Luận án tiến sĩ mối quan hệ giữa năng lực kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên và thương hiệu trường đại học trường hợp khảo sát tại thành phố hồ chí minh

Nghiên cứu hệ thống Năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên và thương hiệu đại học tại TP.HCM, phương pháp định lượng kết hợp định tính, góp phần

• Tác giả: Đỗ Thuận Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Liên Diệp
• Trường học: Trường Đại Học Lạc Hồng
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Năng Lực, Kết Quả Nghiên Cứu Khoa Học Của Giảng Viên Và Thương Hiệu Trường Đại Học: Trường Hợp Khảo Sát Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu, đối tượng khảo sát và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Đối tượng khảo sát
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Phân tích khoảng trống nghiên cứu
• 1.6.1. Các nghiên cứu về năng lực giảng viên
• 1.6.2. Các nghiên cứu về kết quả nghiên cứu khoa học
• 1.6.3. Các nghiên cứu về thương hiệu và thương hiệu trường đại học
• 1.6.4. Nhận xét đánh giá và xác định khoảng trống nghiên cứu
• 1.7. Tính mới của luận án
• 1.8. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.9. Cấu trúc luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về thương hiệu
• 2.1.1. Khái niệm và vai trò thương hiệu
• 2.1.2. Cơ sở lý thuyết về thương hiệu dựa trên nhân viên (EBBE)
• 2.1.3. Các yếu tố tác động đến vốn thương hiệu
• 2.1.4. Cơ sở lý thuyết về thương hiệu trường đại học
• 2.2. Năng lực giảng viên
• 2.2.1. Khái niệm về năng lực
• 2.2.2. Khái niệm về giảng viên
• 2.2.3. Khái niệm về năng lực giảng viên
• 2.3. Kết quả nghiên cứu khoa học
• 2.3.1. Khái niệm khoa học
• 2.3.2. Khái niệm về nghiên cứu khoa học
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu khoa học
• 2.3.4. Vai trò của nghiên cứu khoa học
• 2.3.5. Khái niệm về kết quả nghiên cứu khoa học
• 2.4. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
• 2.5. Đề xuất mô hình nghiên cứu
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp và thiết kế nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.2.3. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.2.3.1. Tổng thể mẫu và mẫu nghiên cứu
• 3.2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.3.3. Phân tích và xử lý số liệu
• 3.2.3.4. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.2.3.4.1. Kết quả kiểm định Cronbach’s Alpha sơ bộ
• 3.2.3.4.2. Kết quả kiểm định EFA sơ bộ
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định lượng chính thức
• 4.1.1. Thống kê mô tả mẫu khảo sát
• 4.1.2. Kiểm định Cronbach’s Alpha
• 4.1.3. Kiểm định EFA
• 4.1.4. Kiểm định CFA
• 4.1.5. Kiểm định cấu trúc tuyến tính (SEM) và các giả thuyết
• 4.1.6. Kiểm định độ tin cậy lập lại bằng phương pháp Bootstrap
• 4.1.7. Phân tích đa nhóm
• 4.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Kết quả đạt được của mục tiêu nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.2.1. Thống kê mô tả các biến quan sát
• 5.2.2. Hàm ý quản trị
• 5.3. Hạn chế của Luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3.1. Hạn chế của luận án
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên

Năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên là yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục đại học. Năng lực nghiên cứu không chỉ phản ánh trình độ chuyên môn mà còn là thước đo sự cống hiến của giảng viên cho sự phát triển của trường đại học. Theo Trần Tiến Khoa (2013), việc nâng cao năng lực nghiên cứu là một trong những mục tiêu hàng đầu của các trường đại học tại TP.HCM. Giảng viên có năng lực nghiên cứu cao sẽ tạo ra nhiều công trình khoa học có giá trị, từ đó nâng cao uy tín và thương hiệu của trường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hoạt động nghiên cứu của giảng viên vẫn còn nhiều hạn chế. Chỉ một tỷ lệ nhỏ giảng viên tham gia vào các nghiên cứu công bố trên các tạp chí quốc tế. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện năng lực nghiên cứu của giảng viên để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

1.1. Tầm quan trọng của năng lực nghiên cứu

Năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy mà còn góp phần xây dựng thương hiệu cho trường đại học. Theo nghiên cứu của Gonobolan Anna (1987), nghiên cứu khoa học và giảng dạy có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau. Giảng viên có khả năng nghiên cứu tốt sẽ áp dụng những kiến thức mới vào giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng học tập của sinh viên. Hơn nữa, các công trình nghiên cứu được công bố sẽ tạo ra hình ảnh tích cực cho trường, thu hút sinh viên và nhà đầu tư. Do đó, việc phát triển năng lực nghiên cứu của giảng viên là một yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển thương hiệu của các trường đại học tại TP.HCM.

II. Mối quan hệ giữa năng lực nghiên cứu và thương hiệu đại học

Thương hiệu đại học được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố, trong đó năng lực nghiên cứu của giảng viên đóng vai trò quan trọng. Theo Ceridwyn King & Debra Grace (2009), thương hiệu trường đại học không chỉ phản ánh chất lượng đào tạo mà còn là kết quả của các hoạt động nghiên cứu khoa học. Các trường đại học có nhiều công trình nghiên cứu chất lượng cao sẽ được công nhận và đánh giá cao hơn trong mắt xã hội. Điều này không chỉ giúp nâng cao uy tín mà còn tạo ra cơ hội hợp tác nghiên cứu và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để xây dựng thương hiệu mạnh, các trường cần có chiến lược phát triển năng lực nghiên cứu cho giảng viên, từ đó tạo ra những sản phẩm nghiên cứu có giá trị.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thương hiệu đại học

Thương hiệu đại học chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, bao gồm chất lượng giảng viên, kết quả nghiên cứu và sự hài lòng của sinh viên. Theo nghiên cứu của David A. Davcik và cộng sự (2015), uy tín đại học được xây dựng từ những thành tựu nghiên cứu và giảng dạy của giảng viên. Các trường đại học tại TP.HCM cần chú trọng đến việc phát triển năng lực nghiên cứu của giảng viên để tạo ra những công trình nghiên cứu có giá trị, từ đó nâng cao thương hiệu. Hợp tác nghiên cứu giữa các giảng viên và các tổ chức bên ngoài cũng là một yếu tố quan trọng giúp gia tăng giá trị thương hiệu cho trường.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu cho giảng viên

Để nâng cao năng lực nghiên cứu của giảng viên, các trường đại học cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần có chính sách khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu, bao gồm việc cấp kinh phí cho các dự án nghiên cứu và tạo điều kiện thuận lợi cho việc công bố kết quả nghiên cứu. Thứ hai, các trường cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về phương pháp nghiên cứu khoa học để nâng cao kỹ năng cho giảng viên. Cuối cùng, việc xây dựng môi trường nghiên cứu tích cực, khuyến khích sự hợp tác giữa các giảng viên và các tổ chức nghiên cứu cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực nghiên cứu.

3.1. Chính sách khuyến khích nghiên cứu

Các trường đại học cần xây dựng chính sách khuyến khích nghiên cứu rõ ràng, bao gồm việc cấp kinh phí cho các dự án nghiên cứu và thưởng cho những giảng viên có thành tích nghiên cứu xuất sắc. Theo Thông tư số 47/2014/TT-BGDĐT, việc đánh giá năng lực giảng viên không chỉ dựa trên kết quả giảng dạy mà còn phải xem xét đến kết quả nghiên cứu khoa học. Điều này sẽ tạo động lực cho giảng viên nâng cao năng lực nghiên cứu và đóng góp vào sự phát triển thương hiệu của trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài Trường đại học là nơi đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội ở tất cả các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Mỗi trường đại học đều thực hiện chức năng chủ yếu là đào tạo và NCKH để từ đó tạo uy tín, tạo hình ảnh và thương hiệu cho các trường đại học (Trần Tiến Khoa, 2013). Trước sự phát triển của xã hội đòi hỏi nguồn nhân lực phải có trình độ, có năng lực chuyên môn, có kiến thức và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các nhà tuyển dụng đã thúc đẩy các trường đại học phải tự nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, chất lượng giảng dạy của giảng viên, đặc biệt nâng cao khả năng NCKH của giảng viên và ứng dụng kết quả NCKH vào quá trình giảng dạy là điều cần thiết mà các trường đại học đang đặt mục tiêu hướng tới (Trần Tiến Khoa, 2013).

Trong bối cảnh hiện nay, khi mà thế giới đang trở nên “phẳng” hơn thì vai trò của các trường đại học và chất lượng giáo dục tại các trường đại học càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Với chức năng đào tạo, các trường đại học đào tạo những chuyên gia có năng lực, kĩ năng cao và có văn hóa; với chức năng nghiên cứu khoa học, các trường đại học đều gắn với một thương hiệu cụ thể là trung tâm sáng tạo ra tri thức mới, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ để đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế, của xã hội do đó thương hiệu trường đại học được đánh giá là một vai trò rất quan trọng trong sự phát triển xã hội nói chung và nền giáo dục đại học nói riêng (Charles Dennis và cộng sự, 2016). Trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển mạnh mẽ như ngày nay đã tác động và ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của các trường đại học và cũng là động cơ thúc đẩy cho các trường đại học ngày càng phát triển. Thực tiễn và lý luận chỉ ra rằng, NCKH và giảng dạy có mối quan hệ hữu cơ với nhau, gắn kết chặt chẽ với nhau và hỗ trợ cho nhau (Gonobolan Anna, 1987).

NCKH tạo cơ sở, điều kiện, tiền đề nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy ở trên lớp. Ngược lại, công tác giảng dạy phản ánh kết quả của hoạt động NCKH, ứng dụng được kết quả NCKH vào thực tiễn giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả cho hoạt động giảng dạy. Do vậy, cùng với hoạt động giảng dạy, kết quả NCKH còn là thước đo năng lực chuyên môn của giảng viên. luan an 2 Đối với giảng viên tại trường đại học, công tác giảng dạy luôn được coi trọng, là điều kiện cần và đủ cho một giảng viên và còn là một yếu tố quan trọng để đánh giá năng lực giảng viên (Nhóm nghiên cứu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2014).

Tuy nhiên, đây mới chỉ là một phần yêu cầu của hoạt động chuyên môn của người giảng viên. Vì vậy, việc NCKH lâu nay luôn được các trường đề cao, chú trọng, đặt ra như một nhiệm vụ bắt buộc, thường xuyên và là một tiêu chuẩn quan trọng hàng đầu để đánh giá khả năng toàn diện của giảng viên và còn được Bộ giáo dục Đào tạo quy định cụ thể cho giảng viên các trường đại học tại Việt Nam (Thông tư số 47/2014/TT-BGDĐT ngày 31/12/2014). Mặc dù vậy, trong thời gian qua, tại các trường đại học, hoạt động NCKH của đội ngũ giảng viên vẫn còn khá “tẻ nhạt”, thậm chí còn bị “quên lãng”, chứa đựng nhiều hạn chế, bất cập, chưa được ban lãnh đạo nhà trường quan tâm đúng mức, chưa ngang tầm với nhiệm vụ chuyên môn của giảng viên. Kết quả NCKH của các trường còn thấp, đăc biệt là các công trình nghiên cứu công bố trên các tạp chí uy tín thế giới bị hạn chế về nhiều mặt, tổng số các công trình nghiên cứu được công bố từ 100 công trình trở lên chỉ có 18/235 trường đại học, chiếm tỷ lệ rất thấp, khoảng 7 % (Nhóm thông tin nghiên cứu, Đại học Duy Tân, 2018).

Danh sách 18 trường đại học có công trình khoa học từ 100 trở lên Stt Cơ sở giáo dục đại học Công trình khoa học 1 Đại học Tôn Đức Thắng 1421 2 Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh 1397 3 Viện hàn lâm KH$CNVN 1218 4 Đại học Quốc gia Hà Nội 959 5 Đại học Bách Khoa Hà Nội 743 6 Đại học Duy Tân 592 7 Đại học Huế 289 8 Đại học Đà Nẵng 259 9 Đại học Cần Thơ 257 10 Đại học Thái Nguyên 254 11 Đại học Sư phạm Hà Nội 237 12 Đại học Kỹ thuật Lê Qúy Đôn 182 13 Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh 176 14 Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh 175 15 Đại học Y Hà Nội 161 16 Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh 138 17 Học viện Nông nghiệp Việt Nam 126 18 Đại học giao thông vận tải 100 (Nguồn: Nhóm thông tin nghiên cứu, Đại học Duy Tân, 2018) luan an 3 Đối với giảng viên và các nhà nghiên cứu thì việc công bố công trình NCKH trên các tạp chí un tín thế giới như ISI, Scopus còn nhiều hạn chế và khó khăn cả về mặt chủ quan và khách quan, một cuộc điều tra khảo sát tại Indonesia cho biết 76% giảng viên chưa bao giờ đăng bài viết trên các tạp chí uy tín thế giới như ISI và Scopus (Ansari Saleh Ahmar và cộng sự, 2017). Theo Báo cáo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2015) có khoảng 56.000 cán bộ giảng viên giảng dạy ở các trường đại học nhưng chỉ có khoảng 1.100 giảng viên (chiếm khoảng 2%) tham gia NCKH và rất ít giảng viên tham gia nghiên cứu. Trường hợp cụ thể tại Đại học Quốc gia TP.HCM, một trong 2 đại học được xem hàng đầu ở Việt Nam, tình hình cũng không mấy khả quan. Kết quả NCKH trong giai đoạn từ 2010 - 2015, Đại học này có 2.300 bài báo khoa học được công bố, trong đó 720 bài báo đăng trên các tạp chí khoa học thế giới với chỉ số ảnh hưởng trung bình là 1.

Nguồn kinh phí thu được từ hoạt động NCKH chuyển giao công nghệ là 344,5 tỉ đồng, chỉ tăng 1,25 lần so với 5 năm trước đó. Tất cả những điều này thực sự là tiếng chuông báo động về sự thiếu nhiệt huyết, mặn mà và tâm huyết của giảng viên đối với các hoạt động NCKH dẫn tới kết quả NCKH chưa cao. Tại các trường đại học, vấn đề nâng cao chất lượng dạy và học là những yếu tố quan trọng, có sự tác động lớn đến chất lượng đào tạo và bồi dưỡng cán bộ giảng viên. Để đánh giá khả năng lao động chuyên môn, tư duy lý luận và nhận thức thực tiễn của giảng viên tại trường đại học, nhất thiết phải kết hợp tốt hoạt động NCKH của giảng viên với hoạt động giảng dạy và nâng cao năng lực giảng viên (Drs.

Chúng ta đều biết và nhận thức được rằng, NCKH đặc biệt quan trọng trong giáo dục nói chung, giáo dục đại học nói riêng. Trong công tác đào tạo đại học ở nước ta hiện nay, NCKH được xem là một “mắt xích” quan trọng không thể thiếu được trong việc góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội. NCKH tạo điều kiện cho giảng viên tìm ra phương pháp giảng dạy hiệu quả nhất, là yếu tố đánh giá và nâng cao năng lực giảng viên và ngược lại. Trong hai thập niên qua, sự bùng nổ về số lượng các trường đại học đã tạo nên sự cạnh tranh gay gắt trong môi trường giáo dục đại học giữa các trường đại học với nhau.

Từ 174 trường đại học vào năm 1991 (Trần Tiến Khoa, 2013) thành 235 trường luan an 4 đại học vào năm 2019 (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2019) cho thấy sự phát triển bùng nổ về số lượng trường đại học (tăng 26%) sau 22 năm, tương ứng trung bình mỗi năm có khoảng 3 trường đại học được thành lập. Với số lượng trường đại học tăng đáng kể trong vài thập niên gần đây cộng với chủ trương hiện nay của Chính phủ cho phép các trường đại học công lập tự chủ về mặt tài chính và chủ động về mặt quản lý nhà trường. Như vậy, khoảng cách giữa các trường đại học công lập và đại học tư thục đang dần khép lại tạo sự công bằng trong hoạt động quản lý các trường đại học hiện nay đã thúc đẩy quá trình cạnh tranh và phát triển thương hiệu của các trường đại học. Để xây dựng và phát triển được thương hiệu của một trường đại học sẽ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố và nó cũng trở thành điều trăn trở của ban lãnh đạo các trường đại học.

Trong đó xây dựng và quản lý thương hiệu nội bộ dựa trên yếu tố nhân viên đã được nghiên cứu và khẳng định là một vai trò quan trọng không thể thiếu trong quá trình phát triển thương hiệu trường đại học (Ceridwyn King & Debra Grace, 2009). Qua nghiên cứu của tác giả cho thấy, đã có rất nhiều các công trình khoa học nghiên cứu về năng lực giảng viên, kết quả NCKH và thương hiệu trường đại học như: Nguyễn Đình Thọ và Nguyễn Thị Mai Trang (2010); Drs. Molefe (2010); Villar and Olga M. Alegre (2006) nghiên cứu về năng lực giảng viên.

Nghiên cứu của Ceridwyn King & Debra Grace (2009); Ceridwyn King & Debra Grace (2010); David A. Davcik, Rui Vinhas da Silva & Joe F. Hair (2015) và Trần Tiến Khoa (2013) nghiên cứu về hoạt động NCKH, kết quả NCKH. Nghiên cứu của Ansari Saleh Ahmar và cộng sự (2016); Liney Manjarrés-Henríquez, Antonio Gutiérrez- Gracia, Jaider Vega-Jurado (2008); Fabian A.

Ehikhamenor (2002); Vo Van Thang và cộng sự (2015) nghiên cứu về thương hiệu trường đại học và quản lý thương hiệu nội bộ. Tuy nhiên, tác giả chưa thấy công trình nghiên cứu nào đề cập tới mối quan hệ giữa năng lực giảng viên, kết quả nghiên cứu khoa học và thương hiệu trường đại học. Do vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Mối quan hệ giữa năng lực, kết quả nghiên cứu khoa học của giảng viên và thương hiệu trường đại học: Trường hợp khảo sát tại Thành phố Hồ Chí Minh” để nghiên cứu nhằm đưa ra được những giả thuyết nghiên cứu, mô hình nghiên cứu và đề xuất các hàm ý quản trị nhằm góp phần phát triển các trường đại học Việt Nam hiện nay và trong thời gian tới.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.