mở đầu và kết thúc. Báo nói là loại hình báo chí sử dụng tiếng nói, âm thanh, đƣợc truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tầng kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau. Báo hình là loại hình báo chí sử dụng hình ảnh là chủ yếu, kết hợp tiếng nói, âm thanh, chữ viết, đƣợc truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tầng kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau. Nghị định số 06/2016/NĐ-CP về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ phát thanh, truyền hình quy định “hoạt động liên kết sản xuất chƣơng trình phát thanh, truyền hình là hoạt động hợp tác để thực hiện việc sản xuất chƣơng trình, kênh chƣơng trình trong nƣớc giữa đơn vị có Giấy phép sản xuất kênh chƣơng trình trong nƣớc và đối tác liên kết thông qua hợp đồng liên kết” (khoản 6, điều 3).
Hoạt động liên kết, xã hội hóa sản xuất chƣơng trình truyền hình thực chất là việc các đài phát thanh, truyền hình không trực tiếp thực hiện việc sản xuất tất cả các công đoạn của một chƣơng trình phát thanh, truyền hình mà huy động các nguồn lực khác ngoài hệ thống của đài nhƣ mua bán, trao đổi chƣơng trình, khai thác tƣ liệu từ các chƣơng trình khác, thuê làm một số công đoạn trong quá trình sản xuất chƣơng trình (làm hậu kỳ, viết kịch bản…). Hiện nay, truyền hình bao gồm rất nhiều chƣơng trình khác nhau: quản lý, kỹ thuật, nghệ thuật, kinh tế, xã hội, chính trị… với các vị trí công tác khác nhau. Tất cả đều có chức năng nhiệm vụ rõ ràng trong hoạt động dây chuyền tạo ra sản phẩm truyền hình. Nói một cách khác, sản phẩm truyền hình là kết quả của một chuỗi các công đoạn kế tiếp nhau và để có những sản phẩm hoàn chỉnh, chất lƣợng cao, tất cả các công đoạn đều phải có sự phối hợp nhịp nhàng và đƣợc hoàn thành với trình độ chuyên môn cao.
Yêu cầu công việc cho thấy việc tự đào tạo lẫn nhau, tự nâng cao trình độ là điều cần nhƣng chƣa 12 thể là điều kiện đủ. Truyền hình sẽ khó hoàn thành nhiệm vụ của mình khi không tuyển dụng đƣợc một nguồn nhân lực có tay nghề cao trong xã hội để phục vụ cho chiến lƣợc phát triển của ngành. Trong hoạt động quản lý ở truyền hình, xã hội hóa và liên kết truyền hình là một xu hƣớng tất yếu. Có thể hiểu xã hội hóa và liên kết trong lĩnh vực truyền hình là việc huy động, gắn chặt sự tham gia của cộng đồng xã hội và các đối tác liên kết vào lĩnh vực sản xuất chƣơng trình truyền hình.
Hoạt động xã hội hóa và liên kết trong sản xuất chƣơng trình truyền hình là hình thức hợp tác giữa một bên là đài phát thanh, truyền hình với một bên là đối tác liên kết để tạo ra một phần hoặc toàn bộ sản phẩm liên kết. Sản phẩm liên kết là các chƣơng trình hoặc kênh chƣơng trình phát thanh, truyền hình đƣợc tạo ra bởi hoạt động liên kết. Những yếu tố thúc đẩy sự ra đời, phát triển của xã hội hóa và liên kết truyền hình Thứ nhất, nhu cầu thông tin của công chúng và khả năng nội tại của các đài truyền hình. Để có nhiều chƣơng trình hấp dẫn quy mô lớn, hiện đại phục vụ nhu cầu đa dạng của công chúng luôn cần tới các nguồn lực rất lớn: nhân lực, công nghệ, tài chính.
Nhƣng thực tế, không ít đài truyền hình còn khó khăn về tài chính. Vậy nên, việc cần có sự tham gia của các cá nhân, tổ chức đặc biệt là các doanh nghiệp, các tập đoàn kinh tế vào hoạt động sản xuất chƣơng trình truyền hình là cần thiết. Thứ hai, sự phát triển của khoa học công nghệ. Khoa học kỹ thuật phát triển đã giúp cho các thiết bị thực hiện sản xuất chƣơng trình truyền hình ngày một hiện đại, tiện nghi và đặc biệt là rẻ hơn rất nhiều so với trƣớc.
Đây là cơ hội giúp các cá nhân, tổ chức trong xã hội có thể dễ dàng tham gia vào hoạt động sản xuất các chƣơng trình cho đài truyền hình. Thứ ba, khả năng của các đối tác. Sản phẩm truyền hình đƣợc làm ra với một quy trình phức tạp, đòi hỏi nhiều nguồn lực lớn. Thực tế có nhiều cá nhân, tổ chức có tiềm lực mạnh về nhân lực cũng nhƣ kinh tế họ sẵn sàng đầu 13 tƣ làm nên những chƣơng trình chất lƣợng thậm chí chƣơng trình “dài hơi” có giá trị để đóng góp với các đài truyền hình.
Thứ tư, lợi ích về kinh tế. Quá trình hợp tác giữa đài truyền hình và đối tác để làm nên sản phẩm truyền hình bao giờ cũng gắn chặt với lợi ích của các bên. Đặc biệt, đối với đối tác đó là đƣợc quảng bá thƣơng hiệu nâng cao uy tín của mình trong xã hội và tìm kiếm các lợi ích về kinh tế từ nhiều nguồn nhƣng trong đó lớn nhất là nguồn thu từ quảng cáo. Thứ năm, tác động toàn cầu hóa - mở rộng quan hệ giao lƣu quốc tế.
Kỷ nguyên toàn cầu hóa không những giúp truyền hình các quốc gia tiếp cận nhanh chóng với công nghệ sản xuất hiện đại mà còn giúp cho các chƣơng trình truyền hình các quốc gia trở nên phong phú hơn thông qua các hoạt động đặt hàng mua bán, trao đổi chƣơng trình với những đối tác có khả năng ở nƣớc ngoài. Thứ năm, áp lực cạnh tranh thông tin. Những nƣớc phát triển có điều kiện về mọi mặt, thông tin truyền hình của họ phủ sóng rộng khắp mọi ngóc ngách của xã hội, tạo nên áp lực cạnh tranh thông tin mạnh mẽ giữa các nƣớc, giữa các phƣơng tiện truyền thông. Việc mở rộng các hình thức sản xuất nhằm có nhiều chƣơng trình hấp dẫn hơn nữa từ nhiều nguồn là điều tất yếu.
Thứ sáu, chính sách và cơ chế quản lý của nhà nƣớc. Mỗi nƣớc có nền kinh tế, chính trị, văn hóa khác nhau nhƣng đều nhận thức và đánh giá cao vai trò của truyền hình trong việc thông tin, định hƣớng tƣ tƣởng và đem lại lợi ích kinh tế. Vì vậy, đã có nhiều cơ chế chính sách kịp thời, phù hợp để tạo điều kiện cho hoạt động này phát triển, trong đó có chính sách huy động các nguồn lực xã hội - đây là cơ hội giúp cho sự tham gia của xã hội vào hoạt động truyền hình suôn sẻ, hiệu quả. Mục đích và yêu cầu của xã hội hóa và liên kết truyền hình 1.
Mục đích của xã hội hóa và liên kết truyền hình Một là, huy động nguồn lực tài chính, vật chất từ các tổ chức, cá nhân ngoài xã hội cùng tham gia với các đài truyền hình để tạo ra nhiều sản phẩm 14 truyền hình chất lƣợng đáp ứng nhu cầu đa dạng của công chúng. Dù muốn hay không thì báo chí nói chung và truyền hình nói riêng có thể phát triển đƣợc vấn đề đầu tiên cần đƣợc giải quyết đó là nguồn kinh phí. Truyền hình là một loại truyền thông rất tốn kém nên vấn đề trên lại càng trở nên quan trọng. Nhƣng ai sẽ là ngƣời cung cấp tài chính cho truyền hình? Phải tham gia vào tiến trình xã hội hóa, trƣớc hết là xã hội hóa về nguồn kinh phí đầu tƣ cho sản xuất các chƣơng trình, truyền hình mới có điều kiện phát triển [31].
Hai là, huy động nguồn lực con ngƣời vào hoạt động sản xuất các chƣơng trình truyền hình. Con ngƣời (bao gồm cả nguồn lực sáng tạo) ở các doanh nghiệp rất dồi dào, có chất lƣợng, trong khi các đài truyền hình bị hạn chế bởi định biên và ngân sách. Việc thu hút nguồn lực này, góp phần tạo số lƣợng chƣơng trình nhiều hơn, chất lƣợng tốt hơn và hấp dẫn hơn, mới mẻ hơn. Ba là, tăng khả năng năng tiếp cận khách hàng.
Xã hội hóa và liên kết về sản xuất các chƣơng trình truyền hình, đây cũng là một xu thế mang tính tất yếu. Xu hƣớng này đã xuất hiện ngay từ những ngày đầu truyền hình ra đời. Sau này sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn. Bởi một điều hiển nhiên là không ai sản xuất chƣơng trình truyền hình để chỉ cho mình xem cả.
Phải sản xuất để cho công chúng xem và phục vụ nhu cầu xem của công chúng. Nhu cầu của công chúng đòi hỏi càng cao, càng đa dạng, thì truyền hình cần phải nỗ lực nhiều hơn để thoả mãn điều ấy. Yêu cầu của xã hội hóa và liên kết truyền hình Sản phẩm truyền hình đƣợc sản xuất theo hình thức xã hội hóa và liên kết phải bảo đảm các yêu cầu cơ bản sau: Một là, phải đảm bảo đúng tôn chỉ, mục đích đã đƣợc phê duyệt, đúng đƣờng lối của Đảng, pháp luật của nhà nƣớc, phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc. Các kênh truyền hình phải thực hiện tốt nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc, thành tựu của đất nƣớc và thế giới theo 15 tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu cầu văn hóa lành mạnh của Nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cƣờng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Hai là, phải phong phú về nội dung, hấp dẫn về hình thức, đúng định hƣớng, hài hòa về lợi ích của mỗi bên tham gia.
Đây chính là đòi hỏi của xã hội đối với các sản phẩm truyền hình, nhất là trong điều kiện các phim truyền hình nƣớc ngoài (Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ.) tràn ngập thị trƣờng phim Việt Nam. Ba là, khai thác và sử dụng tối đa hiệu quả các tiềm năng của đối tác vào quá trình hợp tác sản xuất. Các đối tác có nguồn lực lớn: nhân lực có trình độ, ý tƣởng, có nguồn vốn và thị trƣờng rộng mở. Muốn khai thác tốt tiềm năng của các đối tác, cần minh bạch hóa cơ chế hợp tác để bảo vệ quyền lợi của các tổ chức, cá nhân liên kết với các nhà đài.
Bốn là, mối quan hệ giữa các bên trong quá trình liên kết lành mạnh, ổn định và không ngừng phát triển. Muốn vậy, lợi ích và trách nhiệm phải đƣợc hài hòa, nhất là tính trách nhiệm trong việc bảo đảm nội dung, hình thức các chƣơng trình truyền hình. Điều kiện xã hội hóa và liên kết truyền hình Thứ nhất, xác định đƣợc năng lực sản xuất. Mỗi bên phải xác định đƣợc khả năng về nhân sự, về kỹ thuật, công nghệ và tài chính của mình trƣớc khi tham gia làm nên sản phẩm truyền hình.