nhờ có sức trương P lớn mà đảm bảo cho tế bào luôn ở trạng thái no nước và cây ở trạng thái căng, tươi thuận lợi cho các hoạt động sinh lý và sinh trưởng phát triển của cây.

3.2. Ảnh hưởng của thiếu nước đến sinh trưởng cây phay

Khi thiếu nước, tất cả các quá trình trao đổi vật chất và hoạt động sinh lý diễn ra trong cơ thể đều bị đảo lộn, quá trình sinh trưởng và phát triển của cây bị kìm hãm, quá trình thụ phấn, thụ tinh không xảy ra làm giảm năng suất thực vật. Như vậy, nước vừa tham gia cấu trúc nên cơ thể thực vật, vừa tham gia các biến đổi hóa sinh và các hoạt động sinh lý của cây, cũng như quyết định đến năng suất cây trồng.

IV. Che Sáng Tưới Nước Yếu Tố Vàng Cho Cây Phay Ươm

Ánh sáng là nguồn năng lượng cần cho quang hợp của thực vật. Ánh sáng có ảnh hưởng căn bản đến sự phân phối lượng tăng trưởng mới giữa các bộ phận của cây con. Khi được che sáng, tăng trưởng chiều cao của cây con diễn ra nhanh, nhưng đường kính nhỏ, sức sống yếu và thường bị đổ ngã khi gặp gió lớn. Trái lại, khi gặp điều kiện chiếu sáng mạnh, tăng trưởng chiều cao của cây con diễn ra chậm, nhưng đường kính lớn, thân cây cứng và nhiều cành. Nói chung, việc che sáng giúp cây con tránh được những tác động cực đoan của môi trường, làm giảm khả năng thoát hơi nước, đồng thời làm giảm nhiệt độ của cây và của hỗn hợp ruột bầu.

4.1. Tối ưu hóa chế độ che sáng cho cây phay con

Sự sống sót ban đầu của cây con ở điều kiện đất trồng rừng cũng phụ thuộc vào việc điều chỉnh ánh sáng trong giai đoạn gieo ươm. Những cây con sinh trưởng với cường độ ánh sáng thấp sẽ hình thành các lá chịu bóng. Nếu bất ngờ đưa chúng ra ngoài ánh sáng và kèm theo điều kiện ẩm độ, nhiệt độ thay đổi, chúng sẽ bị ức chế bởi ánh sáng mạnh. Điều này có thể làm cho cây con bị tử vong hoặc giảm tăng trưởng cho đến khi các lá chịu bóng được thay thế bằng các lá ưa sáng. Chế độ ánh sáng được coi là thích hợp cho cây con ở vườn ươm khi nó tạo ra tỷ lệ lớn giữa rễ/chiều cao thân, hình thái tán lá cân đối, tỷ lệ chiều cao/đường kính bằng hoặc gần bằng 1.

4.2. Cân bằng lượng nước tưới cho cây phay giai đoạn ươm

Nước đóng vai trò rất quan trọng đối với thực vật, nhất là giai đoạn vườn ươm. Việc cung cấp nước cho cây con đòi hỏi cần phải đủ về số lượng. Sự dư thừa hay thiếu hụt nước đều không có lợi cho cây con. Hệ rễ cây con trong bầu cần cân bằng giữa lượng nước và dưỡng khí để sinh trưởng. Nhiều nước sẽ tạo ra môi trường quá ẩm, kết quả rễ cây phát triển kém hoặc chết do thiếu không khí. Vì thế, việc xác định hàm lượng nước thích hợp cho cây con ở vườn ươm là việc làm rất quan trọng.

V. Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Chế Độ Che Sáng Đến Cây Phay

Tái sinh tự nhiên của rừng và gieo ươm là một quá trình rất phức tạp, tuy vậy vấn đề này cũng đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà lâm học. Khi nghiên cứu tái sinh rừng, người ta thường tập trung vào một số loài cây có giá trị kinh tế. Khi nghiên cứu tái sinh rừng, phần lớn các nhà nghiên cứu thường hướng vào tìm hiểu sự thiếu hụt ánh sáng của cây con. Năm 1949, Kozlovxki (Dẫn theo Nguyễn Văn Thêm, 1992) cho rằng, sự thiếu hụt ánh sáng là thường xuyên đối với cây con. Những nhận định về vai trò của ánh sáng đối với tái sinh của cây gỗ ở rừng mưa cũng tìm thấy trong các tài liệu của Richards (1952), Banard (1954) và Bau...

5.1. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của ánh sáng đến cây con

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ánh sáng có vai trò quan trọng trong quá trình tái sinh và sinh trưởng của cây con. Các nhà khoa học thường tập trung vào việc tìm hiểu sự thiếu hụt ánh sáng và tác động của nó đến cây con. Kozlovxki (1949) cho rằng sự thiếu hụt ánh sáng là một vấn đề thường xuyên đối với cây con. Các nghiên cứu khác cũng nhấn mạnh vai trò của ánh sáng trong tái sinh của cây gỗ ở rừng mưa.

5.2. Nghiên cứu về ảnh hưởng của tưới nước đến cây trồng

Ngoài ánh sáng, nước cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng. Các nghiên cứu về tưới nước thường tập trung vào việc xác định lượng nước và tần suất tưới phù hợp cho từng loại cây. Việc cung cấp đủ nước giúp cây phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao. Tuy nhiên, việc tưới quá nhiều nước cũng có thể gây hại cho cây, dẫn đến các vấn đề như úng rễ và bệnh tật.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Chế Độ Che Sáng Cây Phay

Nghiên cứu về ảnh hưởng của chế độ che sáng và tưới nước đến sinh trưởng cây phay giai đoạn gieo ươm là một lĩnh vực quan trọng và cần được tiếp tục phát triển. Kết quả của các nghiên cứu này sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình kỹ thuật gieo ươm cây phay hiệu quả, góp phần vào công tác trồng rừng và bảo vệ môi trường. Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu rộng hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây phay, như dinh dưỡng, đất đai và các biện pháp chăm sóc khác.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu về cây phay

Nghiên cứu về cây phay có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm của Việt Nam. Cây phay có nhiều ứng dụng trong đời sống và sản xuất, từ cung cấp gỗ đến cải tạo môi trường. Việc nghiên cứu và phát triển các kỹ thuật gieo ươm và trồng cây phay sẽ giúp tăng cường khả năng tái sinh và phục hồi rừng, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về cây phay

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về các khía cạnh khác của cây phay, như đặc tính sinh học, khả năng thích nghi với các điều kiện môi trường khác nhau và các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại. Ngoài ra, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền và giáo dục về giá trị của cây phay, khuyến khích người dân tham gia vào việc trồng và bảo vệ loài cây này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây Phay (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC) là loài cây gỗ lớn thuộc họ Bần (Sonneratiaceae), có chiều cao tự nhiên lên tới 35 m và đường kính thân đạt từ 80 đến 90 cm. Cây phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, sinh trưởng tại khu vực chân núi, ven khe suối, thung lũng ẩm ướt trên nền đất sâu mát hoặc đất lẫn đá, mọc xen lẫn với các loài cây như Vàng anh, Vả, Dâu da đất. Về đặc tính kỹ thuật, gỗ cây Phay có tỷ trọng 0,458, sức kéo ngang thớ đạt 17 kg/cm², lực nén dọc thớ đạt 343 kg/cm², độ uốn oằn 869 kg/cm² và hệ số co rút dao động từ 0,24 đến 0,37, thích hợp cho xây dựng công trình và sản xuất đồ mộc gia dụng. Mặc dù là loài cây bản địa có tốc độ sinh trưởng nhanh và khả năng tái sinh hạt tự nhiên tốt, tại thời điểm nghiên cứu vẫn chưa có công trình khoa học chuyên sâu nào chuẩn hóa quy trình kỹ thuật nhân giống phục vụ trồng rừng quy mô lớn.

Chất lượng cây con ở giai đoạn vườn ươm đóng vai trò quyết định đối với tỷ lệ sống và sự thành bại của rừng trồng sau khi đưa ra thực địa. Trong đó, chế độ ánh sáng và chế độ nước là hai nhân tố sinh thái cơ bản chi phối trực tiếp đến các quá trình sinh lý, hình thái và khả năng tích lũy sinh khối của cây con. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lộc Văn Huy tập trung giải quyết vấn đề thực nghiệm này nhằm cung cấp luận cứ cho kỹ thuật gieo ươm cây Phay.

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể trong văn bản:

• Mục đích nghiên cứu: Tìm hiểu nhu cầu về nước và ánh sáng của cây Phay giai đoạn gieo ươm, tạo lập cơ sở khoa học cho việc điều tiết chế độ che sáng và tưới nước cho cây con trong sản xuất lâm nghiệp.
• Mục tiêu nghiên cứu:
  1. Xác định được lượng nước và chu kỳ (số lần) tưới phù hợp với sinh trưởng của cây Phay giai đoạn gieo ươm.
  2. Xác định được chế độ che sáng (độ tàn che) tối ưu cho sự sinh trưởng, tích lũy sinh khối và thoát hơi nước của cây Phay theo từng giai đoạn tuổi ở vườn ươm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cây con loài Phay (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC) được tạo lập từ nguồn hạt giống thu hái đạt tiêu chuẩn chất lượng.
• Phạm vi nội dung: Khảo sát 5 mức độ che sáng (0%, 25%, 50%, 75%, 100%) và 5 công thức tưới nước (60 ml/chậu tưới 2 lần/ngày; 70 ml/chậu tưới 1 lần/ngày; 80 ml/chậu tưới 2 ngày/lần; 90 ml/chậu tưới 3 ngày/lần; đối chứng tưới ô roa 120 ml/chậu tưới 1 lần/ngày). Các chỉ tiêu theo dõi gồm chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$), đường kính cổ rễ ($D_{00}$), sinh khối khô tích lũy và cường độ thoát hơi nước của lá.
• Địa điểm nghiên cứu: Vườn ươm Khoa Lâm nghiệp thuộc Trung tâm Thực hành Thực nghiệm, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên).
• Thời gian nghiên cứu: Thực hiện trong thời gian 6 tháng, từ ngày 18/06/2014 đến ngày 18/12/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học và tổng quan lý thuyết

Cơ sở khoa học của đề tài dựa trên các nguyên lý sinh thái học cá thể và sinh lý học thực vật:

• Vai trò của ánh sáng: Ánh sáng cung cấp năng lượng cho quá trình quang hợp thông qua hệ sắc tố diệp lục (hấp thụ mạnh dải phổ đỏ). Chế độ chiếu sáng điều chỉnh hình thái giải phẫu của lá (độ dày tầng cutin, mức độ phát triển của mô giậu), sự phân bổ sinh khối giữa rễ và thân, cũng như tính hướng quang của cây con. Cường độ ánh sáng quá cao gây ức chế quang hợp và tăng mất nước, trong khi che bóng quá mức làm giảm quang chu kỳ hữu hiệu và tích lũy vật chất khô.
• Vai trò của nước: Nước chiếm trên 90% khối lượng chất nguyên sinh, duy trì sức trương tế bào ($P$), đóng vai trò dung môi hòa tan khoáng chất và điều hòa thân nhiệt qua cơ chế thoát hơi nước. Sự dư thừa nước gây úng ngập dẫn đến yếm khí ở vùng rễ, trong khi thiếu nước kìm hãm quá trình phân bào và tổng hợp hữu cơ.
• Nghiên cứu kế thừa: Đề tài kế thừa các luận điểm của Kozlovxki (1949), Mazin (1969), Sasaki và Mori (1981), Kimmins (1998) về vai trò giới hạn của ánh sáng đối với cây con tái sinh; đồng thời kế thừa các kết quả thực nghiệm gieo ươm cây gỗ bản địa ở Việt Nam của Nguyễn Xuân Quát (1985), Nguyễn Thị Mừng (1997 đối với Cẩm lai), Nguyễn Tuấn Bình (2002 đối với Dầu song nàng), Vũ Thị Lan và Nguyễn Văn Thêm (2006 đối với Gõ đỏ), Đoàn Đình Tam (2011 đối với Vối thuốc).

Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu

• Đất đai: Đất vườn ươm thuộc nhóm đất Feralit phát triển trên nền đá sa thạch. Kết quả phân tích mẫu đất tầng 0–10 cm cho thấy đất có độ chua cao (pH thấp), nghèo mùn hữu cơ, hàm lượng đạm tổng số ($N$) và lân dễ tiêu ($P_2O_5$) ở mức thấp.
• Khí hậu: Nhiệt độ không khí trung bình năm từ 22–23°C; lượng mưa trung bình từ 1.500–2.000 mm/năm (85% tập trung từ tháng 6 đến tháng 9); độ ẩm không khí trung bình 82%; số giờ nắng trong năm đạt từ 1.200–1.600 giờ.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Thí nghiệm được thiết lập theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn một yếu tố (RCBD) với 3 lần lặp lại:

Thí nghiệm 1: Ảnh hưởng của chế độ che sáng (Theo dõi 6 tháng, đánh giá tại 3 và 6 tháng tuổi)
- CT1: Không che sáng (Đối chứng - ánh sáng tự nhiên 100%)
- CT2: Che sáng 25%
- CT3: Che sáng 50%
- CT4: Che sáng 75%
- CT5: Che sáng 100% (Che kín hoàn toàn)
Quy mô: 5 công thức x 3 lần lặp x 30 cây/ô = 450 cây.

Thí nghiệm 2: Ảnh hưởng của chế độ tưới nước (Theo dõi 4 tháng, đánh giá tại 2 và 4 tháng tuổi)
- Cây mầm sau khi cấy vào bầu được chăm sóc đồng đều trong 1 tháng đầu trước khi phân lô thí nghiệm.
- CT1: 60 ml/chậu/lần, ngày tưới 2 lần (sáng và chiều).
- CT2: 70 ml/chậu/lần, ngày tưới 1 lần.
- CT3: 80 ml/chậu/lần, 2 ngày tưới 1 lần.
- CT4: 90 ml/chậu/lần, 3 ngày tưới 1 lần.
- CT5 (Đối chứng): Tưới bằng ô roa vào chiều muộn định mức 120 ml/chậu, ngày tưới 1 lần.
Quy mô: 5 công thức x 3 lần lặp x 30 cây/ô = 450 cây.

Phương pháp thu thập và xử lý số liệu

• Đo đường kính cổ rễ ($D_{00}$): Đo tại vị trí cách mặt bầu 5 cm bằng thước kẹp panme kỹ thuật với độ chính xác 0,1 mm, chu kỳ đo 1 tháng/lần (90 cây/công thức).
• Đo chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$): Đo từ mặt bầu đến đỉnh sinh trưởng bằng thước kỹ thuật độ chính xác 0,5 cm, chu kỳ 1 tháng/lần.
• Xác định sinh khối khô ($g$): Áp dụng quy trình trong Sổ tay phân tích cây trồng, lấy mẫu 3 cây trung bình/ô tiêu chuẩn, rửa sạch rễ, phơi khô sơ bộ, sấy ở 60–70°C trong 6 giờ ngày đầu và sấy ở 105°C trong 6 giờ các ngày tiếp theo đến khi khối lượng không đổi (độ chính xác 0,01 g).
• Cường độ thoát hơi nước ($I$, đơn vị $g/dm^2/h$): Sử dụng phương pháp cân nhanh. Lá được cắt khỏi thân, cân khối lượng ban đầu ($P_1$), để thoát hơi nước tự nhiên trong 3 phút và cân lại khối lượng ($P_2$), sau đó tính diện tích lá ($S, dm^2$) theo công thức: $$I = \frac{P_1 - P_2}{S \times t}$$
• Xử lý thống kê: Sử dụng phần mềm SPSS thực hiện phân tích phương sai một nhân tố (One-Way ANOVA), kiểm tra tính đồng nhất của phương sai (Homogeneity of Variance Test) và so sánh phân hạng các giá trị trung bình mẫu theo tiêu chuẩn Duncan (Duncan's multiple range test) ở mức ý nghĩa $p < 0,05$.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc nghiên cứu nhân giống cây bản địa phục vụ trồng rừng bền vững, mô tả hình thái học, phân bố sinh thái và các chỉ tiêu cơ lý của gỗ cây Phay. Nêu rõ mục đích, mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu cùng ý nghĩa học tập và thực tiễn trong quản lý tài nguyên lâm nghiệp.

Phần 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Tổng hợp các cơ sở lý luận sinh thái học liên quan đến phản ứng của thực vật đối với chế độ bức xạ mặt trời và cân bằng ẩm. Khái quát các kết quả nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam về kỹ thuật che sáng, tưới ẩm cho cây rừng nhiệt đới. Mô tả chi tiết điều kiện tự nhiên, địa hình, đặc điểm khí hậu và kết quả phân tích hóa tính đất vườn ươm tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chi tiết hóa phương pháp nghiên cứu ngoại nghiệp và nội nghiệp: quy cách tạo cây mầm từ hạt, kích thước bầu đất, thiết kế mặt bằng luống thí nghiệm theo sơ đồ khối ngẫu nhiên, định mức xử lý các nghiệm thức che sáng và lượng nước tưới. Quy định thao tác chuẩn cho việc đo đạc $H_{vn}$, $D_{00}$, sấy sinh khối khô và đo đạc thoát hơi nước, cùng quy trình nhập liệu và lệnh xử lý trên phần mềm SPSS.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Trình bày toàn bộ số liệu đo đạc thực nghiệm, bảng phân tích phương sai ANOVA và kiểm định Duncan cho 2 thí nghiệm:

• Thí nghiệm che sáng: Phân tích sự tăng trưởng chiều cao, đường kính cổ rễ, sinh khối khô và biến thiên cường độ thoát hơi nước của cây Phay 3 tháng và 6 tháng tuổi.
• Thí nghiệm tưới nước: Phân tích ảnh hưởng của liều lượng và chu kỳ tưới đến động thái tăng trưởng chiều cao, đường kính và khả năng tích lũy chất khô của cây Phay 2 tháng và 4 tháng tuổi.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các giá trị định lượng tối ưu thu được từ các nghiệm thức thí nghiệm, đề xuất chế độ che sáng 50% ở giai đoạn đầu, chuyển sang che sáng 25% ở giai đoạn sau; khuyến nghị chế độ tưới nước 60 ml/lần với tần suất 2 lần/ngày cho sản xuất cây con tại vườn ươm.

---

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

1. Ảnh hưởng của chế độ che sáng đến sinh trưởng cây Phay

Kết quả phân tích phương sai một nhân tố (ANOVA) cho thấy mức độ che sáng tạo ra sự sai khác có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$) đối với tất cả các chỉ tiêu sinh trưởng của cây Phay ở cả 2 giai đoạn 3 tháng và 6 tháng tuổi:

Chỉ tiêu theo dõi	Giai đoạn	CT1 (0%)	CT2 (25%)	CT3 (50%)	CT4 (75%)	CT5 (100%)	Giá trị F	Mức ý nghĩa (Sig.)
Chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$, cm)	3 tháng	13,30	19,29	22,31	15,83	13,35	18,292	0,000
	6 tháng	25,03	28,52	37,06	25,09	20,31	16,026	0,000
Đường kính cổ rễ ($D_{00}$, cm)	3 tháng	0,21	0,33	0,38	0,20	0,18	15,808	0,000
	6 tháng	0,49	0,52	0,42	0,34	0,29	13,958	0,000
Sinh khối khô ($g$)	3 tháng	1,20	2,45	2,28	1,09	0,93	7,180	0,005
	6 tháng	4,05	5,74	5,18	3,72	3,40	6,789	0,007
Cường độ thoát hơi nước ($g/dm^2/h$)	3 tháng	0,65	0,64	0,62	0,54	0,37	4,302	0,028
	6 tháng	0,81	0,78	0,72	0,68	0,50	4,954	0,018

• Sinh trưởng chiều cao ($H_{vn}$): Ở cả 3 tháng và 6 tháng tuổi, công thức che sáng 50% (CT3) đạt giá trị cao nhất (22,31 cm tại 3 tháng và 37,06 cm tại 6 tháng), vượt trội so với đối chứng không che và che sáng 100%. Kiểm định Duncan phân hóa chiều cao thành 3 nhóm rõ rệt, trong đó CT3 là nhóm trội nhất.
• Sinh trưởng đường kính cổ rễ ($D_{00}$): Ở giai đoạn 3 tháng tuổi, công thức che sáng 50% đạt giá trị lớn nhất (0,38 cm). Tuy nhiên, khi đạt 6 tháng tuổi, công thức che sáng 25% (CT2) vươn lên đạt giá trị lớn nhất (0,52 cm), kế đến là không che sáng (0,49 cm), thấp nhất là che sáng hoàn toàn 100% (0,29 cm).
• Tích lũy sinh khối khô: Chế độ che sáng 25% (CT2) cho khả năng tích lũy chất khô cao nhất ở cả 3 tháng tuổi (2,45 g) và 6 tháng tuổi (5,74 g). Sinh khối khô thấp nhất ở công thức che sáng 100% (0,93 g tại 3 tháng và 3,40 g tại 6 tháng).
• Cường độ thoát hơi nước ($I$): Tỷ lệ nghịch với mức độ che sáng và tỷ lệ thuận với tuổi cây. Ở cả hai giai đoạn tuổi, cường độ thoát hơi nước đạt cực đại ở nghiệm thức không che sáng (0,65 $g/dm^2/h$ tại 3 tháng và 0,81 $g/dm^2/h$ tại 6 tháng) và thấp nhất ở nghiệm thức che sáng 100% (0,37 $g/dm^2/h$ tại 3 tháng và 0,50 $g/dm^2/h$ tại 6 tháng).

2. Ảnh hưởng của chế độ tưới nước đến sinh trưởng cây Phay

Phân tích ANOVA cho thấy chế độ tưới nước ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê rất cao ($p < 0,01$) đến các chỉ tiêu sinh trưởng và tích lũy chất khô của cây Phay:

Chỉ tiêu theo dõi	Giai đoạn	CT1 (60ml x 2 lần/ngày)	CT2 (70ml x 1 lần/ngày)	CT3 (80ml x 2 ngày/lần)	CT4 (90ml x 3 ngày/lần)	CT5 (Đối chứng 120ml)	Giá trị F	Mức ý nghĩa (Sig.)
Chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$, cm)	2 tháng	18,58 (15,58)	15,14	12,84	10,22	16,63	19,779	0,000
	4 tháng	40,15	32,43	29,86	27,21	35,64	18,222	0,000
Đường kính cổ rễ ($D_{00}$, cm)	2 tháng	0,34	0,24	0,21	0,15	0,27	19,964	0,000
	4 tháng	0,66	0,55	0,50	0,33	0,58	15,936	0,000
Sinh khối khô ($g$)	2 tháng	1,63	1,28	1,19	1,14	1,43	6,759	0,007
	4 tháng	4,19	2,84	2,51	1,86	3,69	6,046	0,010

• Hiệu quả của các chế độ tưới: Công thức 1 (tưới 60 ml/lần/chậu, ngày tưới 2 lần) cho kết quả vượt trội ở tất cả các chỉ tiêu:
  • Chiều cao đạt 18,58 cm (2 tháng) và 40,15 cm (4 tháng).
  • Đường kính cổ rễ đạt 0,34 cm (2 tháng) và 0,66 cm (4 tháng).
  • Sinh khối khô đạt 1,63 g (2 tháng) và 4,19 g (4 tháng).
• So sánh với đối chứng: Công thức tưới ô roa 1 lần/ngày với lượng nước 120 ml (CT5) đạt kết quả tốt thứ nhì ($H_{vn} = 35,64$ cm; $D_{00} = 0,58$ cm; sinh khối khô = 3,69 g tại 4 tháng tuổi). Các công thức kéo dài chu kỳ tưới (2 ngày/lần hoặc 3 ngày/lần) làm giảm rõ rệt sinh trưởng, trong đó CT4 (3 ngày tưới 1 lần với 90 ml) cho sinh trưởng kém nhất ($H_{vn} = 27,21$ cm; $D_{00} = 0,33$ cm; sinh khối khô = 1,86 g tại 4 tháng).

3. Đóng góp khoa học và thực tiễn của đề tài

• Đóng góp khoa học: Cung cấp hệ thống dữ liệu sinh trắc học và sinh lý học đầu tiên về phản ứng của loài cây Phay (Duabanga grahis) giai đoạn vườn ươm dưới tác động của các mức độ bức xạ và chế độ cấp nước khác nhau. Xác định được sự chuyển biến về tính chịu bóng của cây Phay: giai đoạn 1–3 tháng tuổi cây ưa bóng nhẹ (thích hợp che sáng 50%), nhưng từ 4–6 tháng tuổi cây chuyển dần sang nhóm ưa sáng (đòi hỏi giảm độ che xuống 25% để phát triển tối ưu đường kính và tích lũy chất khô).
• Kiến nghị quy trình kỹ thuật lâm sinh:
  • Về che sáng: Duy trì độ tàn che 50% trong 3 tháng đầu sau khi cấy cây con vào bầu; từ tháng thứ 4 đến tháng thứ 6 dỡ bớt dàn che xuống mức 25% để thúc đẩy cây tăng trưởng đường kính cổ rễ và hóa gỗ thân cây trước khi xuất vườn.
  • Về tưới ẩm: Áp dụng chế độ tưới chia nhỏ lượng nước thành 2 lần/ngày (định mức 60 ml/chậu/lần) vào sáng sớm và chiều mát để duy trì độ ẩm ổn định trong bầu đất, hạn chế rửa trôi dinh dưỡng và tránh sốc nhiệt cho rễ cây.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Dựa trên phạm vi và nội dung thực hiện được trình bày trong khóa luận, đề tài có các hạn chế và hướng mở sau:

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Thời gian theo dõi thực nghiệm mới dừng lại ở quy mô vườn ươm (6 tháng đối với thí nghiệm che sáng và 4 tháng đối với thí nghiệm tưới nước); chưa theo dõi tỷ lệ sống, khả năng sinh trưởng và thích ứng của cây con sau khi xuất vườn đem trồng thành rừng ngoài thực địa.
  • Thí nghiệm được thực hiện trên một loại giá thể bầu đất duy nhất (đất Feralit tại chỗ phát triển trên sa thạch); chưa tiến hành khảo nghiệm trên các tổ hợp thành phần ruột bầu có bổ sung phân vi sinh hoặc phân vô cơ khác nhau.
  • Hai nhân tố sinh thái (ánh sáng và nước) được bố trí thành hai thí nghiệm độc lập một nhân tố; chưa thiết kế thí nghiệm đa nhân tố (thí nghiệm giai thừa) để đánh giá tương tác qua lại đồng thời giữa chế độ chiếu sáng và lượng nước tưới.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Tiếp tục theo dõi sinh trưởng của cây con cây Phay ở giai đoạn sau 6 tháng tuổi đến khi đạt tiêu chuẩn xuất vườn hoàn chỉnh (9–12 tháng tuổi).
  • Nghiên cứu ảnh hưởng của thành phần ruột bầu và liều lượng bón phân NPK đến chất lượng cây con.
  • Xây dựng các mô hình khảo nghiệm trồng rừng bằng cây Phay trên các lập địa khác nhau tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị thực tiễn và học thuật phục vụ các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên ngành Lâm nghiệp, Lâm sinh, Quản lý tài nguyên rừng: Cung cấp tài liệu tham khảo trực quan về phương pháp thiết lập thí nghiệm lâm sinh theo khối ngẫu nhiên (RCBD), kỹ thuật đo đạc sinh trắc cây con, quy trình sấy mẫu xác định sinh khối khô theo tiêu chuẩn ngành và phương pháp đo cường độ thoát hơi nước bằng cân nhanh.
• Kỹ thuật viên tại các vườn ươm lâm nghiệp: Ứng dụng trực tiếp thông số kỹ thuật (độ che sáng 50% giảm dần về 25%; định mức tưới 60 ml x 2 lần/ngày) vào quy trình ươm tạo cây con loài Phay nhằm nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng cây giống xuất vườn.
• Người thực hiện nghiên cứu xử lý số liệu sinh học: Cung cấp quy trình phân tích phương sai One-Way ANOVA và kiểm định sau ANOVA (Post-Hoc Duncan) trên phần mềm SPSS trong việc phân nhóm và phát hiện nghiệm thức tối ưu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Phay (Duabanga grahis) có đặc tính sinh học và giá trị kỹ thuật lâm sinh như thế nào?

Cây Phay là loài cây gỗ lớn thuộc họ Bần (Sonneratiaceae), cao tới 35 m, đường kính 80–90 cm, sinh trưởng nhanh, tái sinh tự nhiên bằng hạt tốt, mọc phổ biến ở các thung lũng, chân núi ven suối ẩm miền Bắc. Gỗ Phay có tỷ trọng 0,458, chịu lực nén dọc thớ 343 kg/cm², lực kéo ngang thớ 17 kg/cm², độ uốn oằn 869 kg/cm² và hệ số co rút 0,24–0,37, được ứng dụng trong xây dựng và đồ mộc dân dụng.

2. Chế độ che sáng nào tối ưu nhất cho cây Phay ở từng giai đoạn tuổi tại vườn ươm?

• Ở giai đoạn 3 tháng tuổi: Chế độ che sáng 50% là tối ưu nhất cho sinh trưởng chiều cao ($H_{vn} = 22,31$ cm) và đường kính cổ rễ ($D_{00} = 0,38$ cm).
• Ở giai đoạn 6 tháng tuổi: Chế độ che sáng 50% vẫn cho chiều cao tốt nhất ($H_{vn} = 37,06$ cm), nhưng chế độ che sáng 25% lại vượt trội về đường kính cổ rễ ($D_{00} = 0,52$ cm) và tích lũy sinh khối khô lớn nhất (5,74 g).

3. Cường độ thoát hơi nước của cây Phay biến đổi như thế nào theo chế độ che sáng và tuổi cây?

Cường độ thoát hơi nước tỷ lệ nghịch với tỷ lệ che sáng và tăng dần theo tuổi cây. Tại 3 tháng tuổi, cường độ thoát hơi nước cao nhất ở nghiệm thức không che sáng (0,65 $g/dm^2/h$) và thấp nhất ở che sáng 100% (0,37 $g/dm^2/h$). Đến 6 tháng tuổi, cường độ thoát hơi nước tăng lên, đạt cực đại ở không che sáng (0,81 $g/dm^2/h$) và thấp nhất ở che sáng 100% (0,50 $g/dm^2/h$).

4. Liều lượng và chu kỳ tưới nước nào mang lại hiệu quả sinh trưởng cao nhất cho cây con giai đoạn 2–4 tháng tuổi?

Chế độ tưới tại Công thức 1 (liều lượng 60 ml/lần/chậu, tưới 2 lần/ngày vào sáng và chiều) mang lại hiệu quả cao nhất. Sau 4 tháng theo dõi, công thức này giúp cây con đạt chiều cao 40,15 cm, đường kính cổ rễ 0,66 cm và sinh khối khô 4,19 g; vượt trội so với các công thức tưới 1 lần/ngày hoặc tưới cách nhật 2–3 ngày/lần.

5. Thí nghiệm thực nghiệm trong khóa luận được thiết kế với quy mô và dung lượng mẫu bao nhiêu?

Cả hai thí nghiệm (che sáng và tưới nước) đều được bố trí theo kiểu khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhiên một yếu tố (RCBD) với 5 công thức và 3 lần lặp lại. Mỗi lần lặp theo dõi 30 cây (90 cây/công thức), tổng dung lượng mẫu khảo sát là 450 cây cho mỗi thí nghiệm (tổng cộng 900 cây cho toàn bộ đề tài).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lộc Văn Huy đã làm sáng tỏ phản ứng sinh trưởng, tích lũy sinh khối và thoát hơi nước của cây Phay (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC) giai đoạn vườn ươm dưới tác động của chế độ che sáng và tưới ẩm. Kết quả thực nghiệm khẳng định cây Phay có nhu cầu che bóng 50% trong 3 tháng đầu và cần giảm độ tàn che xuống 25% trong giai đoạn 4–6 tháng tuổi để kích thích phát triển đường kính cổ rễ. Đồng thời, chế độ tưới nước tối ưu được xác định là 60 ml/chậu với tần suất 2 lần/ngày, tạo tiền đề khoa học vững chắc cho việc hoàn thiện quy trình kỹ thuật gieo ươm loài cây gỗ bản địa này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây Phay (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC), Họ: Bần (Sonneratiaceae) Cây gỗ cao tới 35m, đường kính 80 - 90cm, gốc có bạnh nhỏ. Vỏ nhẵn màu xám hồng, cành ngang đầu rủ xuống. Lá đơn, mọc đối, hình thuỗn, đuôi hình tim, đầu có mũi tù, dài 12 - 17cm, rộng 6 - 12cm. Cuống ngắn, khoảng 0,5cm, mép lá cong.

Cụm hoa chùy ở đầu cành, hoa lớn màu trắng. Cánh đài 4 - 7, chất thịt dày, màu xanh. Cánh tràng 4 - 7, mỏng, màu trắng hay trắng vàng. Nhị nhiều, xếp thành vòng, chỉ nhị quăn, màu trắng.

Bầu hình nón, gắn liền với đài, có 6 - 8 ô, mỗi ô nhiều noãn; quả nang hình cầu, màu nâu đen, nứt 4 - 8 mảnh. Hạt nhỏ nhiều, hai đầu có đuôi dài. Cây mọc rộng khắp các tỉnh miền Bắc. Thường mọc ở chân núi, ven khe suối, ven các khe ẩm, ưa đất sâu mát hoặc đất có lẫn đá.

Mọc lẫn với các loài: Vàng anh, Vả, Dâu da đất. Cây sinh trưởng nhanh, tái sinh hạt tốt. Hoa tháng 5 – 6, Gỗ rắn, nặng, tỷ trọng 0,458. Lực kéo ngang thớ 17kg/cm2, lưc nén dọc thớ 343kg/cm2, oằn 869kg/cm2, hệ số co rút 0,24 - 0,37, dùng trong kiến trúc, đóng đồ dùng gia đình.

Nhưng hiện nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào cụ thể để nhân rộng loài cây này phục vụ cho công tác trồng rừng. Nhiều nghiên cứu đã chứng tỏ rằng sự thành công trong công tác trồng rừng không chỉ phụ thuộc vào đặc tính sinh học của loài cây mà còn phụ thuộc vào chất lượng cây con và nhiều nhân tố ngoại cảnh khác. Ánh sáng và nước là hai nhân tố quan trọng đối với sự sinh trưởng và phát triển cây Phay, vì vậy mục tiêu của nghiên cứu này là xác định chế độ che sáng và tưới nước ảnh hưởng đến cây phay ở giai đoạn gieo ươm. 2 Xuất phát từ thực tế đó tôi thực hiện đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ che sáng và tưới nước đến sinh trưởng của cây Phay (Duabanga grahis Flora Roxb.ex DC) giai đoạn gieo ươm tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên.

Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu nhu cầu về nước và ánh sáng của cây Phay giai đoạn gieo ươm làm cơ sở cho việc che sáng, tưới nước cho cây con. Mục tiêu nghiên cứu Xác định được lượng nước, số lần tưới phù hợp với sinh trưởng của cây phay giai đoạn gieo ươm. Xác định được chế độ che sáng phù hợp với sinh trưởng của cây Phay giai đoạn gieo ươm. Ý nghĩa trong học tập nghiên cứu và thực tiễn 1.

Ý nghĩa trong học tập Qua quá trình thực hiện đề tài tạo cơ hội cho sinh viên tiếp cận phương pháp nghiên cứu khoa học, giải quyết vấn đề khoa học ngoài thực tiễn. Làm quen với một số phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong nghiên cứu đề tài cụ thể. Học tập và hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kỹ thuật trong thực tiễn tại địa bàn nghiên cứu. Ý nghĩa trong thực tiễn Trang bị cho sinh viên cách tiếp cận thực tiễn những vấn đề trong sản xuất, kinh doanh rừng, quản lý nguồn tài nguyên rừng hiện nay, nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái rừng.

Giúp cho sinh viên hiểu rõ hơn về khả năng tái sinh, phục hồi rừng và có cơ sở đề ra những biện pháp lâm sinh như khoanh nuôi phục hồi rừng, làm giầu rừng để có thể tận dụng được những khu rừng sinh trưởng phát triển tự 3 nhiên mang lại hiệu quả hơn cho cuộc sống của người dân cũng như việc cải tạo môi trường, tăng mức độ đa dạng sinh học. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo và xây dựng quy trình kĩ thuật gieo ươm cây phay.