Chương 1 là chương giới thiệu. Chương này trình bày lý do lựa chọn đề tài bằng việc đưa ra bối cảnh nghiên cứu thế giới, bối cảnh nghiên cứu tại Việt Nam từ đó nghiên cứu xác định khe hỏng nghiên cứu và điểm mới của đề tài so với các nghiên cứu trước đây. Tiếp theo, là phần mục tiêu nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, dữ liệu tiến hành, cấu trúc nghiên cứu và cuối cùng là các đóng góp chính của nghiên cứu. Chương 2 của luận án trình bày tổng quan cơ sở lý thuyết liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
Nội dung bao gồm các khái niệm về tổng năng suất các yếu tố, lý thuyết 14 nền giải thích về năng suất và sự khác biệt về năng suất. Các lý thuyết nền này được lý giải dưới góc độ vi mô. Tiếp theo, là các lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa xuất khẩu, hoạt động đổi mới và môi trường kinh doanh. Theo đó, về mặt lý thuyết nghiên cứu trình bày chi tiết về khái niệm, cách thức đo lường và cơ chế tác động của xuất khẩu, hoạt động đổi mới và môi trường kinh doanh lên năng suất.
Các nghiên cứu thực nghiệm được lược khảo theo từng chủ đề xuất khẩu, hoạt động đổi mới và năng suất lên môi trường kinh doanh và tập trung vào DNNVV ở các quốc gia đang phát triển và cả các nghiên cức thực nghiệm đã thực hiện ở Việt Nam. Phần sau cùng của chương 2 là khung phân tích được sử dụng trong luận án. Khung phân tích giúp người đọc hình dung các vấn đề về mặt lý thuyết đã trình bày, cũng như thấy rõ mục tiêu nghiên cứu thông qua trình bày kênh tác động của từng yếu tố đến năng suất. Chương 3 trình bày thực trạng phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ giai đoạn 2005- 2013.
Phần đầu trình bày khái niệm về DNNVV theo tiêu chuẩn của Việt Nam. Tiếp theo, bằng việc sử dụng số liệu điều tra DNNVV trong lĩnh vực sản xuất (ngành chế biến, chế tạo) của CIEM, nghiên cứu trình bày thực trạng của DNNVV trong đó tập trung vào các vấn đề sau (1) quy mô, tính chính thức và hình thức sở hữu của DNNVV, (2) năng lực hấp thu của doanh nghiệp cụ thể là năng lực công nghệ, các khoản chi đầu tư vào các hoạt động tạo ra năng suất của doanh nghiệp, trình độ của lực lượng lao động trong doanh nghiệp và hoạt động đào tạo người lao động, (3) hoạt động xuất khẩu của DNNVV theo thời gian, theo quy mô và nơi xuất khẩu, (4) hoạt động đổi mới của DNNVV theo thời gian, theo quy mô và các loại hình đổi mới, (4) môi trường kinh doanh trong đó nghiên cứu tập trung môi trường thể chế chính thức và phi chính thức, môi trường cơ sở hạ tầng cứng và mềm, các trở ngại và tiềm năng phát triển của DNNVV. Chương 3 là một chương cần thiết để mô tả về bức tranh mà DNNVV và cũng là cơ sở để đưa ra những giải pháp dựa trên thực trạng cũng như kết quả kiểm chứng từ các nghiên cứu thực nghiệm. Chương 4 trình bày về phương pháp nghiên cứu.
Phần đầu của chương trình bày nguồn dữ liệu và nội dung dữ liệu được sử dụng trong các nghiên cứu định lượng. 15 Phần thứ 2 là các phương pháp nghiên cứu ứng với từng mục tiêu. Theo đó nghiên cứu trình bày phương pháp nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu ứng với mục tiêu ước tính năng suất của DNNVV, mục tiêu ước tính mối quan hệ giữa xuất khẩu và năng suất, mục tiêu phân tích ảnh hưởng của hoạt động đổi mới lên năng suất và mục tiêu phân tích ảnh hưởng của môi trường kinh doanh lên năng suất thông qua vai trò trung gian của hoạt động đổi mới và xuất khẩu. Phần kế tiếp trình bày cách thức đo lường các biến trong mô hình định lượng.
Chương 4 là chương trọng tâm trong việc nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của xuất khẩu, hoạt động đổi mới và môi trường kinh doanh lên năng suất. Chương 5: Kết quả nghiên cứu. Nội dung của chương này trình bày và phân tích bốn kết quả chính ứng với bốn mục tiêu nghiên cứu chính: ước tính năng suất và sự khác biệt năng suất giữa các doanh nghiệp, các ngành theo thời gian và theo loại hình doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu, hoạt động đổi mới và doanh nghiệp không tham gia hoạt động xuất khẩu và hoạt động đổi mới. Tiếp theo là các kết quả nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa năng suất và hoạt động xuất khẩu, hoạt động đổi mới và môi trường kinh doanh.
Kết quả của chương này sẽ là cơ sở để đưa ra những giải pháp ở chương tiếp theo. Chương 6: Kết luận và gợi ý chính sách. Đây là chương cuối cùng của luận văn. Trong chương này, ở phần đầu sẽ trình bày tóm tắt lại nội dung chính từ chương một đến chương 5 để người đọc có thể hình dung và trên cơ sở đó hiểu được nguồn gốc của các gợi ý chính sách mà nghiên cứu sẽ đưa ra ở phần tiếp theo.
Tiếp theo là phần gợi ý chính sách. Trong phần này, nghiên cứu tập trung gợi ý chính sách ở hai đối với tượng chính đó là chính phủ và chủ các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các gợi ý chính sách được đưa ra dựa trên nền tảng của lý thuyết, phân tích thực trạng và các kết quả từ mô hình kinh tế lượng. Sau cùng của luận án là nêu ra những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo.8 Đóng góp của luận án Một là, luận án hệ thống lại cơ sở lý thuyết lý thuyết liên quan đến năng suất và các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất ở cấp độ doanh nghiệp trong đó tập trung vào 16 ba nhân tố chính ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng dài hạn và phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế là xuất khẩu, đổi mới và môi trường kinh doanh.
Theo đó, đối với từng tác động, luận án đã trình bày sâu vào lược khảo các lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới và Việt Nam cũng như đi sâu vào phân tích cơ chế tác động của xuất khẩu, hoạt động đổi mới lên năng suất của DNNVV. Các lược khảo này được kỳ vọng có giá trị tham khảo cho các nghiên cứu về sau khi phân tích vào chủ đề đối với các nước đang phát triển như ở Việt Nam. Hai là, bằng các phương pháp hồi quy theo kỹ thuật của OP, LP, GMM đề tài đã ước tính được tổng năng suất các yếu tố và phân tích bức tranh về tổng năng suất của doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất theo thời gian đặc biệt là giai đoạn trước khủng hoảng và sau khủng hoảng; sự khác biệt năng suất theo ngành và theo vùng miền; sự khác biệt về năng suất theo quy mô; sự khác biệt năng suất giữa doanh nghiệp xuất khẩu và không xuất khẩu; sự khác biệt năng suất giữa doanh nghiệp tiến hành đổi mới và doanh nghiệp. Ba là, kết quả phân tích từ chủ đề xuất khẩu, hoạt động đổi mới và môi trường kinh doanh lên năng suất đóng góp vào các nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất ở các quốc gia đang phát triển.
Đóng góp cuối cùng của đề tài đó chính là các gợi ý chính sách để tìm ra mô thức tăng trưởng và phát triển trong dài hạn của doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế dựa trên ba trụ cột đó là hoạt động xuất khẩu, hoạt động đổi mới và năng suất. Các gợi ý chính sách của đề tài được kỳ vọng là có giá trị bởi vì dựa trên các nền tảng vững chắc là lược khảo cơ sở lý thuyết nền, phân tích thực trạng DNNVV từ 2005-2013; kinh nghiệm phát triển DNNVV trên thế giới và kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm. Các giải pháp đề xuất là cơ sở để bản thân DNNVV; chính phủ và các nhà nghiên cứu tham khảo để phát triển DNNVV trong bối cảnh hội nhập. 17 SƠ ĐỒ QUY TRÌNH PHÂN TÍCH LUẬN VĂN Bối cảnh thế giới Mục tiêu nghiên Tổng quan Nghiên cứu thực Gợi ý chính sách cứu lý thuyết nghiệm Ước tính TFP và so Lý thuyết về TFP MH 1: Ước tính TFP Gợi ý chính sách về Bối cảnh Việt Nam sánh sự thay đổi và phương pháp TFP chung TFP theo thời gian MH 2: Mối quan hệ ước tính TFP giữa TFP và xuất và theo ngành đối với DNNVV Lý thuyết và khẩu Gợi ý chính sách nghiên cứu thực Mối quan hệ giữa liên quan đến mối nghiệm về mqh MH 3: Mối quan hệ xuất khẩu và TFP quan hệ xuất khẩu xuất khẩu và TFP giữa TFP và hoạt Mô hình phát triển DNNVV động đổi mới và TFP trên thế giới Lý thuyết và Gợi ý chính sách nghiên cứu thực Mối quan hệ giữa liên quan đến mối nghiệm về mối MH4: Mối quan hệ hoạt động đổi mới quan hệ đổi mới và quan hệ hoạt động giữa TFP và môi và TFP TFP đổi mới và TFP trường kinh doanh thông qua vai trò Nghiên cứu thực nghiệm trung gian của hoạt trên thế giới và Việt Nam Lý thuyết và Gợi ý chính sách động đổi mới và nghiên cứu thực mối quan hệ môi xuất khẩu Mối quan hệ giữa nghiệm về môi trường kinh doanh môi trường kinh trường kinh doanh và TFP thông qua doanh và TFP và TFP xuất khẩu và đổi mới Thực trạng về hoạt động DNNVV ở Việt Nam 18 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương 2 của luận án trình bày tổng quan cơ sở lý thuyết liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
Chương này được phân thành 5 phần chính sau: (1) khái niệm về tổng năng suất các yếu tố; (2) các lý thuyết nền giải thích sự khác biệt năng suất giữa các doanh nghiệp; (3) lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa xuất khẩu, hoạt động đổi mới và môi trường kinh doanh; (4) mô hình phát triển DNNVV trên thế giới và (5) khung phân tích luận án.1 Khái niệm về năng suất và tổng năng suất các yếu tố Theo Coelli và cộng sự (2005) thì năng suất được định nghĩa là “sản lượng sản xuất đạt được bao nhiêu từ các đầu vào cho trước”. Nếu ta đo lường sản lượng trên một đơn vị đầu vào (vốn hoặc lao động) thì ta có chỉ tiêu năng suất lao động hoặc là năng suất vốn. Khi kết hợp tất cả các đầu vào để tính toán sản lượng sản xuất thì ta có chỉ tiêu tổng năng suất các yếu tố (Total Factor Productivity viết tắt là TFP).