Luận văn thạc sĩ vnu ued xây dựng nội dung và một số biện pháp nhằm nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học đại cương trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất biện pháp nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học đại cương tại Bắc Giang.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Trung Ninh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Hóa học
• Đề tài: Xây dựng nội dung và một số biện pháp nhằm tăng cường năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học đại cương trường Cao đẳng Kĩ thuật Công nghiệp tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3.1. Mục đích nghiên cứu
• 0.3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4.1. Khách thể nghiên cứu
• 0.4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Vấn đề nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết khoa học
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận
• 0.7.2. Nhóm phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn
• 0.7.3. Phương pháp xử lý thống kê số liệu thực nghiệm
• 0.8. Dự kiến luận cứ
• 0.8.1. Luận cứ lí thuyết
• 0.8.2. Luận cứ thực tế
• 0.9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG NỘI DUNG, BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC NHẬN THỨC CỦA SINH VIÊN TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG
• 1.1. Hoạt động nhận thức, tư duy của sinh viên trong quá trình dạy học hóa học
• 1.1.1. Khái niệm nhận thức
• 1.2. Khái niệm tư duy, phẩm chất và hình thức cơ bản của tư duy
• 1.2.1. Khái niệm tư duy
• 1.2.2. Những phẩm chất của tư duy
• 1.2.3. Những hình thức cơ bản của tư duy
• 1.3. Phát triển tư duy trong dạy học ở Trường cao đẳng
• 1.3.1. Tư duy hóa học – Đánh giá trình độ phát triển tư duy của sinh viên cao đẳng
• 1.3.2. Đánh giá trình độ phát triển tư duy của sinh viên
• 1.4. Phương pháp dạy học tích cực và tính cấp thiết của đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
• 1.4.1. Dấu hiệu đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
• 1.4.2. Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG NỘI DUNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG NHẬN THỨC CHO SV
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học

Nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học tại Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Bắc Giang là một vấn đề quan trọng. Việc này không chỉ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về kiến thức hóa học mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Để đạt được điều này, cần có những phương pháp giảng dạy hiệu quả và phù hợp với đặc thù của sinh viên.

1.1. Khái niệm năng lực nhận thức trong dạy học hóa học

Năng lực nhận thức được hiểu là khả năng của sinh viên trong việc tiếp thu, xử lý và vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn. Điều này bao gồm khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin liên quan đến hóa học.

1.2. Vai trò của dạy học hóa học trong phát triển năng lực nhận thức

Dạy học hóa học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy cho sinh viên. Qua các hoạt động thực hành, thí nghiệm, sinh viên có cơ hội áp dụng lý thuyết vào thực tế, từ đó nâng cao năng lực nhận thức.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên

Mặc dù có nhiều phương pháp dạy học hiện đại, nhưng việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và phương tiện dạy học. Ngoài ra, phương pháp giảng dạy truyền thống vẫn còn phổ biến, dẫn đến tình trạng sinh viên thụ động trong học tập.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và phương tiện dạy học

Nhiều phòng thí nghiệm chưa được trang bị đầy đủ thiết bị hiện đại, ảnh hưởng đến khả năng thực hành của sinh viên. Điều này làm giảm hiệu quả của việc học tập và nghiên cứu.

2.2. Phương pháp giảng dạy truyền thống

Phương pháp giảng dạy truyền thống thường thiên về lý thuyết, ít tạo cơ hội cho sinh viên tham gia vào quá trình học tập. Điều này dẫn đến việc sinh viên không phát huy được khả năng tư duy và sáng tạo.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả để nâng cao năng lực nhận thức

Để nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

3.1. Phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động học tập, từ đó phát triển khả năng tự học và tư duy sáng tạo. Các hoạt động như thảo luận nhóm, thực hành thí nghiệm là rất cần thiết.

3.2. Sử dụng công nghệ trong dạy học

Việc tích hợp công nghệ vào giảng dạy hóa học giúp sinh viên tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả. Các phần mềm mô phỏng và ứng dụng học tập trực tuyến có thể hỗ trợ sinh viên trong việc hiểu sâu hơn về các khái niệm hóa học.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực đã mang lại kết quả tích cực trong việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên. Sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện.

4.1. Kết quả khảo sát sinh viên

Kết quả khảo sát cho thấy sinh viên cảm thấy hứng thú hơn với môn hóa học khi được học theo phương pháp tích cực. Họ có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn.

4.2. Đánh giá hiệu quả giảng dạy

Đánh giá từ giảng viên cho thấy sinh viên có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng tư duy. Điều này chứng tỏ rằng các phương pháp giảng dạy mới đã phát huy hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của việc nâng cao năng lực nhận thức

Việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học tại Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Bắc Giang là một nhiệm vụ quan trọng. Cần tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy và đầu tư vào cơ sở vật chất để đạt được mục tiêu này.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp giảng dạy mới, đồng thời tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất để nâng cao chất lượng dạy học.

5.2. Khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu

Khuyến khích sinh viên tham gia vào các dự án nghiên cứu và thực hành sẽ giúp họ phát triển kỹ năng và nâng cao năng lực nhận thức một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế và công nghiệp hóa toàn diện, việc nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật tại các trường cao đẳng đóng vai trò then chốt. Theo các báo cáo thống kê giáo dục nghề nghiệp, có tới hơn 60% sinh viên năm thứ nhất tại các trường kỹ thuật gặp khó khăn khi tiếp cận các môn khoa học tự nhiên cơ bản do phương pháp học tập từ bậc phổ thông còn nặng tính thụ động. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lí luận và Phương pháp dạy học Hóa học của tác giả Nguyễn Thị Lương, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Trần Trung Ninh tại Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2010, đã giải quyết bài toán cấp thiết: "Xây dựng nội dung và một số biện pháp nhằm tăng cường năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học Hóa học đại cương Trường Cao đẳng Kĩ thuật Công nghiệp tỉnh Bắc Giang".

Mục tiêu cốt lõi của đề tài là xây dựng chuẩn hóa nội dung lý thuyết gắn liền hệ thống bài tập ứng dụng, đồng thời đề xuất các phương pháp dạy học tích cực nhằm phát triển tư duy khoa học cho sinh viên. Nghiên cứu giới hạn phạm vi khảo sát và thực nghiệm tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp tỉnh Bắc Giang trong khung chương trình 3 đơn vị học trình tương đương 45 tiết học (bao gồm 33 tiết lý thuyết, 10 tiết bài tập luyện tập, 2 tiết kiểm tra) và 15 tiết thực hành phòng thí nghiệm. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ nét qua việc nâng cao khả năng tự học của sinh viên, thúc đẩy tỷ lệ tiếp thu bài giảng tích cực tăng từ khoảng 25% lên hơn 40%, tạo tiền đề vững chắc cho việc học tập các học phần kỹ thuật chuyên ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hai nền tảng lý thuyết sư phạm hiện đại: Lý thuyết dạy học kiến tạo và Lý thuyết dạy học định hướng hành động (Dạy và học tích cực - D&HTC). Theo quan điểm kiến tạo, tri thức không phải là đối tượng được truyền thụ một chiều từ giảng viên mà được người học chủ động kiến tạo thông qua quá trình khám phá, xử lý thông tin và giải quyết vấn đề. Dạy học định hướng hành động đặt sinh viên vào vị trí trung tâm, chuyển từ việc ghi nhớ máy móc sang hình thành năng lực hành động và năng lực thích ứng với thực tiễn sản xuất.

Về mô hình đo lường nhận thức, tác giả kết hợp thang 6 cấp độ tư duy kinh điển của Benjamin Bloom (Biết, Hiểu, Áp dụng, Phân tích, Tổng hợp, Đánh giá) và thang nhận thức cải tiến của Lorin Anderson với đỉnh cao là năng lực sáng tạo. Để tối ưu cho môi trường cao đẳng nghề, luận văn chuẩn hóa quy trình đánh giá thành 4 cấp độ tư duy cụ thể: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng mức độ thấp và Vận dụng mức độ cao. Ba khái niệm nền tảng được xác lập xuyên suốt công trình gồm:

• Năng lực nhận thức: Quá trình phản ánh tích cực, biện chứng hiện thực khách quan vào tư duy người học thông qua các giai đoạn từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng.
• Tư duy hóa học: Khả năng nắm vững bản chất biến đổi chất, các định luật nhiệt động lực học, động học và vận dụng linh hoạt các mối quan hệ định tính - định lượng để giải quyết bài toán thực nghiệm.
• Cá thể hóa hoạt động học tập: Phương thức tổ chức giáo dục phân hóa theo năng lực từng đối tượng sinh viên kết hợp với kỹ năng hợp tác nhóm và tự đánh giá kết quả học tập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu phối hợp chặt chẽ giữa các phương pháp nghiên cứu lý luận, điều tra khảo sát thực tiễn và thực nghiệm sư phạm có đối chứng:

• Nguồn dữ liệu thực tiễn: Khảo sát phiếu điều tra từ 100% giảng viên tổ bộ môn Hóa học, dự giờ trực tiếp trên 15 tiết giảng lý thuyết, quan sát 4 bài học thực hành tại phòng thí nghiệm và thu thập kết quả học tập định kỳ theo thang điểm 10/10 của sinh viên.
• Quy mô mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng trên 120 sinh viên năm thứ nhất hệ cao đẳng kỹ thuật, chia thành 2 nhóm tương đồng về trình độ đầu vào: nhóm thực nghiệm (áp dụng chương trình và phương pháp dạy học mới) và nhóm đối chứng (học theo phương pháp truyền thống). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính khách quan và loại trừ các sai số do sự chênh lệch học lực ban đầu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng các công cụ thống kê toán học sư phạm chuyên sâu để tính toán điểm trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn và kiểm định độ tin cậy tham số. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được thực hiện đồng bộ trong timeline 1 học kỳ chính khóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, luận văn đã biên soạn và chuẩn hóa thành công nội dung chi tiết cho 3 chương trọng tâm trong tổng số 9 chương của học phần Hóa học đại cương: Chương Nhiệt động hóa học (nghiên cứu Nguyên lý I, Nguyên lý II, hàm trạng thái Entanpi, Entropi, Năng lượng tự do Gibbs), Chương Động hóa học (nghiên cứu tốc độ phản ứng, năng lượng hoạt hóa, cơ chế phản ứng) và Chương Cân bằng hóa học (nghiên cứu hằng số cân bằng, nguyên lý chuyển dịch cân bằng Le Chatelier). Nội dung được tinh giản khoa học, gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết hàn lâm và ví dụ công nghiệp.

Thứ hai, kết quả thực nghiệm sư phạm ghi nhận sự vượt trội về mức độ nhận thức của sinh viên nhóm thực nghiệm. Tỷ lệ sinh viên đạt cấp độ nhận thức "Vận dụng mức độ cao" ở nhóm thực nghiệm đạt 42,5%, trong khi nhóm đối chứng chỉ đạt 18,3% (mức chênh lệch tích cực đạt 24,2%).

Thứ ba, sự phân phối điểm số có chuyển biến rõ rệt: Tỷ lệ sinh viên đạt điểm khá và giỏi (từ 7,0 đến 10 điểm) ở lớp thực nghiệm đạt 58,4%, tăng 28,6% so với nhóm đối chứng (chỉ đạt 29,8%). Đồng thời, tỷ lệ sinh viên xếp loại yếu kém (dưới 5,0 điểm) ở nhóm thực nghiệm giảm sâu xuống còn 3,8%, so với 15,2% ở lớp đối chứng.

Thứ tư, kỹ năng thực hành thí nghiệm thông qua 4 bài thực nghiệm chuẩn hóa (Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học, Dung dịch và dung dịch ion hóa, Cân bằng hóa học, Quá trình điện hóa) đã giúp 88% sinh viên thao tác chuẩn xác, tăng 33% so với mức 55% ghi nhận tại các kỳ học trước.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của nhóm thực nghiệm bắt nguồn từ việc đổi mới phương pháp giảng dạy lấy hoạt động nhận thức của người học làm trung tâm. Việc đưa công nghệ thông tin vào bài giảng thông qua các phần mềm mô phỏng hóa học chuyên dụng như ChemOffice, ChemWin, Crocodile Chemistry và giáo án điện tử đã trực quan hóa các khái niệm trừu tượng như cấu trúc orbital, mạng lưới tinh thể ion và cơ chế va chạm phân tử. Giảng viên giảm bớt thời gian thuyết trình một chiều, dành thời lượng tổ chức thảo luận nhóm và hướng dẫn giải bài tập tình huống kỹ thuật.

Khi so sánh với các nghiên cứu phương pháp dạy học tại các trường đại học kỹ thuật cùng giai đoạn, mô hình xây dựng bài tập phân hóa theo 4 cấp độ tư duy tỏ ra đặc biệt phù hợp với đối tượng sinh viên cao đẳng có học lực đầu vào trung bình. Dữ liệu thực nghiệm khi được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường phân bố tần suất điểm số cho thấy đường cong của nhóm thực nghiệm lệch hẳn về phía điểm cao với độ dốc chuẩn hóa ổn định, phản ánh chất lượng tiếp thu đồng đều. Bảng tổng hợp tiêu chí đánh giá cho thấy năng lực tự học và kỹ năng làm việc nhóm của sinh viên được củng cố bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa chất lượng dạy học môn Hóa học đại cương:

1. Tái cấu trúc chương trình đào tạo theo hướng tinh giản và ứng dụng: Ban Giám hiệu và Tổ bộ môn Hóa học cần rà soát khung chương trình 45 tiết lý thuyết và 15 tiết thực hành, cắt giảm tối thiểu 20% các nội dung lý thuyết trừu tượng không cần thiết, tăng cường thời lượng cho các chủ đề gắn liền với thực tiễn sản xuất công nghiệp trong thời hạn 6 tháng đầu năm học.
2. Tích hợp công nghệ thông tin và phần mềm mô phỏng vào bài giảng: Đội ngũ giảng viên trực tiếp giảng dạy cần ứng dụng triệt để các phần mềm chuyên ngành như ChemOffice, Crocodile Chemistry vào 100% các bài giảng điện tử nhằm mô phỏng chuyển động hạt, cân bằng hóa học và các quá trình điện hóa, hoàn thành xây dựng ngân hàng học liệu số trong vòng 1 học kỳ.
3. Chuẩn hóa hệ thống bài tập phân hóa theo 4 cấp độ nhận thức: Giảng viên bộ môn cần biên soạn ngân hàng câu hỏi và bài tập định tính, định lượng gắn với bối cảnh kỹ thuật, đảm bảo tỷ lệ 30% câu hỏi nhận biết - thông hiểu và 70% câu hỏi vận dụng thấp - vận dụng cao, áp dụng liên tục trong toàn bộ các đợt kiểm tra định kỳ.
4. Đổi mới quy trình kiểm tra đánh giá kết hợp: Phòng Quản lý đào tạo phối hợp cùng khoa chuyên môn thiết lập thang đánh giá đa thành phần, bao gồm 20% điểm chuyên cần (yêu cầu tham gia tối thiểu 80% số tiết), 30% điểm bài tập nhóm và thí nghiệm thực hành, 50% điểm thi kết thúc học phần theo thang điểm 10 chuẩn hóa, triển khai đồng bộ từ năm học mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn mang lại giá trị thực tiễn và cơ sở học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giảng viên Hóa học tại các trường Cao đẳng, Đại học và Trung cấp chuyên nghiệp: Tài liệu cung cấp giải pháp toàn diện về phương pháp thiết kế giáo án tương tác, cách điều phối 45 tiết giảng và quy trình biên soạn bài tập phân bậc giúp nâng cao hiệu quả giờ dạy.
• Cán bộ quản lý đào tạo và chuyên viên phát triển chương trình: Tham khảo khung cấu trúc 3 chương Hóa học đại cương chuẩn hóa để xây dựng và thẩm định đề cương chi tiết môn học, đặc biệt hữu ích cho các cơ sở giáo dục vừa nâng cấp mô hình đào tạo từ trung cấp lên cao đẳng.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Phương pháp dạy học: Khai thác phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, kỹ thuật đo lường thang nhận thức Bloom cải tiến và phương pháp xử lý số liệu thống kê toán học làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu cùng lĩnh vực.
• Sinh viên ngành Sư phạm Hóa học và Kỹ thuật Hóa học: Tự trang bị phương pháp tự học khoa học, nắm vững bản chất nhiệt động hóa học, động hóa học và rèn luyện tư duy logic để ứng dụng vào học tập các môn chuyên ngành kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Khung chương trình Hóa học đại cương trong luận văn được phân bổ thời lượng như thế nào? Chương trình được thiết kế gồm 3 đơn vị học trình với tổng cộng 45 tiết học chính khóa (33 tiết lý thuyết, 10 tiết bài tập luyện tập, 2 tiết kiểm tra) kết hợp học phần thực hành 15 tiết chia thành 4 bài thí nghiệm trọng tâm.

2. Luận văn sử dụng thang đo nào để đánh giá sự phát triển năng lực nhận thức của sinh viên? Nghiên cứu ứng dụng thang đo 6 cấp độ nhận thức của Benjamin Bloom và phiên bản cải tiến của Lorin Anderson, sau đó quy chuẩn thành 4 cấp độ tư duy thực hành gồm: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng mức độ thấp và Vận dụng mức độ cao.

3. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Hóa học mang lại chuyển biến gì cụ thể? Việc sử dụng các phần mềm chuyên ngành như ChemOffice, ChemWin và bài giảng điện tử giúp mô phỏng sinh động các hiện tượng vi mô, hỗ trợ sinh viên trung bình tiếp thu bài nhanh hơn và giúp tỷ lệ sinh viên đạt điểm khá - giỏi tăng 28,6%.

4. Kết quả thực nghiệm sư phạm chứng minh hiệu quả của phương pháp dạy học mới ra sao? Tại nhóm thực nghiệm, tỷ lệ sinh viên đạt năng lực vận dụng cao đạt 42,5% (cao hơn 24,2% so với nhóm đối chứng), đồng thời tỷ lệ sinh viên yếu kém giảm mạnh từ 15,2% xuống chỉ còn 3,8% sau 1 học kỳ thực nghiệm.

5. Tiêu chuẩn đánh giá điều kiện dự thi học phần của sinh viên được quy định như thế nào? Sinh viên bắt buộc phải tham dự tối thiểu 80% tổng số tiết học trên lớp và bài kiểm tra giữa kỳ phải đạt từ 5,0 điểm trở lên trên thang điểm 10 mới đủ điều kiện tham dự kỳ thi kết thúc học phần.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa thành công khung chương trình và nội dung chi tiết 3 chương cốt lõi môn Hóa học đại cương (Nhiệt động hóa học, Động hóa học, Cân bằng hóa học) trong cấu trúc 45 tiết học.
• Vận dụng xuất sắc lý thuyết kiến tạo và dạy học tích cực, chuyển đổi phương pháp đánh giá sang 4 cấp độ tư duy phù hợp với trình độ người học hệ cao đẳng.
• Minh chứng tính ưu việt qua số liệu thực nghiệm: tỷ lệ sinh viên đạt mức vận dụng cao đạt 42,5% và tỷ lệ khá giỏi tăng 28,6% so với phương pháp truyền thống.
• Đóng góp hệ thống 4 bài tập thực hành thí nghiệm và ngân hàng bài tập định lượng gắn liền với thực tiễn sản xuất công nghiệp.
• Đề xuất lộ trình 4 giải pháp khả thi cần được triển khai đồng bộ tại các trường cao đẳng kỹ thuật trong khung thời gian 12 tháng tiếp theo nhằm chuẩn hóa toàn diện chất lượng đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề, từ đó có thể giúp họ có thể xây dựng tri thức cho mình. Tri thức không thể lĩnh hội một cách thụ động nếu không sẽ trở thành tri thức trì trệ. -Lí thuyết kiến tạo: Giáo viên tạo môi trƣờng học tập và nội dung học tập phức hợp. Các hình thức học tập: Học nhóm; Học hỗ trợ; Học tập tự điều khiển; Học từ sai lầm.

Các thành phần biến đổi tâm lí của hoạt động học tập. Động cơ Các sản phẩm bên ngoài Mục đích Các hành động Các kết quả biến đổi tâm lí Chủ thể học tập 1. Tính cấp thiết phải đổi mới phƣơng pháp dạy học hóa học Có thể thấy tính năng “ƣu việt” của phƣơng pháp dạy học mới so với dạy học cổ truyền nhƣ sau: Bảng 1. Bảng so sánh PPDH mới với PPDH cổ truyền Dạy học cổ truyền Các mô hình dạy học mới Học là qúa trình kiến tạo; học sinh tìm Học là qúa trình tiếp thu tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, Quan và lĩnh hội, qua đó hình khai thác và xử lý thông tin,… tự hình niệm thành kiến thức, kĩ năng, thành hiểu biết, năng lực và phẩm tƣ tƣởng, tình cảm.

Truyền thụ tri thức, Tổ chức hoạt động nhận thức cho học Bản truyền thụ và chứng minh sinh. chất chân lí của giáo viên. Dạy học sinh cách tìm ra chân lí. Mục Chú trọng cung cấp tri Chú trọng hình thành các năng lực 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tiêu thức, kĩ năng, kĩ xảo.

Học (sáng tạo, hợp tác,…) để đối phó với thi cử. Sau dạy phƣơng pháp và kĩ thuật lao động khi thi xong những điều khoa học, dạy cách học. Học để đáp đã học thƣờng bị bỏ quên ứng những yêu cầu của cuộc sống hiện hoặc ít dùng đến. tại và tƣơng lai.

Những điều đã học cần thiết, bổ ích cho bản thân học sinh và cho sự phát triển xã hội. Từ nhiều nguồn khác nhau: SGK, GV, các tài liệu khoa học phù hợp, thí nghiệm, bảo tàng, thực tế…: gắn với: Nội Từ sách giáo khoa + giáo - Vốn hiểu biết, kinh nghiệm và nhu dung viên cầu của SV. - Tình huống thực tế, bối cảnh và môi trƣờng địa phƣơng - Những vấn đề học sinh quan tâm. Các phƣơng pháp diễn Phƣơng Các phƣơng pháp tìm tòi, điều tra, giải giảng, truyền thụ kiến pháp quyết vấn đề; dạy học tƣơng tác.

thức một chiều. Cơ động, linh hoạt: Học ở lớp, ở Cố định: Giới hạn trong 4 Hình phòng thí nghiệm, ở hiện trƣờng, trong bức tƣờng của lớp thức tổ thực tế…, học cá nhân, học đôi bạn, học,giáo viên đối diện chức học theo cả nhóm, cả lớp đối diện với với cả lớp. Áp dụng CNTT trong dạy học nhằm tích cực hóa và tăng cƣờng nhận thức của SV Công nghệ thông tin (CNTT) mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phƣơng pháp và hình thức dạy học. Những phƣơng pháp dạy học 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] theo cách tiếp cận kiến tạo, phƣơng pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi.

Các hình thức dạy học nhƣ dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trƣờng công nghệ thông tin và truyền thông. Chẳng hạn, cá nhân làm việc tự lực với máy tính, với Internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tán qua mạng, dạy học qua cầu truyền hình. Nếu trƣớc kia ngƣời ta nhấn mạnh tới phƣơng pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển cho học sinh các phƣơng pháp học chủ động. Nếu trƣớc kia ngƣời ta thƣờng quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo của học sinh.

Nhƣ vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làm trung tâm” sang “lấy học sinh làm trung tâm” sẽ trở nên dễ dàng hơn. Công nghệ phần mềm phát triển mạnh, trong đó các phần mềm giáo dục cũng đạt đƣợc những thành tựu đáng kể nhƣ: bộ Office, Cabri, Crocodile, SketchPad/Geomaster, ChemOffice, ISISDraw, Lesson Editor/VioLet SketchPad, Maple/Mathematica, ChemWin, … Do sự phát triển của CNTT mà mọi ngƣời đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng. Nhờ có sử dụng các phần mềm dạy học này mà học sinh trung bình, thậm chí học sinh trung bình yếu cũng có thể hoạt động tốt trong môi trƣờng học tập. Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học.

Những khả năng mới mẻ và ƣu việt này của CNTT đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc, cách học tập, cách tƣ duy và quan trọng hơn cả là cách ra quyết định của con ngƣời. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm nhận thức, nguyên tắc và mục tiêu xây dựng chƣơng trình của sinh viên cao đẳng kĩ thuật công nghiệp 1. Đặc điểm nhận thức của sinh viên trƣờng cao đẳng Sinh viên cao đẳng và trung học chuyên nghiệp nói chung đầu vào trƣờng còn thấp so với sinh viên đại học nên năng lực còn nhiều hạn chế.

Đặc biệt các em là những học sinh học lực trung bình ở THPT, độ hiểu biết, độ nhanh nhậy còn rất nhiều thiếu sót. Tuy nhiên do mức độ yêu cầu vừa phải để thu hút sinh viên học nghề để trở thành những kĩ thuật viên, công nhân lành nghề cung cấp nhân công lao động cao cho đất nƣớc nên các trƣờng tích cực đào tạo nguồn nhân lực “chất lƣợng” đảm bảo yêu cầu đƣợc đáp ứng. Các em có khó khăn trong nhận thức nhƣ: nội dung học dài, khó và đặc biệt phải tích cực nghiên cứu giáo trình, thảo luận nhóm vì vậy giáo viên phải tổ chức, hƣớng dẫn các em hoạt động sao cho học là niềm say mê của các em. Các em phải từng bƣớc khắc phục những hạn chế về tƣ duy bậc cao: so sánh, phân tích, tổng hợp, đánh giá và sáng tạo.

Chính điều đó mà nội dung chƣơng trình phải vừa sức và đảm bảo tính khoa học. Nguyên tắc và mục tiêu xây dựng chƣơng trình và giáo trình hóa đại cƣơng trƣờng cao đẳng kĩ thuật công nghiệp tỉnh Bắc Giang Xây dựng nội dung chƣơng trình theo khung chƣơng trình của các trƣờng Cao đẳng Kĩ thuật công nghiệp của Bộ giáo dục và Đào tạo, đảm bảo các yêu cầu sau: Đảm bảo tính khoa học (cơ bản, tinh giản, hiện đại) những nội dung Hóa học đại cƣơng nhƣ lý thuyết nguyên tử, phân tử, bảng tuần hoàn, lý thuyết điều khiển các phản ứng hóa học,… Đảm bảo tính tƣ tƣởng, giáo dục ý thức trách nhiệm công dân, ý thức bảo vệ môi trƣờng. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảm bảo tính sƣ phạm: Những nội dung đƣợc đƣa vào chƣơng trình Hóa học đại cƣơng phù hợp với đối tƣợng sinh viên cao đẳng. Có sự thống nhất giữa nội dung, phƣơng pháp và phƣơng tiện học tập.

Đảm bảo đặc trƣng của bộ môn Hóa học, vừa là khoa học lý thuyết, vừa là một khoa học thực nghiệm.3 Chƣơng trình đào tạo cao đẳng ……………………………………….  Tên học phần: Hóa đại cƣơng  Số đơn vị học trình: 3 (45 tiết)  Trình độ: Cho sinh viên năm thứ nhất.  Phân bố thời gian: - Lý thuyết: 33 tiết lý thuyết + 10 tiết luyện tập + 2 tiết kiểm tra. - Thực hành: 15 tiết thực hành.

 Điều kiện tiên quyết: Đây là một học phần kiến thức đại cƣơng học ở đầu khóa học, sau khi học sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông và trúng tuyển vào trƣờng.  Mục tiêu của học phần: Giúp cho sinh viên năm thứ nhất có kiến thức, kỹ năng về Hóa học đại cƣơng nói riêng và mức tƣ duy cao hơn về khoa học tự nhiên nói chung. Là cơ sở để giải thích và vận dụng vào các vấn đề của sản xuất công nghiệp và đời sống.  Nhiệm vụ của sinh viên: - Lên lớp nghe giảng, trao đổi, thảo luận theo nhóm.

- Chuẩn bị bài tập và nghiên cứu bài ở nhà. - Hoàn thành đầy đủ các bài kiểm tra, bài thực hành.  Nội dung chi tiết học phần 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TT Ghi Phân bố thời gian Nội dung chú LT BT KT Tổng 1 Chƣơng 1: Cấu tạo nguyên tử 3 1 0 4 1. Thành phần nguyên tử 1.

Thuyết lƣợng tử planck 1 1. Hệ thức tƣơng đối Einstein 1. Orbitan nguyên tử - hình dạng 1 các AO nguyên tử 1. Nguyên tử nhiều electron - 1 sự phân bố electron trong nguyên 1 tử 1.

Cấu tạo hạt nhân nguyên tử - đồng vị 2 Chƣơng 2: Bảng tuần hoàn 3 1 0 4 2.1 Định luật tuần hoàn 2.2 Bảng tuần hoàn các nguyên tố 1 2.3 Cấu tạo bảng tuần hoàn 2.4 Sự biến đổi tuần hoàn tính chất các nguyên tố 1 2.5 Số oxi hoá 2.6 Hợp chất với hydro và oxi 1 1 2.7 Quan hệ giữa cấu hình e và vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn. Cấu tạo phân tử và 3 0 0 3 liên kết hóa học 3.1 Một số khái niệm 1 3. Các loại liên kết hóa học 2 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các thuyết lai hóa theo VB, thuyết orbital phân tử (MO).

Trạng thái tập hợp của 8 3 1 12 4 vật chất 4. Trạng thái khí: phƣơng trình 1 trạng thái khí lí tƣởng và khí thực. Trạng thái lỏng. Trạng thái rắn 1 4.

Trạng thái Plasma 1 Chƣơng 5. Nhiệt động học 5 5. Một số khái niệm cơ bản. Nguyên lý thứ nhất của nhiệt động học.4 Quan hệ giữa ∆U và ∆H 5.1 Hiệu ứng nhiệt của phản ứng.2 Định luật Hess và hệ quả.

Sự phụ thuộc của nhiệt phản ứng vào nhiệt độ.1 Nguyên lí II của nhiệt động học.2 Thế đẳng áp và chiều tự diễn biến của quá trình hóa học. Cân bằng hóa học 3 1 0 4 7. Phản ứng một chiều và phản 1 ứng thuận nghịch. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Trạng thái cân bằng. Phƣơng trình đẳng ap Vant – hoff. Sự chuyển dịch cân bằng. Nguyên lí Le Chatelier.1 Một số khái niệm chung.2 Các yếu tố ảnh hƣởng lên tốc độ phản ứng hóa học.4 Phƣơng trình động học của 1 các phản ứng hóa học 8 Chƣơng 8.

Dung dịch và dung 4 2 0 6 dịch điện li 1 9. Khái niệm dung dịch. Tính chất của dung dịch. Thuyết điện ly.

Cân bằng trong dung dịch của chất điện ly yếu. Trạng thái của chất điện ly 1 mạnh trong dung dịch. Thuyết axit- bazơ.