chương 1. Đôi nét về cuộc đời nhà văn Thùy Dương Nhà văn Thùy Dương sinh năm 1960 tại mảnh đất có truyền thống hiếu học Hải Dương. Cha của Thùy Dương là một kiến trúc sư còn mẹ làm công tác trong ngành Y. Tuy nhiên, sự nghiệp của Thùy Dương lại bước sang hẳn một lĩnh vực hoàn toàn khác biệt – chị vừa làm báo, vừa viết văn và ở vai nào, chị cũng đều ghi dấu sự trưởng thành và thành công nhất định.
Thùy Dương được biết đến với vai trò là Phó Tổng biên tập Báo Diễn đàn Doanh nghiệp kiêm Tổng biên tập Tạp chí Thương gia và là thành viên của Hội nhà văn Việt Nam (kết nạp năm 2001). Mặc dù đã từng có ước mơ nối nghiệp mẹ hoặc trở thành giáo viên dạy Văn nhưng sau khi tốt nghiệp Khoa Văn - Sử Trường Cao đẳng Sư phạm Hải Dương, Thùy Dương lại tiếp tục thi vào Trường Viết văn Nguyễn Du như một cái duyên không báo trước. Năm 1992, chị tốt nghiệp Trường Viết văn Nguyễn Du khóa IV và chính thức được bạn đọc biết đến với tư cách là một nhà văn chuyên nghiệp với những tác phẩm đều đặn xuất bản mỗi năm. Sự nghiệp văn chương của nhà văn Thùy Dương Tốt nghiệp Trường Viết văn Nguyễn Du khóa IV năm 1992 song tên tuổi của Thùy Dương đã được bạn đọc biết đến qua những sáng tác xuất bản trước đó khá lâu.
Thùy Dương đã bắt đầu sự nghiệp văn chương của mình với thể loại tự sự cỡ nhỏ - truyện ngắn. Tập truyện đầu tiên gắn liền với tên tuổi của Thùy Dương là Trong hộp kẹo sáng tác năm 1987 – khi đó Thùy Dương 27 tuổi. Và như thể một nhà văn đã khơi đúng mạch ngầm sáng tạo, kể từ sau tác phẩm ấy, Thùy Dương cứ đều đặn cho ra đời các tập truyện tiếp theo: Hạnh phúc mong manh - 1994, Nước mắt chàng khổng lồ - 1994, Mưa thiếu nữ - 1997, Những người đàn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 bà đang sống - 2000 và Truyện ngắn Thùy Dương - 2003. Đây đều là các tập truyện ngắn mang màu sắc trẻ trung, nữ tính nhưng cũng sắc sảo, mạnh mẽ.
Chiến tranh trở thành một đề tài cứ trở đi trở lại trong truyện ngắn của Thùy Dương với những ám ảnh mãnh liệt. Những tác phẩm được xuất bản được bạn đọc nồng nhiệt đón nhận và đã mang lại cho nhà văn nhiều giải thưởng văn chương quan trọng ở lĩnh vực sáng tác truyện ngắn như: - Giải Ba cuộc thi truyện ngắn Báo phụ nữ TP HCM 1997 - Giải C cuộc thi truyện ngắn Báo Văn nghệ 1999 – 2001 - Giải Nhất cuộc thi truyện ngắn Báo Thiếu Niên Tiền Phong 2001 Mặc dù đã có những “dấu ấn” ghi nhận những thành công nhất định ở thể loại truyện ngắn nhưng sự nghiệp văn chương của Thùy Dương dường như mới thực sự khởi đầu từ đó. Với những khát khao sáng tạo, Thùy Dương thử sức mình ở một thể loại tự sự dài hơi hơn – thể loại tiểu thuyết. Dường như, tiểu thuyết mới là mảnh đất thích hợp nhất chị thể hiện hết sức viết cũng như tâm huyết sáng tạo văn chương của mình.
Với 5 tiểu thuyết xuất bản đều đặn, Thùy Dương đã chứng minh rằng chị không chỉ là cây bút truyện ngắn mà còn là nhà tiểu thuyết thành công. Trong một tầm vóc tự sự cỡ lớn, Thùy Dương có thể thỏa sức viết về cuộc đời con người bằng những trải nghiệm cá nhân thấm đẫm dấu ấn suy tư về cuộc đời nhân sinh cùng những trạng thái tâm linh hư ảo, phản ánh các vấn đề gay gắt, nóng bỏng của xã hội hiện đại, đặc biệt có khả năng khai thác chiều sâu những góc khuất của con người. Nhà văn đã mạnh dạn thể nghiệm nhiều lối viết mới nhằm đổi mới nghệ thuật tự sự của tiểu thuyết song vẫn giữ lại chất văn khi nhẹ nhàng, không hề mất đi hơi ấm nữ tính. Các tiểu thuyết đã xuất bản, bao gồm: tiểu thuyết Tam giác muôn đời - 1992, tiểu thuyết Ngụ cư - 2004, tiểu thuyết Thức giấc - 2007, tiểu thuyết Nhân gian - 2009 và gần đây là Chân trần - 2013.
Điều cần phải khẳng định rằng, sự thành công trong địa hạt tiểu thuyết của Thùy Dương không chỉ được khẳng định ở số lượng mà còn ở chất lượng tiểu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tiểu thuyết của chị đạt được nhiều giải thưởng do Hội Nhà văn Việt Nam trao tặng như: - Giải B cho Ngụ cư - cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn Việt Nam 2001 – 2004. - Giải C cho Tiểu thuyết Thức giấc - Cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn Việt Nam 2007 – 2010 - Giải thưởng Hội nhà văn Hà Nội 2010 cho Tiểu thuyết Nhân gian. Ở đây chúng tôi xin đi sâu vào ba tiểu thuyết gần đây nhất của Thùy Dương và cũng là ba tiểu thuyết thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài.
Tiểu thuyết đầu tiên, gây tiếng vang lớn nhất, là tiểu thuyết Thức giấc – 2007. Thức giấc là câu chuyện thời bao cấp cho đến thời kinh tế thị trường. Ở đó, tác giả xây dựng lại hai thời kì qua chân dung hai người phụ nữ: bà của Thao – người đại diện cho sự vươn lên của những người phụ nữ Việt Nam trong thời bao cấp đói khổ và Thao - cháu gái của bà – người phụ nữ hiện đại đại diện cho những tư tưởng, quan điểm mới, khẳng định sự vươn lên làm chủ bản thân trong thời kinh tế thị trường. Bà nội của Thao – một người mạnh mẽ và thức thời, trong thời bao cấp, bà lẳng lặng và kín đáo, làm tất cả mọi thứ để có thể kiếm tiền nuôi gia đình qua những hoàn cảnh túng khó.
Thậm chí, bà còn chắt chiu dành dụm, giấu kĩ vàng trong từng đụn vá áo bông để có chút của làm vốn liếng cho con cháu sau này. Bà đã truyền cho Thao – người cháu gái nội của bà cái khí chất mạnh mẽ, can trường sự nhanh nhạy, mau lẹ ấy để sau này dám dấn thân và thực sự thành công trong chốn thương trường bất động sản thời kinh tế hàng hóa – nơi mà người ta vẫn nghĩ đó là “mảnh đất dụng võ” của đấng mày râu. Bằng cái nhìn sáng suốt cô đã dùng số tiền bà cho đầu tư bất động sản thành công. Mặc dù thành công trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản nhưng cuộc đời Yên Thao không tránh khỏi những “sóng gió” của cuộc đời đàn bà.
Cô lấy một kiến Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 trúc sư tài ba và những tưởng hạnh phúc đã thật sự vẹn tròn. Tuy nhiên, cuộc sống lại thường không giống như người đàn bà ấy nghĩ. Chứng kiến cảnh chồng n goại tình trong chính ngôi nhà của mình, cô đau khổ đến cùng cực, có những lúc tưởng chừng như không còn gì nữa. Cô rơi vào lòng luẩn quẩn của biết bao người đàn bà trong hoàn cảnh ấy – đau khổ, bất hạnh, cô lại rơi vào một hoàn cảnh trớ trêu hơn – cô có con với người đàn ông khác khi trong cô tình yêu và sự thù hận với người chồng vẫn đều trào dâng đỉnh điểm.
Cô quyết định giữ lại đứa bé như một sự trả thù sự phản bội của chồng, nhưng cô cũng vô cùng đau đớn khi đúng lúc ấy cô mới càng nhận rõ cô vẫn còn yêu chồng rất nhiều. Cô đau khổ khi nhận thấy bóng dáng của người đàn bà khác đang “lờ mờ” hiện ra trong cuộc đời chồng cô trong những năm đằng đằng anh đi vắng không trở về nhà. Và cuối cùng, như một lẽ tự nhiên nhất, cô để trái tim mình dẫn lối, cô mạnh mẽ vượt lên trên những nỗi đau đã qua để sống với hiện tại – bỏ qua để tìm lại sự bình yên cho mình. Tiếp theo là tiểu thuyết Nhân gian.
Tiểu thuyết kể về cuộc sống trên cõi dương của gia đình liệt sĩ Hoàng (gồm mẹ liệt sĩ Hoàng cùng gia đình người anh trai song sinh của liệt sĩ) cùng những mối quan hệ họ hàng làng xóm của họ. Hoàng đã ra trận và gửi lại thân mình trên chiến trường bom đạn ác liệt. Từ ngày nghe tin báo tử của Hoàng, mẹ Hoàng chưa bao giờ tin đó là sự thật. Mẹ anh vẫn giữ vững niềm tin rằng anh còn sống và ngày đêm mong ngóng anh trở về.
Người anh trai vì thế cũng vất vả nhiều lần vào lại chiến trường tìm lại di hài anh. Thảo – chị dâu của Hoàng, với một năng lực tâm linh đặc biệt, là nơi các liệt sỹ thường “mượn thân xác” để “nhập hồn” qua đó trò chuyện với dương gian. Người hành xóm của gia đình liệt sĩ Hoàng - cô gái bất hạnh vì chồng ngoại tình và bỏ rơi, đã tìm mọi cách để trả thù – khiến cho cho người chồng phải đau khổ, hối hận. Khi ý định trả thù được toại nguyện, thay vì hả hê chiến thắng cô lại cảm thấy đau khổ chán chường.
Bên cạnh dương gian của những người đang sống là cõi âm của những người liệt sĩ trên chiến trường Trường Sơn – Hoàng và những đồng đội bỏ lại thân mình nơi chiến trường. Nhà văn Thùy Dương đã để cho nhân vật Hoàng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 tự kể về mình, tự mình “vén tấm màn bí ẩn” về cuộc đời của mình. Anh tự kể về cái chết của mình, về sự trôi dạt của linh hồn sau khi chết. Ngay lúc đó, linh hồn anh cũng có những cảm giác như con người khi chứng kiến mọi điều xảy ra trong cuộc sống.
Ba nhân vật của ba thế hệ với những hạnh phúc và cả những bi kịch của mỗi thời. Tiểu thuyết mới nhất của Thùy Dương - Chân trần (2013) kể về câu chuyện của một gia đình sống trong xã hội phong kiến với người chồng làm bác sĩ và năm bà vợ, trong đó bà vợ ba chính là người kể chuyện. Song hành với cuộc sống của gia đình này là cuộc sống trong xã hội hiện đại của nhân vật nữ nhà báo. Những người đàn bà có một mối dây liên lạc máu mủ xa xôi nhưng lại rất gần về đường dây tâm linh và những giấc mơ gắn liền với lịch sử thăng trầm của dòng họ.
Bà ba được ông đốc tờ cưới về trong sự cảm mến từ hai phía ngay cả khi ông đã có hai bà vợ trước đó.