Luận án tiến sĩ nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng quả giống xoài cát hòa lộc tại huyện phù cát tỉnh bình định

Luận án tiến sĩ kỹ thuật phân tích nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng quả giống xoài cát hòa, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực

• Tác giả: Nguyễn Tấn Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Huy Cường
• Trường học: Viện Khoa Học Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Nhằm Nâng Cao Năng Suất Và Chất Lượng Quả Giống Xoài Cát Hòa Lộc Tại Huyện Phù Cát, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC
• 1.1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu cây xoài trên thế giới
• 1.2. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu cây xoài ở Việt Nam
• 1.3. Các nhận xét rút ra từ tổng quan nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Hiện trạng sản xuất và tiêu thụ xoài tại huyện Phù Cát
• 2.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác nâng cao năng suất và chất lượng giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát
• 2.4. Nghiên cứu xác định kỹ thuật tưới nước phù hợp
• 2.5. Đánh giá hiệu quả của kỹ thuật tưới nước kết hợp bón phân
• 2.6. Nghiên cứu xác định biện pháp quản lý dịch hại hiệu quả
• 2.7. Nghiên cứu xác định biện pháp xử lý ra hoa tập trung
• 2.8. Nghiên cứu xác định kỹ thuật cắt tỉa phù hợp
• 2.9. Đánh giá tổng hợp các kết quả nghiên cứu
• 2.10. Chỉ tiêu theo dõi
• 2.11. Kỹ thuật sử dụng trong các thí nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hiện trạng sản xuất và tiêu thụ xoài tại huyện Phù Cát
• 3.1.1. Điều kiện khí hậu, đất đai của huyện Phù Cát
• 3.1.2. Hiện trạng sản xuất xoài tại huyện Phù Cát
• 3.1.3. Sự biến động về diện tích, năng suất, sản lượng xoài
• 3.1.4. Hiện trạng các yếu tố xã hội liên quan đến canh tác xoài ở Phù Cát
• 3.1.5. Hiện trạng các yếu tố sinh học liên quan đến canh tác xoài ở huyện Phù Cát
• 3.1.6. Hiện trạng các yếu tố kỹ thuật liên quan đến canh tác xoài ở huyện Phù Cát
• 3.1.7. Hiện trạng tình hình tiêu thụ xoài tại huyện Phù Cát
• 3.1.8. Chuỗi tiêu thụ sản phẩm xoài
• 3.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác nâng cao năng suất và chất lượng giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát
• 3.2.1. Đặc điểm khí hậu, thời tiết và tính chất vật lý, hóa học của đất ở vùng thí nghiệm
• 3.2.2. Đặc điểm thời tiết khu vực nghiên cứu
• 3.2.3. Đặc điểm đất đai khu vực nghiên cứu
• 3.3. Nghiên cứu xác định kỹ thuật tưới nước phù hợp
• 3.4. Đánh giá hiệu quả của kỹ thuật tưới nước kết hợp bón phân
• 3.5. Nghiên cứu xác định biện pháp quản lý dịch hại hiệu quả
• 3.6. Nghiên cứu xác định biện pháp xử lý ra hoa tập trung
• 3.7. Nghiên cứu xác định kỹ thuật cắt tỉa phù hợp
• 3.8. Kết quả áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật trên giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát
• 3.9. Tình hình sâu bệnh hại, năng suất và chất lượng quả trong mô hình áp dụng kết quả tổng hợp
• 3.10. Chất lượng quả và hiệu quả kinh tế của mô hình áp dụng kết quả tổng hợp
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Hình ảnh hoạt động của đề tài
• Phụ lục 2: Hiệu quả kinh tế của mô hình
• Phụ lục 3: Kết quả xử lý số liệu chỉ tiêu năng suất thí nghiệm 2 nhân tố Nước tưới + Phân bón
• Phụ lục 4: Kết quả xử lý một số chỉ tiêu trong phạm vi luận án

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Việc nghiên cứu nâng cao năng suất và chất lượng quả xoài cát Hòa Lộc tại Bình Định là rất cần thiết. Xoài là một trong những cây ăn quả nhiệt đới quan trọng, không chỉ cung cấp thực phẩm mà còn có giá trị kinh tế cao. Theo số liệu, diện tích xoài cả nước đạt 114.000 ha với sản lượng trên 850.000 tấn. Đặc biệt, giống xoài cát Hòa Lộc được trồng chủ yếu tại huyện Phù Cát, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự phát triển của cây xoài. Tuy nhiên, sản xuất xoài tại đây vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là sự thiếu ổn định về năng suất và chất lượng quả. Biến đổi khí hậu cũng đã ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất. Do đó, nghiên cứu này nhằm tìm ra các biện pháp kỹ thuật phù hợp để cải thiện tình hình sản xuất xoài tại địa phương.

1.1. Đặc điểm của giống xoài cát Hòa Lộc

Giống xoài cát Hòa Lộc nổi bật với chất lượng quả tốt, hương vị thơm ngon và giá trị dinh dưỡng cao. Quả xoài có màu sắc hấp dẫn, chứa nhiều vitamin A và C, rất được ưa chuộng trên thị trường. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng của giống xoài này, cần có quy trình canh tác hợp lý. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như tưới nước, bón phân hợp lý và phòng trừ sâu bệnh sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng quả. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát.

II. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đánh giá hiện trạng sản xuất xoài và xác định các biện pháp kỹ thuật nhằm hoàn thiện quy trình thâm canh giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát. Mục tiêu cụ thể bao gồm việc đánh giá tiềm năng và hạn chế trong chuỗi sản xuất, xác định phương pháp tưới và chế độ dinh dưỡng phù hợp, cũng như các biện pháp phòng trừ sâu bệnh. Nghiên cứu cũng hướng đến việc xây dựng mô hình canh tác áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật mới, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng quả, từ đó tạo cơ sở để khuyến cáo và nhân rộng ra trong sản xuất tại địa phương.

2.1. Đánh giá hiện trạng sản xuất

Đánh giá hiện trạng sản xuất xoài tại huyện Phù Cát cho thấy nhiều yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả. Diện tích trồng xoài cát Hòa Lộc chiếm 90% tổng diện tích xoài của huyện. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, như sự bùng phát dịch hại và thiếu ổn định trong quy trình canh tác. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới sẽ giúp cải thiện tình hình này, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu quý giá về các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất giống xoài cát Hòa Lộc. Những thông tin này sẽ hỗ trợ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và sản xuất tại các địa phương khác trong vùng Nam Trung bộ. Hơn nữa, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới sẽ giúp người nông dân nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống.

3.1. Đóng góp mới của đề tài

Đề tài đã xác định được một số yếu tố hạn chế trong sản xuất xoài, như dịch hại, chế độ bón phân và phương pháp tưới. Nghiên cứu cũng đã đề xuất các biện pháp kỹ thuật cụ thể, như sử dụng phương pháp tưới nhỏ giọt kết hợp với bón phân hòa tan, giúp tăng năng suất và hiệu quả kinh tế. Những đóng góp này sẽ là nền tảng để xây dựng quy trình trồng xoài cát Hòa Lộc hiệu quả hơn, phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của huyện Phù Cát.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ nông nghiệp với đề tài "Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng quả giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định", chuyên ngành Khoa học cây trồng (mã số 9620110), do nghiên cứu sinh Nguyễn Tấn Hưng thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Hồ Huy Cường và GS.TS. Vũ Mạnh Hải tại Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (năm 2023).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Xoài (Mangifera indica L.) là cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế và dinh dưỡng cao. Đến năm 2022, diện tích xoài tại tỉnh Bình Định đạt 1.263,8 ha với sản lượng 5.800 tấn; trong đó huyện Phù Cát chiếm 210 ha (tương đương 17% diện tích toàn tỉnh) với giống trồng chủ đạo là xoài cát Hòa Lộc (chiếm 90% diện tích chuyên canh). Mặc dù người trồng xoài tại Phù Cát đã bước đầu áp dụng một số kỹ thuật cơ bản, hiệu quả canh tác vẫn chưa ổn định. Năng suất và chất lượng quả còn bấp bênh do thiếu quy trình canh tác hoàn thiện, thích ứng với điều kiện đất cát đặc thù và các tác động bất lợi của thời tiết như hạn hán, bão lũ và mưa trái vụ. Khoảng trống nghiên cứu được xác định là sự thiếu hụt các cơ sở dữ liệu thực nghiệm về chế độ tưới tiết kiệm, phân bón hòa tan qua hệ thống tưới, quy trình quản lý sâu bệnh hại chính (thán thư, bọ trĩ), biện pháp cắt tỉa tạo tán và kỹ thuật xử lý ra hoa tập trung đồng bộ cho giống xoài cát Hòa Lộc tại vùng sinh thái Duyên hải Nam Trung Bộ.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá hiện trạng sản xuất xoài và xác định một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu nhằm hoàn thiện quy trình thâm canh giống xoài cát Hòa Lộc trồng tại huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá được tiềm năng, thế mạnh và hạn chế trong chuỗi sản xuất và chuỗi giá trị của cây xoài cát Hòa Lộc ở huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định.
   • Xác định được phương pháp tưới, chế độ dinh dưỡng đa lượng bón qua hệ thống tưới, phòng trừ một số sâu bệnh hại chính, kỹ thuật xử lý ra hoa tập trung, biện pháp cắt tỉa nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của giống xoài cát Hòa Lộc, phù hợp với điều kiện tự nhiên của huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định.
   • Xây dựng được mô hình canh tác áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật mới cho năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao hơn so với đối chứng đại trà, làm cơ sở để khuyến cáo và nhân rộng ra trong sản xuất tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Giống xoài cát Hòa Lộc trồng bằng cây giống ghép thời kỳ kinh doanh.
• Phạm vi không gian:
  • Điều tra hiện trạng sản xuất và tiêu thụ tại 4 xã thuộc huyện Phù Cát: Cát Hanh, Cát Hiệp, Cát Lâm và Cát Sơn.
  • Các thí nghiệm đồng ruộng và mô hình thử nghiệm bố trí trên loại đất cát tại xã Cát Hanh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định (trên vườn xoài ghép trồng năm 2010, mật độ 238 cây/ha với khoảng cách 6m x 7m).
• Phạm vi thời gian:
  • Điều tra hiện trạng nông hộ và cơ sở thu mua thực hiện năm 2016.
  • Thí nghiệm xác định kỹ thuật tưới nước phù hợp thực hiện trong các vụ quả 2015, 2016, 2017.
  • Các thí nghiệm về tưới nước kết hợp bón phân hòa tan, quản lý dịch hại, xử lý ra hoa tập trung và kỹ thuật cắt tỉa thực hiện trong các vụ quả 2018 và 2019.
  • Mô hình áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật hoàn thiện triển khai năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trong và ngoài nước

Luận án đã tổng thuật hệ thống các công trình nghiên cứu xoài trên thế giới và tại Việt Nam theo các nhóm nội dung:

1. Yêu cầu sinh thái, mật độ và kỹ thuật canh tác: Singh (1960) tổng kết các ngưỡng sinh thái về nhiệt độ (24–30°C), lượng mưa (600–4.000 mm) và độ sâu tầng đất (>2,0 m). Về mật độ, Parr (2006) tại Úc và Singh A.K. cùng cộng sự (2012) tại Ấn Độ đã thử nghiệm các khoảng cách từ 100 cây/ha đến 1.333 cây/ha nhằm xác định mật độ cân bằng giữa năng suất cá thể và quần thể. Tại Việt Nam, Tiêu chuẩn ngành TCN 487-2001 quy định mật độ 277 cây/ha (6m x 6m) cho bán thâm canh và 416 cây/ha (4m x 6m) cho thâm canh; Sở Nông nghiệp và PTNT Đồng Tháp (2009) khuyến cáo khoảng cách ban đầu 5m x 6m đến 6m x 6m rồi tỉa thưa khi khép tán.
2. Kỹ thuật tưới nước và bón phân qua hệ thống tưới: Các nghiên cứu của Castel (1994), Ferreira và cộng sự (1996), Mattar M. (2007), S. Sujatha và cộng sự (2006), Osman (2000), Agrawal và cộng sự (2005) đã chứng minh việc tưới nhỏ giọt giúp tiết kiệm nước 20–70% và gia tăng năng suất so với tưới rãnh hoặc tưới tràn truyền thống. Kadyampakeni và cộng sự (2015) phân tích lợi thế phân bố dinh dưỡng và hạn chế rửa trôi nitrat của kỹ thuật bón phân hòa tan qua ống tưới (fertigation). Tại Việt Nam, Nguyễn Minh Châu và cộng sự (2004), Lê Văn Sâm và cộng sự (2005), Hoàng Vinh và cộng sự (2017) xác định nhu cầu nước và hiệu quả của tưới nhỏ giọt theo chảo bốc thoát hơi nước Mini-pan trên đất cát Bình Định.
3. Nhu cầu dinh dưỡng đa lượng, trung lượng và vi lượng: T. Dierol (2001) đưa ra định mức để tạo 1 tấn quả xoài cần 3,0 kg N; 0,4 kg P; 3,3 kg K; 0,7 kg Ca; 0,4 kg Mg; 0,2 kg S và tiêu chuẩn chẩn đoán lá. Shakeel Ahmed và cộng sự (2001), Zhou Xiuchong và cộng sự (2001), Abdullah Al-Musabehi và cộng sự (2009) đã chuẩn hóa tỷ lệ bón N:P:K lần lượt từ 2:2:1 đến 3:1:2,5 và 2:1:2. Tại Việt Nam, TCN 487-2001, Nguyễn Thành Hiếu và Võ Thế Truyền (2005), Hồ Huy Cường và cộng sự (2009) chỉ rõ nhu cầu bổ sung P và K trên các vùng đất khác nhau. Vai trò của Bo và Kẽm (Zn) trong giảm rụng quả, hỗ trợ thụ phấn được ghi nhận qua các công bố của Abd-Allah (2006), Roessner và cộng sự.
4. Xử lý điều khiển ra hoa và điều hòa sinh trưởng: Các kết quả thực nghiệm với KNO3, Paclobutrazol (PBZ), GA3, NAA tại Philippines, Venezuela, Nam Phi, Thái Lan (Chutichudet Benjawan và cs., 2006), cùng các nghiên cứu trong nước của Bùi Quang Đãng (2006), Võ Thế Truyền và Nguyễn Thành Hiếu (2004, 2005), Hồ Huy Cường và cs. (2006) khẳng định PBZ tác động kìm hãm sinh trưởng sinh dưỡng, thúc đẩy phân hóa mầm hoa và làm giảm tính ra quả cách năm.
5. Quản lý dịch hại và kỹ thuật cắt tỉa: Mark A. Mossler và Jonathan Crane (2009) tại Florida, P.R. Aston và cs. (2006) tại Úc tổng kết thành phần sâu bệnh (bọ trĩ, rầy bông, thán thư Colletotrichum gloeosporioides). Tại Việt Nam, Nguyễn Minh Châu và cs. (2004), Hoàng Chúng Lằm và cs. (2006), Nguyễn Thị Kim Thoa và cs. (2005), Nguyễn Thị Tố Trân (2002) đã kiểm kê 54 loài sâu và 16 loài bệnh hại xoài tại Bình Định, đề xuất phác đồ IPM kết hợp tỉa cành sau thu hoạch và bao quả PE.

Khoảng trống luận án giải quyết

Phần lớn các nghiên cứu trong nước tập trung tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hoặc trên đất phù sa, đất bazan. Giống xoài cát Hòa Lộc khi di thực ra vùng Duyên hải Nam Trung Bộ gặp bất lợi về tầng đất cát nhẹ, khả năng giữ nước và dinh dưỡng kém, ẩm độ bốc hơi cao và áp lực dịch hại thán thư, bọ trĩ theo mùa. Luận án giải quyết khoảng trống về việc tích hợp đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nông học (tưới nước Mini-pan, bón phân hòa tan NPKS + KCl, cắt tỉa cành, xử lý PBZ + MKP + Thiourea và bảo vệ thực vật) thành quy trình thâm canh hoàn chỉnh cho giống xoài cát Hòa Lộc trên đất cát huyện Phù Cát.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và nguyên lý khoa học

• Nguyên lý bốc thoát hơi nước và điều tiết ẩm độ vùng rễ: Xác định lượng nước tưới dựa trên lượng bốc thoát hơi từ chảo Mini-pan và hệ số cây trồng ($K_c$), tối ưu hóa vùng rễ hấp thu của xoài trên nền đất cát có độ thấm hút nhanh.
• Lý thuyết cân bằng dinh dưỡng và kỹ thuật Fertigation: Dựa trên nhu cầu rút khoáng tạo sinh khối quả theo chẩn đoán dinh dưỡng mô lá (T. Dierol), cung cấp đạm, lân, kali qua hệ thống tưới hòa tan nhằm giảm thiểu rửa trôi dinh dưỡng xuống tầng nước ngầm trên đất nhẹ.
• Cơ chế ức chế sinh tổng hợp Gibberellin và tỷ lệ C/N trong cảm ứng ra hoa: Tác động của Paclobutrazol kết hợp MKP (Monopotassium phosphate) và Thiourea làm ngừng sinh trưởng đọt, nâng cao hàm lượng carbohydrate tích lũy, điều chỉnh tỷ lệ C/N thuận lợi cho sự phân hóa mầm hoa.
• Nguyên lý quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Kết hợp các biện pháp canh tác (vệ sinh vườn, cắt tỉa thông thoáng tán lá) với việc luân phiên sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đặc trị theo nguyên tắc "4 đúng".

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án là công trình nghiên cứu nông học ứng dụng kết hợp giữa điều tra khảo sát thực địa và bố trí các thí nghiệm đồng ruộng định lượng:

1. Phương pháp điều tra hiện trạng kinh tế - kỹ thuật:
   • Điều tra 120 hộ nông dân canh tác xoài tại 4 xã (Cát Hanh, Cát Hiệp, Cát Lâm, Cát Sơn) theo bảng câu hỏi cấu trúc.
   • Khảo sát các điểm vựa thu gom và kênh phân phối xoài tại địa phương nhằm đánh giá chuỗi tiêu thụ, phân loại và biến động giá bán.
2. Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng:
   • Các thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) hoặc thí nghiệm 2 nhân tố với 3 lần nhắc lại.
   • Thí nghiệm 1: Nghiên cứu phương pháp tưới (tưới rãnh truyền thống, tưới phun mưa gốc, tưới nhỏ giọt điều khiển theo chảo Mini-pan).
   • Thí nghiệm 2: Nghiên cứu 2 nhân tố kết hợp giữa lượng nước tưới (theo hệ số bốc hơi Mini-pan) và liều lượng phân bón NPKS hòa tan kết hợp KCl bón qua hệ thống nhỏ giọt.
   • Thí nghiệm 3: Biện pháp quản lý dịch hại (đối chứng tập quán nông dân so với các công thức phòng trừ hóa học và IPM luân phiên hoạt chất đặc trị bọ trĩ, bệnh thán thư).
   • Thí nghiệm 4: Biện pháp xử lý ra hoa tập trung bằng Paclobutrazol (tưới gốc) kết hợp phun MKP và Thiourea tại các giai đoạn tuổi chồi khác nhau (15 ngày và 45 ngày).
   • Thí nghiệm 5: Kỹ thuật cắt tỉa cành tạo tán (các mức độ tỉa thông thoáng sau thu hoạch).
   • Xây dựng mô hình thử nghiệm tổng hợp trên diện tích vườn xoài kinh doanh để kiểm chứng tính đồng bộ của quy trình đề xuất.
3. Chỉ tiêu theo dõi và kỹ thuật phân tích:
   • Chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển: Tỷ lệ chồi ra hoa, hình thái phát hoa, tỷ lệ đậu quả, tỷ lệ rụng quả sinh lý.
   • Chỉ tiêu năng suất: Số quả/cây, khối lượng quả trung bình, năng suất cá thể (kg/cây), năng suất lý thuyết và năng suất thực thu (tấn/ha), phân loại quả thương phẩm (loại 1, loại 2, loại dạt).
   • Chỉ tiêu chất lượng và an toàn thực phẩm: Độ Brix, hàm lượng đường tổng số, hàm lượng axit hữu cơ tổng số, vitamin C, phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng và vi sinh vật gây hại.
   • Hiệu quả kinh tế: Tổng chi phí đầu tư, tổng thu, lãi ròng và tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư.
   • Xử lý số liệu: Số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học (phân tích phương sai ANOVA, so sánh trung bình nghiệm thức theo Duncan/LSD) trên phần mềm SAS hoặc MSTAT-C.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học

Chương này tổng kết toàn diện các số liệu về sản xuất và thương mại xoài toàn cầu và Việt Nam. Theo FAO, sản lượng xoài thế giới năm 2019 đạt 55,853 triệu tấn trên diện tích 5,716 triệu ha. Các quốc gia dẫn đầu về sản lượng gồm Ấn Độ (18,0 triệu tấn), Trung Quốc (4,038 triệu tấn), Thái Lan (3,8 triệu tấn). Tại Việt Nam, đến năm 2021 tổng diện tích đạt 113.900 ha với sản lượng 999.600 tấn; trong đó vùng Nam Trung Bộ và Tây Bắc (Sơn La: 19,7 nghìn ha) chiếm tỷ trọng đáng kể bên cạnh vùng trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long.

Tác giả phân tích cơ sở nhu cầu dinh dưỡng của cây xoài kinh doanh thông qua các nghiên cứu chuẩn mực, nổi bật là số liệu rút khoáng của T. Dierol (2001) và bảng tiêu chuẩn dinh dưỡng trong mô lá:

Dinh dưỡng khoáng	Hàm lượng rút tạo 1 tấn quả (kg)	Mức thiếu trong lá (% chất khô)	Mức đủ trong lá (% chất khô)
Đạm (N)	3,0	< 1,5	2,0 – 3,0
Lân (P)	0,4	< 0,2	0,2 – 0,3
Kali (K)	3,3	< 3,0	3,0 – 4,0
Canxi (Ca)	0,7	< 2,0	2,0 – 4,0
Magiê (Mg)	0,4	< 0,2	0,2 – 0,4
Lưu huỳnh (S)	0,2	0,2	0,25 – 0,3

Chương I cũng làm rõ cơ chế can thiệp của PBZ và phân đạm/kali đến cân bằng C/N, khả năng kháng bệnh thán thư và phương thức cắt tỉa tạo tán nhằm tối ưu hóa ánh sáng tán lá.

Chương II: Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết vật liệu thí nghiệm là giống xoài cát Hòa Lộc ghép 8–10 năm tuổi thời kỳ kinh doanh tại xã Cát Hanh, huyện Phù Cát. Thổ nhưỡng vùng thí nghiệm có thành phần cơ giới cát pha, dung trọng lớn, nghèo hữu cơ và dinh dưỡng khoáng dễ tiêu. Phương pháp nghiên cứu thiết lập các công thức thí nghiệm cụ thể:

• Thí nghiệm nước tưới và bón phân: So sánh chế độ tưới nhỏ giọt theo chảo Mini-pan kết hợp bón phân hòa tan dạng lỏng với phương thức bón phân rãnh khô truyền thống.
• Thí nghiệm xử lý ra hoa: Sử dụng PBZ tưới đất liều lượng theo đường kính tán kết hợp phun MKP và Thiourea ở tuổi đọt 15 ngày và 45 ngày.
• Thí nghiệm quản lý dịch hại: Đánh giá các hoạt chất bảo vệ thực vật trừ bọ trĩ và thán thư kết hợp biện pháp vệ sinh vườn và tỉa cành.
• Phương pháp tính toán kinh tế: Hạch toán chi tiết chi phí vật tư, nhân công, giá bán thực tế theo phân cấp loại 1 và loại 2 để xác định tỷ suất lợi nhuận.

Chương III: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương III trình bày kết quả điều tra thực trạng, các kết quả thí nghiệm chuyên đề và đánh giá mô hình tổng hợp:

1. Hiện trạng canh tác và tiêu thụ xoài tại Phù Cát:

   • 90% diện tích là giống xoài cát Hòa Lộc trồng tập trung tại các xã Cát Hanh, Cát Hiệp, Cát Lâm, Cát Sơn.
   • Phần lớn nông hộ trồng với mật độ 238 cây/ha (6m x 7m) trên đất cát. Hạn chế chính là nguồn nước tưới bấp bênh trong mùa khô, tập quán tưới bồn thủ công (600–800 lít/cây/lần) gây thất thoát nước, mất cân đối dinh dưỡng và lạm dụng phân vô cơ khô.
   • Sâu bệnh hại chính gây thất thu là thán thư và bọ trĩ; tỷ lệ quả loại 1 thấp, chuỗi tiêu thụ phụ thuộc thương lái địa phương, giá bán phân hóa mạnh giữa quả loại 1 và loại 2.

2. Kết quả nghiên cứu kỹ thuật tưới nước và bón phân:

   • Phương pháp tưới nhỏ giọt dựa theo chảo bốc thoát hơi nước Mini-pan duy trì ổn định độ ẩm vùng rễ, tiết kiệm từ 40% đến 70% lượng nước tưới so với phương pháp tưới tràn truyền thống.
   • Tưới nước kết hợp bón phân hòa tan qua hệ thống tưới nhỏ giọt với liều lượng 3 kg NPKS + 0,75 kg KCl/cây/năm cho hiệu quả vượt trội: tỷ lệ cành ra hoa, tỷ lệ đậu quả và số quả/cây tăng rõ rệt, năng suất và tỷ lệ quả loại 1 đạt cao nhất, đồng thời nâng cao tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư so với tập quán bón phân gốc truyền thống.

3. Kết quả phòng trừ dịch hại và xử lý ra hoa:

   • Biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (vệ sinh tàn dư, tỉa cành thông thoáng sau thu hoạch, phun luân phiên thuốc BVTV đặc trị theo đúng giai đoạn phát triển hoa và quả) làm giảm rõ rệt tỷ lệ nhiễm bệnh thán thư và mật độ bọ trĩ hại chùm hoa, chồi non.
   • Quy trình xử lý ra hoa bằng tổ hợp PBZ + MKP + Thiourea tại các thời điểm tuổi chồi 15 ngày và 45 ngày thúc đẩy chồi ra hoa đồng loạt, tăng tỷ lệ phát hoa hữu hiệu và nâng cao năng suất thương phẩm vụ quả.

4. Kết quả mô hình áp dụng tổng hợp:

   • Mô hình ứng dụng tổng hợp các giải pháp (tưới nhỏ giọt Mini-pan + bón phân qua hệ thống tưới 3 kg NPKS + 0,75 kg KCl/cây + xử lý ra hoa PBZ + IPM + cắt tỉa tạo tán) trên vườn xoài tại Cát Hanh cho năng suất cao hơn đối chứng đại trà, tăng tỷ lệ quả loại 1, giảm chi phí nhân công và phân bón thất thoát.
   • Phân tích an toàn thực phẩm cho thấy sản phẩm đạt các tiêu chuẩn về tồn dư vi sinh vật, kim loại nặng và thuốc BVTV trong giới hạn cho phép.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới của đề tài

Theo công bố của tác giả trong luận án, công trình có 4 đóng góp mới cốt lõi:

1. Nhận diện đầy đủ các yếu tố hạn chế trong sản xuất xoài tại vùng nghiên cứu: Xác định các trở ngại chính gồm sự bùng phát dịch hại (đặc biệt là bệnh thán thư và bọ trĩ) liên quan đến biến đổi khí hậu; chế độ bón phân chưa cân đối; biện pháp xử lý ra hoa chưa chuẩn hóa; nguồn nước tưới mùa khô bấp bênh; tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch cao và thời gian bảo quản ngắn làm giảm tính cạnh tranh.
2. Xác định kỹ thuật tưới nước và bón phân hòa tan tiết kiệm: Xác định phương pháp tưới nhỏ giọt điều khiển theo chảo bốc thoát hơi nước (Mini-pan) giúp tiết kiệm nước, gia tăng năng suất và lãi ròng so với tưới tràn. Bổ sung liều lượng phân bón hòa tan qua hệ thống tưới nhỏ giọt với mức 3 kg NPKS + 0,75 kg KCl/cây mang lại sự tăng trưởng vượt bậc về năng suất và phẩm chất quả.
3. Hoàn thiện quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Xây dựng quy trình phối hợp giữa vệ sinh đồng ruộng, cắt tỉa cành sau thu hoạch, cân đối dinh dưỡng và sử dụng có chọn lọc các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học đặc trị theo phương pháp "4 đúng", kiểm soát hiệu quả bệnh thán thư và bọ trĩ.
4. Chuẩn hóa kỹ thuật xử lý ra hoa tập trung: Xác định công thức xử lý ra hoa cho giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát bằng tổ hợp PBZ + MKP + Thiourea tác động tại hai thời điểm tuổi chồi then chốt (tuổi chồi 15 ngày và 45 ngày), giúp kích thích ra hoa đồng loạt và nâng cao năng suất thu hoạch.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Áp dụng rộng rãi quy trình kỹ thuật đồng bộ (tưới nhỏ giọt theo chảo Mini-pan, bón phân hòa tan qua đường ống, cắt tỉa tạo tán, xử lý ra hoa PBZ + MKP + Thiourea và phòng trừ thán thư/bọ trĩ) cho các vùng chuyên canh xoài cát Hòa Lộc trên đất cát tại huyện Phù Cát và tỉnh Bình Định.
• Hoàn thiện tổ chức liên kết giữa nông hộ trồng xoài với các tổ hợp tác và doanh nghiệp tiêu thụ, kiểm soát dư lượng hóa chất theo tiêu chuẩn an toàn nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ chính ngạch.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Các thí nghiệm chuyên sâu và mô hình tổng hợp mới chỉ được triển khai thực hiện trên vùng đất cát thuộc tiểu vùng khí hậu xã Cát Hanh, huyện Phù Cát; chưa mở rộng so sánh thực nghiệm trên các loại đất khác (đất phù sa ven sông, đất đồi núi) hoặc các tiểu vùng sinh thái khác của tỉnh Bình Định. Các giải pháp sau thu hoạch mới dừng lại ở đánh giá phẩm chất cơ bản, chưa đi sâu vào các công nghệ bảo quản lạnh sâu hay chế biến sâu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng quy trình thâm canh tổng hợp cho giống xoài cát Hòa Lộc trên các nhóm đất và tiểu vùng sinh thái khác nhau ở Duyên hải Nam Trung Bộ; nghiên cứu các chế phẩm sinh học thay thế thuốc hóa học trong phòng trừ dịch hại theo hướng nông nghiệp hữu cơ; hoàn thiện quy trình chiếu xạ, xử lý nhiệt và công nghệ bao gói khí điều chỉnh (MAP) nhằm kéo dài thời gian bảo quản phục vụ xuất khẩu xa.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với công tác nghiên cứu và đào tạo: Luận án cung cấp hệ thống dẫn liệu thực nghiệm về sinh lý dinh dưỡng, động thái bốc thoát hơi nước và kỹ thuật điều khiển ra hoa của cây xoài trồng ngoài vùng nguyên sản (vùng đất cát khô hạn Duyên hải Nam Trung Bộ). Đây là tài liệu tham khảo cho giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học cây trồng, Trồng trọt và Nông học.
• Đối với cơ quan quản lý và khuyến nông: Là cơ sở khoa học để Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Bình Định cùng các trạm khuyến nông địa phương ban hành quy trình kỹ thuật thâm canh xoài cát Hòa Lộc chuẩn hóa, phục vụ tái cơ cấu ngành cây ăn quả địa phương.
• Đối với người sản xuất và doanh nghiệp nông nghiệp: Phần hướng dẫn chi tiết về vận hành hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp bón phân hòa tan (3 kg NPKS + 0,75 kg KCl/cây) và lịch trình xử lý ra hoa bằng PBZ (tuổi đọt 15 và 45 ngày) có thể chuyển giao áp dụng trực tiếp tại các vườn xoài kinh doanh để nâng cao tỷ lệ quả loại 1 và hiệu quả kinh tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giống xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát được bố trí thí nghiệm trên loại đất và mật độ trồng nào? Thí nghiệm được thực hiện trên loại đất cát nghèo dinh dưỡng tại xã Cát Hanh, huyện Phù Cát; sử dụng cây ghép trồng từ năm 2010 với mật độ 238 cây/ha (khoảng cách 6m x 7m).

2. Phương pháp tưới nào được luận án khẳng định mang lại hiệu quả cao nhất trên đất cát Phù Cát? Phương pháp tưới nhỏ giọt dựa theo chỉ số chảo bốc thoát hơi nước Mini-pan. Phương pháp này giúp duy trì độ ẩm ổn định cho vùng rễ xoài, tiết kiệm từ 40% đến 70% lượng nước tưới so với phương pháp tưới tràn của nông dân và nâng cao năng suất rõ rệt.

3. Công thức bón phân qua hệ thống tưới nhỏ giọt nào cho kết quả tối ưu trong thí nghiệm? Bón phân hòa tan qua hệ thống tưới nhỏ giọt với liều lượng 3 kg NPKS kết hợp bổ sung 0,75 kg KCl cho một cây/năm cho năng suất, tỷ lệ quả loại 1 và tỷ suất lợi nhuận cao nhất.

4. Tổ hợp hóa chất và thời điểm nào được xác định để xử lý ra hoa tập trung cho xoài cát Hòa Lộc? Tác giả sử dụng tổ hợp Paclobutrazol (PBZ) tưới gốc kết hợp phun MKP và Thiourea, can thiệp tại hai thời điểm tuổi chồi là 15 ngày tuổi và 45 ngày tuổi.

5. Hai đối tượng sâu bệnh hại chính nào được tập trung nghiên cứu biện pháp phòng trừ trong luận án? Bệnh thán thư (do nấm Colletotrichum gloeosporioides) và bọ trĩ hại hoa và chồi non; được kiểm soát thông qua quy trình IPM kết hợp tỉa cành thông thoáng, vệ sinh vườn và sử dụng thuốc BVTV đặc trị theo nguyên tắc "4 đúng".

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Tấn Hưng đã đánh giá hiện trạng sản xuất xoài cát Hòa Lộc tại huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định và xác định được các giải pháp kỹ thuật nông học đồng bộ nhằm nâng cao năng suất và chất lượng quả trên nền đất cát. Các giải pháp cốt lõi bao gồm ứng dụng tưới nhỏ giọt theo chảo Mini-pan, bón phân hòa tan với mức 3 kg NPKS + 0,75 kg KCl/cây, xử lý ra hoa bằng tổ hợp PBZ + MKP + Thiourea ở tuổi chồi 15 và 45 ngày, kết hợp quy trình IPM quản lý thán thư và bọ trĩ. Mô hình thử nghiệm tổng hợp đã chứng minh tính hiệu quả về năng suất, tỷ lệ quả loại 1 và tỷ suất lợi nhuận, cung cấp căn cứ kỹ thuật phục vụ phát triển vùng chuyên canh xoài cát Hòa Lộc tại Duyên hải Nam Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC 1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ và nghiên cứu cây xoài trên thế giới 1. Tình hình sản xuất, tiêu thụ xoài trên thế giới Xoài có tên khoa học là Mangifera indica thuộc họ Anacardiaceae (họ đào lộn hột). Trung tâm khởi nguyên của cây xoài là ở Ấn Độ và Đông Nam Á, vùng phân bố tự nhiên từ Ấn Độ - Malaisia đến Philipin và phía đông Tân Ghinê.

Xoài là cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế và giá trị dinh dưỡng cao. Chính vì vậy tính đến hết năm 2019, xoài được trồng ở 100 quốc gia trên thế giới với diện tích đã cho thu hoạch là 5.716 ha, sản lượng 55,853 triệu tấn và năng suất bình quân đạt 9,99 tấn/ha (FAO statistics, 2019). Các quốc gia có sản lượng xoài lớn trên thế giới là Ấn Độ (18.000 tấn), Trung Quốc (4.038 tấn), Thái Lan (3. và năng suất cao được ghi nhận tại Samoa đạt 36,9 tấn/ha, Mali đạt 23,3 tấn/ha, Caboverde đạt 22,9 tấn/ha, Israel đạt 22,5 tấn/ha,.

Các quốc gia có diện tích xoài lớn trên thế giới cùng với năng suất bình quân là: Ấn Độ - 2.000 ha và năng suất bình quân đạt 8,39 tấn/ha; Trung Quốc - 588.027 ha và năng suất bình quân đạt 8,14 tấn/ha; Thái Lan - 410.694 ha và năng suất bình quân đạt 8,36 tấn/ha; Mexico - 206.423 ha và năng suất bình quân đạt 10,65 tấn/ha và Philippin - 195.958 ha và năng suất bình quân đạt 4,22 tấn/haInđônêxia - 167.785 ha và năng suất bình quân đạt 13,02 tấn/ha; Pakistan - 167.743 ha và năng suất bình quân đạt 9,58 tấn/ha; Bangladesh - 153.088 ha và năng suất bình quân đạt 7,59 tấn/ha. Hiện nay Mêxicô, Philipin, Ấn Độ, Indônêxia và Nam Phi là những nước xuất khẩu xoài nhiều nhất trên thế giới và thị trường nhập khẩu lớn là Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Canada (FAO statistics, 2016). Xoài được xếp hạng là trái cây nhiệt đới chiếm ưu thế với sản lượng 7 toàn cầu chiếm 50% tổng sản lượng trái cây nhiệt đới năm 2019. Ấn Độ là nước có sản lượng xoài lớn nhất thế giới, chiếm 38% tương đương 38 triệu tấn [61].

Năm 2019, Thái Lan vượt qua Mexico trở thành nước xuất khẩu xoài, măng cụt và ổi lớn nhất thế giới. Thái Lan tăng trưởng vượt bậc năm 2019 là do nhu cầu nhập khẩu tăng về các loại măng cụt, xoài và ổi của Trung Quốc với 289.000 tấn, tăng 265% với 2018. Xoài Mexico xuất khẩu tiếp tục tăng do nhu cầu nhập khẩu của Hoa Kỳ, chiếm gần 90% tổng lượng xoài xuất khẩu của Mexico. Đến tháng 9 năm 2019, Mexico đã báo cáo xuất khẩu 350.000 tấn xoài sang Hoa Kỳ, tăng 5% từ năm 2018.

Mexico dự kiến sẽ cung cấp 450.000 tấn xoài, ổi và măng cụt vào thị trường thế giới năm 2019, tăng 4% so năm 2018 và tương đương 24% tổng sản lượng toàn cầu. Peru, nhà cung cấp chính xoài cho Liên minh châu Âu, bị ảnh hưởng bởi các tác động bất lợi của mùa đông kéo dài từ đầu năm 2019 và ước tính sẽ giảm 52% trong năm 2019 [61]. Peru, trước đây đứng thứ hai về xuất khẩu xoài sau Mexico, năm 2019 giảm 8% và rơi xuống vị trí thứ ba trong xếp hạng toàn cầu. Nguồn cung mạnh từ Brazil, được hưởng lợi từ thời tiết thuận lợi trong suốt cả năm, kết quả tăng 32 % xuất khẩu năm 2019, đưa nước này lên vị trí thứ hai trong xuất khẩu xoài.

Khoảng 70% lượng xoài xuất khẩu của Brazil được xuất qua thị trường EU và 20% cho Hoa Kỳ [61]. Sản lượng xuất khẩu xoài toàn thế giới năm 2022 là 2.008 tấn, trong đó châu Á là 863. Tình hình nghiên cứu cây xoài trên thế giới * Yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh của cây xoài.Singh (1960) [106] và một số tác giả khác, cây xoài thích nghi với điều kiện sinh thái: Vị trí địa lý từ 23030/vĩ độ Bắc đến 23030/ vĩ độ Nam; nhiệt độ tối thấp là 1oC - 2oC, tối cao là 500C và thích hợp nhất 240C - 300C; số giờ nắng trong năm trên 2.000 giờ; ẩm độ trung bình của không khí từ 70 - 80%, nếu ẩm độ cao và mưa phùn trong thời kỳ nở hoa sẽ ảnh hưởng 8 lớn đến quá trình thụ phấn thụ tinh của cây xoài; có 2 mùa mưa nắng rõ rệt để thuận lợi cho quá trình phân hóa mầm hoa; lượng mưa hằng năm biến động từ 600 - 4.000mm, tốt nhất là từ 1.500mm; cây xoài không kén đất, chịu được điều kiện pH đất từ 5,0 - 7,0; tầng đất có độ dày trên 2,0m và mạch nước ngầm dưới 1,8m; xoài có thể phát triển ở độ cao 1.000m, tuy nhiên, để đạt năng suất cao nên phát triển xoài ở độ cao thấp hơn 600m vì nếu cao hơn sẽ gặp điều kiện độ ẩm cao sẽ không có lợi cho sinh trưởng, phát triển của cây xoài. * Về giống xoài: Tại Thái Lan các giống xoài được trồng phổ biến với mục đích thương mại là Nam Dok Mai, Nam Dok Mai 04, Nam Dok Mai Si Thong, Maha Chanok, Falan, Chok Anma, Thong Dam, Kiew Sa Very.

Tại Mỹ, các giống được lựa chọn để mở rộng sản xuất tại Floriada là Tommy Atkins, Keitt, Palmer, Van Dyke, Kent, Turpentine và Number 11.000 giống xoài được ghi nhận, trong đó có khoảng 30 giống được dùng để trồng thương mại, bao gồm các giống xoài bản địa là Alphonso, Bangalora, Banganpalli, Bombai, Bombay Green, Dashehari, Fajri, Fernnadin, Himsagar, Kesar, Kishen Bhog, Langra, Mankurad, Mulgoa, Neelum, Chausa, Suvarnarekha, Vanraj, Zardalu và các giống xoài lai Amarapali, Mallika, Arka Aruna, Arka Puneet, Arka Anmol, Arka Neelkiran, Ratna, Sindhu, Au Rumani, Manjeera. Parr (2006) [97], các giống xoài chủ lực được trồng đại trà tại Úc là Banana, Haden, Irwin, Keitt, Kensington Pride, Kent, Palmer (Zillate), R2E2 và Tommy Atkins. * Về mật độ và khoảng cách trồng của cây xoài: Kết quả tổng hợp của S. Tại Puerto Rico và Nam Floria, trong điều kiện cung cấp đầy đủ nước tưới, quản lý dịch hại và tỉa cành hàng năm thì năng suất xoài ở khoảng cách trồng 4m x 6m (475 cây/ha) và 3m x 6,4m (528 cây/ha) đạt từ 20 - 30 tấn/ha.

Tuy nhiên một thử nghiệm dài hạn tại Dashehari cho thấy, sau 12 năm trồng năng suất bình quân hàng năm ở mật độ trồng 2,5m x 3,0m (1.333 cây/ha) đạt 18 tấn/ha/năm và chỉ cao hơn 2 tấn/ha/năm so với mật trồng 12m x 12m (64 cây/ha) đạt 16 tấn/ha. Tương tự, tại phía Đông Transvaal, năng suất tích lũy sau 6 năm trồng của giống xoài Tommy Atkins ở khoảng cách trồng 2m x 9m (550 cây/ha) đạt 85,4 tấn/ha và cao hơn 79% so với khoảng cách trồng 4,5m x 9m (247 cây/ha), nhưng năng suất quả/cây ở khoảng cách 2m x 9m lại thấp hơn 19%/năm so khoảng cách 4,5m x 9m và xu thế lợi nhuận từ năm thứ 6 trở đi ở khoảng cách 4,5m x 9m đạt cao hơn. Tại Ấn Độ, Singh A.K et al (2012) [105] đã tiến hành thử nghiệm ảnh hưởng của phương thức trồng đến năng suất vườn xoài 10 năm tuổi, kết quả cho thấy năng suất cá thể đạt cao nhất (24,14 kg/cây) ở phương thức trồng theo kiểu ô vuông với mật độ là 100 cây/ha và năng suất quần thể đạt cao nhất ở phương thức trồng hàng đôi (4,1 tấn/ha) với mật độ là 222 cây/ha. Par [97], ở những vùng có điều kiện khí hậu nóng ẩm thì mật độ trồng xoài khuyến cáo là cây cách cây 4,5 - 5m và hàng cách hàng 9 - 10m, sau thời gian cây chạm tán tiến hành tỉa bỏ bớt cây trong hàng theo đường chéo góc để duy trì các cây còn lại trong vườn theo hình tam giác, đối với những vùng có điều kiện khí hậu mát mẻ và khả năng sinh trưởng của giống vừa phải thì khoảng cách trồng được khuyến cáo giữa các hàng là 6 - 8m và giữa các cây trong hàng từ 2,5 - 3,5m; sau đó tỉa thưa cây trong hàng khi chạm tán.

10 Kenya là một trong những quốc gia đạt năng suất xoài cao nhất trên thế giới, xoài ở Kenya chủ yếu trồng trên đất cát với khoảng cách trồng phổ biến là 8m x 10m tương đương 125 cây/ha và 10m x 10m tương đương 100 cây/ha. [67] * Về quản lý nước tưới: Ở khu vực Darwin và Katherine của Úc, quản lý nước tưới đối với cây xoài dựa trên điều kiện khí hậu (lượng bốc thoát hơi nước), đất đai và đặc điểm sinh trưởng của cây trồng. Về thời điểm tưới, vườn trồng mới được duy trì tưới thường xuyên (ngoại trừ mùa mưa) với lượng 100 lít/tuần/cây và sử dụng phương thức tưới phun mưa. Đối với vườn xoài kinh doanh: Giai đoạn trước khi ra hoa (từ tháng 4 đến cuối tháng 6), không cần tưới để duy trì độ ẩm đất thấp nhằm hỗ trợ cho việc ra hoa đồng loạt; Giai đoạn ra hoa, đậu quả và quả phát triển (từ tháng 7 đến cuối tháng 10), cần tiến hành tưới nước liên tục kể từ khi trên cây xoài có khoảng 60% nụ hoa đến trước thu hoạch 2 - 3 tuần, phương thức tưới là phun mưa, lượng nước tưới dựa vào mật độ trồng và diện tích che phủ của tán lá trong vườn như trình bày ở Bảng 1.1; Giai đoạn thu hoạch và trước khi ra hoa của vụ sau (từ tháng 10 đến cuối tháng 4), trước khi thu hoạch 2 - 3 tuần không cần tưới nước, sau khi thu hoạch tiến hành cắt tỉa chồi và bón phân, trong thời điểm này cần tiến hành tưới cho cây xoài khi ẩm độ đất quá thấp đặc biệt trên các loại đất có thành phần cơ giới nhẹ [114].

Tương tự, trên cơ sở loại đất, điều kiện khí hậu, giống, mật độ và khoảng cách trồng, yêu cầu nước tưới cho cây xoài ở Pakistan được xác định từ 50 - 400 lít/ngày/cây [116]. Về phương pháp tưới, kết quả thực nghiệm ở Ai Cập của Mattar M. (2007) [75] đã cho thấy phương pháp tưới nhỏ giọt có hiệu suất sử dụng nước và năng suất quả khi thu hoạch cao hơn lần lượt là 70,5% và 12,4% so với phương pháp tưới rãnh. Đối với phương pháp tưới nhỏ giọt, kết quả nghiên cứu liên tục từ năm 2001 - 2003 trên vườn xoài 8 năm tuổi và khoảng cách 11 trồng là 6m x 5m (333 cây/ha) ở Ấn Độ của S.

Sujatha et al., (2006) [110] đã cho thấy, với áp lực nước tưới nhỏ giọt là 0,75Ep năng suất xoài bình quân qua 2 năm đạt 44,9 kg/cây (tương đương 14,9 tấn/ha) và cao hơn so với không tưới cũng như tưới với áp lực nước 0,25 và 0,50 Ep. Yêu cầu nước tưới của cây xoài ở khu vực Darwin và Katherine (lít/cây/tuần) dựa theo diện tích tán che phủ và mật độ cây. Diện tích tán Mật độ trồng (cây/ha) (m2/ha) 80 100 130 140 160 180 200 1.