CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THƯƠNG HIỆU NHÀ TUYỂN DỤNG 1. Khái niệm và tầm quan trọng của thương hiệu nhà tuyển dụng 1. Khái niệm Thương hiệu nhà tuyển dụng (THNTD) Thương hiệu nhà tuyển dụng ngày nay không còn quá xa lạ với các tổ chức hay doanh nghiệp. Đây là một lợi thế cạnh tranh rất lớn để thu hút được nguồn ứng viên dồi dào.
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng xây dựng được cho mình một thương hiệu nhà tuyển dụng trên thị trường và hiểu cụ thể về bản chất của “thương hiệu nhà tuyển dụng”. Các nghiên cứu, thống kê gần đây cho thấy ngày càng nhiều doanh nghiệp quan tâm đến việc xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng và xem đây là một công cụ quan trọng để thu hút và giữ chân nhân tài trong một thị trường lao động đầy cạnh tranh. Theo kết quả khảo sát của Linkedin năm 2012 với hơn 3.000 chuyên gia nhân sự thuộc nhiều quốc gia như Mỹ, Anh, Canada, Úc, Ấn Độ…, trong đó 83% cho rằng thương hiệu nhà tuyển dụng có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tuyển dụng nhân tài, 69% đồng ý rằng thương hiệu nhà tuyển dụng là một vấn đề ưu tiên hàng đầu của doanh nghiệp mà họ làm việc. Khái niệm thương hiệu nhà tuyển dụng được phát biểu lần đầu tiên vào năm 1996 bởi Ambler và Barrow, trong đó nó được định nghĩa như “gói các lợi ích chức năng, kinh tế và tâm lý được cung cấp bởi việc thuê mướn lao động, và được xác định bởi các công ty sử dụng lao động” (Ambler & Barrow, 1996).
Theo hai tác giả này, những lợi ích mà thương hiệu nhà tuyển dụng cung cấp cho nhân viên tương đồng với thương hiệu truyền thống (sản phẩm) cung cấp cho người tiêu dùng: phát triển và/hoặc hoạt động hữu ích (chức năng), vật chất hay tiền thưởng (kinh tế), và cảm giác thuộc về, phương hướng và mục đích (tâm lý). Những lợi ích/đặc tính cơ bản này hầu như không mới. Theo Sullivan (2004), thương hiệu nhà tuyển dụng đặt ra một hình ảnh cho thấy các tổ chức như là một nơi tuyệt vời để làm việc. Tán đồng với quan điểm này, Minchington (2011) cho rằng “thương hiệu nhà tuyển dụng là hình ảnh tổ chức của 6 bạn như là một ‘nơi tuyệt vời để làm việc’ trong tâm trí của nhân viên hiện tại và các bên liên quan trong thị trường bên ngoài (ứng viên năng động và thụ động, đối tác, khách hàng và các bên liên quan khác)”.
Còn theo Backhaus & Tikoo (2004), thương hiệu nhà tuyển dụng là “một khái niệm dùng để phân biệt một công ty với các đối thủ cạnh tranh của nó” bằng cách “làm nổi bật những khía cạnh độc đáo của công việc hoặc môi trường doanh nghiệp”. Cùng với nhiều khái niệm về thương hiệu nhà tuyển dụng, thì ngày nay, định nghĩa “Thương hiệu nhà tuyển dụng được hiểu là nơi làm việc tốt nhất trong tâm trí người lao động hiện tại cũng như các ứng viên tiềm năng, khách hàng, cơ quan và tổ chức khác” (Brett Minchington, 2006) đang được sử dụng rộng rãi tại các tổ chức và doanh nghiệp tại Việt Nam. Hơn thế nữa, Thương hiệu nhà tuyển dụng ngày nay được xem là một phương án chiến lược nhằm đạt được lợi thế cạnh tranh và góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Một thương hiệu nhà tuyển dụng mạnh giúp thu hút và giữ chân các nhân tài một cách hiệu quả, giúp giảm chi phí và rủi ro trong vấn đề biến động nhân sự cũng như làm tăng uy tín/ thương hiệu tổ chức.
Thương hiệu nhà tuyển dụng cũng giống như một lời hứa của doanh nghiệp đối với người lao động bao gồm các khía cạnh về tài chính, công việc, môi trường, văn hóa,… mà doanh nghiệp có thể đáp ứng cho người lao động. Và những doanh nghiệp nào biết giữ đúng lời hứa này sẽ có được một thương hiệu nhà tuyển dụng mạnh trên thị trường lao động. Đã đến lúc các doanh nghiệp Việt Nam cần tư duy lại về việc xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng, xem đó là một giải pháp chiến lược bên cạnh các khía cạnh về kinh doanh, tài chính,… Có như thế, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể cạnh tranh được với các doanh nghiệp nước ngoài, các tập đoàn đa quốc gia trong cuộc chiến thu hút và giữ chân người tài đang ngày càng khốc liệt. Mối quan hệ giữa Thương hiệu nhà tuyển dụng và Thương hiệu của doanh nghiệp Trong thời đại kinh tế thị trường ngày nay, việc ghi dấu một thương hiệu (brand/branding) là điều có ý nghĩa rất lớn thậm chí còn mang tính sống còn đối với 7 một doanh nghiệp.
Từ nhãn hiệu đến thương hiệu, đó là cả một quá trình “vinh thăng” cả về bề rộng lẫn chiều sâu. “Thương hiệu không phải là một chủ đề mang tính thuần tuý thủ tục pháp lý, đăng ký hành chính, tổ chức tiếp thị hay kỹ thuật quảng cáo và trình bày hình thức logo, bao bì mẫu mã mà bản thân nó là cả một “sự kiện xã hội - kinh tế văn hoá và tâm lý tổng thể”. Bên cạnh đó, trong thời buổi “mở cửa kinh tế” thì việc cạnh tranh diễn ra giữa các doanh nghiệp khá gay gắt. Thương hiệu là nhân tố quan trọng cho sự phát triển của doanh nghiệp, góp phần nâng cao trong việc cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp.
Để đứng vững trên thị trường, làm thế nào để các doanh nghiệp có thể xây dựng thương hiệu riêng cho họ. Đây vẫn là một câu hỏi lớn cho các doanh nghiệp dù lớn, vừa hay nhỏ, dù hoạt động thuộc lĩnh vực nào trên thị trường thì việc bảo vệ thương hiệu cho doanh nghiệp vẫn là nỗi trăn trở không chỉ của lãnh đạo mà còn của cả nhân viên bấy lâu nay. Ở mức độ đơn giản nhất ta có thể thấy vai trò của thương hiệu là công cụ chức năng để nhận diện và phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác có thể là về: sản phẩm, dịch vụ khách hàng,…Với tầm quan trọng của nó, thương hiệu cho phép doanh nghiệp bảo vệ hợp pháp những đặc điểm hoặc hình thức đặc trưng riêng biệt hiện có của sản phẩm, cam kết tiêu chuẩn chất lượng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Ngoài ra, có thể nhận thấy, mục đích của thương hiệu nhà tuyển dụng là biến doanh nghiệp trở nên nổi bật, khác biệt, là nơi mà những ứng viên bên ngoài khao khát và “thèm muốn” được gia nhập vào làm việc.
Sau cùng, thương hiệu nhà tuyển dụng cũng sẽ giúp thương hiệu của các doanh nghiệp được nâng lên một tầm cao mới. Tầm quan trọng của Thương hiệu nhà tuyển dụng Sự thiếu hụt lao động có kỹ năng đang ngày càng gia tăng khiến các tổ chức khó khăn hơn trong việc tuyển dụng, thu hút người lao động có tay nghề. Các công ty, tổ chức được xem là nhà tuyển dụng hấp dẫn sẽ dễ dàng hơn để tuyển dụng các nhân tài hàng đầu. Trong thời kỳ suy thoái kinh tế, các doanh nghiệp chịu áp lực về việc cắt giảm chi phí và tăng năng suất, do đó sự cần thiết phải có được đúng người đúng việc trở nên quan trọng hơn.
Doanh nghiệp khi xây dựng được một thương hiệu nhà tuyển dụng 8 tốt sẽ có nhiều khả năng thu hút nhân tài phù hợp với văn hóa tổ chức của mình hơn, do đó tăng số lượng nhân viên có kĩ năng đúng vị trí công việc. Tuyển dụng và giữ chân nhân viên giỏi là điều cần thiết cho sự tăng trưởng và duy trì một lợi thế cạnh tranh. Đồng thời, xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng làm tăng tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp. Thương hiệu nhà tuyển dụng mạnh sẽ góp phần làm tăng danh tiếng, uy tín cho thương hiệu tổ chức.
Nghiên cứu về thị trường nhân tài cho thấy sinh viên tốt nghiệp và các chuyên gia đều muốn làm việc cho các công ty có danh tiếng lớn. Họ thường tìm đến các thành viên gia đình, bạn bè hoặc đồng nghiệp để được tư vấn và cho ý kiến khi đưa ra quyết định về một nhà tuyển dụng nào đó. Hơn nữa, thương hiệu sản phẩm/ doanh nghiệp/ nhà tuyển dụng gắn bó với nhau: Nếu một công ty được xem như là một nhà tuyển dụng không được ưa chuộng, nó sẽ ảnh hưởng đến cả thương hiệu sản phẩm và doanh nghiệp. Việc trở thành một nhà tuyển dụng hấp dẫn giúp doanh nghiệp có được lợi thế nhiều hơn trong việc thu hút ứng viên và giữ chân nhân viên, đó là một dạng sức mạnh cao hơn cả một mức lương hấp dẫn.
Bên ngoài, các chức năng thương hiệu nhà tuyển dụng thu hút người lao động và tạo ra các liên tưởng tích cực và nâng cao hình ảnh công ty. Hơn nữa, nó cũng có chức năng như một "công cụ lựa chọn" để đảm bảo thu hút đúng người và nhân viên tiềm năng không phù hợp với tổ chức thì không bị thu hút. Trong nội bộ, thương hiệu nhà tuyển dụng tạo ra giá trị bằng cách tạo ra một nền văn hóa thống nhất và mạnh mẽ cũng như tăng sự hài lòng và cam kết của nhân viên (Backhaus và Tikoo, 2004). Tổng quan các nghiên cứu liên quan về thương hiệu nhà tuyển dụng Dưới đây là một vài những nghiên cứu trong nước và nước ngoài về các yếu tố ảnh hưởng đến thương hiệu nhà tuyển dụng như thế nào qua các giai đoạn về thời gian.
Đây cũng được coi là nền tảng và cơ sở để tác giả xác định các yếu tố ảnh hưởng một cách thiết thực nhất cho bài nghiên cứu này. Nghiên cứu của Berthon và cộng sự (2005) Berthon và cộng sự (2005) đã phát triển thang đo sức hấp dẫn của chủ lao động, bằng cách tích hợp các khía cạnh chức năng, tâm lý và kinh tế của sự hấp dẫn được đề 9 xuất bởi Ambler và Barrow (1996), và nghiên cứu này được sử dụng thường xuyên hơn trong các nghiên cứu tiếp theo. Thang đo của Berthon và cộng sự (2005) bao gồm năm thuộc tính hấp dẫn và nó đánh giá mức độ mà tổ chức cung cấp các giá trị sau: Giá trị yêu thích Theo Berthon và cộng sự (2005), giá trị về sự yêu thích đánh giá xu hướng một cá nhân bị thu hút bởi nhà tuyển dụng cung cấp môi trường làm việc đầy hứng khởi, công việc mới lạ, cần đến sự sáng tạo của nhân viên nhằm tạo ra và cung cấp những sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao và sáng tạo. Yếu tố này khiến người lao động thích thú với công việc họ sẽ-đã-đang làm, có tác dụng thu hút, duy trì và nân g cao hiệu quả, sự sáng tạo trong công việc.