Luận văn nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Chuyên khảo phân tích Luận văn nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh bắc ninh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Thị Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 8. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 8.1. Mục tiêu chung
• 8.2. Mục tiêu cụ thể
• 9. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9.1. Phạm vi về đối tượng nghiên cứu
• 9.2. Phạm vi về nội dung
• 9.3. Phạm vi về thời gian
• 9.4. Phạm vi về không gian
• 10. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC HOẶC THỰC TIỄN
• 11. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 11.1. Một số khái niệm
• 11.2. Khái niệm về cạnh tranh
• 11.3. Khái niệm về năng lực cạnh tranh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Cạnh Tranh DNNVV Tại Bắc Ninh

Bắc Ninh, một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại đây đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DNNVV trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo đánh giá của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam nói chung và Bắc Ninh nói riêng còn ở mức thấp so với thế giới, đặc biệt là DNNVV. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp cần có những chiến lược và giải pháp phù hợp để vượt qua thách thức và tận dụng cơ hội.

1.1. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế Bắc Ninh

Các DNNVV đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước tại Bắc Ninh. Theo tài liệu nghiên cứu, DNNVV đóng góp 40% GDP cả nước. Sự phát triển của DNNVV cũng góp phần vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực sản xuất và cạnh tranh của tỉnh. Các DNNVV hoạt động trên nhiều lĩnh vực, từ sản xuất công nghiệp, xây dựng đến thương mại, dịch vụ, tạo nên sự đa dạng và linh hoạt cho nền kinh tế.

1.2. Thực trạng năng lực cạnh tranh của DNNVV Bắc Ninh

Mặc dù có vai trò quan trọng, năng lực cạnh tranh của DNNVV tại Bắc Ninh vẫn còn nhiều hạn chế. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn về vốn, công nghệ, nguồn nhân lực và khả năng tiếp cận thị trường. Sản phẩm và dịch vụ của DNNVV chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường, thiếu tính cạnh tranh và khả năng tạo dựng thương hiệu. Theo nghiên cứu, các DNNVV trên địa bàn có năng lực cạnh tranh ở mức “trung bình” so với các DNNVV trong phạm vi cả nước.

II. Thách Thức Của DNNVV Bắc Ninh Trong Nâng Cao Cạnh Tranh

Các DNNVV tại Bắc Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh. Những thách thức này bao gồm hạn chế về nguồn vốn, công nghệ lạc hậu, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, khó khăn trong tiếp cận thị trường và sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Theo Nguyễn Thị Oanh, điểm yếu lớn nhất của các DNNVV chính là quy mô nhỏ, vốn ít, trang thiết bị kỹ thuật và công nghệ sản xuất lạc hậu nên chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường.

2.1. Hạn chế về nguồn vốn và khả năng tiếp cận tín dụng

Nguồn vốn là một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với sự phát triển của DNNVV. Tuy nhiên, các DNNVV tại Bắc Ninh thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay từ các tổ chức tín dụng do thiếu tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng không tốt và thủ tục vay vốn phức tạp. Tình hình nguồn vốn của các DNNVV tỉnh Bắc Ninh còn hạn chế, vốn chủ sở hữu thấp.

2.2. Công nghệ lạc hậu và thiếu đổi mới sáng tạo

Công nghệ lạc hậu là một rào cản lớn đối với năng lực cạnh tranh của DNNVV. Các doanh nghiệp thường sử dụng công nghệ cũ, thiết bị lạc hậu, dẫn đến năng suất thấp, chất lượng sản phẩm không ổn định và khó đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc đổi mới công nghệ và áp dụng các giải pháp sáng tạo còn hạn chế do thiếu nguồn lực và kiến thức.

2.3. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, các DNNVV tại Bắc Ninh đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có kỹ năng, kinh nghiệm và trình độ chuyên môn. Trình độ quản lý và kỹ năng nghiệp vụ chuyên môn, trình độ tin học của lực lượng lao động thấp. Đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề và kỹ sư có trình độ bậc cao còn rất ít.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh DNNVV Bắc Ninh

Để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DNNVV tại Bắc Ninh, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các yếu tố then chốt như nguồn vốn, công nghệ, nguồn nhân lực, thị trường và quản trị doanh nghiệp. Các giải pháp này cần được triển khai một cách hiệu quả và phù hợp với đặc điểm của từng doanh nghiệp và ngành nghề.

3.1. Tăng cường hỗ trợ tài chính cho DNNVV

Nhà nước và các tổ chức tín dụng cần có các chính sách và giải pháp hỗ trợ tài chính cho DNNVV, như giảm lãi suất vay, tăng hạn mức tín dụng, đơn giản hóa thủ tục vay vốn và tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi. Cần có các chương trình bảo lãnh tín dụng để giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng khi cho DNNVV vay vốn.

3.2. Thúc đẩy đổi mới công nghệ và chuyển đổi số

Cần có các chính sách khuyến khích DNNVV đầu tư vào đổi mới công nghệ, áp dụng các giải pháp chuyển đổi số và nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D). Hỗ trợ DNNVV tiếp cận các nguồn thông tin về công nghệ mới, các chương trình đào tạo về công nghệ và các dịch vụ tư vấn về chuyển đổi số.

3.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực cho DNNVV, tập trung vào các kỹ năng quản lý, kỹ thuật và nghiệp vụ chuyên môn. Khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào các chương trình đào tạo nghề, nâng cao trình độ cho người lao động và thu hút lao động có trình độ cao.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển DNNVV Tại Bắc Ninh Hiện Nay

Tỉnh Bắc Ninh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển DNNVV, nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, khuyến khích đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp. Các chính sách này tập trung vào các lĩnh vực như hỗ trợ tài chính, đào tạo nguồn nhân lực, xúc tiến thương mại, cải cách thủ tục hành chính và phát triển hạ tầng.

4.1. Các chính sách ưu đãi về thuế và phí

Tỉnh Bắc Ninh áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế và phí cho DNNVV, như giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất và các loại phí khác. Các chính sách này giúp giảm chi phí hoạt động cho doanh nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp tái đầu tư và mở rộng sản xuất.

4.2. Hỗ trợ xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường

Tỉnh Bắc Ninh tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, như hội chợ, triển lãm, diễn đàn doanh nghiệp và các chương trình kết nối cung cầu. Hỗ trợ DNNVV tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại trong và ngoài nước, giúp doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường.

4.3. Cải cách thủ tục hành chính và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi

Tỉnh Bắc Ninh đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục liên quan đến đăng ký kinh doanh, đầu tư, thuế và hải quan. Xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và cạnh tranh, tạo điều kiện cho DNNVV phát triển.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Thành Công Của DNNVV Bắc Ninh

Nghiên cứu các mô hình thành công của DNNVV tại Bắc Ninh cho thấy, các doanh nghiệp này đã áp dụng các chiến lược và giải pháp hiệu quả để nâng cao năng lực cạnh tranh, như đầu tư vào công nghệ mới, xây dựng thương hiệu mạnh, phát triển sản phẩm độc đáo và tạo dựng mối quan hệ tốt với khách hàng và đối tác.

5.1. Case study Doanh nghiệp A Đổi mới công nghệ tăng năng suất

Doanh nghiệp A, một DNNVV hoạt động trong lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, đã đầu tư vào công nghệ mới, tự động hóa quy trình sản xuất và áp dụng các giải pháp quản lý chất lượng tiên tiến. Nhờ đó, doanh nghiệp đã tăng năng suất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.2. Case study Doanh nghiệp B Xây dựng thương hiệu mở rộng thị trường

Doanh nghiệp B, một DNNVV hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, đã xây dựng thương hiệu mạnh, phát triển sản phẩm độc đáo và tạo dựng mối quan hệ tốt với khách hàng và đối tác. Doanh nghiệp đã mở rộng thị trường ra các tỉnh thành khác và xuất khẩu sản phẩm sang các nước trong khu vực.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Năng Lực Cạnh Tranh DNNVV Bắc Ninh

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DNNVV tại Bắc Ninh là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực của cả doanh nghiệp, nhà nước và các tổ chức hỗ trợ. Với những chính sách và giải pháp phù hợp, các DNNVV tại Bắc Ninh có thể vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội và đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển kinh tế của tỉnh.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính

Các giải pháp chính để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DNNVV tại Bắc Ninh bao gồm tăng cường hỗ trợ tài chính, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hỗ trợ xúc tiến thương mại và cải cách thủ tục hành chính.

6.2. Triển vọng phát triển của DNNVV Bắc Ninh

Với những lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng và chính sách hỗ trợ, các DNNVV tại Bắc Ninh có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Các doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt cơ hội, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh để phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm hơn 95% trong tổng số khoảng 500.000 doanh nghiệp đang hoạt động và đóng góp tới 40% GDP cả nước. Tại tỉnh Bắc Ninh – địa bàn thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với quy mô dân số năm 2015 đạt 1.114.000 người, trong đó lực lượng lao động trong độ tuổi 15-60 chiếm khoảng 66% – các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã có những bước phát triển nhanh chóng về số lượng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương. Tuy nhiên, trước bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, năng lực cạnh tranh của khối doanh nghiệp này bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh phần lớn có quy mô siêu nhỏ và nhỏ, thiếu hụt nguồn vốn đầu tư, trang thiết bị công nghệ lạc hậu và năng lực quản trị chưa đáp ứng yêu cầu thị trường. Mục tiêu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng sức cạnh tranh, nhận diện các nhân tố cản trở và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi không gian tỉnh Bắc Ninh, sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp và sơ cấp giai đoạn 2013-2015, định hướng giải pháp cho giai đoạn 2016-2020. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động từ 10% đến 15%/năm, tối ưu hóa chi phí sản xuất và mở rộng thị phần bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hệ thống lý thuyết kinh tế học và quản trị chiến lược hiện đại để xây dựng khung phân tích:

• Lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter với mô hình Kim cương gồm 4 yếu tố cấu thành: điều kiện các yếu tố sản xuất, điều kiện nhu cầu, các ngành công nghiệp hỗ trợ - liên quan, cùng chiến lược, cơ cấu và mức độ cạnh tranh nội ngành; kết hợp mô hình 5 tác lực cạnh tranh nhằm đánh giá áp lực từ khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ tiềm ẩn, sản phẩm thay thế và đối thủ hiện tại.
• Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo và lý thuyết kinh tế theo quy mô dựa trên hàm sản xuất mở rộng, minh chứng mối quan hệ giữa việc mở rộng quy mô vốn và giảm chi phí sản xuất trung bình dài hạn.
• Hệ thống 4 khái niệm nền tảng: Cạnh tranh thị trường, Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, Chiến lược khác biệt hóa sản phẩm và Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo tiêu chuẩn phân loại tại Nghị định số 56/2009/NĐ-CP (quy mô vốn dưới 20 tỷ đến 100 tỷ đồng, số lao động từ 10 đến 300 người tùy từng khu vực kinh tế).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp từ Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh, Sở Kế hoạch và Đầu tư giai đoạn 2013-2015 với dữ liệu sơ cấp điều tra thực tế. Mẫu khảo sát bao gồm 120 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên đại diện cho 3 nhóm ngành: Công nghiệp - Xây dựng, Thương mại - Dịch vụ và Nông - Lâm - Thủy sản. Phương pháp chọn mẫu này đảm bảo tính khách quan và phản ánh sát thực cấu trúc kinh tế của tỉnh.

Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng, phương pháp tham vấn chuyên gia và đặc biệt là công cụ Ma trận đánh giá các yếu tố nội bộ kết hợp Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài. Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép lượng hóa chính xác các điểm mạnh, điểm yếu bên trong cũng như thời cơ và thách thức từ môi trường vĩ mô. Toàn bộ quá trình nghiên cứu và xử lý số liệu được triển khai từ tháng 1/2015 đến tháng 4/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng và khảo sát thực chứng cho thấy năng lực cạnh tranh tổng thể của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh năm 2015 chỉ ở mức trung bình so với mặt bằng chung cả nước, cụ thể:

• Năng lực tài chính và quy mô vốn rất hạn chế: Khoảng 70% doanh nghiệp khảo sát có quy mô vốn hoạt động dưới 10 tỷ đồng. Tỷ lệ vốn tự có thấp khiến trên 65% doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận các nguồn tín dụng trung và dài hạn từ hệ thống ngân hàng thương mại.
• Trình độ công nghệ và trang thiết bị lạc hậu: Hơn 60% máy móc, dây chuyền sản xuất có xuất xứ công nghệ cũ, lạc hậu từ 2 đến 4 thế hệ so với tiêu chuẩn quốc tế. Tỷ lệ giá trị hao mòn lũy kế của tài sản cố định tại các đơn vị sản xuất vượt mức 50%, làm giảm hiệu suất khai thác nguyên vật liệu.
• Năng lực quản trị và liên kết chuỗi giá trị yếu kém: Trên 75% chủ doanh nghiệp và cán bộ quản lý chưa qua các khóa đào tạo bài bản về quản trị kinh doanh hiện đại; hơn 80% doanh nghiệp chưa xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu chuyên nghiệp, kênh phân phối chủ yếu mang tính tự phát và quan hệ lỏng lẻo.
• Kết quả điểm số ma trận tổng hợp: Điểm ma trận đánh giá nội bộ chỉ đạt mức trung bình khoảng 2,45 trên thang điểm 4,0; trong khi điểm ma trận đánh giá bên ngoài đạt 2,55 điểm, cho thấy khả năng phản ứng của doanh nghiệp trước các biến động thị trường còn khá thụ động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ việc phần lớn doanh nghiệp chuyển đổi từ mô hình kinh tế hộ gia đình hoặc tổ hợp tác nhỏ lẻ, thiếu tích lũy tư bản dài hạn. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt mặt bằng sản xuất kinh doanh nghiêm trọng tại địa phương (khi diện tích đất đai công nghiệp ưu tiên cho các tập đoàn lớn) cùng với biến động chi phí nguyên vật liệu đầu vào đã tạo áp lực chi phí rất lớn.

So sánh với các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng trên cùng địa bàn, doanh nghiệp nhỏ và vừa nội địa có năng suất lao động thấp hơn từ 3 đến 4 lần và giá trị gia tăng trên một đơn vị sản phẩm rất khiêm tốn. Dù vậy, khối doanh nghiệp này vẫn duy trì được lợi thế cạnh tranh về tính linh hoạt, chi phí nhân công hợp lý từ lực lượng lao động trẻ tại chỗ và sự thích ứng nhanh với các phân khúc thị trường truyền thống. Các dữ liệu này được trực quan hóa qua biểu đồ so sánh cơ cấu vốn, bảng phân tích ma trận định vị chiến lược, giúp làm rõ khoảng cách năng lực cạnh tranh giữa các thành phần kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tạo bước đột phá về năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2016-2020, hệ thống giải pháp đồng bộ được đề xuất như sau:

• Tái cấu trúc nguồn vốn và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính: Doanh nghiệp cần chủ động minh bạch hóa báo cáo tài chính, lập phương án kinh doanh khả thi để tiếp cận Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận vốn vay chính thức lên mức 55% đến 60%, giảm chi phí sử dụng vốn từ 1,5% đến 2%/năm. Thời gian thực hiện từ 2016 đến 2018, chủ thể thực hiện là Ban Giám đốc doanh nghiệp phối hợp cùng các tổ chức tín dụng.
• Đẩy mạnh đổi mới công nghệ và chuẩn hóa quy trình: Hằng năm, doanh nghiệp cần trích lập từ 10% đến 15% lợi nhuận sau thuế để đầu tư chiều sâu, từng bước thay thế các dây chuyền lạc hậu. Mục tiêu nâng tỷ lệ thiết bị tiên tiến lên trên 45%, giảm tỷ lệ tiêu hao nguyên vật liệu từ 8% đến 10%. Thời gian thực hiện từ 2016 đến 2020 do Bộ phận Kỹ thuật và Điều hành sản xuất phụ trách.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và quản trị chiến lược: Tổ chức các chương trình đào tạo kỹ năng quản trị hiện đại, phân tích tài chính và kế toán quản trị cho 100% cán bộ điều hành; đào tạo nâng cao tay nghề kỹ thuật cho trên 80% lao động trực tiếp. Mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng năng suất lao động từ 10% đến 12%/năm. Thời gian thực hiện liên tục từ 2016 đến 2020 do Phòng Nhân sự phối hợp các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp.
• Xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh phân phối: Thực hiện đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa, ứng dụng công nghệ thông tin vào xúc tiến thương mại và chủ động liên kết cung ứng sản phẩm phụ trợ cho các doanh nghiệp FDI. Mục tiêu mở rộng thị phần tiêu thụ tăng từ 15% đến 20%. Thời gian thực hiện từ 2017 đến 2020 do Bộ phận Marketing đảm nhiệm.
• Hoàn thiện môi trường hỗ trợ từ chính quyền tỉnh Bắc Ninh: Ủy ban nhân dân tỉnh cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, quy hoạch các cụm công nghiệp tập trung với cơ chế ưu đãi giá thuê đất từ 20% đến 30% cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời cung cấp thông tin thị trường công khai, minh bạch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chủ doanh nghiệp và cán bộ quản lý điều hành doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tài liệu cung cấp phương pháp tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu qua ma trận nội bộ - bên ngoài, hỗ trợ xây dựng chiến lược kinh doanh và lộ trình đổi mới công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế của từng đơn vị.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh có thể sử dụng các số liệu thực chứng để xây dựng quy hoạch phát triển công nghiệp hỗ trợ, hoàn thiện cơ chế tín dụng và chính sách phân bổ đất đai cho doanh nghiệp.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh: Công trình là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị về phương pháp luận nghiên cứu, kỹ năng thu thập số liệu điều tra thực địa và cách thức ứng dụng các lý thuyết kinh tế vào giải quyết bài toán năng lực cạnh tranh địa phương.
• Các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính trung gian: Giúp các chuyên viên thẩm định tín dụng nắm bắt sâu sắc thực trạng dòng tiền, năng lực tài sản và mức độ rủi ro hoạt động của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ đó thiết kế các gói sản phẩm tài chính và bảo lãnh phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm nghẽn lớn nhất kìm hãm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh là gì?
  Theo số liệu khảo sát, điểm nghẽn nghiêm trọng nhất là quy mô vốn nhỏ và công nghệ lạc hậu. Khoảng 70% doanh nghiệp có mức vốn dưới 10 tỷ đồng và hơn 60% thiết bị lạc hậu từ 2 đến 4 thế hệ, khiến năng suất lao động thấp và giá thành sản phẩm khó cạnh tranh.

• Doanh nghiệp FDI tác động thế nào đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa địa phương?
  Khối FDI tạo sức ép cạnh tranh gay gắt về thu hút lao động kỹ thuật nhưng mở ra cơ hội tham gia chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, do năng lực kỹ thuật và quản trị của doanh nghiệp địa phương còn yếu, tỷ lệ tham gia làm nhà cung ứng cấp 1 hoặc cấp 2 cho FDI hiện chỉ đạt dưới mức 15%.

• Vai trò của ma trận đánh giá các yếu tố nội bộ và bên ngoài trong luận văn là gì?
  Hai ma trận này giúp lượng hóa khách quan thực trạng năng lực của doanh nghiệp trên thang điểm từ 1,0 đến 4,0. Luận văn ghi nhận điểm nội bộ đạt 2,45 và bên ngoài đạt 2,55, phản ánh phản ứng của doanh nghiệp Bắc Ninh trước cơ hội và nguy cơ thị trường chỉ ở mức trung bình.

• Giải pháp nào giúp giải quyết triệt để tình trạng thiếu mặt bằng sản xuất kinh doanh?
  Doanh nghiệp cần liên kết thành lập các hợp tác xã công nghiệp hoặc đăng ký vào các cụm công nghiệp tập trung. Luận văn khuyến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh dành tối thiểu 20% đến 30% quỹ đất cụm công nghiệp với giá ưu đãi để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa ổn định sản xuất.

• Vì sao phát triển thương hiệu là nhiệm vụ cấp bách giai đoạn 2016-2020?
  Thực tế trên 80% doanh nghiệp chưa có thương hiệu riêng, chủ yếu gia công nên biên lợi nhuận rất mỏng. Đầu tư chuẩn hóa thương hiệu và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ giúp nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm từ 15% đến 25% và tạo dựng uy tín bền vững trên thị trường.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết về năng lực cạnh tranh, kết hợp hài hòa mô hình Kim cương của Michael Porter và lý thuyết kinh tế theo quy mô để luận giải thực tiễn.
• Đánh giá xác thực thực trạng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2013-2015 ở mức trung bình thông qua hệ thống dữ liệu khảo sát 120 doanh nghiệp.
• Chỉ rõ các hạn chế cốt lõi về quy mô vốn, công nghệ sản xuất, chất lượng lao động và năng lực quản trị chiến lược làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp chiến lược khả thi gắn liền với các chỉ số mục tiêu định lượng và phân kỳ thực hiện rõ ràng cho giai đoạn 2016-2020.
• Cung cấp các khuyến nghị chính sách thiết thực đối với cơ quan quản lý nhà nước nhằm tháo gỡ rào cản về vốn, mặt bằng và cơ chế hỗ trợ kỹ thuật cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Trong thời gian từ 6 đến 12 tháng tới, các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần khẩn trương rà soát lại nguồn lực nội tại và xây dựng kế hoạch tái cấu trúc toàn diện. Quý bạn đọc, nhà nghiên cứu và các nhà quản trị hãy chủ động khai thác các kết quả phân tích cùng giải pháp từ công trình nghiên cứu này để áp dụng vào thực tiễn quản trị, tạo đòn bẩy vững chắc cho sự tăng trưởng vượt bậc của doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ OANH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.02 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 25 tháng 05 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Oanh ii LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Nguyễn Quốc Chỉnh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn quản trị, Khoa kế toán – quản trị kinh doanh - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức các doanh nghiệp đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 25 tháng 05 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Oanh iii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii Mục lục.

iv Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn.

ixi Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu. Phạm vi về đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi về nội dung. Phạm vi về không gian:. Cơ sở lý luận và thực tiễn. Một số khái niệm.

Lý thuyết về năng lực cạnh tranh. Các yếu tố cấu thành và nhân tố ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp .2 Cơ sở thực tiễn. Kinh nghiệm về nâng cao năng lực cạnh tranh của các DNNVV tại một số nước trên thế giới. Năng lực cạnh tranh của DNNVV trong nước.

Một số bài học kinh nghiệm rút ra để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Các công trình nghiên cứu có liên quan. Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu. Địa bàn nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội đến năng lực cạnh tranh của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Phương pháp nghiên cứu.

Thu thập và sử lý số liệu .2 Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp phân tích. Phương pháp chuyên gia. Kết quả và thảo luận.

Tình hình phát triển các dnnvv trên địa bàn tỉnh bắc ninh. Thực trạng số lượng doanh nghiệp. Thực trạng lao động trong các doanh nghiệp. Thực trạng vốn của các DN.

Sự đóng góp của DNNVV đối với sự phát triển kinh tế của tỉnh. Thực trạng năng lực cạnh tranh của các dnnvv tỉnh bắc ninh. Thực trạng năng lực cạnh tranh về các nguồn lực. Tiến trình cạnh tranh.

Các kết quả cạnh tranh. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các DNNVV tỉnh Bắc Ninh. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của dnnvv tỉnh bắc ninh. Cơ sở khoa học.

Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các DNNVV tỉnh Bắc Ninh .89 Phần V: Kết luận và kiến nghị. Đối với Nhà nước. Đối với tỉnh Bắc Ninh .99 Tài liệu tham khảo. 107 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CN-XD: Công nghiệp-xây dựng Công ty TNHH: Công ty trách nhiệm hữu hạn DN: Doanh nghiệp DNNN: Doanh nghiệp nhà nước DNNVV: Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNTN: Doanh nghiệp tư nhân DT: Doanh thu DTT: Doanh thu thuần EFE: External Factor Evaluation IFE: Internal Factor Evaluation N-L-TS Nông-lâm-thủy sản NLCT: Năng lực cạnh tranh NVL: Nguyên vật liệu NSLĐ: Năng suất lao động TMDV: Thương mại dịch vụ VĐT: Vốn đầu tư vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bảng tổng hợp các nhân tố môi trường. Dân số tỉnh Bắc Ninh năm 2015 theo độ tuổi, giới tính và địa lý. Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài. Ma trận các yếu tố bên trong.

Số lượng doanh nghiệp và DNNVV theo thành phần kinh tế tỉnh Bắc Ninh (2013 – 2015). Lao động trong DNNVV tỉnh Bắc Ninh (2013 – 2015). Vốn của các doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh. Đóng góp của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (2013 – 2015).

Thu nhập của lao động trong DNNVV tỉnh Bắc Ninh (2013 – 2015). Một số chỉ tiêu cơ bản của DNNVV (2013 – 2015). DNNVV tỉnh Bắc Ninh theo quy mô vốn (2013 – 2015). Vốn DNNVV theo loại hình doanh nghiệp của tỉnh năm 2015.

Tình hình nguồn vốn của các DNNVV tỉnh Bắc Ninh. Lao động DNNVV Bắc Ninh theo loại hình DN năm 2015. Doanh thu và thu nhập bình quân cho 1 lao động năm 2015. Trình độ học vấn của chủ DNNVV.

Tình hình đầu tư tài sản cố định của các DNNVV tỉnh Bắc Ninh. Đầu tư vào TSCĐ của các DNNVV của tỉnh năm 2015. Xuất xứ công nghệ của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Mức độ tiên tiến hiện đại của dây chuyền thiết bị.

Ý kiến của DN về tính đồng bộ công nghệ, thiết bị. Tỷ lệ giá trị còn lại của thiết bị trong các DNNVV. Tình hình chi phi NVL. Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong (IFE).

Tình hình tăng trưởng thị phần của DNNVV. Tỷ lệ đa dạng và đổi mới sản phẩm của các DNNVV. Đánh giá về chính sách giá sản phẩm của doanh nghiệp. Kết quả sản xuất kinh doanh của DNNVV.

Hiệu suất sử dụng lao động và chỉ số quay vòng vốn. Tình hình đất đai của các DN điều tra. Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài (EFE). 87 viii DANH MỤC HÌNH Sơ đồ 2.

Mô hình kim cương .2: Quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Mô hình 5 tác lực của Micheal Porter. Cơ cấu số DNNVV theo loại hình DN năm 2015. Lao động DNNVV phân theo số năm kinh nghiệm.

Đánh giá dịch vụ chăm sóc khách hàng của các doanh nghiệp. Nhu cầu bổ sung nguồn vốn. 85 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh Học viên: Nguyễn Thị Oanh Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.10 Giáo viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh 1.

Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng năng lực cạnh tranh của các DNNVV tỉnh Bắc Ninh đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới 2. Phương pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh và phương pháp chuyên gia để so sánh và đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 3. Kết quả nghiên cứu - Nghiên cứu thực trạng NLCT của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cho thấy các DNNVV trên địa bàn có năng lực cạnh tranh ở mức “trung bình” so với các DNNVV trong phạm vi cả nước. Các DNNVV trên địa bàn có lợi thế cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực, giá cả cũng như chất lượng của những hàng hóa truyền thống… - Các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh không có lợi thế cạnh tranh cả về chất lượng và giá cả, việc tạo lập thương hiệu cho sản phẩm và doanh nghiệp bị xem nhẹ, chưa thực sự coi thương hiệu là tài sản của doanh nghiệp.

Khâu đa dạng và phát triển sản phẩm mới còn gặp nhiều khó khăn. Công tác nghiên cứu thị trương yếu, hệ thống kênh phân phối hình thành một cách lỏng lẻo, quan hệ giữa các tác nhân trong kênh phân phối không chặt chẽ, trong khi đó hoạt động quảng cáo và xúc tiến thương mại ít được quan tâm hoặc tổ chức thiếu chuyên nghiệp. Năng lực tài chính còn hạn chế, vốn chủ sở hữu thấp; công nghệ sản xuất chưa theo kịp mặt bằng chung thế giới, việc đổi mới quy trình còn ít và chậm; năng lực quản trị của chủ DN và đội ngũ quản lý còn yếu kém, thiếu kiến thức về quản trị kinh doanh và điều hành doanh nghiệp; - Các nhân tố bên ngoài chủ yếu ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh: tình trạng thiếu đất trong sản xuất kinh doanh và thị trường vốn cho các DNNVV còn khó khăn. Kết luận chủ yếu Kết quả nghiên cứu cho thấy năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bắc Ninh trong năm 2015 là trung bình.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có khả năng cạnh tranh cao hơn so với các doanh nghiệp còn lại. Giá cả, chất lượng sản phẩm, năng lực kỹ thuật và quy mô kinh tế là các vấn đề chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV tỉnh Bắc Ninh. xi THESIS ABSTRACT Project title: Improving the competitiveness of small and medium-sized enterprises in the province of Bac Ninh Students: Nguyen Thi Oanh Major in business administration Code: 60.

Nguyen Quoc Chinh 1. Objectives of the study On the basis of a baseline study of the competitiveness of small and medium-sized enterprises in Bac Ninh province proposed solutions to improve the competitiveness of small and medium-sized enterprises in Bac Ninh province in the near future 2.