Luận văn thạc sĩ vnu ued xây dựng nội dung và một số biện pháp nhằm nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học đại cương trường cao đẳng kỹ thuật công nghiệp tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ VNU UED đề xuất biện pháp nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học đại cương tại Bắc Giang.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Trung Ninh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Hóa học
• Đề tài: Xây dựng nội dung và một số biện pháp nhằm tăng cường năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học đại cương trường Cao đẳng Kĩ thuật Công nghiệp tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3.1. Mục đích nghiên cứu
• 0.3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4.1. Khách thể nghiên cứu
• 0.4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Vấn đề nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết khoa học
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận
• 0.7.2. Nhóm phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn
• 0.7.3. Phương pháp xử lý thống kê số liệu thực nghiệm
• 0.8. Dự kiến luận cứ
• 0.8.1. Luận cứ lí thuyết
• 0.8.2. Luận cứ thực tế
• 0.9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG NỘI DUNG, BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC NHẬN THỨC CỦA SINH VIÊN TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC ĐẠI CƯƠNG
• 1.1. Hoạt động nhận thức, tư duy của sinh viên trong quá trình dạy học hóa học
• 1.1.1. Khái niệm nhận thức
• 1.2. Khái niệm tư duy, phẩm chất và hình thức cơ bản của tư duy
• 1.2.1. Khái niệm tư duy
• 1.2.2. Những phẩm chất của tư duy
• 1.2.3. Những hình thức cơ bản của tư duy
• 1.3. Phát triển tư duy trong dạy học ở Trường cao đẳng
• 1.3.1. Tư duy hóa học – Đánh giá trình độ phát triển tư duy của sinh viên cao đẳng
• 1.3.2. Đánh giá trình độ phát triển tư duy của sinh viên
• 1.4. Phương pháp dạy học tích cực và tính cấp thiết của đổi mới phương pháp dạy học hiện nay
• 1.4.1. Dấu hiệu đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
• 1.4.2. Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG NỘI DUNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG NHẬN THỨC CHO SV
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học

Nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học tại Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Bắc Giang là một vấn đề quan trọng. Việc này không chỉ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về kiến thức hóa học mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Để đạt được điều này, cần có những phương pháp giảng dạy hiệu quả và phù hợp với đặc thù của sinh viên.

1.1. Khái niệm năng lực nhận thức trong dạy học hóa học

Năng lực nhận thức được hiểu là khả năng của sinh viên trong việc tiếp thu, xử lý và vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn. Điều này bao gồm khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá thông tin liên quan đến hóa học.

1.2. Vai trò của dạy học hóa học trong phát triển năng lực nhận thức

Dạy học hóa học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy cho sinh viên. Qua các hoạt động thực hành, thí nghiệm, sinh viên có cơ hội áp dụng lý thuyết vào thực tế, từ đó nâng cao năng lực nhận thức.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên

Mặc dù có nhiều phương pháp dạy học hiện đại, nhưng việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và phương tiện dạy học. Ngoài ra, phương pháp giảng dạy truyền thống vẫn còn phổ biến, dẫn đến tình trạng sinh viên thụ động trong học tập.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và phương tiện dạy học

Nhiều phòng thí nghiệm chưa được trang bị đầy đủ thiết bị hiện đại, ảnh hưởng đến khả năng thực hành của sinh viên. Điều này làm giảm hiệu quả của việc học tập và nghiên cứu.

2.2. Phương pháp giảng dạy truyền thống

Phương pháp giảng dạy truyền thống thường thiên về lý thuyết, ít tạo cơ hội cho sinh viên tham gia vào quá trình học tập. Điều này dẫn đến việc sinh viên không phát huy được khả năng tư duy và sáng tạo.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả để nâng cao năng lực nhận thức

Để nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện.

3.1. Phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động học tập, từ đó phát triển khả năng tự học và tư duy sáng tạo. Các hoạt động như thảo luận nhóm, thực hành thí nghiệm là rất cần thiết.

3.2. Sử dụng công nghệ trong dạy học

Việc tích hợp công nghệ vào giảng dạy hóa học giúp sinh viên tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả. Các phần mềm mô phỏng và ứng dụng học tập trực tuyến có thể hỗ trợ sinh viên trong việc hiểu sâu hơn về các khái niệm hóa học.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực đã mang lại kết quả tích cực trong việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên. Sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện.

4.1. Kết quả khảo sát sinh viên

Kết quả khảo sát cho thấy sinh viên cảm thấy hứng thú hơn với môn hóa học khi được học theo phương pháp tích cực. Họ có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn.

4.2. Đánh giá hiệu quả giảng dạy

Đánh giá từ giảng viên cho thấy sinh viên có sự tiến bộ rõ rệt trong việc tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng tư duy. Điều này chứng tỏ rằng các phương pháp giảng dạy mới đã phát huy hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của việc nâng cao năng lực nhận thức

Việc nâng cao năng lực nhận thức cho sinh viên trong dạy học hóa học tại Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Bắc Giang là một nhiệm vụ quan trọng. Cần tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy và đầu tư vào cơ sở vật chất để đạt được mục tiêu này.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp giảng dạy mới, đồng thời tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất để nâng cao chất lượng dạy học.

5.2. Khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu

Khuyến khích sinh viên tham gia vào các dự án nghiên cứu và thực hành sẽ giúp họ phát triển kỹ năng và nâng cao năng lực nhận thức một cách hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề, từ đó có thể giúp họ có thể xây dựng tri thức cho mình. Tri thức không thể lĩnh hội một cách thụ động nếu không sẽ trở thành tri thức trì trệ. -Lí thuyết kiến tạo: Giáo viên tạo môi trƣờng học tập và nội dung học tập phức hợp. Các hình thức học tập: Học nhóm; Học hỗ trợ; Học tập tự điều khiển; Học từ sai lầm.

Các thành phần biến đổi tâm lí của hoạt động học tập. Động cơ Các sản phẩm bên ngoài Mục đích Các hành động Các kết quả biến đổi tâm lí Chủ thể học tập 1. Tính cấp thiết phải đổi mới phƣơng pháp dạy học hóa học Có thể thấy tính năng “ƣu việt” của phƣơng pháp dạy học mới so với dạy học cổ truyền nhƣ sau: Bảng 1. Bảng so sánh PPDH mới với PPDH cổ truyền Dạy học cổ truyền Các mô hình dạy học mới Học là qúa trình kiến tạo; học sinh tìm Học là qúa trình tiếp thu tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, Quan và lĩnh hội, qua đó hình khai thác và xử lý thông tin,… tự hình niệm thành kiến thức, kĩ năng, thành hiểu biết, năng lực và phẩm tƣ tƣởng, tình cảm.

Truyền thụ tri thức, Tổ chức hoạt động nhận thức cho học Bản truyền thụ và chứng minh sinh. chất chân lí của giáo viên. Dạy học sinh cách tìm ra chân lí. Mục Chú trọng cung cấp tri Chú trọng hình thành các năng lực 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tiêu thức, kĩ năng, kĩ xảo.

Học (sáng tạo, hợp tác,…) để đối phó với thi cử. Sau dạy phƣơng pháp và kĩ thuật lao động khi thi xong những điều khoa học, dạy cách học. Học để đáp đã học thƣờng bị bỏ quên ứng những yêu cầu của cuộc sống hiện hoặc ít dùng đến. tại và tƣơng lai.

Những điều đã học cần thiết, bổ ích cho bản thân học sinh và cho sự phát triển xã hội. Từ nhiều nguồn khác nhau: SGK, GV, các tài liệu khoa học phù hợp, thí nghiệm, bảo tàng, thực tế…: gắn với: Nội Từ sách giáo khoa + giáo - Vốn hiểu biết, kinh nghiệm và nhu dung viên cầu của SV. - Tình huống thực tế, bối cảnh và môi trƣờng địa phƣơng - Những vấn đề học sinh quan tâm. Các phƣơng pháp diễn Phƣơng Các phƣơng pháp tìm tòi, điều tra, giải giảng, truyền thụ kiến pháp quyết vấn đề; dạy học tƣơng tác.

thức một chiều. Cơ động, linh hoạt: Học ở lớp, ở Cố định: Giới hạn trong 4 Hình phòng thí nghiệm, ở hiện trƣờng, trong bức tƣờng của lớp thức tổ thực tế…, học cá nhân, học đôi bạn, học,giáo viên đối diện chức học theo cả nhóm, cả lớp đối diện với với cả lớp. Áp dụng CNTT trong dạy học nhằm tích cực hóa và tăng cƣờng nhận thức của SV Công nghệ thông tin (CNTT) mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phƣơng pháp và hình thức dạy học. Những phƣơng pháp dạy học 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] theo cách tiếp cận kiến tạo, phƣơng pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi.

Các hình thức dạy học nhƣ dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trƣờng công nghệ thông tin và truyền thông. Chẳng hạn, cá nhân làm việc tự lực với máy tính, với Internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tán qua mạng, dạy học qua cầu truyền hình. Nếu trƣớc kia ngƣời ta nhấn mạnh tới phƣơng pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm là hình thành và phát triển cho học sinh các phƣơng pháp học chủ động. Nếu trƣớc kia ngƣời ta thƣờng quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo của học sinh.

Nhƣ vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làm trung tâm” sang “lấy học sinh làm trung tâm” sẽ trở nên dễ dàng hơn. Công nghệ phần mềm phát triển mạnh, trong đó các phần mềm giáo dục cũng đạt đƣợc những thành tựu đáng kể nhƣ: bộ Office, Cabri, Crocodile, SketchPad/Geomaster, ChemOffice, ISISDraw, Lesson Editor/VioLet SketchPad, Maple/Mathematica, ChemWin, … Do sự phát triển của CNTT mà mọi ngƣời đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng. Nhờ có sử dụng các phần mềm dạy học này mà học sinh trung bình, thậm chí học sinh trung bình yếu cũng có thể hoạt động tốt trong môi trƣờng học tập. Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học.

Những khả năng mới mẻ và ƣu việt này của CNTT đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc, cách học tập, cách tƣ duy và quan trọng hơn cả là cách ra quyết định của con ngƣời. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm nhận thức, nguyên tắc và mục tiêu xây dựng chƣơng trình của sinh viên cao đẳng kĩ thuật công nghiệp 1. Đặc điểm nhận thức của sinh viên trƣờng cao đẳng Sinh viên cao đẳng và trung học chuyên nghiệp nói chung đầu vào trƣờng còn thấp so với sinh viên đại học nên năng lực còn nhiều hạn chế.

Đặc biệt các em là những học sinh học lực trung bình ở THPT, độ hiểu biết, độ nhanh nhậy còn rất nhiều thiếu sót. Tuy nhiên do mức độ yêu cầu vừa phải để thu hút sinh viên học nghề để trở thành những kĩ thuật viên, công nhân lành nghề cung cấp nhân công lao động cao cho đất nƣớc nên các trƣờng tích cực đào tạo nguồn nhân lực “chất lƣợng” đảm bảo yêu cầu đƣợc đáp ứng. Các em có khó khăn trong nhận thức nhƣ: nội dung học dài, khó và đặc biệt phải tích cực nghiên cứu giáo trình, thảo luận nhóm vì vậy giáo viên phải tổ chức, hƣớng dẫn các em hoạt động sao cho học là niềm say mê của các em. Các em phải từng bƣớc khắc phục những hạn chế về tƣ duy bậc cao: so sánh, phân tích, tổng hợp, đánh giá và sáng tạo.

Chính điều đó mà nội dung chƣơng trình phải vừa sức và đảm bảo tính khoa học. Nguyên tắc và mục tiêu xây dựng chƣơng trình và giáo trình hóa đại cƣơng trƣờng cao đẳng kĩ thuật công nghiệp tỉnh Bắc Giang Xây dựng nội dung chƣơng trình theo khung chƣơng trình của các trƣờng Cao đẳng Kĩ thuật công nghiệp của Bộ giáo dục và Đào tạo, đảm bảo các yêu cầu sau: Đảm bảo tính khoa học (cơ bản, tinh giản, hiện đại) những nội dung Hóa học đại cƣơng nhƣ lý thuyết nguyên tử, phân tử, bảng tuần hoàn, lý thuyết điều khiển các phản ứng hóa học,… Đảm bảo tính tƣ tƣởng, giáo dục ý thức trách nhiệm công dân, ý thức bảo vệ môi trƣờng. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đảm bảo tính sƣ phạm: Những nội dung đƣợc đƣa vào chƣơng trình Hóa học đại cƣơng phù hợp với đối tƣợng sinh viên cao đẳng. Có sự thống nhất giữa nội dung, phƣơng pháp và phƣơng tiện học tập.

Đảm bảo đặc trƣng của bộ môn Hóa học, vừa là khoa học lý thuyết, vừa là một khoa học thực nghiệm.3 Chƣơng trình đào tạo cao đẳng ……………………………………….  Tên học phần: Hóa đại cƣơng  Số đơn vị học trình: 3 (45 tiết)  Trình độ: Cho sinh viên năm thứ nhất.  Phân bố thời gian: - Lý thuyết: 33 tiết lý thuyết + 10 tiết luyện tập + 2 tiết kiểm tra. - Thực hành: 15 tiết thực hành.

 Điều kiện tiên quyết: Đây là một học phần kiến thức đại cƣơng học ở đầu khóa học, sau khi học sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông và trúng tuyển vào trƣờng.  Mục tiêu của học phần: Giúp cho sinh viên năm thứ nhất có kiến thức, kỹ năng về Hóa học đại cƣơng nói riêng và mức tƣ duy cao hơn về khoa học tự nhiên nói chung. Là cơ sở để giải thích và vận dụng vào các vấn đề của sản xuất công nghiệp và đời sống.  Nhiệm vụ của sinh viên: - Lên lớp nghe giảng, trao đổi, thảo luận theo nhóm.

- Chuẩn bị bài tập và nghiên cứu bài ở nhà. - Hoàn thành đầy đủ các bài kiểm tra, bài thực hành.  Nội dung chi tiết học phần 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TT Ghi Phân bố thời gian Nội dung chú LT BT KT Tổng 1 Chƣơng 1: Cấu tạo nguyên tử 3 1 0 4 1. Thành phần nguyên tử 1.

Thuyết lƣợng tử planck 1 1. Hệ thức tƣơng đối Einstein 1. Orbitan nguyên tử - hình dạng 1 các AO nguyên tử 1. Nguyên tử nhiều electron - 1 sự phân bố electron trong nguyên 1 tử 1.

Cấu tạo hạt nhân nguyên tử - đồng vị 2 Chƣơng 2: Bảng tuần hoàn 3 1 0 4 2.1 Định luật tuần hoàn 2.2 Bảng tuần hoàn các nguyên tố 1 2.3 Cấu tạo bảng tuần hoàn 2.4 Sự biến đổi tuần hoàn tính chất các nguyên tố 1 2.5 Số oxi hoá 2.6 Hợp chất với hydro và oxi 1 1 2.7 Quan hệ giữa cấu hình e và vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn. Cấu tạo phân tử và 3 0 0 3 liên kết hóa học 3.1 Một số khái niệm 1 3. Các loại liên kết hóa học 2 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các thuyết lai hóa theo VB, thuyết orbital phân tử (MO).

Trạng thái tập hợp của 8 3 1 12 4 vật chất 4. Trạng thái khí: phƣơng trình 1 trạng thái khí lí tƣởng và khí thực. Trạng thái lỏng. Trạng thái rắn 1 4.

Trạng thái Plasma 1 Chƣơng 5. Nhiệt động học 5 5. Một số khái niệm cơ bản. Nguyên lý thứ nhất của nhiệt động học.4 Quan hệ giữa ∆U và ∆H 5.1 Hiệu ứng nhiệt của phản ứng.2 Định luật Hess và hệ quả.

Sự phụ thuộc của nhiệt phản ứng vào nhiệt độ.1 Nguyên lí II của nhiệt động học.2 Thế đẳng áp và chiều tự diễn biến của quá trình hóa học. Cân bằng hóa học 3 1 0 4 7. Phản ứng một chiều và phản 1 ứng thuận nghịch. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Trạng thái cân bằng. Phƣơng trình đẳng ap Vant – hoff. Sự chuyển dịch cân bằng. Nguyên lí Le Chatelier.1 Một số khái niệm chung.2 Các yếu tố ảnh hƣởng lên tốc độ phản ứng hóa học.4 Phƣơng trình động học của 1 các phản ứng hóa học 8 Chƣơng 8.

Dung dịch và dung 4 2 0 6 dịch điện li 1 9. Khái niệm dung dịch. Tính chất của dung dịch. Thuyết điện ly.

Cân bằng trong dung dịch của chất điện ly yếu. Trạng thái của chất điện ly 1 mạnh trong dung dịch. Thuyết axit- bazơ.