Chương 1: Lý luận chung về năng lực cạnh tranh của NHTM - Chương 2: Thực trạng về hoạt động và năng lực cạnh tranh của NH TMCP xăng dầu Petrolimex trong giai đoạn 2008 - 2010 - Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của PGB tới năm 2020 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái quát về NHTM và các hoạt động của NHTM 1. Khái niệm ngân hàng thương mại NHTM là loại ngân hàng giao dịch trực tiếp với các công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân, bằng cách nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm, rồi sử dụng số vốn đó để cho vay, chiết khấu, cung cấp các phương tiện thanh toán và cung ứng dịch vụ ngân hàng cho các đối tượng nói trên. Có thể nói NHTM là một định chế tài chính trung gian quan trọng trong nền kinh tế thị trường.
Thông qua định chế tài chính trung gian này mà các nguồn tiền nhàn rỗi trong xã hội sẽ được huy động tối ưu và sử dụng một cách hiệu quả để phát triển kinh tế xã hội. Các nghiệp vụ chủ yếu của ngân hàng thương mại 1. Nghiệp vụ tạo vốn Nghiệp vụ tạo vốn hay còn gọi là nghiệp vụ huy động vốn được coi là hoạt động cơ bản, có tính chất sống còn đối với tất cả các NHTM. Bởi vì thông qua hoạt động này mà các nguồn vốn chủ yếu của ngân hàng được tạo lập.
Nguồn vốn trong NHTM có nhiều loại khác nhau, được hình thành theo nhiều phương thức khác nhau, có đặc điểm và biện pháp quản lý khác nhau. Cụ thể, nguồn vốn trong NHTM bao gồm các loại sau: 1. Vốn tự có Vốn tự có là nguồn vốn ban đầu được ghi vào vốn điều lệ của ngân hàng khi ngân hàng được thành lập. Thông thường, vốn tự có của các NHTM chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn kinh doanh của ngân hàng (thường chiếm khoảng từ 5% đến 10%).
Về phương diện pháp lý, vốn tự có chính là số vốn tối thiểu mà Nhà nước quy định ngân hàng phải có để được cấp phép hoạt động. Theo Nghị định 10/2011/NĐ – CP ngày 26/1/2011, mức vốn pháp định áp dụng cho các NHTM đến năm 2011 là 3. Nguồn vốn tự có của các ngân hàng có tính ổn định cao, và không ngừng gia tăng trong suốt quá trình phát triển của ngân hàng. Đây chính là yếu tố tài chính quan trọng, quyết định quy mô hoạt động của NHTM đồng thời khẳng định năng lực tài chính cũng như xác định các tỷ lệ an toàn trong hoạt động kinh doanh của các NHTM.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vốn huy động Đây là nguồn vốn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn, và là nguồn vốn duy trì hoạt động kinh doanh của các NHTM. Đó chính là các tài sản bằng tiền của các tổ chức, cá nhân do ngân hàng huy động được, tạm thời quản lý và có trách nhiệm hoàn trả. Đây là nguồn vốn không ổn định, đòi hỏi các NHTM phải luôn duy trì một “dự trữ thanh khoản” an toàn để đáp ứng nhu cầu rút vốn của khách hàng.
Nguồn vốn huy động của các NHTM gồm nhiều loại khác nhau, bao gồm: tiền gửi không kỳ hạn của các cá nhân, tổ chức; tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn; tiền phát hành kỳ phiếu, trái phiếu và các khoản tiền gửi khác. Vốn đi vay Vốn đi vay là nguồn vốn có được thông qua việc thực hiện các nghiệp vụ vay nợ nhằm bổ sung nguồn vốn, đảm bảo duy trì hoạt động một cách bình thường. Nguồn vốn này bao gồm vốn đi vay NHNN thông qua các biện pháp chiết khấu, tái chiết khấu chứng từ có giá, và vốn đi vay từ các NHTM và tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng. Vốn khác Ngoài các nguồn vốn kể trên, NHTM còn có các nguồn vốn khác có được thông qua việc tiếp nhận nguồn tài trợ của Chính phủ, hoặc của các tổ chức tài chính tiền tệ, tổ chức đoàn thể theo chương trình dự án phát triển kinh tế xã hội… Đồng thời, phải kể đến các nguồn vốn được bổ sung trong quá trình hoạt động nghiệp vụ của NHTM, như: các khoản phải trả, các khoản ký quỹ,… 1.
Nghiệp vụ sử dụng vốn Nghiệp vụ sử dụng vốn là việc các NHTM sử dụng nguồn vốn tự có và nguồn vốn huy động được để kinh doanh, cung cấp vốn cho nền kinh tế vận động và phát triển. Nghiệp vụ sử dụng vốn của NHTM chủ yếu xoay quanh các hình thức sau: 1. Nghiệp vụ tín dụng Đây là hoạt động cơ bản của mọi NHTM, nhằm đưa nguồn vốn tiếp cận đến các khu vực có nhu cầu về vốn trong nền kinh tế, thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế thông qua nhiều hình thức khác nhau, như: cho vay, bảo lãnh, chiết khấu… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiệp vụ dịch vụ thanh toán Đây là một hoạt động quan trọng, góp phần làm giảm lượng tiền mặt lưu hành trong nền kinh tế, nhờ đó mà các hoạt động thanh toán của toàn bộ nền kinh tế được diễn ra thông suốt, thuận lợi và có tính an toàn cao.
Hoạt động này bao gồm: thực hiện các dịch vụ thanh toán trong và ngoài nước thông qua tài khoản ngân hàng, dịch vụ thu – chi hộ, kiểm đếm, phân loại, bảo quản vận chuyển tiền… 1. Nghiệp vụ đầu tư Bên cạnh đó, nguồn vốn của các NHTM còn được sử dụng để đầu tư trên thị trường nhằm tìm kiếm lợi nhuận và nâng cao vị thế của ngân hàng thông qua các hoạt động góp vốn, mua cổ phần, liên doanh… 1. Nghiệp vụ trung gian khác Một số hoạt động khác của Ngân hàng nhằm tận dụng có hiệu quả các nguồn vốn được huy động để mang lại lợi nhuận, như: - Kinh doanh ngoại tệ, vàng, bạc, đá quý - Thực hiện các nghiệp vụ ủy thác - Cung ứng các dịch vụ khác: dịch vụ thẻ, tư vấn tài chính,… 1. Cơ cấu tổ chức, chức năng và vai trò của ngân hàng thương mại 1.
Cơ cấu tổ chức của NHTM Theo Nghị định 59/2009/NĐ-CP ngày 16/7/2009 về tổ chức và hoạt động của NHTM quy định mỗi NHTM phải có trụ sở chính. Cơ cấu tổ chức tại các trụ sở do ngân hàng tự quyết định. Các ngân hàng được phép mở Sở giao dịch, chi nhánh, được thành lập các đơn vị sự nghiệp, các công ty trực thuộc hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm,… Theo đó, cơ cấu tổ chức quản lý của các NHTM cổ phần, NHTM cổ phần do Nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ bao gồm: Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng Giám đốc và bộ máy giúp việc. Đối với các NHTM 100% vốn Nhà nước, NHTM liên doanh hoặc NHTM 100% vốn nước ngoài thì cơ cấu tổ chức quản lý bao gồm: Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng giám đốc và bộ máy giúp việc.
Trong đó: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 - Hội đồng quản trị: phải có tối thiểu 3 thành viên và tối đa không quá 11 thành viên, và có nhiệm kỳ 5 năm. - Ban kiểm soát: có tối thiểu 3 thành viên, với nhiệm kỳ 5 năm, có chức năng giám sát hoạt động ngân hàng, thực hiện kiểm tra, kiểm toán nội bộ ngân hàng. - Tổng giám đốc và bộ máy giúp việc: Tổng giám đốc do Hội đồng quản trị bổ nhiệm, là người vận hành bộ máy giúp việc để điều khiển hoạt động kinh doanh hàng ngày của ngân hàng, chịu trách nhiệm trước Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát về kết quả kinh doanh của ngân hàng, cũng như chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính tuân thủ quy định pháp luật trong quá trình hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Hình 1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức NHTM HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ Ban điều hành Ban kiểm soát Các Phòng Phòng Kế Tín Thanh Kinh Kế công Tổ ngân toán dụng toán doanh hoạch ty trực chức quỹ tài vụ và quốc ngoại Pháp thuộc Hành Vi kinh tế tệ - chế chánh tính doanh vàng Sở Giao Chi Chi Chi Chi Sở Giao dịch nhánh nhánh nhánh nhánh dịch Phòng Phòng Phòng Phòng Phòng Phòng giao giao giao giao giao giao dịch dịch dịch dịch dịch dịch LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Chức năng của NHTM Trong điều kiện nền kinh tế thị trường và sự phát triển của hệ thống ngân hàng, các NHTM thực hiện 3 chức năng chủ yếu sau: 1. Trung gian tín dụng Hình 2: Sơ đồ chức năng trung gian tín dụng của NHTM Công ty Công ty Thu nhận Cấp Ngân Xí nghiệp Xí nghiệp hàng tiền gửi, tiết kiệm tín Tổ chức kinh tế Tổ chức kinh tế thương mại dụng Hộ gia đình Phát hành kỳ Cá nhân Cá nhân phiếu, trái phiếu Trung gian tín dụng là chức năng quan trọng và cơ bản thể hiện bản chất và nhiệm vụ của NHTM. Thực hiện chức năng này, NHTM đóng vai trò người trung gian luân chuyển nguồn vốn tiền tệ nhàn rỗi từ nơi thừa vốn sang nơi thiếu vốn theo nguyên tắc “hoàn trả”. Trung gian thanh toán Hình 3: Sơ đồ chức năng trung gian thanh toán của NHTM Người thụ hưởng Người trả tiền Lệnh Giấy Ngân Người bán Người mua hàng trả tiển báo thương (Cty, XN, tổ chức (Cty, XN, tổ chức kinh tế, cá Qua tài khoản mại Có kinh tế, cá nhân) nhân) Khi NHTM ra đời và đi vào hoạt động trong nền kinh tế, thì dần dần các khoản giao dịch thanh toán giữa các tổ chức, cá nhân đều được chuyển từ hình thức thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt sang thanh toán gián tiếp thông qua hệ thống ngân hàng.
Chức năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 19 này cho phép giảm bớt lượng tiền mặt trong lưu thông, góp phần giảm bớt chi phí cho xã hội về việc in ấn, vận chuyển, bảo quản tiền tệ, đồng thời làm tăng tính thanh khoản, mở rộng phạm vi thanh toán, thúc đẩy kinh tế phát triển ra ngoài phạm vi quốc gia, lãnh thổ. Bên cạnh đó, thông qua chức năng này, các giao dịch thanh toán sẽ được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo sự an toàn, tiện lợi trong hoạt động thanh toán, giảm thiểu rủi ro cho khách hàng. Cung ứng dịch vụ ngân hàng Trong quá trình hoạt động, ngân hàng bên cạnh việc thực hiện 2 chức năng chính là trung gian tín dụng và trung gian tài chính, ngân hàng còn cung cấp cho khách hàng các dịch vụ có liên quan nhằm làm tăng doanh thu cũng như hỗ trợ một cách tích cực cho hoạt động của ngân hàng, như: dịch vụ ngân quỹ, kiều hối, dịch vụ ủy thác, tư vấn,… 1.