ĐẶT VẤN ĐỀ Dứa có tên khoa học Ananas comosus thuộc loài comosus chi Ananas. Cây dứa được Christopher Columbus cùng các thuỷ thủ của đoàn thám hiểm phát hiện trên một đảo Lesser Antilles của vùng West Indies vào năm 1493. Theo Baker và Collin năm (1930) thì nguồn gốc cây dứa là vùng bao gồm chủ yếu là miền Nam Braxin, miền Bắc Achentina và Paragoay, vì ở đó thấy có nhiều dạng dứa hoang dại như loài Ananas ananassoides, Ananas bractratus và Pseudananas genrius. Nhờ sự trao đổi giữa các bộ lạc đó, cây dứa tiến dần lên Trung Mỹ và vùng Caribê.
Kể từ khi Columbus giới thiệu dứa sang châu Âu thì cho đến nay cây dứa đã được đem trồng ở hầu hết các nước nhiệt đới và ở một số nước á nhiệt đới có mùa đông ấm áp như ở đảo Hawaii, Đài Loan, đảo Acores thuộc Bồ Đào Nha. Đảo Acores là nơi dứa được trồng ở độ vĩ tuyến cao nhất (380 vĩ độ Bắc). Cây dứa đã bắt đầu trồng ở Trung Quốc và Nam Phi từ những năm 1600, sau đó được mở rộng trồng ở nhiều nước trên thế giới. Nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật nên nhiều biện pháp canh tác tiên tiến đã được áp dụng vào trong nông nghiệp trong đó có cây dứa, đến nay ngành trồng dứa ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Dứa trở thành một trong những cây ăn quả có giá trị lớn về kinh tế và xuất khẩu. Trên thế giới dứa được xếp vào một trong năm loại cây ăn quả có diện tích và sản lượng đứng đầu (nho, cây có múi, chuối, táo và dứa). Tại Việt Nam, dứa được trồng khá phổ biến, phân bố từ Phú Thọ đến Kiên Giang. Tiền Giang là tỉnh có sản lượng dứa đứng đầu cả nước.
Năm 2007, sản lượng dứa của tỉnh Tiền Giang đạt 161. Tiếp theo là Kiên Giang (85.000 tấn), Ninh Bình (47.400 tấn), Nghệ An (30.600 tấn), Long An (27.000 tấn), Hà Nam (23.400 tấn), Thanh Hoá (20. Tổng sản lượng cả nước năm 2007 đạt 529. Nhiều địa phương xây dựng thương hiệu đặc sản quả dứa như dứa Đồng Giao (Tam Điệp - Ninh Bình), hoặc ở Kiên Giang, Tiền Giang đều có những nhà máy chuyên sản xuất, chế biến các thực phẩm từ quả dứa.
Tuy nhiên diện tích, năng suất và chất lượng dứa vẫn còn thấp, không đảm bảo nguồn nguyên liệu phù hợp cho các Nhà máy chế biến. Để đảm cảo cung cấp nguyên liệu cho các Nhà máy hoạt động được đều đặn, mỗi nhà máy cần ít nhất một vùng nguyên liệu có diện tích từ 1. Bên cạnh việc mở rộng diện tích trồng thì một yếu tố quan trọng giúp nông dân gắn bó với cây 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dứa và chủ động phát triển mở rộng diện tích đó là năng suất dứa trên một đơn vị diện tích. Để nâng cao năng suất và chất lượng dứa phục vụ cho chế biến, đáp ứng yêu cầu nguyên liệu của Công ty cổ phần xuất khẩu thực phẩm Đồng Giao và nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng trong nước.
Chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất, chất lượng dứa tại Đồng Giao – Ninh Bình” để hoàn thiện quy trình kỹ thuật thâm canh dứa góp phần thúc đẩy sự phát triển của vùng nguyên liệu dứa. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 1. Mục đích Điều tra hiện trạng và nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật (bao quả, tỉa chồi, xử lý ra hoa) nhằm tăng năng suất, chất lượng giống dứa Queen tại Đồng Giao – Ninh Bình năm 2017. Yêu cầu - Theo dõi ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật tác động đến tỷ lệ ra hoa cũng như các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất quả.
- Theo dõi ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật tác động đến chất lượng quả của giống dứa Queen. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học ảnh hưởng của biện pháp và hiệu quả sử dụng bao quả, tỉa chồi và xử lý ra hoa đến năng suất, chất lượng của cây dứa. - Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo trong giảng dạy và nghiên cứu về kỹ thuật thâm canh cây dứa.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong quá trình xây dựng quy trình kỹ thuật thâm canh đối với cây dứa nhằm nâng cao năng suất, chất lượng giống dứa Queen tại Đồng Giao – Ninh Bình năm 2017. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần bổ sung các biện pháp kỹ thuật đến khả năng ra hoa, đậu quả, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng giống dứa Queen tại Đồng Giao – Ninh Bình năm 2017. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở giúp Ban Thường vụ thành phố Tam Điệp, Công ty CP thực phẩm XNK Đồng Giao có định hướng và giải pháp đầu tư thâm canh cho phát triển cây dứa Queen, vừa nâng cao thu nhập cho người dân tại nông trường Đồng Giao. PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Phạm vi nghiên cứu cây dứa Queen, tổng diện tích nghiên cứu 0,5 ha.
Thời gian từ tháng 1/2017 đến tháng 3/2018. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI Mục đích của sản xuất nông nghiệp là tạo ra các sản phẩm nông nghiệp và không ngừng nâng cao năng suất, chất lượng nông sản phẩm mang lại hiệu quả kinh tế thu được từ một đơn vị diện tích đất.
Để đạt được năng suất chất lượng thì ngoài việc lựa chọn vùng sinh thái phù hợp với giống cây trồng thì vấn đề quan trọng nhất là xác định và áp dụng các biện pháp kỹ thuật sản xuất thích hợp nhằm phát huy hết các đặc tính tốt của giống. Cây dứa nói chung và cây dứa Queen nói riêng cũng không nằm ngoài quy luật đó. Ngoài yếu tố mật độ, khoảng cách trồng thì các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất như bón phân, tưới nước, xử lý ra hoa, bao quả… cũng rất quan trọng đối với dứa Queen, đặc biệt là xử lý ra hoa và bao quả. Trong sản xuất dứa hiện đại ngày nay, người sản xuất không chỉ quan tâm đến năng suất mà còn cả yếu tố chất lượng.
Đó là yếu tố quyết định đến việc sử dụng các biện pháp kỹ thuật và hiệu quả của các biện pháp kỹ thuật khi áp dụng vào đồng ruộng sản xuất. Để làm nguyên liệu cho chế biến thì khối lượng quả dứa từ 600 – 800g với tỷ lệ quả loại 1 là nhiều nhất. Vấn đề đặt ra là giải quyết thoả đáng mối quan hệ giữa năng suất và chất lượng của cả quần thể mà vẫn đạt yêu cầu làm nguyên liệu cho các nhà máy chế biến dứa. Để giải quyết vấn đề đó cần nghiên cứu xác định các biện pháp kỹ thuật tác động để mang lại hiệu quả cao nhất và đạt được mục đích đề ra.
Cây dứa là cây có phổ thích ứng rộng, có khả năng cho năng suất cao ngay cả trên những vùng đất dốc, đất nghèo dinh dưỡng và đất nhiễm phèn. Chính vì vậy mà cây dứa có vai trò đặc biệt quan trọng trong tận dụng đất đai, hạn chế xói mòn và bảo vệ đất. Trồng dứa nhanh cho thu hoạch, từ trồng đến thu hoạch quả vụ 1 chỉ cần 16-18 tháng, tối đa là 24 tháng. Một trong những lợi thế khác của cây dứa là có thể rải vụ thu hoạch và kéo dài thời gian cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến.
Cho đến nay, điều này khó hoặc còn chưa làm được với nhiều loại cây ăn quả khác. Cây dứa là cây có giá trị kinh tế cao. Cả dứa quả tươi và các sản phẩm dứa chế biến đều là những mặt hàng nông sản xuất khẩu giá cao hơn xuất khẩu gạo và chuối quả. Theo Phạm Văn Côn (1987), để xuất khẩu, trồng dứa lãi gấp 2 lần so với trồng các loại cây ăn quả khác và lãi gấp 3 lần so với trồng lúa.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC VÀ GIÁ TRỊ CỦA DỨA 2. Nguồn gốc Theo Collins (1960), cây dứa (Ananas comosus) có nguồn gốc Paraguay và miền Nam Brazil. Phân loại thực vật Cây dứa (Ananas comosus) thuộc họ Bromeliaceae (nằm trong lớp thứ đơn tử diệp), có tên khoa học là Ananas Comosus (L) Merr.
Giống này cùng với giống lân cận Pseudananas khác biệt với các giống khác trong họ ở chỗ: Quả dứa là một quả kép (gồm nhiều lá nhỏ gộp lại với các lá bắc ở dưới và trục hoa), trong khi các giống khác cho quả nhỏ và đứng rời nhau. Theo Trần Thế Tục (2002), một số nhóm giống dứa trồng chủ yếu trên thế giới hiện nay bao gồm: nhóm Cayen; nhóm Queen; nhóm Spanish. Thành phần hóa học của quả dứa Quả dứa có hàm lượng nước, hàm lượng đường cao, giàu axit hữu cơ, vitamin C, B1, B2, B3, nhiều khoáng chất kali, can xi, ma giê, phốt pho, sắt và enzym promelin. Các thành phần chủ yếu gồm: Nước chiếm 72 – 88%; chất khô 15 – 24%; đường 8 – 19%; trong đó saccaro chiếm 70%; axit hữu cơ từ 0,3 – 0,8%, phần lớn là axit xitric, còn lại là axit malic, axit tartaric, axit sunxinic.
Hàm lượng protit khoảng 0,5%; chất khoáng 0,25%; vitamin C 40 - 44%, vitamin B1, B2, B3… khoảng 0,04 đến 0,09%mg. Thành phần hóa học của dứa biến động theo giống, độ chín, thời vụ thu hoạch, điều kiện canh tác và địa bàn trồng trọt. Đặc điểm thực vật học của cây dứa Dứa là cây thân thảo lâu năm; lá mọc hình hoa thị; hoa đều, lưỡng tính; đài màu xanh; cánh hoa màu tím; quả phức gồm nhiều quả mọng nằm trong các mắt dứa. Sau khi thu hoạch quả các mầm nách ở thân tiếp tục phát triển và hình thành một cây mới giống như cây trước; quả thứ hai thường bé hơn quả trước.
Cây trưởng thành cao 1 - 1,2m và đứng gọn trong hình khối một con cù đường kính 1,3 - 1,5m có đáy bẹt. * Rễ: Rễ dứa thuộc loại ăn nông, phần lớn do nhân giống bằng chồi (nhân giống vô tính) nên mọc từ thân ra, rễ dứa nhỏ và phân nhiều nhánh, phân bố tập trung ở độ sâu 15-30cm (một số ăn sâu tới 60cm nếu đất tơi xốp). Rễ dứa phát triển tốt ở 21-35°C, nhiệt độ xuống 7°C hoặc cao tới 43°C thì rễ dứa ngừng sinh 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trưởng.