Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến năng suất và chất lượng giống lê vh6 tại huyện sa pa tỉnh lào cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến năng suất và chất lượng giống lê vh6 tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vũ Văn Cường
• Người hướng dẫn: TS. Dương Trung Dũng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Biện Pháp Kỹ Thuật Đến Năng Suất Và Chất Lượng Lê VH6 Tại Sa Pa, Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu chung về cây lê
• 2.1.1. Nguồn gốc
• 2.1.2. Phân loại
• 2.2. Đặc điểm thực vật học
• 2.3. Yêu cầu về sinh thái
• 2.3.1. Lượng mưa và độ ẩm
• 2.4. Tình hình sản xuất lê trên thế giới và Việt Nam
• 2.4.1. Tình hình sản xuất lê trên thế giới
• 2.4.2. Tình hình sản xuất lê ở Việt Nam
• 2.5. Tình hình nghiên cứu về cây lê trên thế giới và Việt Nam
• 2.5.1. Tình hình nghiên cứu về cây lê trên thế giới
• 2.5.2. Tình hình nghiên cứu về cây lê ở Việt Nam
• 2.6. Nghiên cứu về công dụng và giá trị kinh tế của cây lê
• 2.7. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai
• 2.7.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.7.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.8. Thực trạng sản xuất cây ăn quả và cây Lê của huyện Sa Pa
• 3. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của phân bón lá đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng lê VH6
• 4.1.1. Ảnh hưởng của phân bón lá đến sinh trưởng của các đợt lộc của giống lê VH6
• 4.1.2. Ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến thời gian ra hoa và tỉ lệ đậu quả của giống lê VH6
• 4.1.3. Ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế của giống lê VH6
• 4.2. Ảnh hưởng của một số loại phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng lê VH6
• 4.2.1. Ảnh hưởng của một số loại phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng các đợt lộc của giống lê VH6 Đài Loan
• 4.2.2. Ảnh hưởng của một số loại phân hữu cơ vi sinh đến thời gian ra hoa và tỉ lệ đậu quả của giống lê VH6
• 4.2.3. Ảnh hưởng của một số loại phân hữu cơ vi sinh đến năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế của giống lê VH6
• 5. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Ảnh hưởng của phân bón lá đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng lê VH6
• 5.2. Ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng lê VH6
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật đến năng suất và chất lượng của giống lê VH6 tại Sa Pa, Lào Cai. Mục tiêu chính là xác định hiệu quả của các loại phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh trong việc cải thiện sinh trưởng và chất lượng quả. Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh nông nghiệp địa phương đang tìm kiếm các giải pháp để nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

1.1. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm thí nghiệm thực địa với các công thức phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh khác nhau. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm sinh trưởng, thời gian ra hoa, tỉ lệ đậu quả, năng suất và chất lượng quả. Dữ liệu được thu thập và phân tích bằng các phương pháp thống kê để đánh giá hiệu quả của từng biện pháp.

1.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh có ảnh hưởng tích cực đến sinh trưởng và năng suất của lê VH6. Cụ thể, các loại phân bón này giúp tăng chiều dài cành, số lượng hoa và tỉ lệ đậu quả. Chất lượng quả cũng được cải thiện đáng kể về độ ngọt và màu sắc.

II. Ảnh hưởng của biện pháp kỹ thuật

Các biện pháp kỹ thuật được áp dụng trong nghiên cứu bao gồm sử dụng phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh. Những biện pháp này không chỉ cải thiện năng suất mà còn nâng cao chất lượng quả lê VH6. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp bền vững tại Sa Pa, Lào Cai.

2.1. Phân bón lá

Phân bón lá được chứng minh là có hiệu quả cao trong việc kích thích sinh trưởng và tăng năng suất. Các loại phân bón lá giúp cây hấp thụ dinh dưỡng nhanh chóng, từ đó cải thiện chất lượng quả. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng phân bón lá giúp tăng năng suất lên đến 20% so với đối chứng.

2.2. Phân hữu cơ vi sinh

Phân hữu cơ vi sinh cũng mang lại hiệu quả đáng kể trong việc cải thiện thổ nhưỡng và tăng cường sức khỏe cây trồng. Việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng khả năng giữ ẩm và dinh dưỡng, từ đó hỗ trợ sinh trưởng và phát triển của cây.

III. Năng suất và chất lượng lê VH6

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp có thể cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng của lê VH6. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người nông dân mà còn góp phần phát triển nông nghiệp bền vững tại Sa Pa, Lào Cai.

3.1. Năng suất

Năng suất của lê VH6 được cải thiện đáng kể nhờ việc sử dụng phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh. Các biện pháp này giúp tăng số lượng quả và kích thước quả, từ đó nâng cao tổng sản lượng thu hoạch.

3.2. Chất lượng

Chất lượng quả lê VH6 cũng được cải thiện rõ rệt. Quả có độ ngọt cao, màu sắc đẹp và hương vị thơm ngon hơn. Điều này giúp tăng giá trị thương phẩm của sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

IV. Phát triển nông nghiệp tại Sa Pa Lào Cai

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển nông nghiệp tại Sa Pa, Lào Cai. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

4.1. Điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng

Sa Pa, Lào Cai có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp cho việc trồng lê VH6. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc tận dụng các điều kiện tự nhiên này kết hợp với các biện pháp kỹ thuật phù hợp có thể mang lại hiệu quả cao trong sản xuất.

4.2. Hiệu quả kinh tế

Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong nghiên cứu đã mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể cho người nông dân. Năng suất và chất lượng quả được cải thiện giúp tăng thu nhập và cải thiện đời sống của người dân địa phương.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Lào Cai là tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam với tiềm năng phát triển cây ăn quả ôn đới, đặc biệt là cây lê. Theo thống kê năm 2017, diện tích lê tại Lào Cai đạt khoảng 753 ha với sản lượng 668 tấn, trong đó huyện Sa Pa chiếm diện tích 131 ha, năng suất trung bình 3,3 tấn/ha. Giống lê VH6 nhập nội từ Đài Loan được trồng phổ biến tại Sa Pa với diện tích khoảng 71,5 ha, chiếm 54,6% diện tích lê toàn huyện. Giống này có ưu thế cho thu hoạch sớm hơn 35-40 ngày so với các giống lê địa phương, năng suất và chất lượng quả cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt.

Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật thâm canh, đặc biệt là sử dụng phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh trên giống lê VH6 tại Sa Pa còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật, bao gồm phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh, đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng giống lê VH6 tại huyện Sa Pa trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2018. Kết quả nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển sản xuất lê VH6 tại Sa Pa và các vùng sinh thái tương đồng, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và đa dạng hóa sản phẩm cây ăn quả ôn đới.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây ăn quả:** Nghiên cứu tập trung vào các giai đoạn sinh trưởng của cây lê, đặc biệt là các đợt lộc xuân, hè, thu và ảnh hưởng của dinh dưỡng đến sự phát triển cành lá, ra hoa và đậu quả.
- **Mô hình dinh dưỡng cây trồng qua lá và đất:** Phân bón lá cung cấp dinh dưỡng nhanh chóng qua lá, tăng hiệu quả hấp thu lên đến 95%, trong khi phân hữu cơ vi sinh cải thiện chất lượng đất, tăng cường vi sinh vật có lợi, hỗ trợ sinh trưởng cây.
- **Khái niệm về đơn vị lạnh (Chilling Units - CU):** Độ lạnh cần thiết để cây lê phân hóa mầm hoa, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả, với yêu cầu từ 400-1000 CU.
- **Khái niệm về hiệu quả kinh tế trong nông nghiệp:** Đánh giá hiệu quả sử dụng phân bón qua năng suất, chất lượng quả và lợi nhuận kinh tế.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Nghiên cứu thực nghiệm tại Trại nghiên cứu và sản xuất giống cây ôn đới huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai, trên giống lê VH6 trồng 8 năm tuổi.
- **Phương pháp bố trí thí nghiệm:** Thiết kế thí nghiệm gồm 2 nhóm chính: phân bón lá (3 công thức: đối chứng, phân bón lá VS-21, phân bón lá Đầu Trâu 902) và phân hữu cơ vi sinh (3 công thức: đối chứng, phân hữu cơ Sông Gianh, phân hữu cơ Quế Lâm 01). Mỗi công thức có 3 lần nhắc lại, mỗi lần 3 cây.
- **Chỉ tiêu theo dõi:** Thời gian ra lộc, số lượng lộc, chiều dài và đường kính lộc, tỷ lệ đậu quả, năng suất, chất lượng quả (tỷ lệ chất khô, hàm lượng đường, vitamin C, tanin), mức độ sâu bệnh hại.
- **Phân tích số liệu:** Sử dụng phần mềm thống kê SAS 9 để phân tích phương sai, xác định mức độ khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các công thức.
- **Timeline nghiên cứu:** Thực hiện từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2018, theo dõi các giai đoạn sinh trưởng, ra hoa, đậu quả và thu hoạch.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Ảnh hưởng của phân bón lá đến sinh trưởng lộc:** Phân bón lá VS-21 làm tăng số lượng lộc xuân lên 33,22 lộc/cành, cao hơn 35% so với đối chứng (24,44 lộc/cành). Chiều dài lộc xuân đạt 16,88 cm, lớn hơn 5,5% so với đối chứng. Thời gian ra lộc xuân sớm hơn 3 ngày so với đối chứng.
- **Ảnh hưởng của phân bón lá đến năng suất và chất lượng quả:** Phân bón lá Đầu Trâu 902 và VS-21 đều làm tăng năng suất lê VH6, với năng suất trung bình đạt khoảng 3,8 tấn/ha, cao hơn 15% so với đối chứng. Hàm lượng đường tổng số và vitamin C trong quả tăng lần lượt 12% và 8% so với đối chứng.
- **Ảnh hưởng của phân hữu cơ vi sinh:** Phân hữu cơ Sông Gianh và Quế Lâm 01 cải thiện sinh trưởng lộc xuân, tăng chiều dài lộc lên 10% so với đối chứng. Năng suất tăng khoảng 20%, chất lượng quả được cải thiện rõ rệt với tỷ lệ chất khô tăng 5%, hàm lượng tanin giảm giúp quả ngon hơn.
- **Hiệu quả kinh tế:** Sử dụng phối hợp phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh giúp tăng lợi nhuận thuần lên đến 25% so với phương pháp truyền thống, đồng thời giảm thiểu sâu bệnh hại nhờ tăng sức đề kháng của cây.

### Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc sử dụng phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh có tác động tích cực đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả lê VH6 tại Sa Pa. Sự tăng trưởng mạnh mẽ của các đợt lộc, đặc biệt là lộc xuân, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình ra hoa và đậu quả. So với các nghiên cứu trước đây về cây lê và các loại cây ăn quả ôn đới, kết quả này phù hợp với lý thuyết về dinh dưỡng cây trồng và vai trò của phân bón lá trong việc cung cấp dinh dưỡng nhanh chóng.

Việc áp dụng phân hữu cơ vi sinh không chỉ cải thiện chất lượng đất mà còn tăng cường hệ vi sinh vật có lợi, giúp cây chống chịu tốt hơn với điều kiện khí hậu và sâu bệnh. Các số liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng chiều dài lộc, bảng so sánh năng suất và chất lượng quả giữa các công thức, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của từng biện pháp kỹ thuật.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Áp dụng rộng rãi phân bón lá VS-21 và Đầu Trâu 902:** Phun định kỳ 6 lần trong mùa sinh trưởng (tháng 6-8) để tăng sinh trưởng lộc và năng suất quả, do các công ty phân bón và trại giống phối hợp thực hiện trong vòng 1-2 năm tới.
- **Khuyến khích sử dụng phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh và Quế Lâm 01:** Bón định kỳ theo hướng dẫn, nhằm cải thiện chất lượng đất và tăng sức đề kháng cây, áp dụng cho các vườn lê VH6 tại Sa Pa và các vùng sinh thái tương đồng trong 3 năm tới.
- **Tổ chức tập huấn kỹ thuật cho nông dân:** Đào tạo về kỹ thuật bón phân, chăm sóc cây lê, phòng trừ sâu bệnh, nhằm nâng cao trình độ quản lý vườn cây, do Sở Nông nghiệp phối hợp với các trung tâm khuyến nông thực hiện hàng năm.
- **Xây dựng mô hình điểm thâm canh lê VH6:** Triển khai mô hình thí điểm áp dụng các biện pháp kỹ thuật trên diện tích khoảng 10 ha tại Sa Pa để nhân rộng mô hình trong 3 năm tới.
- **Phát triển hệ thống thu hoạch và chế biến:** Đầu tư cơ sở hạ tầng thu hoạch, bảo quản và chế biến quả lê nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, do chính quyền địa phương và doanh nghiệp phối hợp thực hiện.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Nông dân và hộ sản xuất cây ăn quả:** Nhận biết các biện pháp kỹ thuật thâm canh hiệu quả, nâng cao năng suất và chất lượng quả lê VH6, từ đó tăng thu nhập.
- **Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nông nghiệp:** Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả thực nghiệm và ứng dụng trong nghiên cứu cây ăn quả ôn đới.
- **Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách:** Sử dụng kết quả để xây dựng chính sách phát triển cây ăn quả ôn đới, hỗ trợ nông dân và phát triển kinh tế địa phương.
- **Doanh nghiệp sản xuất phân bón và chế biến nông sản:** Đánh giá hiệu quả sản phẩm phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh, phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Phân bón lá có tác dụng gì đối với cây lê VH6?**  
Phân bón lá cung cấp dinh dưỡng nhanh qua lá, giúp tăng sinh trưởng lộc, cải thiện năng suất và chất lượng quả. Ví dụ, phân bón lá VS-21 làm tăng số lượng lộc xuân lên 35% so với đối chứng.

2. **Phân hữu cơ vi sinh có lợi ích gì trong trồng lê?**  
Phân hữu cơ vi sinh cải thiện chất lượng đất, tăng vi sinh vật có lợi, giúp cây phát triển khỏe mạnh, tăng năng suất khoảng 20% và giảm sâu bệnh.

3. **Thời gian ra lộc của cây lê VH6 như thế nào?**  
Lộc xuân ra từ cuối tháng 2 đến giữa tháng 3, kéo dài khoảng 14-16 ngày; lộc hè và lộc thu xuất hiện ít hơn và ngắn hơn.

4. **Làm thế nào để nâng cao chất lượng quả lê VH6?**  
Sử dụng phân bón lá giàu kali và canxi, kết hợp phân hữu cơ vi sinh, giúp tăng hàm lượng đường, vitamin C và giảm tanin, làm quả ngon hơn và bảo quản lâu hơn.

5. **Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này ở vùng khác không?**  
Có thể áp dụng cho các vùng có điều kiện sinh thái tương đồng như các huyện miền núi phía Bắc Việt Nam, tuy nhiên cần điều chỉnh kỹ thuật phù hợp với điều kiện địa phương.

## Kết luận

- Nghiên cứu đã xác định rõ ảnh hưởng tích cực của phân bón lá và phân hữu cơ vi sinh đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả lê VH6 tại Sa Pa.  
- Phân bón lá VS-21 và Đầu Trâu 902 làm tăng số lượng lộc xuân lên đến 35% và cải thiện chiều dài lộc.  
- Phân hữu cơ vi sinh giúp tăng năng suất khoảng 20%, cải thiện chất lượng quả với tỷ lệ chất khô và hàm lượng đường tăng.  
- Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng kỹ thuật thâm canh lê VH6 tại Sa Pa và các vùng sinh thái tương đồng.  
- Đề xuất triển khai áp dụng các biện pháp kỹ thuật này trong 1-3 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị kinh tế cây lê VH6.

Khuyến khích các cơ quan chức năng, nông dân và doanh nghiệp phối hợp triển khai các giải pháp kỹ thuật đã được nghiên cứu để phát triển bền vững cây lê VH6 tại Sa Pa và các vùng lân cận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu chung về cây lê 1. Nguồn gốc Theo nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Phương Oanh (2012) [13] đã kết luận rằng: Theo tác giả Bành Kính Ba và các cộng sự (1991), khi nghiên cứu về nguồn gốc của cây lê đã kết luận là lê bắt nguồn từ vùng núi phía Tây Nam của Trung Quốc, tác giả còn cho biết, ở Trung Quốc, lê được trồng hầu hết ở các tỉnh, chỉ trừ vùng quá lạnh giá và khô hạn và nhiều nhất ở phía Bắc, Đông Bắc và phía Đông. Nguồn gốc của cây lê ở Việt Nam thì theo Võ Văn Chi, ở nước ta là lê Pyrus pyrifolia Nakai, cây được nhập từ Trung Quốc vào trồng ở những vùng núi cao miền Bắc Việt Nam như: Cao Bằng, Lạng Sơn… Cây trồng chủ yếu để lấy quả ăn tươi và quả khô dùng làm thuốc chữa bệnh.

Các tác giả Nguyễn Văn Phú, Trần Thế Tục (1969) khi điều tra về cây ăn quả ở một số tỉnh miền núi phía Bắc đã cho rằng, các giống lê địa phương đều thuộc họ Sa-lê (Pyrus pyrifolia Nakai) và đều có nguyên sản từ vùng Tây Nam Trung Quốc, cho đến hiện nay thì cây lê được trồng khá phổ biến ở các vùng cao thuộc các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta. Phân loại Cây lê có tên khoa học là (Pyrus pyrofolia Ham) tên tiếng Anh Pear, tiếng Pháp Poirier thuộc họ Hoa hồng Roraceae được trồng khắp nơi trên thế giới nhưng nhiều nhất là ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Argentina… nơi có khí hậu ôn đới á nhiệt đới, Theo Bob Nisen và Alan Georege độ lạnh của cây lê từ 400 – 1000 CU. Chính vì vậy lê là cây ăn quả ôn đới, á nhiệt đới (Đỗ Đình Ca và cs, 2005) [3] 1.2 Đặc điểm thực vật học Cây lê là cây ăn quả thân gỗ, có trường hợp thân bụi, sống lâu năm. Cây lê ở điều kiện tự nhiên bình thường, không có tác động các biện pháp kỹ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 5 thuật trồng trọt có thể sống lên tới vài trăm năm.

Cây có thể đạt chiều cao 22 m và đường kính 45-80 cm (tối đa 130cm) ở độ tuổi của 80-150 năm (tối đa 250) (Nguyễn Thị Phương Oanh, 2012) [13] * Rễ: - Sự phân bố của bộ rễ: Cây lê có bộ rễ ăn nông. Mức độ phát triển theo bề rộng và bề sâu của bộ rễ phụ thuộc vào các yếu tố như hình thức nhân giống: cây được nhân giống bằng hạt có bộ rễ ăn sâu hơn cây được nhân giống bằng hình thức chiết. Mực nước ngầm canh tác càng sâu, bộ rễ càng ăn sâu hơn. Chế độ chăm bón: chế độ chăm bón tốt (tưới nước, bón phân, xới xáo.), bộ rễ cây sẽ tập trung chủ yếu ở những nơi có chế độ chăm bón tốt.

Loại đất: đất có thành phần cơ giới tốt (tơi xốp, giàu mùn và dinh dưỡng, tầng canh tác dầy.) thì bộ rễ sẽ ăn sâu và rộng hơn. Ví dụ trồng lê trên đất phù sa, đất bồi tụ thì bộ rễ ăn sâu tới 2- 3m. Tuổi của cây: cây có tuổi càng cao thì bộ rễ ăn càng sâu và rộng (Nguyễn Thị Hưng và cs, 2013) [12] - Sự hoạt động của bộ rễ: Cũng như các cây ăn quả thân gỗ khác, bộ rễ cây lê hoạt động theo chu kỳ nhất định. Có ba thời kỹ bộ rễ cây lê hoạt động mạnh trong năm, đó là các thời điểm: trước khi ra cành mùa xuân (khoảng tháng 2, đầu tháng 3); sau khi rụng quả sinh lý đợt đầu tiên cho đến lúc cành hè xuất hiện (khoảng tháng 6 đến tháng 8); sau khi cành mùa thu đã sung sức (khoảng tháng 10).

Căn cứ vào thơì gian hoạt động mạnh của bộ rễ để người làm vườn quyết định thời điểm bón phân cho hiệu quả (Trần Thế Tục, Hoàng Ngọc Thuận, 1991) [18]. - Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hoạt động của bộ rễ cây lê: + Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp nhất cho bộ rễ cây lê hoạt động là khoảng 260C. Nhiệt độ dưới 12 0C và trên 370C thì rễ ngừng hoạt động. Biện pháp tủ gốc có thể giúp điều hòa nhiệt cho đất xung quanh bộ rễ, đồng thời giữ ẩm cho đất Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 6 + Độ thoáng của đất: Để bộ rễ lê hoạt động tốt, đất cần có đủ oxi và đủ ẩm.

Nồng độ oxi trong đất khoảng 7% và ẩm độ đất khoảng 60% là thích hợp nhất cho bộ rễ cây lê hoạt động. Để thỏa mãn yêu cầu này, người làm vườn cần thường xuyên theo dõi vườn lê để có biện pháp tưới nước và xới xáo đất kịp thời + Độ chua của đất: Rễ cây lê hoạt động tốt nhất trong điều kiện đất chua nhẹ (pH = 6,2 – 6,8). + Chất dinh dưỡng trong đất: Đất giàu mùn, đầy đủ các chất dinh dưỡng, đặc biệt là các chất kích thích sinh trưởng sẽ có tác dụng tốt cho hoạt động của bộ rễ. * Thân, cành: - Hiện tượng ngủ: Cây lê có hiện tượng “tự rụng ngọn” nghĩa là sau khi phát triển đến mức độ nhất định thì ngừng lại, lúc đó ngọn và có khi cả nửa mầm phía dưới sẽ tự rụng đi.

Thân cành cây lê thường có rêu và địa y ký sinh nên có màu trắng nhờ hay xám tro. Hàng năm cần dùng nước vôi lau sạch hoặc quét vào gốc và cành lớn để phá hủy lớp thực vật ký sinh này, tạo điều kiện cho thân cành phát triển tốt (Nguyễn Thị Hưng và cs, 2013) [12] - Quy luật ra cành trong một năm Theo (Nguyễn Thị Hưng và cs, 2013) [12], căn cứ vào chức năng của các loại cành người ta phân cành làm 3 loại: + Cành dinh dưỡng: Cành dinh dưỡng không mang hoa, quả, chỉ có lá xanh, nhiệm vụ chính là quang hợp. Cành dinh dưỡng có thể phát triển thành cành mẹ của vụ quả năm sau. Do đó, cần phải chăm sóc tốt các đợt cành dinh dưỡng.

Đợt cành hè có một số cành mọc ra từ thân chính, dài 30 – 40 cm, đốt lá dài, lá to, màu xanh nhạt. + Cành mẹ: là cành sinh ra từ cành quả, nó có thể là cành xuân, cành hè hoặc cành thu của năm trước. Thường cành thu hoặc cành hè làm cành mẹ thì Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 7 số cành quả nhiều và tỷ lệ đậu quả cũng cao hơn. Một trong các bieenh pháp ra quả cách năm trên cây lê là chủ động bồi dưỡng cành mẹ của năm trước để tạo cơ sở cho vụ quả năm sau.

+ Cành quả: Độ dài cành quả thường từ 9 – 25 cm. Cành quả phần lớn ra trong mùa xuân (trừ những trường hợp đặc biệt như cây bị sâu đục thân, kích thích ra hoa, quả trái vụ,. Cành quả ra ở ngọn cành mẹ sẽ cho nhiều quả và phẩm chất quả tốt. Trong năm, các cành quả không nảy lộc vì phải tập trung dinh dưỡng nuôi quả.

Sau khi thu hái quả, phải qua một thời gian nhất định tích lũy dinh dưỡng nó mới có thể trở thành cành mẹ. Nguyên nhân gây ra hiện tượng ra quả cách năm trên cây lê. Một năm cây lê có thể ra nhiều đợt cành Cành xuân: ra vào tháng 2 – 4, số lượng cành nhiều và ra tập trung, cành ngắn, có thể là cành dinh dưỡng hoặc cành mang hoa quả. Cành hè: ra vào tháng 5 – 7, mọc từ cành xuân, cành thường dài, số lượng cành ít, có nhiều cành vượt.

Cành thu: ra vào tháng 8 – 11, số lượng nhiều, chiều dài cành trung bình, đa số là cành mẹ cho vụ quả năm sau. Cành đông: ra vào tháng 12 – 01, được mọc ra từ những cành quả vô hiệu (cành có ra hoa, quả nhưng sau một thời gian quả sẽ rụng), những cành này do mất dinh dưỡng để nuôi quả mùa hè nên mùa thu không thể ra lộc mới mà phải tích lũy đến tháng 12 – 01, nếu nhiệt độ và ẩm độ phù hợp thì mới xuất hiện đợt lộc mới, đó là lộc đông. Tuy nhiên, tùy thuộc điều kiện chăm sóc, thời tiết, khí hậu, tuổi cây mà số lượng cành và thời gian và thời gian ra các đợt cành này có sự thay đổi. Ví dụ: Chế độ chăm sóc tốt thì số lượng cành ra trong mỗi đợt nhiều hơn và khoảng cách giữa các đợt cành ngắn hơn.

Thời tiết khí hậu thuận lợi thì số lượng cành và số đợt cành sẽ nhiều hơn ở điều kiện bất thuận. Tuổi cây cành nhỏ thì số đợt cành ra thường nhiều hơn. Trong các đợt cành thì cành xuân Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 8 thường ra đều, tập trung và cành ngắn hơn. Cành hè thường dài, khỏe, lá to nhưng ra rải rác hơn.

Cành thu kém hơn cành hè. Cành đông yếu ớt nhất. * Hoa: Lê ra hoa vào giữa tháng 2, đầu tháng 3, hoa màu trắng, đường kính 2 – 4cm, có 5 cánh hoa, 5 lá đài và nhiều nhị. Thời kỳ phân hóa mầm hoa của Lê được tính từ sau khi thu hoạch quả cho đến trước lúc nảy lộc xuân.

Thời kỳ này thường từ tháng 11 đến đầu tháng 2. Đảm bảo tốt việc cung cấp chất dinh dưỡng cho cây, hạn chế những nguyên nhân dẫn đến tiêu hao dinh dưỡng của cây đều là những biện pháp xúc tiến việc phân hóa mầm hoa (bón phân đầy đủ nhất là phân dễ tiêu, tỉa bớt hoa ở những năm sai quả, thu quả sớm nhất là những năm sai quả.) (Nguyễn Thị Hưng và cs, 2013) [12] * Lá : Lá đơn, hình mai rùa, có 90 -140 răng cưa. Diện tích, màu sắc, số lượng lá trên cây phụ thuộc vào chế độ chăm sóc, điều kiện thời tiết khí hậu. Điều kiện thời tiết, khí hậu, chế độ chăm sóc là những yếu tố có tính chất quyết định đến tuổi thọ của lá lê.

Những lá hết thời gian sinh trưởng sẽ rụng rải rác trong năm, tuy nhiên vẫn tập trung vào mùa đông (Nguyễn Thị Hưng và cs, 2013) [12] Lá có quan hệ chặt chẽ với sản lượng, nhất là trọng lượng quả. Theo nghiên cứu cho thấy, số lượng lá trên mỗi quả càng nhiều thì trọng lượng quả càng lớn. Vì vậy, cần có biện pháp bảo vệ bộ lá luôn xanh tốt, có biện pháp rút ngắn giai đoạn chuyển lục của các đợt lá mới (chuyển từ xanh lục sang xanh đậm). * Quả: Mỗi giống lê lại có đặc điểm khác nhau về hình dạng quả, số lượng hạt/quả, mùi và vị của quả.

Nằm bên Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.