Thực trạng năng lực ứng phó với cúm đại dịch ở người tại bệnh viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu năm 2013

Chuyên khảo y tế phân tích Luận văn thực trạng năng lực ứng phó với cúm đại dịch ở người tại bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Lê Vàn Huy Cường
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Lã Ngọc Quang
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Năng Lực Ứng Phó Với Cúm Đại Dịch Tại Bệnh Viện Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu Năm 2013
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm của cúm đại dịch
• 1.2. Các nghiên cứu về cúm đại dịch
• 1.2.1. Các nghiên cứu quốc tế
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp và tiêu chí chọn mẫu
• 2.5. Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị
• 2.6. Điều tra số liệu trực tiếp
• 2.7. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu
• 2.8. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.9. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.10. Các biến số trong nghiên cứu
• 2.11. Một số định nghĩa trong nghiên cứu
• 2.12. Sai số trong nghiên cứu và biện pháp khắc phục
• 2.13. Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật
• 3.2. Thông tin về cơ sở hạ tầng
• 3.3. Trang thiết bị trong phòng chống cúm đại dịch ở người
• 3.4. Kiến thức, thực hành và một số yếu tố liên quan
• 3.5. Thông tin chung về cán bộ y tế tham gia vào nghiên cứu
• 3.6. Kiến thức về phòng chống cúm đại dịch của đối tượng nghiên cứu
• 3.7. Thực hành phòng chống cúm đại dịch ở người
• 3.8. Tiếp cận thông tin về phòng chống cúm đại dịch ở người
• 3.9. Các yếu tố liên quan tới kiến thức, thực hành của đối tượng nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật
• 4.2. Thông tin cơ sở hạ tầng của bệnh viện các tuyến
• 4.3. Trang thiết bị và xét nghiệm trong chẩn đoán và điều trị cúm đại dịch
• 4.4. Thực trạng kiến thức thực hành và một số yếu tố liên quan
• 4.5. Các thông tin chung về cán bộ y tế tham gia vào nghiên cứu
• 4.6. Kiến thức về phòng chống cúm đại dịch ở người của đối tượng nghiên cứu
• 4.7. Thực hành về phòng chống cúm đại dịch ở người của đối tượng nghiên cứu
• 4.8. Tiếp cận nguồn thông tin về phòng chống cúm đại dịch
• 4.9. Các yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Bảng cho điểm đánh giá kiến thức
• PHỤ LỤC 2: Bảng cho điểm đánh giá thực hành
• PHỤ LỤC 3: Các biến số dùng trong nghiên cứu
• PHỤ LỤC 4: Bộ công cụ điều tra
• PHỤ LỤC 5: Phiếu điều tra
• PHỤ LỤC 6: Giấy đồng ý tham gia nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực ứng phó với cúm đại dịch tại Bà Rịa Vũng Tàu

Năng lực ứng phó với cúm đại dịch tại các bệnh viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu năm 2013 là một vấn đề quan trọng trong công tác y tế công cộng. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực của cán bộ y tế trong việc phòng chống dịch bệnh. Tình hình dịch cúm đại dịch đang diễn biến phức tạp, đòi hỏi các bệnh viện phải có sự chuẩn bị tốt để ứng phó kịp thời.

1.1. Đặc điểm của cúm đại dịch và tác động đến sức khỏe cộng đồng

Cúm đại dịch, đặc biệt là cúm A/H5N1 và A/H1N1, có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. Việc hiểu rõ về đặc điểm của cúm đại dịch giúp các bệnh viện chuẩn bị tốt hơn trong công tác phòng chống.

1.2. Tình hình dịch cúm đại dịch tại Bà Rịa Vũng Tàu năm 2013

Năm 2013, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu chưa ghi nhận trường hợp mắc cúm đại dịch, nhưng nằm trong khu vực có nguy cơ cao. Việc đánh giá tình hình dịch bệnh là cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Thách thức trong năng lực ứng phó với cúm đại dịch tại bệnh viện

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao năng lực ứng phó với cúm đại dịch, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các bệnh viện tuyến tỉnh và huyện gặp khó khăn trong việc trang bị đầy đủ cơ sở vật chất và đào tạo nhân viên y tế. Điều này ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát dịch bệnh khi có bùng phát xảy ra.

2.1. Thiếu hụt trang thiết bị và cơ sở vật chất

Nhiều bệnh viện vẫn chưa có đủ trang thiết bị cần thiết để phòng chống cúm đại dịch. Việc thiếu hụt này làm giảm khả năng tiếp nhận và điều trị bệnh nhân trong trường hợp dịch bùng phát.

2.2. Khó khăn trong đào tạo nhân viên y tế

Đào tạo nhân viên y tế về phòng chống cúm đại dịch là một thách thức lớn. Nhiều cán bộ y tế chưa được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để ứng phó hiệu quả với dịch bệnh.

III. Phương pháp nâng cao năng lực ứng phó với cúm đại dịch

Để nâng cao năng lực ứng phó với cúm đại dịch, các bệnh viện cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và đào tạo nhân viên y tế là những yếu tố quan trọng trong công tác phòng chống dịch bệnh.

3.1. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị

Các bệnh viện cần đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế để đáp ứng yêu cầu phòng chống cúm đại dịch. Việc này sẽ giúp nâng cao khả năng tiếp nhận và điều trị bệnh nhân.

3.2. Đào tạo và nâng cao kiến thức cho nhân viên y tế

Đào tạo nhân viên y tế về phòng chống cúm đại dịch là cần thiết. Các chương trình đào tạo cần được tổ chức thường xuyên để cập nhật kiến thức và kỹ năng cho cán bộ y tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bà Rịa Vũng Tàu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng 100% bệnh viện tại Bà Rịa - Vũng Tàu có cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu phòng chống dịch. Tuy nhiên, tỷ lệ nhân viên y tế có kiến thức và thực hành đúng về phòng chống cúm đại dịch vẫn còn thấp. Cần có các biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

4.1. Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị

Nghiên cứu cho thấy rằng các bệnh viện đã được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, nhưng vẫn cần cải thiện thêm về trang thiết bị y tế để đáp ứng tốt hơn trong công tác phòng chống cúm đại dịch.

4.2. Kiến thức và thực hành của nhân viên y tế

Tỷ lệ nhân viên y tế có kiến thức đúng về phòng chống cúm đại dịch đạt 74,3%, nhưng thực hành đúng chỉ đạt 58,7%. Cần có các chương trình đào tạo bổ sung để nâng cao năng lực cho nhân viên.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho năng lực ứng phó

Năng lực ứng phó với cúm đại dịch tại Bà Rịa - Vũng Tàu cần được cải thiện để đáp ứng kịp thời với các tình huống khẩn cấp. Các bệnh viện cần có kế hoạch cụ thể để nâng cao năng lực phòng chống dịch bệnh trong tương lai.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực ứng phó

Cần xây dựng kế hoạch cụ thể về mua sắm trang thiết bị và đào tạo nhân viên y tế để nâng cao năng lực ứng phó với cúm đại dịch.

5.2. Tương lai của công tác phòng chống cúm đại dịch

Công tác phòng chống cúm đại dịch tại Bà Rịa - Vũng Tàu cần được chú trọng hơn nữa để đảm bảo sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng phức tạp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đại dịch cúm ở người, đặc biệt là các chủng vi rút có độc lực cao như cúm A/H5N1, A/H1N1 và A/H7N9, luôn là mối đe dọa thường trực đối với hệ thống an ninh y tế toàn cầu. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến tháng 4 năm 2013, toàn cầu đã ghi nhận 628 trường hợp nhiễm cúm A/H5N1 tại 15 quốc gia với 374 ca tử vong (tỷ lệ tử vong lên tới 59,5%). Tại Việt Nam, từ năm 2003 đến tháng 4 năm 2013 đã có 125 ca mắc và 62 trường hợp tử vong; cùng với đó là đợt đại dịch cúm A/H1N1 năm 2009–2010 gây ra 11.186 ca nhiễm và 58 ca tử vong tại 30 tỉnh thành.

Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm công nghiệp dầu khí, cảng biển và du lịch trọng điểm phía Nam, thường xuyên tiếp nhận lượng lớn chuyên gia quốc tế và du khách. Đồng thời, địa phương tiếp giáp với các điểm nóng dịch tễ như Đồng Nai và Bình Thuận. Mặc dù chưa ghi nhận ca bệnh bùng phát tại chỗ vào năm 2013, nguy cơ xâm nhập và lây lan dịch bệnh tại đây luôn ở mức báo động.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm mô tả thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cách ly, điều trị cúm đại dịch tại 6 bệnh viện công lập (2 bệnh viện tuyến tỉnh và 4 trung tâm y tế tuyến huyện); đồng thời đánh giá kiến thức, thực hành và xác định các yếu tố liên quan của 385 cán bộ y tế. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng quan trọng, giúp ngành y tế địa phương kiện toàn quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, nâng cao tỷ lệ sẵn sàng kích hoạt các khoa lâm sàng từ 16,7% lên 100%, góp phần giảm thiểu tối đa tỷ lệ tử vong và ngăn ngừa lây nhiễm chéo trong môi trường bệnh viện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng khung đánh giá năng lực đáp ứng y tế khẩn cấp dựa trên mô hình Dự án kiểm soát Cúm ở Việt Nam (VAHIP) phối hợp với các hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới. Mô hình này tiếp cận toàn diện hệ thống quản lý bệnh viện thông qua hai trục nội dung cốt lõi:

• Năng lực hạ tầng và trang thiết bị kỹ thuật: Đánh giá mức độ hoàn thiện của sơ đồ kiến trúc phân luồng, khu cách ly áp lực âm hoặc cách ly riêng biệt, hệ thống xử lý chất thải lây nhiễm, nguồn cung cấp nước sạch, cùng các trang thiết bị cấp cứu hồi sức như máy thở, máy X-quang di động và phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE).
• Năng lực chuyên môn của nhân lực y tế: Phân tích mức độ hiểu biết và kỹ năng xử trí lâm sàng thông qua các khái niệm dịch tễ học chuẩn tắc:
  • Ca bệnh nghi ngờ: Bệnh nhân sốt trên 38°C, ho, khó thở cấp tính và có tiền sử tiếp xúc gia cầm ốm chết hoặc ca bệnh trong vòng 7 ngày.
  • Ca bệnh có thể: Bệnh nhân đáp ứng tiêu chuẩn ca nghi ngờ kèm tổn thương thâm nhiễm lan tỏa trên phim X-quang phổi hoặc suy hô hấp tiến triển.
  • Ca bệnh xác định: Bệnh nhân có kết quả xét nghiệm Real-time RT-PCR dương tính với phân nhóm vi rút cúm hoặc hiệu giá kháng thể trung hòa tăng gấp 4 lần trở lên.
  • Nguyên tắc phòng ngừa chuẩn và cách ly y tế: Các quy trình vô khuẩn, phân luồng bệnh nhân và bảo hộ nghiêm ngặt theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm đối với bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm nhóm A.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích (Cross-sectional analytical design), kết hợp quan sát thực địa bằng bảng kiểm chuẩn hóa và khảo sát định lượng bằng phiếu tự điền.
• Thời gian và địa điểm: Triển khai từ tháng 02 đến tháng 06 năm 2013 tại 6 cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, bao gồm 2 bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh (BVĐK Bà Rịa, BVĐK Lê Lợi) và 4 trung tâm y tế tuyến huyện (TTYT huyện Tân Thành, TTYT huyện Xuyên Mộc, TTYT huyện Châu Đức, TTYT huyện Đất Đỏ).
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu:
  • Đối với cơ sở vật chất: Đánh giá toàn bộ 6/6 bệnh viện tại 6 khoa trọng điểm (Khám bệnh, Cấp cứu, Hồi sức tích cực - Chống độc, Nội tổng hợp - Truyền nhiễm, Xét nghiệm, Chẩn đoán hình ảnh).
  • Đối với cán bộ y tế: Từ khung mẫu danh sách gồm 646 nhân viên y tế tại các khoa phòng liên quan, nghiên cứu áp dụng công thức tính cỡ mẫu cụm cho một tỷ lệ (với p = 0,75 theo ước tính của VAHIP, độ tin cậy 95%, sai số tuyệt đối d = 0,05), xác định cỡ mẫu tối thiểu là 289 người, dự phòng 10% mất mẫu thành 318 người. Thực tế đã tiến hành chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống với khoảng cách bước nhảy k = 2 và thu thập thành công 385 cán bộ y tế.
• Công cụ và quy trình thu thập: Sử dụng Phiếu số 1 (Bảng kiểm cơ sở vật chất, trang thiết bị) và Phiếu số 2 (Bộ câu hỏi chuẩn gồm 16 câu đánh giá kiến thức với thang điểm tối đa 20,8 và các câu hỏi thực hành thang điểm tối đa 12,0; ngưỡng đạt chuẩn lần lượt là từ 13,8 điểm và từ 8,0 điểm trở lên).
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Dữ liệu được làm sạch, nhập bằng phần mềm EpiData 3.1 và xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS 16.0. Nghiên cứu sử dụng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn) để phác họa thực trạng hạ tầng; đồng thời sử dụng kiểm định Chi-square (χ²) và tính tỷ số chênh (Odds Ratio - OR) với khoảng tin cậy 95% nhằm xác định chính xác các yếu tố nhân khẩu học, tuyến công tác và vị trí khoa phòng có mối liên quan mang ý nghĩa thống kê (p < 0,05) tới năng lực của cán bộ y tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa tại 6 bệnh viện và 385 cán bộ y tế ghi nhận các chỉ số định lượng cụ thể:

• Hạ tầng cách ly và khả năng thu dung: 100% (6/6) bệnh viện có sơ đồ kiến trúc phân luồng, ban chống nhiễm khuẩn, quy trình giặt là xử lý đồ vải lây nhiễm và sử dụng nguồn nước máy. Tuy nhiên, chỉ có 83,3% (5/6) cơ sở bố trí được khu cách ly điều trị riêng biệt với tổng cộng 20 phòng và 74 giường bệnh (trung bình 14,8 giường/bệnh viện; dao động từ 6 đến 30 giường). TTYT huyện Đất Đỏ là đơn vị duy nhất chưa có khu cách ly độc lập. Đáng chú ý, tỷ lệ bệnh viện có tiềm năng vận hành đồng thời cả 4 khoa lâm sàng để tiếp nhận bệnh nhân khi dịch bùng phát chỉ đạt 16,7% (1/6 đơn vị); 66,7% (4/6 đơn vị) chỉ có khả năng sử dụng 2 khoa lâm sàng.
• Trang thiết bị kỹ thuật và vật tư bảo hộ: 100% bệnh viện được trang bị máy X-quang di động (tổng số 10 máy); 83,3% bệnh viện có máy thở chức năng cơ bản (tổng số 19 máy, riêng TTYT huyện Châu Đức chưa được trang bị); 2 bệnh viện tuyến tỉnh được bổ sung 52 máy theo dõi monitor. Về phương tiện phòng hộ cá nhân, 66,7% (4/6) đơn vị có dự trữ bộ đồ bảo hộ (1.295 bộ) và găng tay (4.259 đôi). Ngược lại, khẩu trang chuyên dụng N95 chỉ có tại 50% (3/6) bệnh viện với tổng số lượng khiêm tốn là 300 chiếc; kính bảo hộ chỉ đạt 180 chiếc và áo choàng y tế chỉ có 80 chiếc trên toàn hệ thống.
• Kiến thức và thực hành của nhân viên y tế: Tỷ lệ cán bộ y tế đạt chuẩn kiến thức chung là 74,3% (điểm trung bình đạt trên 13,8/20,8 điểm). Tuy nhiên, tỷ lệ thực hành đúng các biện pháp phòng chống dịch chỉ đạt 58,7% (điểm trung bình đạt trên 8,0/12,0 điểm), tạo ra khoảng trống chênh lệch 15,6% giữa hiểu biết lý thuyết và năng lực thao tác thực tế.
• Các yếu tố liên quan có ý nghĩa thống kê: Nhân viên y tế công tác tại tuyến tỉnh có tỷ lệ thực hành đạt cao hơn đáng kể so với tuyến huyện (nhân viên tuyến huyện có nguy cơ thực hành chưa đạt cao gấp 1,6 lần; p < 0,05). Cán bộ y tế làm việc tại các khoa không trực tiếp thu dung điều trị có nguy cơ kiến thức chưa đạt cao gấp 2,15 lần và thực hành chưa đạt cao gấp 2,3 lần so với nhân viên tại các khoa trực tiếp điều trị. Ngoài ra, nhóm cán bộ y tế trong độ tuổi từ 31 đến 40 tuổi có kiến thức đạt chuẩn cao gấp 3,2 lần so với các nhóm tuổi khác.

Thảo luận kết quả

Thực trạng khoảng cách giữa nhận thức (74,3%) và kỹ năng thực hành (58,7%) phản ánh một vấn đề cố hữu trong đào tạo y khoa liên tục tại các cơ sở điều trị tuyến dưới. Mặc dù 96,6% cán bộ y tế khẳng định các lớp tập huấn trực tiếp là kênh tiếp cận thông tin hiệu quả nhất (vượt trội so với sinh hoạt khoa học 69,1% và truyền hình 48,1%), các chương trình tập huấn trước đây chủ yếu tập trung vào truyền tải lý thuyết dịch tễ học thay vì rèn luyện kỹ năng thực hành cách ly, mang tháo phương tiện phòng hộ cá nhân và xử trí cấp cứu suy hô hấp theo kịch bản tình huống.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quy mô quốc gia trước đó. Khảo sát đầu kỳ của VAHIP tại 8 tỉnh năm 2008 cho thấy có tới 86,9% cán bộ y tế điều trị trả lời sai về hành động can thiệp đầu tiên khi tiếp nhận ca nghi ngờ cúm A/H5N1. Báo cáo đánh giá hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của tác giả Phan Trọng Lân năm 2010 cũng nhấn mạnh chất lượng giám sát và xử lý ca bệnh tại tuyến huyện chỉ đạt từ 30% đến 50% do hạn chế về nguồn lực và trang thiết bị chuyên dụng. Về mặt quốc tế, công trình của Ran D. Balicer và cộng sự năm 2010 tại Bệnh viện Johns Hopkins trên 3.426 nhân viên y tế đã chứng minh rằng mức độ sẵn sàng ứng phó trong tình huống khẩn cấp chỉ tăng vọt khi nhân viên được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân và huấn luyện thực hành thuần thục.

Trong các báo cáo quản lý, cấu trúc dữ liệu này có thể được biểu diễn trực quan thông qua bảng tổng hợp năng lực giường bệnh cách ly phân tầng theo tuyến, kết hợp với biểu đồ cột ghép thể hiện tỷ lệ đạt kiến thức - thực hành giữa các khối khoa lâm sàng và cận lâm sàng. Cách trình bày này giúp các nhà quản trị nhận diện ngay những điểm nghẽn hạ tầng tại TTYT huyện Đất Đỏ hay khoảng trống máy thở tại TTYT huyện Châu Đức để ưu tiên phân bổ ngân sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao toàn diện năng lực ứng phó với cúm đại dịch tại các cơ sở khám chữa bệnh tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất:

• Nâng cấp hạ tầng cách ly và chuẩn hóa quy trình phân luồng: Giao Sở Y tế tỉnh chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện cấp vốn đầu tư xây dựng tối thiểu 1 buồng cách ly áp lực âm đạt chuẩn tại 2 bệnh viện tuyến tỉnh và cải tạo khu cách ly riêng biệt tại 100% trung tâm y tế tuyến huyện (đặc biệt xóa bỏ tình trạng trắng phòng cách ly tại TTYT huyện Đất Đỏ). Mục tiêu hoàn thành trước quý 4 năm 2014, đảm bảo khả năng mở rộng quy mô thu dung lên trên 150 giường bệnh khi có dịch.
• Mua sắm, bổ sung trang thiết bị y tế và vật tư bảo hộ khẩn cấp: Yêu cầu Ban Giám đốc các bệnh viện tuyến huyện lập danh mục dự toán trang bị bổ sung hệ thống máy thở có chức năng xâm nhập và không xâm nhập, xóa bỏ tình trạng thiếu máy thở tại TTYT huyện Châu Đức. Đồng thời, thiết lập kho dự trữ vật tư phòng hộ y tế cấp bách, nâng lượng dự trữ khẩu trang N95 từ 300 chiếc lên tối thiểu 1.500 chiếc/đơn vị và cấp phát đủ kính bảo hộ, áo choàng chống thấm theo chuẩn Quyết định của Bộ Y tế trong vòng 6 tháng.
• Tổ chức đào tạo kỹ năng lâm sàng và diễn tập thực địa liên khoa: Phòng Nghiệp vụ Y và Phòng Kế hoạch tổng hợp các bệnh viện thiết kế chương trình đào tạo "Cầm tay chỉ việc", tổ chức diễn tập ứng phó dịch bệnh định kỳ 6 tháng/lần cho 100% cán bộ y tế. Trọng tâm ưu tiên nâng cao năng lực cho khối cán bộ không trực tiếp điều trị và nhân viên y tế tuyến huyện, đặt chỉ tiêu nâng tỷ lệ thực hành đạt từ 58,7% lên trên 85% trong vòng 12 tháng.
• Củng cố hệ thống thông tin giám sát và cảnh báo sớm dịch bệnh: Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh phối hợp chặt chẽ với mạng lưới kiểm soát nhiễm khuẩn tại các bệnh viện duy trì kênh báo cáo ca bệnh nghi ngờ 24/7 theo quy định thông tin bệnh truyền nhiễm, đảm bảo 100% ca nghi ngờ được lấy mẫu xét nghiệm Real-time RT-PCR và cách ly kịp thời trong 24 giờ đầu nhập viện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ thống y tế:

• Lãnh đạo Sở Y tế và các nhà hoạch định chính sách: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về khoảng trống nguồn lực tại y tế cơ sở, hỗ trợ xây dựng Đề án tổng thể về phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm mới nổi và phân bổ ngân sách đầu tư trang thiết bị y tế giai đoạn 2013–2020.
• Ban Giám đốc và Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp các bệnh viện: Tài liệu tham khảo trực tiếp để xây dựng phương án đáp ứng khẩn cấp (Hospital Preparedness Plan), thiết lập quy trình phân luồng bệnh nhân hô hấp và tối ưu hóa phương án điều động nhân lực liên khoa khi kích hoạt kịch bản đại dịch.
• Cán bộ mạng lưới Kiểm soát nhiễm khuẩn và Y tế dự phòng: Cung cấp bộ công cụ bảng kiểm chuẩn hóa để tự đánh giá năng lực cơ sở hạ tầng, quy trình xử lý rác thải lây nhiễm, giặt là đồ vải và quản lý phơi nhiễm cho nhân viên y tế.
• Giảng viên, học viên sau đại học chuyên ngành Quản lý bệnh viện và Y tế công cộng: Khung tham chiếu phương pháp luận chuẩn mực về thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích, phương pháp tính cỡ mẫu cụm và cách ứng dụng mô hình VAHIP trong lượng hóa năng lực y tế.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm nghẽn hạ tầng lớn nhất trong ứng phó cúm đại dịch tại địa bàn nghiên cứu là gì?
  Điểm nghẽn lớn nhất là tỷ lệ bệnh viện có khả năng vận hành đồng thời 4 khoa lâm sàng để tiếp nhận bệnh nhân chỉ đạt 16,7% (1/6 đơn vị). Ngoài ra, sự thiếu hụt cục bộ về khu cách ly riêng tại TTYT huyện Đất Đỏ và việc thiếu máy thở tại TTYT huyện Châu Đức làm giảm đáng kể khả năng ứng phó tại chỗ khi dịch lan rộng.
• Vì sao có sự chênh lệch lớn giữa tỷ lệ đạt kiến thức (74,3%) và thực hành (58,7%) của cán bộ y tế?
  Sự chênh lệch 15,6% xuất phát từ việc các chương trình tập huấn trước đây thiên về truyền đạt lý thuyết hướng dẫn chẩn đoán, thiếu các buổi diễn tập tình huống thực tế và kiểm tra kỹ năng thao tác phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE), dẫn đến nhân viên lúng túng khi xử trí thực tế.
• Yếu tố nào tác động mạnh nhất đến năng lực thực hành phòng chống dịch của nhân viên y tế?
  Vị trí công tác tại các khoa phòng là yếu tố chi phối mạnh nhất. Cán bộ y tế làm việc tại các khoa không trực tiếp điều trị có nguy cơ thực hành chưa đạt cao gấp 2,3 lần và kiến thức chưa đạt cao gấp 2,15 lần so với cán bộ tại các khoa trực tiếp thu dung điều trị (p < 0,05).
• Tình trạng dự trữ phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE) tại các bệnh viện được ghi nhận ra sao?
  Phương tiện phòng hộ cơ bản như găng tay (4.259 đôi) và bộ bảo hộ (1.295 bộ) được trang bị ở 66,7% cơ sở. Tuy nhiên, khẩu trang lọc hạt chuyên dụng N95 chỉ có 300 chiếc tại 50% số bệnh viện, đây là mức dự trữ rất mỏng, không đủ đáp ứng khi xảy ra đợt bùng phát kéo dài.
• Hình thức đào tạo nào được nhân viên y tế đánh giá mang lại hiệu quả cao nhất?
  Các khóa tập huấn chuyên môn trực tiếp tại chỗ được 96,6% cán bộ y tế lựa chọn là kênh truyền thông phù hợp và hiệu quả nhất, vượt trội hoàn toàn so với hình thức hội thảo khoa học (69,1%) hay truyền thông đại chúng qua truyền hình (48,1%).

Kết luận

• 100% bệnh viện khảo sát đã thiết lập ban kiểm soát nhiễm khuẩn, quy trình xử lý đồ vải lây nhiễm và trang bị máy X-quang di động; 83,3% cơ sở có khu cách ly điều trị riêng biệt với tổng quy mô 74 giường bệnh.
• Năng lực sẵn sàng vận hành toàn diện 4 khoa lâm sàng thu dung chỉ đạt 16,7%; nguồn lực cấp cứu suy hô hấp còn hạn chế với 19 máy thở thường và 300 khẩu trang N95 trên toàn tỉnh.
• Tỷ lệ cán bộ y tế đạt chuẩn kiến thức là 74,3%, trong khi tỷ lệ thực hành đúng chỉ đạt 58,7%; nhân viên tuyến huyện và nhân viên tại các khoa không trực tiếp điều trị có nguy cơ chưa đạt chuẩn cao gấp 1,6 đến 2,3 lần.
• Luận văn đóng góp bộ cơ sở dữ liệu thực chứng chuẩn xác, giúp Sở Y tế tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nhận diện chính xác các điểm thiếu hụt về trang thiết bị và kỹ năng nhân lực để xây dựng phương án can thiệp trọng điểm.
• Trong giai đoạn 2013–2015, các cơ sở y tế cần khẩn trương đầu tư hoàn thiện phòng cách ly áp lực âm, bổ sung máy thở cho tuyến huyện và triển khai các khóa diễn tập thực hành bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người bệnh và nhân viên y tế trước nguy cơ đại dịch cúm hô hấp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TÒNG QUAN TÀI LIỆU. Đặc điểm của cúm đại dịch. Các nghiên cửu về cúm đại dịch. Các nghiên cứu quốc tế.

Các nghiên cứu trong nước. Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu. 22 Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp và tiêu chí chọn mẫu. Đánh giá thực trạng cơ sở vật chất và TTB.

Điển tra số liệu trực tiếp. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu. Phương pháp thu thập sổ liệu. Xừ lý và phân tích số liệu.

Các biến số trong nghiên cứu. Một số định nghĩa trong nghiên cứu. Sai số trong nghiên cứu và biện pháp khắc phục. Khía cạnh đạo đức trong nghiên cứu.30 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIỀN cứu.

Thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật. Thôngtin về cơ sởhạ tầng. Trang thiết bị trong phòng chống cúm đại dịch ở người. Kiến thức, thực hành và một số yếu tố liên quan.

Thông tin chung về cán bộ y tế tham gia vào nghiên cứu. Kiến thức về phòng chong cúm đại dịch của đổi tượng nghiên cứu. Thực hành phòng chống cúm đại dịch ờ người. Tiếp cận thông tin về phòng chong cúm đại dịch ở người.

Các yếu tố liên quan tới kiến thức, thực hành của ĐTNC. 49 Chương 4: BÀN LUẬN. Thực trạng cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật. Thông tin cơ sở hạ tầng của bệnh viện các tuyến.

Trang thiết bị và xét nghiệm trong chấn đoán và điều trị cúm đại dịch. Thực trạng kiến thức thực hành và một sổ yếu tố liên quan. Các thông tin chung về CBYT tham gia vào nghiên cứu. Kiến thức về phòng chong cúm đại dịch ở người cùa ĐTNC.

Thực hành về phòng chong cúm đại dịch ở người của ĐTNC. Tiếp cận nguồn thông tin về phòng chong Cúm đại dịch. Các yếu tổ liên quan đến kiến thức và thực hành.65 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 70 Phụ lục 1: Bảng cho điểm đánh giá kiến thức.70 Phụ lục 2: Bảng cho điểm đánh giá thực hành.72 Phụ lục 3: Các biến số dùng trong nghiên cứu.73 Phụ lục 4: Bộ công cụ điều tra.82 Phụ lục 5: Phiếu điều tra.97 Phụ lục 6: Giấy đồng ý tham gia nghiên cứu.98 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TÁT BYT : Bộ Y tế AED : Viện phát triển giáo dục Mỹ (Academy for Education Development) CBYT : Cán bộ y tế CBYTDP : Cán bộ y tế dự phòng CBYTĐT : Cán bộ y tế điều trị ĐTNC : Đối tượng nghiên cứu ĐTSĐH : Đào tạo sau đại học ĐTV : Điều tra viên FAO : Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Thế giới GSV : Giám sát viên HGĐ : Hộ gia đình ICD : Phân loại bệnh tật quốc tế {International Classification of Diseases) NXB : Nhà xuất bản PVV : Phỏng vấn viên SPSS : Phần mềm thống kê sinh học TTB : Trang thiết bị TTYT : Trung tâm y tế UNDP : Chương trình Phát triền Liên Hiệp Quốc USAIDS : Chương trình Phối hợp cua Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS VAHIP : Dự án kiểm soát Cúm ở Việt Nam {Vietnam - Avian and Human Influenza Control and Preparedness) VSMT : Vệ sinh môi trường WHO : Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization) I V DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.

Khung mẫu chọn đối tượng nghiên cứu.1 Trung bình số phòng và giường cùa khu cách ly điều trị cúm. Thông tin cơ sở hạ tầng của bệnh viện các tuyến. Trang thiết bị chính được sử dụng cho điều trị cúm đại dịch. Thiết bị phòng hộ nhiễm cúm đại dịch.

Thông tin chung về ĐTNC. Kiến thức về khái niệm cúm đại dịch ở người cùa ĐTNC. Kiến thức về thời gian ủ bệnh và mức độ nguy hiểm của ĐTNC. Kiến thức về các dấu hiệu chẩn đoán bệnh nhân cúm đại dịch cùa ĐTNC.

Kiến thức về các tiêu chí chẩn đoán ca bệnh cúm đại dịch cùa ĐTNC. Kiến thức về các bước tiến hành điều trị suy hô hấp cấp cùa ĐTNC.11: Kiến thức về tiêu chí xuất viện cho bệnh nhân điều trị cúm đại dịch. Kiến thức về đối tượng cần được phòng lây nhiễm của ĐTNC. Kiến thức về nguyên tắc phòng ngừa lây nhiễm và cách ly cùa ĐTNC.

Thực hành báo cáo ca bệnh nghi ngờ cúm đại dịch của ĐTNC. Thực hành phòng lây nhiễm cúm đại dịch trong BV của ĐTNC. Thực hành xử trí bệnh nhân nghi ngờ đến khám của ĐTNC. Bảng phân bố hình thức tiếp cận thông tin của ĐTNC.

Phân bố các nội dung truyền thông. Mối liên quan về kiến thức của ĐTNC. Mối liên quan về thực hành của ĐTNC.51 I vi DANH MỤC CÁC BIẺU ĐÒ Biểu đồ 3. Tỷ lệ ĐTNC ở tuyến tình và huyện.

Tỷ lệ trình độ chuyên môn của ĐTNC. Khoa công tác của ĐTNC. Tỷ lệ lựa chọn các triệu chứng bệnh cúm đại dịch của ĐTNC. Tỷ lệ lựa chọn các đường lây truyền cúm đại dịch của ĐTNC.

Kiến thức về các biện pháp dự phòng lây nhiễm cúm đại dịch. Tỷ lệ nhân viên y tế có kiến thức đạt về phòng chống cúm đại dịch. Tỷ lệ nhân viên y tế có thực hành đạt về phòng chống cúm đại dịch. Phân bố các kênh truyền thông phù hợp.

Phân bổ các nguồn cung cấp thông tin của ĐTNC.47 I vii TÓM TẤT NGHIÊN cứu Nghiên cứu ‘‘‘‘Thực trạng năng lực ứng phó với cúm đại dịch ở người tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến huyện của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu năm 2013" với mục tiêu: Mô tả thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và và một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về phòng chống cúm đại dịch ở người của các CBYT tại các bệnh viện tuyến tỉnh, huyện cùa tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Áp dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích bao gồm việc đánh giá cơ sở vật chất và trang thiết bị tại các khoa phòng thông qua bảng kiểm và đánh giá kiến thức và thực hành về phòng chổng cúm đại dịch ở người của cán bộ y tế sử dụng bảng câu hỏi tự điền. Nghiên cứu được triển khai từ tháng 02 đến tháng 6 năm 2013. Kết quả nghiên cứu cho thấy 100% bệnh viện có đầy đù cơ sở vật chất đáp úng phòng chổng dịch, tỷ lệ bệnh viện có tiềm năng sừ dụng cả bốn khoa lâm sàng (Khoa khám bệnh, Khoa cấp cứu.

Khoa Hồi sức tích cực - chống độc và Khoa Nội tổng hợp - Truyền nhiễm) để tiếp nhận bệnh nhân cúm trong trường hợp đại dịch là 16,7%; 66,7% có tiềm năng sử dụng hai khoa lâm sàng, 100% bệnh viện đều được trang bị máy X quang di động và 83,3% có máy thở. Kiến thức đúng về phòng chống cúm đại dịch của nhân viên y tế đạt 74,3%, thực hành đúng đạt 58,7% và các yếu tố ảnh hưởng đến kiến thức, thực hành về phòng chống cúm đại dịch của đối tượng nghiên cứu là nhân viên y tế công tác ở tuyến tỉnh cao hơn tuyến huyện, ở các khoa/phòng thu dung, điều trị có kiến thức và thực hành chưa đạt cao hơn 2,2 lần và 2,3 lẩn so với ở các khoa khác. Nhóm nhân viên y tế từ 31 - 40 tuổi có kinh nghiệm và kiến thức về phòng chống cúm đại dịch tốt hơn các nhóm tuổi khác 3,2 lẩn. Từ kết quả nghiên cứu.

khuyển nghị cơ bản được đưa ra là: các bệnh viện cần thiết phải có kế hoạch cụ thể về mua sẳm trang thiết bị đảm bảo đúng theo tiêu chuẩn Bộ Y tế và có kế hoạch đào tạo về bảo quàn, sừ dụng các trang thiết bị này. Đồng thời nâng cao năng lực cho tất cả nhân viên y tế các tuyến đặc biệt là kỹ năng thực hành để đáp ứng nhu cầu thực tế và phù hợp với hoàn cảnh khi xày ra cúm đại dịch như khuyến nghị của chúng tôi nhằm ứng phó kịp thời với cúm đại dịch ở người có thể xảy ra trong thời gian tới tại tình Bà Rịa - Vũng Tàu. 1 1 ĐẶT VÁN ĐÈ Cúm đại dịch ở người (cúm A/H5N1 và HIN 1) đang là một vấn đề y tế công cộng. Trong thời gian gần đây cúm đại dịch ở người đang có xu hướng bùng phát trở lại trên toàn cầu.

Cúm đại dịch ở người thường bao gồm hai loại là cúm A/H5N1 và cúm A/H1N1 là bệnh truyền nhiễm gây ra do vi rút A. Trong đó cúm A/H5N1 có ổ bệnh là các đàn thủy cầm thì cúm A/H1N1 có nguồn gốc từ lợn và cúm A/H7N9 lại có ổ bệnh từ các loài gia cầm hoang dã. Con người có thể bị nhiễm bệnh do tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với gia súc, gia cầm mang mầm bệnh [6], [27]. Sự bùng phát dịch cúm A/H5N1 ở người xuất hiện đầu tiên vào năm 1997 tại Hồng Kông.

Sau một thời gian lắng dịu đến cuối năm 2003 dịch đã xuất hiện trở lại và ngày càng mở rộng về mặt địa lý ở Châu Á. Châu Âu, Trung Đông và Châu Phi. Theo báo cáo mới nhất của WHO tính hết tháng 4/2013 đã có 15 quốc gia có dịch với 628 trường hợp mắc và 374 trường hợp từ vong. Trong giai đoạn từ 2003 đến hết 4/2013 Việt Nam ghi nhận có 125 trường hợp mắc cúm gia cầm và 62 trường hợp từ vong [37], Bệnh cúm lợn A/H1N1 gây ra do vi rút cúm lợn A/H1N1.

Tính đến ngày 25/4/2010, đã có hơn 214 quốc gia và vùng lãnh thổ xác định có cúm A/H1N1, trong đó trên 17.919 ca tử vong [27]. Tinh đến ngày 10 tháng 02 năm 2010, Bộ Y tế nước ta đã báo cáo xác nhận 11.186 trường hợp mắc, trong đó có 58 ca tử vong ở 30 tinh/thành phổ thuộc cả 3 miền Bắc. Trung, Nam [1], Vi rút cúm A (H7N9) là họ vi rút A H7 là nhóm vi nít thường chỉ lan truyền giữa các loài gia cầm. Dịch cúm A/H7N9 vừa bùng phát trên thế giới tại Trung Quốc đã ghi nhận 126 ca mắc và 24 ca từ vong [37], [8].

Theo báo cáo giám sát cùa Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh cuối năm 2012 ghi nhận 02 trường hợp mắc cúm A/H5N1 tại Kiên Giang và Sóc Trăng đều đã tử vong. Ghi nhận tại Bình Dương, Bạc Liêu đã có những trường hợp mắc cúm A/H5N1 và HI NI [14], Đặc biệt trong những tháng đầu năm 2013 tình hình cúm đại dịch diễn biến phức tạp và đang có nguy cơ bùng phát trên diện rộng đặc biệt tại các tinh trong khu vực Đông Nam Bộ [10].