Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển Chương 3: Thực trạng năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển của công ty TNHH Extrans Việt tr cơ sở Hà Nội Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển của công ty TNHH Extrans Việt Nam cơ sở Hà Nội 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CUNG ỨNG DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2. Khái quát về dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển 2. Khái niệm dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển -Khái niệm chung về dịch vụ giao nhận: Giao nhận là một hoạt động kinh tế rất rộng liên quan tới hầu hết các công việc trong quá trình đưa hàng hóa từ nơi gửi đến nơi nhận nhanh chóng và hiệu quả nhất. Hiện nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về dịch vụ giao nhận: Theo quy tắc mẫu về dịch vụ giao nhận vận tải của Liên đoàn các Hiệp hội giao nhận vận tải quốc tế (FIATA), dịch vụ giao nhận được định nghĩa: “Giao nhận vận tải là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hoá cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá”.
Tại Việt Nam, dịch vụ giao nhận lần đầu tiên được đề cập tại điều 163 Luật thương mại 1997 với nội dung tương tự như khái niệm của FIATA: “Giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác”. Như vậy, về cơ bản giao nhận hàng hóa là tập hợp những nghiệp vụ thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng). Từ những khái niệm trên, có thể hiểu dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế là dịch vụ giao nhận vận tải được thực hiện xuyên quốc gia, tức điểm đầu và điểm cuối của quá trình giao nhận nằm trên lãnh thổ của hai nước khác nhau. -Khái niệm dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển: Từ khái niệm về dịch vụ giao nhận nói chung và giao nhận hàng hóa quốc tế nói riêng, có thể hiểu dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển 7 là loại hình dịch vụ giao nhận hàng hóa mang tính chất quốc tế, có liên quan đến vận tải biển và các phương tiện vận tải biển mà theo đó người làm dịch vụ giao nhận thực hiện các nghiệp vụ thủ tục nhằm di dời hàng hóa từ nơi gửi hàng tại quốc gia này đến nơi nhận hàng tại quốc gia khác bằng đường biển.
Đặc điểm của dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển Trước hết, bản chất của dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển chính là một loại hình dịch vụ nên nó mang những đặc điểm chung của dịch vụ nói chung và dịch vụ giao nhận hàng hóa nói riêng. Đó là: -Tính vô hình: Quá trình giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển làm cho hàng hóa có sự dịch chuyển từ quốc gia này tới quốc gia khác. Sản phẩm của quá trình này mang tính vô hình vì người sử dụng dịch vụ không thể nhìn thấy hay cân đo, đong đếm như sản phẩm hữu hình. Khách hàng chỉ có thể cảm nhận được thông qua các tiêu chí như tốc độ giao hàng, mức độ đảm bảo an toàn cho hàng hóa, sự chuyên nghiệp, tận tình của đội ngũ nhân viên,… -Tính không tách rời: Quá trình dịch vụ được cung ứng và tiêu dùng diễn ra đồng thời về không gian và thời gian.
Với dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu được các công ty giao nhận cung ứng thì khách hàng cùng lúc tiêu dùng dịch vụ đó. Khi mọi thủ tục đã hoàn tất và bên nhập khẩu nhận được hàng thì cũng là lúc quá trình cung ứng dịch vụ của công ty giao nhận kết thúc. -Tính không ổn định: Thể hiện sự không đồng nhất về chất lượng của cùng một loại dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển. Chất lượng dịch vụ thuộc vào cơ sở vật chất kỹ thuật, kinh nghiệm và nghiệp vụ của người giao nhận, sở thích, thị hiếu, yêu cầu…của khách hàng.
-Tính không tồn kho: Do đặc điểm sản phẩm của dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển là sản phẩm vô hình nên nó không thể dự trữ được như sản phẩm hàng hóa thông thường, khi không bán được thì sẽ bị thất thoát. Ngoài ra, dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển cũng mang những đặc điểm khác như: -Vận tải biển có năng lực chuyên chở lớn: Năng lực chuyên chở của các công cụ vận tải biển không bị hạn chế như các công cụ vận tải khác, đó là các tàu có 8 trọng tải rất lớn và có xu hướng tăng lên với tất cả các nhóm tàu nhờ tiến bộ khoa học kỹ thuật. Hơn nữa, trong cùng một tuyến đường biển có thể tổ chức chạy nhiều tuyến tàu trong cùng một thời gian cho cả hai chiều. -Thích hợp với hầu hết các loại hàng hóa trong thương mại quốc tế: Ngoài những hàng hóa nghiêm cấm xuất nhập dưới mọi hình thức, hầu như vận chuyển đường biển chấp nhận vẫn chuyển đa số các loại mặt hàng từ hàng hóa thông thường, hàng dễ vỡ cho đến hàng cồng kềnh có kích thước lớn như than đá, hóa chất, cà phê, tiêu, gốm sứ, may mặc,… -Cước phí giao nhận vận tải biển thấp: Giá thành vận chuyển đường biển chỉ cao hơn vận tải đường ống.
Nguyên nhân chủ yếu là do trọng tải biển lớn, cự li chuyên chở trung bình, năng suất lao động cao. -Phụ thuộc nhiều vào yếu tố bên ngoài: Là một bộ phận của giao nhận hàng hóa quốc tế nên dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố liên quan bên ngoài về điều kiện tự nhiên (thời tiết, thủy văn trên biển). Những rủi ro có thể xảy ra bất cứ khi nào như bão, đắm tàu,…gây ra sự cố ngoài ý muốn. Ngoài ra sự ràng buộc về pháp luật thương mại của các nước, phương tiện vận tải tàu thuyền chuyên chở,… cũng tác động lớn đến loại hình dịch vụ này.
Phân loại dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển -Căn cứ vào phương thức gửi hàng: Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển được chia thành 3 phương thức +Dịch vụ giao nhận hàng nguyên container (FCL/FCL – Full Container Load): FCL là xếp hàng nguyên container, người gửi hàng và người nhận hàng chịu trách nhiệm đóng gói hàng và dỡ hàng khỏi container. Khi người gửi hàng có khối lượng hàng đồng nhất đủ để chứa đầy một container hoặc nhiều container, người ta thuê một hoặc nhiều container để gửi hàng. +Dịch vụ giao nhận hàng lẻ bằng container (LCL/LCL- Less than a Container Load): khi chủ hàng không đủ hàng để đóng nguyên một container, mà cần ghép chung với một số lô của chủ hàng khác. Khi đó, công ty dịch vụ sẽ kết hợp nhiều lô hàng lẻ, sắp xếp, phân loại và đóng chung vào container, sau đó thu xếp vận chuyển 9 từ cảng xếp tới cảng đích.
Việc kết hợp đóng chung như vậy gọi là gom hàng, hay consolidation. +Dịch vụ giao nhận hàng bằng container kết hợp: Phương pháp này là sự kết hợp của phương pháp FCL và LCL. Tùy theo điều kiện cụ thể, chủ hàng có thể thỏa thuận với người chuyên chở để áp dụng phương pháp gửi hàng kết hợp. Phương pháp gửi hàng kết hợp có thể là: Gửi nguyên, giao lẻ (FCL/LCL) hoặc Gửi lẻ, giao nguyên (LCL/FCL).
-Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh: Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển được chia thành 2 phương thức: +Giao nhận thuần túy: Là hoạt động giao nhận chỉ bao gồm việc gửi hàng đi hoặc gửi hàng đến. +Giao nhận tổng hợp: Là hoạt động giao nhận ngoài hoạt động thuần túy còn bao gồm cả xếp dỡ, bảo quản hàng hóa, vận chuyển đường ngắn, lưu kho, lưu bãi. Vai trò của dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển tạo điều kiện cho hàng hóa được lưu thông nhanh chóng mà không cần đến sự tham gia của người xuất khẩu cũng như người nhập khẩu. Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển giúp nhà xuất nhập khẩu giảm bớt được các chi phí không cần thiết như chi phí xây dựng kho cảng, bến bãi, chi phí đào tạo nhân công làm nghiệp vụ giao nhận,… Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển giúp giảm thiểu được rủi ro liên quan đến hãng vận chuyển do người giao nhận thường xuyên tiếp xúc với hãng nào nên biết rõ hãng tàu nào có uy tín, cước phí hợp lý, tuổi đời của tàu, lịch trình đi và đến đảm bảo đúng đảm bảo hạn chế rủi ro đối với hàng.
Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển góp phần mở rộng thị trường buôn bán quốc tế, là chiếc cầu nối trong việc vận chuyển biển trên toàn thế giới theo đúng yêu cầu về thời gian và địa điểm mà các công ty cung ứng dịch vụ giao nhận ký kết hợp đồng với nhà xuất khẩu hoặc nhập khẩu. Năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển 2. Khái niệm năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường biển Theo Kathryn Barto & Graham Matthews (2001), Năng lực được hiểu là tập hợp các khả năng, nguồn lực của một con người hay một tổ chức nhằm thực thi một công việc nào đó. Bởi vậy, về thực chất, năng lực của một con người hay một tổ chức là tập hợp những gì mà con người hay tổ chức đó hiện có.