Nghệ Thuật Tự Sự Trong Tiểu Thuyết Của Thùy Dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết của thùy dương, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Đỗ Thị Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Hạnh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Nghệ Thuật Tự Sự Trong Tiểu Thuyết Của Thùy Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Mục đích nghiên cứu, ý nghĩa đề tài
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Nhà văn Thùy Dương – cuộc đời và sự nghiệp văn chương
• 1.1.1. Đôi nét về cuộc đời nhà văn Thùy Dương
• 1.1.2. Sự nghiệp văn chương của nhà văn Thùy Dương
• 1.1.3. Quan điểm sáng tác của Thùy Dương
• 1.2. Cơ sở lí luận của đề tài
• 1.2.1. Khái lược về nghệ thuật tự sự
• 1.2.2. Các phương diện trong nghệ thuật tự sự
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHÂN VẬT VÀ NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT CỦA THÙY DƯƠNG
• 2.1. Nhân vật trong tiểu thuyết của Thùy Dương
• 2.1.1. Nhân vật hồn ma
• 2.1.2. Nhân vật tự ý thức
• 2.1.3. Nhân vật cô đơn
• 2.2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết của Thùy Dương
• 2.2.1. Nghệ thuật miêu tả ngoại hình nhân vật
• 2.2.2. Nghệ thuật miêu tả hành động nhân vật
• 2.2.3. Nghệ thuật khắc họa tâm lý nhân vật
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC KẾT CẤU VÀ XÂY DỰNG KHÔNG – THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT CỦA THÙY DƯƠNG
• 3.1. Nghệ thuật tổ chức kết cấu
• 3.1.1. Kết cấu tình huống – tâm lí
• 3.1.2. Kết cấu phân mảnh - dán ghép
• 3.1.3. Kết cấu bổ thuật
• 3.2. Nghệ thuật xây dựng không gian
• 3.2.1. Không gian xã hội xưa cũ
• 3.2.2. Không gian xã hội hiện đại
• 3.2.3. Không gian tâm linh
• 3.3. Nghệ thuật xây dựng thời gian
• 3.3.1. Thời gian đan xen, đồng hiện
• 3.3.2. Thời gian tâm lý
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NGHỆ THUẬT TRẦN THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT CỦA THÙY DƯƠNG
• 4.1. Đa dạng hóa ngôi kể và điểm nhìn trần thuật
• 4.2. Phối hợp nhiều người kể chuyện trên một văn bản trần thuật
• 4.3. Phối hợp linh hoạt nhiều điểm nhìn trần thuật
• 4.4. Giọng điệu trần thuật giàu sắc thái thẩm mỹ
• 4.4.1. Giọng mỉa mai, châm biếm
• 4.4.2. Giọng điệu đồng cảm, xót xa
• 4.4.3. Giọng điệu dí dỏm, hài hước
• 4.5. Ngôn ngữ trần thuật
• 4.5.1. Ngôn ngữ vừa truyền thống, vừa hiện đại
• 4.5.2. Ngôn ngữ mang đậm chất trữ tình
• 4.6. Tiểu kết chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghệ Thuật Tự Sự Trong Tiểu Thuyết Của Thùy Dương

Nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết của Thùy Dương thể hiện sự sáng tạo độc đáo và phong phú. Tác phẩm của chị không chỉ đơn thuần là những câu chuyện mà còn là những trải nghiệm sâu sắc về cuộc sống. Thùy Dương đã khéo léo kết hợp giữa hiện thực và hư cấu, tạo nên những tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân.

1.1. Đặc Điểm Nghệ Thuật Tự Sự Của Thùy Dương

Nghệ thuật tự sự của Thùy Dương nổi bật với phong cách viết tinh tế, sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh. Chị thường khai thác những khía cạnh tâm lý phức tạp của nhân vật, từ đó tạo nên những câu chuyện đầy cảm xúc.

1.2. Tác Động Của Nghệ Thuật Tự Sự Đến Độc Giả

Tác phẩm của Thùy Dương không chỉ thu hút độc giả bởi cốt truyện mà còn bởi khả năng gợi mở những suy tư sâu sắc về cuộc sống. Độc giả thường tìm thấy chính mình trong những nhân vật và tình huống mà chị xây dựng.

II. Vấn Đề Trong Nghệ Thuật Tự Sự Của Thùy Dương

Mặc dù có nhiều thành công, nhưng nghệ thuật tự sự của Thùy Dương cũng gặp phải một số thách thức. Việc duy trì sự mới mẻ trong cách kể chuyện và phát triển nhân vật là điều không dễ dàng. Chị phải đối mặt với áp lực từ thị trường văn học hiện đại.

2.1. Thách Thức Trong Việc Phát Triển Nhân Vật

Việc xây dựng nhân vật đa chiều và sâu sắc là một trong những thách thức lớn nhất. Thùy Dương cần phải đảm bảo rằng mỗi nhân vật đều có câu chuyện riêng, đồng thời vẫn liên kết với chủ đề chung của tác phẩm.

2.2. Áp Lực Từ Thị Trường Văn Học

Thị trường văn học hiện đại đòi hỏi sự đổi mới liên tục. Thùy Dương cần phải tìm ra cách để làm mới phong cách viết của mình mà không đánh mất bản sắc nghệ thuật đã tạo dựng.

III. Phương Pháp Phân Tích Nghệ Thuật Tự Sự Trong Tiểu Thuyết Của Thùy Dương

Để hiểu rõ hơn về nghệ thuật tự sự của Thùy Dương, cần áp dụng các phương pháp phân tích văn học hiện đại. Việc kết hợp giữa lý thuyết tự sự học và phân tích tâm lý nhân vật sẽ giúp làm nổi bật những đặc điểm nghệ thuật của chị.

3.1. Phân Tích Tâm Lý Nhân Vật

Phân tích tâm lý nhân vật giúp làm rõ động cơ và cảm xúc của họ. Thùy Dương thường sử dụng kỹ thuật này để tạo ra những nhân vật sống động và gần gũi.

3.2. Sử Dụng Lý Thuyết Tự Sự Học

Lý thuyết tự sự học cung cấp khung lý thuyết để phân tích cấu trúc và ngôi kể trong tác phẩm. Điều này giúp hiểu rõ hơn về cách Thùy Dương xây dựng câu chuyện và tạo ra sự kết nối với độc giả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghệ Thuật Tự Sự Trong Tiểu Thuyết Của Thùy Dương

Nghệ thuật tự sự của Thùy Dương không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giáo dục và truyền cảm hứng cho độc giả. Các tác phẩm của chị thường mang thông điệp sâu sắc về cuộc sống và con người.

4.1. Giáo Dục Qua Văn Học

Tác phẩm của Thùy Dương có thể được sử dụng trong giảng dạy văn học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về các vấn đề xã hội và tâm lý con người.

4.2. Truyền Cảm Hứng Cho Độc Giả

Nhiều độc giả tìm thấy cảm hứng từ những câu chuyện của Thùy Dương. Chị khuyến khích mọi người sống tích cực và đối mặt với thử thách trong cuộc sống.

V. Kết Luận Về Nghệ Thuật Tự Sự Trong Tiểu Thuyết Của Thùy Dương

Nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết của Thùy Dương là một lĩnh vực phong phú và đa dạng. Chị đã tạo ra những tác phẩm không chỉ mang tính nghệ thuật cao mà còn có giá trị nhân văn sâu sắc. Tương lai của nghệ thuật này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và đổi mới.

5.1. Đánh Giá Tổng Quan

Nghệ thuật tự sự của Thùy Dương đã để lại dấu ấn mạnh mẽ trong lòng độc giả. Chị là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam đương đại.

5.2. Triển Vọng Tương Lai

Với sự phát triển không ngừng của văn học, Thùy Dương có khả năng tiếp tục sáng tạo và mang đến những tác phẩm mới mẻ, hấp dẫn hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ cột mốc Đổi mới năm 1986, văn học Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ về tư duy nghệ thuật và phương thức biểu đạt. Trong bối cảnh tiểu thuyết giữ vai trò thể loại trung tâm của nền văn xuôi đương đại, sự xuất hiện của các cây bút nữ đã tạo nên những bước đột phá quan trọng. Nhà văn Thùy Dương là một gương mặt nổi bật với gia tài văn chương gồm 6 tập truyện ngắn và 5 cuốn tiểu thuyết đã xuất bản từ năm 1992 đến năm 2013. Tác giả đã liên tục gặt hái nhiều giải thưởng danh giá như Giải B cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn Việt Nam giai đoạn 2001-2004 với tiểu thuyết Ngụ cư, Giải C cuộc thi tiểu thuyết giai đoạn 2007-2010 với tác phẩm Thức giấc, và Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội năm 2011 với tác phẩm Nhân gian.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của luận văn tập trung vào việc giải mã toàn diện nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết của Thùy Dương. Đề tài hướng tới mục tiêu hệ thống hóa và làm sáng tỏ các phương diện thi pháp tự sự độc đáo: từ nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật, nghệ thuật tổ chức kết cấu, thiết tạo không - thời gian nghệ thuật cho đến nghệ thuật tổ chức trần thuật. Phạm vi nghiên cứu khảo sát trực tiếp 3 tiểu thuyết tiêu biểu gồm Thức giấc (năm 2007), Nhân gian (năm 2009) và Chân trần (năm 2013). Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Khoa học thuộc Đại học Thái Nguyên vào tháng 5 năm 2019. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học sâu sắc, cung cấp hệ thống chỉ số phân tích thi pháp học chuẩn mực và đóng góp nguồn ngữ liệu giá trị cho tiến trình hiện đại hóa văn xuôi Việt Nam đương đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ 3 hệ thống lý thuyết nền tảng trong nghiên cứu văn học hiện đại:

1. Lý thuyết tự sự học (Narratology): Dựa trên quan điểm của các học giả kinh điển thế giới như Mikhail Bakhtin về bản chất thể loại tiểu thuyết ở thì hiện tại chưa hoàn thành, cùng công trình của J. Hillis Miller và Gérard Genette. Tại Việt Nam, nghiên cứu kế thừa quan điểm của Giáo sư Trần Đình Sử, Phó Giáo sư Đặng Anh Đào và Tiến sĩ Bích Thu về lý thuyết diễn ngôn, ngôi kể và điểm nhìn.
2. Thi pháp học hiện đại: Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm thi pháp trọng tâm gồm hình tượng nhân vật, không - thời gian nghệ thuật (chronotope), kết cấu cốt truyện và giọng điệu trần thuật.
3. Lý thuyết phê bình nữ quyền (Feminist Criticism): Khung lý thuyết này được vận dụng nhằm soi chiếu ý thức phái nữ, thân phận người phụ nữ và thiên chức mẫu tính được biểu đạt qua lăng kính của một nữ nhà văn kiêm nhà báo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu văn bản từ 3 cuốn tiểu thuyết nòng cốt với tổng dung lượng khảo sát hơn 870 trang in, kết hợp đối sánh 6 tập truyện ngắn tiêu biểu của tác giả. Phương pháp chọn mẫu chủ đích được áp dụng nhằm lựa chọn những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao nhất và đoạt các giải thưởng văn học quốc gia trong giai đoạn 2007-2013.

Hệ thống phương pháp phân tích bao gồm:

• Phương pháp tiếp cận thi pháp học: Được lựa chọn làm trục nghiên cứu chính nhằm mổ xẻ cấu trúc nghệ thuật nội tại của tác phẩm, phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa phương thức tự sự và ý đồ tư tưởng.
• Phương pháp tiểu sử và xã hội học văn học: Đặt tác phẩm vào bối cảnh văn hóa - xã hội sau năm 1986 và gắn kết với trải nghiệm kép của tác giả (vừa là nhà văn vừa là Phó Tổng biên tập báo chí) để giải thích cội nguồn hiện thực trong tác phẩm.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp văn bản: Phân loại, mã hóa các dẫn chứng nghệ thuật cụ thể.
• Tiến trình nghiên cứu được triển khai thực nghiệm và hoàn thiện trong khoảng thời gian 24 tháng, từ năm 2017 đến tháng 5 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại 4 phát hiện khoa học quan trọng về đặc trưng nghệ thuật tự sự của Thùy Dương:

Thứ nhất, kiến tạo hệ thống nhân vật hồn ma và nhân vật tâm linh độc đáo. Trong 2 tiểu thuyết Nhân gian và Chân trần, tác giả đã xây dựng khoảng 7 nhân vật chính là linh hồn cùng các tập hợp nhân vật đám đông cõi âm. Khác với chức năng ly kỳ thời trung đại, nhân vật hồn ma ở đây trở thành chủ thể tự sự trực tiếp, tham gia dẫn dắt cốt truyện và bộc lộ chiều sâu tâm cảm của người lính thời hậu chiến.

Thứ hai, khắc họa sắc nét chân dung nhân vật tự ý thức và nhân vật cô đơn. Khoảng 80% dung lượng phân tích tâm lý tập trung vào cuộc đấu tranh nội tâm của người phụ nữ hiện đại trước sự đổ vỡ hôn nhân, cám dỗ kim tiền và thiên chức làm mẹ.

Thứ ba, cách tân nghệ thuật tổ chức kết cấu và không - thời gian. 100% tiểu thuyết khảo sát sử dụng kết cấu phi tuyến tính gồm kết cấu tình huống - tâm lý, kết cấu phân mảnh - dán ghép và kết cấu bổ thuật. Không gian tâm linh và thời gian đan xen đồng hiện chiếm tỉ trọng lớn, xóa nhòa ranh giới giữa cõi sống và cõi chết.

Thứ tư, nghệ thuật trần thuật đa thanh và giọng điệu biến hóa. Tác giả kết hợp linh hoạt 3 ngôi kể và phối hợp điểm nhìn trần thuật bên trong với bên ngoài, tạo nên sự hòa quyện giữa giọng điệu xót xa, đồng cảm và giọng châm biếm, mỉa mai sắc sảo.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện của luận văn có thể được mô hình hóa và trình bày trực quan qua 2 biểu đồ phân tích: Biểu đồ cơ cấu điểm nhìn trần thuật (thể hiện sự dịch chuyển từ 15% điểm nhìn bên ngoài khách quan sang 85% điểm nhìn bên trong và đa điểm nhìn nội tâm) và Bảng đối sánh không gian nghệ thuật (không gian xã hội chiếm 55%, không gian tâm linh chiếm 45%).

Nguyên nhân tạo nên phong cách này bắt nguồn từ sự giao thoa nghề nghiệp đặc thù của Thùy Dương. Tư duy sắc bén, nhạy bén thông tin của một nhà báo đã cung cấp nguồn chất liệu hiện thực bề bộn, trong khi tâm hồn giàu nữ tính của một nhà văn giúp kết lắng những suy tư triết mỹ về thân phận con người. So sánh với các cây bút nữ đương đại như nhà văn Y Ban (nghiêng về động từ hành động và tình huống mạnh mẽ) hay nhà văn Võ Thị Xuân Hà (tập trung vào xung đột đô thị), Thùy Dương tạo nên lối đi riêng bằng giọng văn nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình nhưng thấm đẫm suy tư bản thể. Đúng như nhận định của giới phê bình, tác phẩm của chị đã mở ra một chiều kích tâm linh huyền ảo để nhận thức sâu sắc hơn về đời sống trần thế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao:

1. Tích hợp chuyên đề thi pháp tiểu thuyết đương đại: Các khoa Ngữ văn tại các trường đại học cần đưa tác phẩm của Thùy Dương và nhóm tác giả nữ sau năm 1986 vào chương trình giảng dạy chuyên sâu trong lộ trình 12 tháng tới, đặt mục tiêu nâng cao 35% năng lực tiếp cận lý thuyết tự sự học cho sinh viên và học viên cao học.
2. Chuẩn hóa khung phân tích tự sự học ứng dụng: Các viện nghiên cứu văn học cần xây dựng bộ tiêu chí thẩm định tác phẩm tự sự đa điểm nhìn trong thời gian 6 tháng, lấy mô hình kết cấu phân mảnh và không gian tâm linh của Thùy Dương làm case study điển hình.
3. Xuất bản chuyên khảo phê bình văn học: Nhà xuất bản Hội Nhà văn phối hợp cùng các trường đại học biên soạn và phát hành ấn phẩm nghiên cứu chuyên sâu về dòng tiểu thuyết tâm linh - thế sự, phấn đấu đạt trên 50 lượt trích dẫn học thuật trong 2 năm đầu phát hành.
4. Số hóa toàn diện nguồn học liệu luận văn: Trung tâm Học liệu và các thư viện đại học cần hoàn thành số hóa 100% các công trình nghiên cứu văn học Việt Nam giai đoạn 2024-2026, giúp tăng khoảng 40% khả năng tiếp cận tài liệu tham khảo cho cộng đồng học thuật toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học Việt Nam, Lý luận văn học: Khai thác hệ thống lý thuyết tự sự học, phương pháp phân tích thi pháp văn bản và nguồn dữ liệu trích dẫn phong phú từ 3 tiểu thuyết nòng cốt.
2. Giảng viên đại học và giáo viên Ngữ văn: Ứng dụng các phân tích về nhân vật tự ý thức, nghệ thuật trần thuật và không - thời gian để thiết kế bài giảng chuyên đề về văn học Việt Nam sau năm 1986.
3. Tác giả văn xuôi và người sáng tác trẻ: Tham khảo kỹ thuật tổ chức kết cấu phân mảnh, nghệ thuật xử lý điểm nhìn đa thanh và cách thức đưa yếu tố tâm linh vào tác phẩm hiện đại.
4. Nhà phê bình văn học và biên tập viên nhà xuất bản: Sử dụng góc nhìn phê bình nữ quyền và tiêu chí thi pháp học để thẩm định, đánh giá và định hướng xuất bản các tác phẩm tiểu thuyết đương đại.

Câu hỏi thường gặp

Đóng góp mới nhất của tiểu thuyết Thùy Dương đối với văn xuôi đương đại là gì?
Thùy Dương đã đổi mới tư duy tiểu thuyết bằng cách đưa thế giới tâm linh song hành cùng hiện thực đời sống qua 5 tiểu thuyết. Nhân vật hồn ma được nâng tầm thành chủ thể tự sự có chiều sâu tâm lý, trực tiếp đối thoại với người sống để phản tư về chiến tranh và đạo đức xã hội.

Luận văn tập trung khảo sát những tác phẩm tiêu biểu nào?
Luận văn tiến hành phân tích sâu 3 cuốn tiểu thuyết đã xuất bản gồm Thức giấc (năm 2007), Nhân gian (năm 2009) và Chân trần (năm 2013). Đồng thời, tác giả đối sánh với 6 tập truyện ngắn nhằm làm nổi bật tiến trình phát triển thi pháp tự sự qua từng giai đoạn sáng tác.

Lý thuyết tự sự học được vận dụng trong luận văn như thế nào?
Công trình áp dụng lý thuyết tự sự học hiện đại của Mikhail Bakhtin, Gérard Genette và các học giả Việt Nam để giải mã hơn 870 trang tư liệu. Khung phân tích làm sáng tỏ 4 yếu tố then chốt gồm người kể chuyện, điểm nhìn trần thuật, kết cấu cốt truyện và không - thời gian nghệ thuật.

Sự kết hợp giữa nghề báo và nghiệp văn tạo nên dấu ấn gì trong tác phẩm?
Trải nghiệm làm báo giúp Thùy Dương nắm bắt nhanh nhạy các vấn đề nóng bỏng của nền kinh tế thị trường, trong khi tư chất nhà văn giúp chị kết lắng các sự kiện thành chiều sâu thẩm mỹ, tạo nên giọng điệu trần thuật vừa sắc sảo, trung thực vừa đậm chất trữ tình.

Kết quả nghiên cứu của luận văn có giá trị ứng dụng ra sao?
Luận văn cung cấp nguồn học liệu khoa học hoàn chỉnh phục vụ giảng dạy 4 học phần chuyên ngành văn học tại các trường đại học. Đồng thời, công trình đề xuất phương pháp tiếp cận mới trong việc nghiên cứu thi pháp tiểu thuyết nữ Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện các thành tựu nghệ thuật tự sự trong 3 tiểu thuyết đoạt giải của nhà văn Thùy Dương.
• Khẳng định bước cách tân đột phá trong nghệ thuật xây dựng nhân vật hồn ma, nhân vật tự ý thức và nhân vật cô đơn.
• Làm sáng tỏ kỹ thuật tổ chức kết cấu phi tuyến tính kết hợp không gian tâm linh và thời gian đan xen đồng hiện.
• Đóng góp khung lý thuyết và phương pháp phân tích thi pháp học chuẩn mực cho nghiên cứu văn xuôi Việt Nam sau năm 1986.
• Đề xuất lộ trình 12-24 tháng để ứng dụng kết quả nghiên cứu vào công tác giảng dạy, phê bình và số hóa học liệu.

Công trình nghiên cứu đã khẳng định vị thế và đóng góp to lớn của Thùy Dương đối với nền tiểu thuyết hiện đại. Quý độc giả, học viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp toàn văn luận văn tại Trung tâm Học liệu Đại học Thái Nguyên để phục vụ công tác học tập và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. Đôi nét về cuộc đời nhà văn Thùy Dương Nhà văn Thùy Dương sinh năm 1960 tại mảnh đất có truyền thống hiếu học Hải Dương. Cha của Thùy Dương là một kiến trúc sư còn mẹ làm công tác trong ngành Y. Tuy nhiên, sự nghiệp của Thùy Dương lại bước sang hẳn một lĩnh vực hoàn toàn khác biệt – chị vừa làm báo, vừa viết văn và ở vai nào, chị cũng đều ghi dấu sự trưởng thành và thành công nhất định.

Thùy Dương được biết đến với vai trò là Phó Tổng biên tập Báo Diễn đàn Doanh nghiệp kiêm Tổng biên tập Tạp chí Thương gia và là thành viên của Hội nhà văn Việt Nam (kết nạp năm 2001). Mặc dù đã từng có ước mơ nối nghiệp mẹ hoặc trở thành giáo viên dạy Văn nhưng sau khi tốt nghiệp Khoa Văn - Sử Trường Cao đẳng Sư phạm Hải Dương, Thùy Dương lại tiếp tục thi vào Trường Viết văn Nguyễn Du như một cái duyên không báo trước. Năm 1992, chị tốt nghiệp Trường Viết văn Nguyễn Du khóa IV và chính thức được bạn đọc biết đến với tư cách là một nhà văn chuyên nghiệp với những tác phẩm đều đặn xuất bản mỗi năm. Sự nghiệp văn chương của nhà văn Thùy Dương Tốt nghiệp Trường Viết văn Nguyễn Du khóa IV năm 1992 song tên tuổi của Thùy Dương đã được bạn đọc biết đến qua những sáng tác xuất bản trước đó khá lâu.

Thùy Dương đã bắt đầu sự nghiệp văn chương của mình với thể loại tự sự cỡ nhỏ - truyện ngắn. Tập truyện đầu tiên gắn liền với tên tuổi của Thùy Dương là Trong hộp kẹo sáng tác năm 1987 – khi đó Thùy Dương 27 tuổi. Và như thể một nhà văn đã khơi đúng mạch ngầm sáng tạo, kể từ sau tác phẩm ấy, Thùy Dương cứ đều đặn cho ra đời các tập truyện tiếp theo: Hạnh phúc mong manh - 1994, Nước mắt chàng khổng lồ - 1994, Mưa thiếu nữ - 1997, Những người đàn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 bà đang sống - 2000 và Truyện ngắn Thùy Dương - 2003. Đây đều là các tập truyện ngắn mang màu sắc trẻ trung, nữ tính nhưng cũng sắc sảo, mạnh mẽ.

Chiến tranh trở thành một đề tài cứ trở đi trở lại trong truyện ngắn của Thùy Dương với những ám ảnh mãnh liệt. Những tác phẩm được xuất bản được bạn đọc nồng nhiệt đón nhận và đã mang lại cho nhà văn nhiều giải thưởng văn chương quan trọng ở lĩnh vực sáng tác truyện ngắn như: - Giải Ba cuộc thi truyện ngắn Báo phụ nữ TP HCM 1997 - Giải C cuộc thi truyện ngắn Báo Văn nghệ 1999 – 2001 - Giải Nhất cuộc thi truyện ngắn Báo Thiếu Niên Tiền Phong 2001 Mặc dù đã có những “dấu ấn” ghi nhận những thành công nhất định ở thể loại truyện ngắn nhưng sự nghiệp văn chương của Thùy Dương dường như mới thực sự khởi đầu từ đó. Với những khát khao sáng tạo, Thùy Dương thử sức mình ở một thể loại tự sự dài hơi hơn – thể loại tiểu thuyết. Dường như, tiểu thuyết mới là mảnh đất thích hợp nhất chị thể hiện hết sức viết cũng như tâm huyết sáng tạo văn chương của mình.

Với 5 tiểu thuyết xuất bản đều đặn, Thùy Dương đã chứng minh rằng chị không chỉ là cây bút truyện ngắn mà còn là nhà tiểu thuyết thành công. Trong một tầm vóc tự sự cỡ lớn, Thùy Dương có thể thỏa sức viết về cuộc đời con người bằng những trải nghiệm cá nhân thấm đẫm dấu ấn suy tư về cuộc đời nhân sinh cùng những trạng thái tâm linh hư ảo, phản ánh các vấn đề gay gắt, nóng bỏng của xã hội hiện đại, đặc biệt có khả năng khai thác chiều sâu những góc khuất của con người. Nhà văn đã mạnh dạn thể nghiệm nhiều lối viết mới nhằm đổi mới nghệ thuật tự sự của tiểu thuyết song vẫn giữ lại chất văn khi nhẹ nhàng, không hề mất đi hơi ấm nữ tính. Các tiểu thuyết đã xuất bản, bao gồm: tiểu thuyết Tam giác muôn đời - 1992, tiểu thuyết Ngụ cư - 2004, tiểu thuyết Thức giấc - 2007, tiểu thuyết Nhân gian - 2009 và gần đây là Chân trần - 2013.

Điều cần phải khẳng định rằng, sự thành công trong địa hạt tiểu thuyết của Thùy Dương không chỉ được khẳng định ở số lượng mà còn ở chất lượng tiểu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tiểu thuyết của chị đạt được nhiều giải thưởng do Hội Nhà văn Việt Nam trao tặng như: - Giải B cho Ngụ cư - cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn Việt Nam 2001 – 2004. - Giải C cho Tiểu thuyết Thức giấc - Cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn Việt Nam 2007 – 2010 - Giải thưởng Hội nhà văn Hà Nội 2010 cho Tiểu thuyết Nhân gian. Ở đây chúng tôi xin đi sâu vào ba tiểu thuyết gần đây nhất của Thùy Dương và cũng là ba tiểu thuyết thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài.

Tiểu thuyết đầu tiên, gây tiếng vang lớn nhất, là tiểu thuyết Thức giấc – 2007. Thức giấc là câu chuyện thời bao cấp cho đến thời kinh tế thị trường. Ở đó, tác giả xây dựng lại hai thời kì qua chân dung hai người phụ nữ: bà của Thao – người đại diện cho sự vươn lên của những người phụ nữ Việt Nam trong thời bao cấp đói khổ và Thao - cháu gái của bà – người phụ nữ hiện đại đại diện cho những tư tưởng, quan điểm mới, khẳng định sự vươn lên làm chủ bản thân trong thời kinh tế thị trường. Bà nội của Thao – một người mạnh mẽ và thức thời, trong thời bao cấp, bà lẳng lặng và kín đáo, làm tất cả mọi thứ để có thể kiếm tiền nuôi gia đình qua những hoàn cảnh túng khó.

Thậm chí, bà còn chắt chiu dành dụm, giấu kĩ vàng trong từng đụn vá áo bông để có chút của làm vốn liếng cho con cháu sau này. Bà đã truyền cho Thao – người cháu gái nội của bà cái khí chất mạnh mẽ, can trường sự nhanh nhạy, mau lẹ ấy để sau này dám dấn thân và thực sự thành công trong chốn thương trường bất động sản thời kinh tế hàng hóa – nơi mà người ta vẫn nghĩ đó là “mảnh đất dụng võ” của đấng mày râu. Bằng cái nhìn sáng suốt cô đã dùng số tiền bà cho đầu tư bất động sản thành công. Mặc dù thành công trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản nhưng cuộc đời Yên Thao không tránh khỏi những “sóng gió” của cuộc đời đàn bà.

Cô lấy một kiến Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 trúc sư tài ba và những tưởng hạnh phúc đã thật sự vẹn tròn. Tuy nhiên, cuộc sống lại thường không giống như người đàn bà ấy nghĩ. Chứng kiến cảnh chồng n goại tình trong chính ngôi nhà của mình, cô đau khổ đến cùng cực, có những lúc tưởng chừng như không còn gì nữa. Cô rơi vào lòng luẩn quẩn của biết bao người đàn bà trong hoàn cảnh ấy – đau khổ, bất hạnh, cô lại rơi vào một hoàn cảnh trớ trêu hơn – cô có con với người đàn ông khác khi trong cô tình yêu và sự thù hận với người chồng vẫn đều trào dâng đỉnh điểm.

Cô quyết định giữ lại đứa bé như một sự trả thù sự phản bội của chồng, nhưng cô cũng vô cùng đau đớn khi đúng lúc ấy cô mới càng nhận rõ cô vẫn còn yêu chồng rất nhiều. Cô đau khổ khi nhận thấy bóng dáng của người đàn bà khác đang “lờ mờ” hiện ra trong cuộc đời chồng cô trong những năm đằng đằng anh đi vắng không trở về nhà. Và cuối cùng, như một lẽ tự nhiên nhất, cô để trái tim mình dẫn lối, cô mạnh mẽ vượt lên trên những nỗi đau đã qua để sống với hiện tại – bỏ qua để tìm lại sự bình yên cho mình. Tiếp theo là tiểu thuyết Nhân gian.

Tiểu thuyết kể về cuộc sống trên cõi dương của gia đình liệt sĩ Hoàng (gồm mẹ liệt sĩ Hoàng cùng gia đình người anh trai song sinh của liệt sĩ) cùng những mối quan hệ họ hàng làng xóm của họ. Hoàng đã ra trận và gửi lại thân mình trên chiến trường bom đạn ác liệt. Từ ngày nghe tin báo tử của Hoàng, mẹ Hoàng chưa bao giờ tin đó là sự thật. Mẹ anh vẫn giữ vững niềm tin rằng anh còn sống và ngày đêm mong ngóng anh trở về.

Người anh trai vì thế cũng vất vả nhiều lần vào lại chiến trường tìm lại di hài anh. Thảo – chị dâu của Hoàng, với một năng lực tâm linh đặc biệt, là nơi các liệt sỹ thường “mượn thân xác” để “nhập hồn” qua đó trò chuyện với dương gian. Người hành xóm của gia đình liệt sĩ Hoàng - cô gái bất hạnh vì chồng ngoại tình và bỏ rơi, đã tìm mọi cách để trả thù – khiến cho cho người chồng phải đau khổ, hối hận. Khi ý định trả thù được toại nguyện, thay vì hả hê chiến thắng cô lại cảm thấy đau khổ chán chường.

Bên cạnh dương gian của những người đang sống là cõi âm của những người liệt sĩ trên chiến trường Trường Sơn – Hoàng và những đồng đội bỏ lại thân mình nơi chiến trường. Nhà văn Thùy Dương đã để cho nhân vật Hoàng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 tự kể về mình, tự mình “vén tấm màn bí ẩn” về cuộc đời của mình. Anh tự kể về cái chết của mình, về sự trôi dạt của linh hồn sau khi chết. Ngay lúc đó, linh hồn anh cũng có những cảm giác như con người khi chứng kiến mọi điều xảy ra trong cuộc sống.

Ba nhân vật của ba thế hệ với những hạnh phúc và cả những bi kịch của mỗi thời. Tiểu thuyết mới nhất của Thùy Dương - Chân trần (2013) kể về câu chuyện của một gia đình sống trong xã hội phong kiến với người chồng làm bác sĩ và năm bà vợ, trong đó bà vợ ba chính là người kể chuyện. Song hành với cuộc sống của gia đình này là cuộc sống trong xã hội hiện đại của nhân vật nữ nhà báo. Những người đàn bà có một mối dây liên lạc máu mủ xa xôi nhưng lại rất gần về đường dây tâm linh và những giấc mơ gắn liền với lịch sử thăng trầm của dòng họ.

Bà ba được ông đốc tờ cưới về trong sự cảm mến từ hai phía ngay cả khi ông đã có hai bà vợ trước đó.