Luận văn thạc sĩ ueb nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ ở việt nam trong điều kiện gia nhập wto

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ tại Việt Nam trong bối cảnh gia nhập WTO.

• Tác giả: Phạm Ngọc Dũng
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Văn Long
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ ở Việt Nam trong điều kiện gia nhập WTO
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP BÁN LẺ VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN GIA NHẬP WTO
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 1.1.2. Khái niệm về năng lực cạnh tranh và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 1.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 1.2. Những yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ trong điều kiện gia nhập WTO
• 1.2.1. Các nhân tố ngoài doanh nghiệp
• 1.2.2. Các nhân tố trong nội bộ doanh nghiệp
• 1.3. Vị trí, vai trò của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ đối với sự phát triển kinh tế
• 1.3.1. Đóng góp vào kết quả hoạt động kinh tế và góp phần làm tăng GDP
• 1.3.2. Tạo việc làm cho người lao động, góp phần làm giảm tỷ lệ thất nghiệp
• 1.3.3. Thu hút các nguồn lực sẵn có trong dân
• 1.3.4. Làm cho nền kinh tế phát triển hiệu quả và ổn định hơn
• 1.3.5. Nâng cao thu nhập của dân cư, góp phần xoá đói giảm nghèo, thực hiện công bằng xã hội
• 1.3.6. Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.3.7. Tăng cường các mối quan hệ kinh tế
• 1.3.8. Là cơ sở hình thành cho các doanh nghiệp lớn
• 1.4. Những cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO liên quan đến doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP BÁN LẺ VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN GIA NHẬP WTO
• 2.1. Quá trình phát triển của các doanh nghiệp phân phối bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.1.1. Giai đoạn từ 2006 trở về trước
• 2.1.2. Giai đoạn từ 2007 tới nay
• 2.2. Thực trạng chung của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 2.3. Thực trạng, tình hình năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.3.1. Tình hình sử dụng lao động trong các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.3.2. Tình hình vốn, tài sản CSVCKT và trang thiết bị chủ yếu tại các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.3.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.3.4. Phương thức kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.3.5. Ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng dịch vụ tại các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.3.6. Về chính sách chất lượng cho sản phẩm, cho thương hiệu của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.3.7. Quảng cáo; tiếp thị mua bán và dịch vụ hậu mãi
• 2.3.8. Xây dựng văn hoá doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 2.4. Thành tựu và những vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ ở Việt Nam
• 2.5. Những vấn đề đặt ra
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP BÁN LẺ VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN GIA NHẬP WTO
• 3.1. Bối cảnh kinh tế trong và ngoài nước tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 3.1.1. Bối cảnh kinh tế ngoài nước
• 3.1.2. Bối cảnh kinh tế trong nước
• 3.2. Quan điểm, định hướng phát triển doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 3.3. Phương hướng phát triển của các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ ở Việt Nam trong thời gian tới
• 3.4. Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ
• 3.4.1. Giải pháp tác động đến các nhân tố nâng cao năng lực cạnh tranh
• 3.4.2. Giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh
• 3.4.3. Các giải pháp khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp bán lẻ nhỏ ở Việt Nam

Nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp bán lẻ nhỏ ở Việt Nam là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, đặc biệt là sau khi gia nhập WTO. Các doanh nghiệp này cần phải cải thiện khả năng cạnh tranh để tồn tại và phát triển trong môi trường kinh doanh ngày càng khốc liệt. Việc hiểu rõ về thị trường Việt Nam và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh là rất quan trọng.

1.1. Khái niệm doanh nghiệp bán lẻ và năng lực cạnh tranh

Doanh nghiệp bán lẻ nhỏ là những đơn vị có quy mô nhỏ, thường có số lao động dưới 300 người. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được đánh giá qua nhiều tiêu chí như chất lượng sản phẩm, dịch vụ khách hàng và khả năng quản lý. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp doanh nghiệp xác định được vị trí của mình trên thị trường.

1.2. Tầm quan trọng của năng lực cạnh tranh trong bối cảnh WTO

Gia nhập WTO mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức lớn cho doanh nghiệp bán lẻ nhỏ. Năng lực cạnh tranh không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn mở ra cơ hội phát triển ra thị trường quốc tế. Do đó, việc nâng cao năng lực cạnh tranh là một yêu cầu bắt buộc.

II. Những thách thức đối với doanh nghiệp bán lẻ nhỏ ở Việt Nam

Doanh nghiệp bán lẻ nhỏ ở Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Các yếu tố như sự cạnh tranh từ doanh nghiệp nước ngoài, thay đổi trong hành vi tiêu dùng của khách hàng và áp lực từ các chính sách thương mại quốc tế đang tạo ra nhiều khó khăn cho họ.

2.1. Cạnh tranh từ doanh nghiệp nước ngoài

Sự gia nhập của các doanh nghiệp nước ngoài với tiềm lực tài chính mạnh mẽ đã tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp bán lẻ nhỏ. Họ cần phải tìm ra những chiến lược phù hợp để cạnh tranh hiệu quả.

2.2. Thay đổi trong hành vi tiêu dùng

Khách hàng ngày càng có nhiều lựa chọn và yêu cầu cao hơn về chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Doanh nghiệp bán lẻ nhỏ cần phải nắm bắt xu hướng này để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp bán lẻ nhỏ

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp bán lẻ nhỏ cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả kinh doanh mà còn tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp.

3.1. Cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ

Chất lượng sản phẩm và dịch vụ là yếu tố quyết định đến sự hài lòng của khách hàng. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao chất lượng phục vụ.

3.2. Tăng cường quản lý chuỗi cung ứng

Quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh. Việc tối ưu hóa quy trình cung ứng sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng công nghệ thông tin trong doanh nghiệp bán lẻ nhỏ

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp bán lẻ nhỏ. Việc áp dụng công nghệ không chỉ giúp cải thiện quy trình kinh doanh mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

4.1. Sử dụng phần mềm quản lý bán hàng

Phần mềm quản lý bán hàng giúp doanh nghiệp theo dõi doanh thu, tồn kho và quản lý khách hàng hiệu quả hơn. Điều này giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác.

4.2. Tích hợp thương mại điện tử

Thương mại điện tử đang trở thành xu hướng tất yếu. Doanh nghiệp bán lẻ nhỏ cần tích hợp các kênh bán hàng trực tuyến để mở rộng thị trường và tiếp cận khách hàng dễ dàng hơn.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho doanh nghiệp bán lẻ nhỏ

Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp bán lẻ nhỏ ở Việt Nam là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Các doanh nghiệp cần phải chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường và tìm kiếm những cơ hội mới để phát triển.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn chú trọng đến trách nhiệm xã hội và môi trường.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết

Hợp tác với các doanh nghiệp khác và các tổ chức hỗ trợ sẽ giúp doanh nghiệp bán lẻ nhỏ nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bán lẻ Việt Nam giai đoạn hội nhập chứng kiến sự chuyển biến sâu sắc khi các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ đóng góp từ 25% đến 28% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP), đồng thời tạo ra khoảng 49% việc làm phi nông nghiệp tại khu vực nông thôn và thu hút 25% đến 26% tổng lực lượng lao động cả nước. Tuy nhiên, sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 11/01/2007 và mở cửa hoàn toàn thị trường cho các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài từ ngày 01/01/2009, các đơn vị nội địa phải đối mặt với sức ép cạnh tranh khốc liệt. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự yếu thế về quy mô vốn, hạ tầng kỹ thuật và tính chuyên nghiệp của các nhà phân phối trong nước, khi có tới 55% doanh nghiệp sở hữu quy mô vốn dưới 100 triệu đồng và kênh bán lẻ truyền thống vẫn chiếm tới 84% thị phần.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao sức cạnh tranh trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại thị trường bán lẻ Việt Nam với trọng tâm là các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh cùng các vùng phụ cận. Phạm vi thời gian nghiên cứu bao quát số liệu thực chứng từ năm 2000 đến năm 2010. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi đưa ra các giải pháp thúc đẩy mức tăng trưởng doanh số bán lẻ đạt trên 20%/năm và hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu ngành thương mại hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter nhằm phân tích cấu trúc ngành bán lẻ, bao gồm áp lực từ nhà cung cấp, khách hàng, đối thủ tiềm ẩn, sản phẩm thay thế và cường độ cạnh tranh nội bộ ngành. Bên cạnh đó, mô hình chuỗi giá trị của Michael Porter được sử dụng để bóc tách các hoạt động sơ cấp như logistics đầu vào, marketing, bán hàng và các hoạt động hỗ trợ như phát triển công nghệ, quản trị nhân sự nhằm xác định nguồn gốc tạo ra giá trị gia tăng vượt trội.

Khái niệm doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ được xác định căn cứ theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ, quy định các cơ sở sản xuất kinh doanh có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình không quá 300 người. Khái niệm năng lực cạnh tranh được định nghĩa là khả năng duy trì thực lực và lợi thế so sánh của doanh nghiệp nhằm thỏa mãn tối ưu nhu cầu của khách hàng mục tiêu để tối đa hóa lợi nhuận. Các chỉ tiêu đánh giá định lượng then chốt gồm có: chỉ tiêu thị phần, doanh thu thuần, tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Bộ Công thương, Tổng cục Thống kê, các báo cáo chuyên ngành của OECD và dữ liệu sơ cấp từ cuộc khảo sát thực nghiệm do Viện Nghiên cứu Thương mại thực hiện. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 617 doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ, trong đó có 450 doanh nghiệp hoàn thành phiếu khảo sát chi tiết với đầy đủ dữ liệu định lượng về tài chính, lao động và cơ sở vật chất. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo 11 nhóm ngành hàng kinh doanh chủ lực (như kinh doanh tổng hợp, điện máy, dệt may, lương thực thực phẩm, xăng dầu, vật tư nông nghiệp) và theo khu vực địa lý đại diện cho thị trường thành thị và nông thôn.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh đối chứng, phân tích định tính và định lượng là nhằm bộc lộ chính xác bức tranh thực trạng, lượng hóa các điểm nghẽn nội tại của doanh nghiệp bán lẻ trong mốc thời gian từ năm 2000 đến năm 2010. Cách tiếp cận duy vật biện chứng giúp luận văn xem xét năng lực cạnh tranh trong mối liên hệ hữu cơ với các cam kết mở cửa thị trường theo lộ trình WTO.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra rằng năng lực tài chính của các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ ở mức rất thấp. Giá trị tài sản bình quân của các doanh nghiệp được khảo sát chỉ đạt 11,17 tỷ đồng và tổng nguồn vốn bình quân đạt 12 tỷ đồng. Đáng lưu ý, có tới 55% nhà phân phối nội địa hoạt động với quy mô vốn dưới 100 triệu đồng, 31% có vốn dưới 500 triệu đồng và chỉ 14% đạt quy mô trên 100 tỷ đồng. Doanh nghiệp kinh doanh đồ nội thất có quy mô vốn bình quân cao nhất đạt 43,5 tỷ đồng, trong khi ngành phân bón và vật tư nông nghiệp chỉ đạt 2,54 tỷ đồng.

Phát hiện thứ hai phản ánh chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều bất cập. Lao động bình quân tại mỗi doanh nghiệp là 21 người, nhưng tỷ lệ nhân sự có trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên chỉ chiếm 33%. Tỷ lệ lao động có trình độ ở các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đạt 39%, cao hơn mức trung bình chung nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu vận hành chuỗi bán lẻ hiện đại.

Phát hiện thứ ba cho thấy hạ tầng mặt bằng và kho bãi chưa đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật. Có tới 56% doanh nghiệp phải thuê mặt bằng kinh doanh (tỷ lệ này tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh vượt mức 70%) với diện tích bán lẻ bình quân chỉ đạt 518 m2/doanh nghiệp. Chỉ 53,3% doanh nghiệp (240 trên tổng số 450 đơn vị) có hệ thống kho bảo quản, trong đó tỷ lệ kho đạt chuẩn kỹ thuật chỉ đạt 66,5%.

Phát hiện thứ tư chỉ ra mức độ ứng dụng công nghệ và liên kết chuỗi còn rất yếu kém. Hơn 60% đơn vị kinh doanh chưa ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bán hàng, khoảng 20% mới xây dựng trang web ở mức độ sơ khai và chỉ có 24% doanh nghiệp trang bị xe vận tải chuyên dùng phục vụ logistics (bình quân 3 xe/doanh nghiệp).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ việc phần lớn doanh nghiệp bán lẻ phát triển tự phát từ kinh doanh hộ gia đình nhỏ lẻ, mang nặng tư duy đại lý thương mại thời bao cấp. Khó khăn về mặt bằng kinh doanh được thể hiện rõ nét qua biểu đồ khảo sát, khi có 16% doanh nghiệp đánh giá thiếu mặt bằng và 2,6% đánh giá rất thiếu mặt bằng tại các khu vực nội đô, khiến chi phí thuê địa điểm bị đẩy lên cao. Bảng thống kê cơ sở vật chất cũng phản ánh sự chênh lệch lớn giữa các ngành hàng, khi các ngành vật tư nông nghiệp có tỷ lệ kho đạt chuẩn chỉ đạt 45,4%, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường.

So với các tập đoàn phân phối đa quốc gia như Metro Cash & Carry, Big C hay Parkson – những đơn vị chiếm hơn 60% lượng hàng hóa lưu thông qua kênh hiện đại dù số lượng điểm bán chỉ dưới 10% – doanh nghiệp nội địa hoàn toàn lép vế về năng lực đàm phán giá mua và hệ thống logistics. Thói quen mua sắm qua kênh truyền thống chiếm 85% là lợi thế tạm thời nhưng cũng là rào cản khiến các đơn vị nội địa chậm đổi mới công nghệ quản lý chuỗi cung ứng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc nguồn vốn và mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng thương mại. Hành động cụ thể: Ngân hàng Nhà nước phối hợp cùng Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam thiết lập Quỹ bảo lãnh tín dụng dành riêng cho doanh nghiệp bán lẻ, cho phép thế chấp bằng dòng tiền và quyền thuê điểm bán. Mục tiêu: Nâng tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận vốn vay chính thức lên 65%, tăng nguồn vốn lưu động bình quân lên 18 tỷ đồng/doanh nghiệp trong giai đoạn 2011 - 2015.

Thứ hai, chuẩn hóa và nâng cấp hạ tầng kho bãi, mặt bằng kinh doanh. Hành động cụ thể: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phối hợp Bộ Công thương quy hoạch quỹ đất thương mại tại các vùng ven đô và xây dựng các trung tâm logistics dùng chung. Mục tiêu: Đạt 80% hệ thống kho bảo quản đạt chuẩn kỹ thuật, nâng diện tích kinh doanh bình quân lên 700 m2/điểm bán trước năm 2014.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số và tối ưu hóa quản trị kênh phân phối. Hành động cụ thể: Ban điều hành các doanh nghiệp bán lẻ đầu tư triển khai phần mềm quản lý bán hàng POS, quản trị kho ERP và xây dựng website thương mại điện tử tích hợp. Mục tiêu: Nâng tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ thông tin từ 40% lên 80%, với 60% đơn vị vận hành mô hình bán lẻ đa kênh trước năm 2015 do Bộ Thông tin & Truyền thông bảo trợ kỹ thuật.

Thứ tư, đào tạo chuyên môn hóa nhân sự và xây dựng bản sắc thương hiệu bán lẻ. Hành động cụ thể: Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa phối hợp cùng các trường đại học khối kinh tế tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng quản lý chuỗi cung ứng và chăm sóc khách hàng. Mục tiêu: Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn lên 60% và hoàn thành chuẩn hóa quy trình dịch vụ khách hàng tại 100% điểm bán trước năm 2013.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các chủ doanh nghiệp và nhà quản trị bán lẻ vừa và nhỏ, có thể ứng dụng khung phân tích chuỗi giá trị và mô hình 5 áp lực cạnh tranh để tái định vị phân khúc khách hàng mục tiêu, tối ưu hóa chi phí mặt bằng và thiết lập chính sách giá bán cạnh tranh.

Nhóm thứ hai là các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Công thương, Sở Công thương các địa phương, có thể khai thác 15 bảng thống kê thực chứng để xây dựng quy hoạch mạng lưới thương mại bán lẻ, triển khai cơ chế kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) và hoàn thiện khung pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp sau hội nhập WTO.

Nhóm thứ ba là các chuyên gia nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học ngành Quản trị kinh doanh, Thương mại quốc tế, có thể sử dụng bộ số liệu khảo sát 617 doanh nghiệp và phương pháp phân tích định lượng làm tài liệu tham khảo học thuật chất lượng cao.

Nhóm thứ tư là các nhà sản xuất, nhà cung ứng hàng hóa nội địa và các đối tác tài chính, có thể sử dụng báo cáo để nắm bắt đặc thù phân bổ của 11 ngành hàng bán lẻ, từ đó thiết lập mạng lưới liên kết tiêu thụ sản phẩm bền vững và cung cấp các gói giải pháp vốn phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn sử dụng khung lý thuyết nào để phân tích năng lực cạnh tranh? Tác giả kết hợp mô hình 5 áp lực cạnh tranh và mô hình chuỗi giá trị của Michael Porter cùng các chỉ tiêu tài chính như ROA, ROE, thị phần và doanh thu. Khung lý thuyết này giúp bóc tách toàn diện các yếu tố vi mô và vĩ mô tác động đến hơn 450 doanh nghiệp bán lẻ trong khảo sát thực tế.

Thực trạng quy mô vốn của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ Việt Nam ra sao? Quy mô vốn của các doanh nghiệp nhìn chung rất khiêm tốn với mức vốn bình quân là 12 tỷ đồng và giá trị tài sản 11,17 tỷ đồng. Đặc biệt, có tới 55% doanh nghiệp hoạt động với quy mô vốn dưới 100 triệu đồng, gây trở ngại lớn cho việc mở rộng quy mô kinh doanh và hiện đại hóa trang thiết bị.

Trình độ nguồn nhân lực trong ngành bán lẻ nội địa đang ở mức độ nào? Lực lượng lao động trong ngành chủ yếu là lao động phổ thông với tỷ lệ qua đào tạo từ trung cấp trở lên chỉ chiếm 33% trên quy mô bình quân 21 người/doanh nghiệp. Ngay tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ nhân lực có trình độ cũng chỉ đạt 39%, thiếu hụt trầm trọng các nhà quản trị chuỗi chuyên nghiệp.

Cam kết WTO ảnh hưởng như thế nào đến thị trường bán lẻ nội địa? Theo cam kết WTO, từ ngày 01/01/2009 Việt Nam đã cho phép thành lập doanh nghiệp bán lẻ 100% vốn nước ngoài. Dù các tập đoàn ngoại chỉ chiếm dưới 10% số điểm bán hiện đại nhưng đã kiểm soát tới 60% lượng hàng hóa lưu thông, gây áp lực trực tiếp lên 85% thị phần bán lẻ truyền thống.

Giải pháp nào mang tính đột phá để nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp? Giải pháp đột phá là liên kết chuỗi giữa Nhà sản xuất – Nhà phân phối – Nhà bán lẻ kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý kho vận. Việc số hóa quy trình giúp hơn 60% doanh nghiệp chưa có nền tảng công nghệ cắt giảm chi phí lưu thông và khai thác tối đa 518 m2 diện tích bán hàng hiện hữu.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc bức tranh toàn cảnh về năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ Việt Nam sau khi gia nhập WTO thông qua dữ liệu khảo sát thực nghiệm 617 doanh nghiệp.
• Nghiên cứu chỉ rõ 4 hạn chế cốt lõi: quy mô vốn mỏng với 55% doanh nghiệp dưới 100 triệu đồng, nhân lực qua đào tạo thấp chỉ chiếm 33%, hạ tầng kho bãi đạt chuẩn chỉ chiếm 66,5% và trên 60% chưa ứng dụng công nghệ thông tin.
• Đề tài khẳng định vị thế chiến lược của khu vực bán lẻ vừa và nhỏ khi đóng góp 25% đến 28% GDP và giải quyết 49% việc làm phi nông nghiệp nông thôn.
• Hệ thống giải pháp được đề xuất đồng bộ trên 4 trụ cột: khơi thông nguồn vốn tín dụng, quy hoạch hạ tầng logistics, chuyển đổi số quy trình quản lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
• Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc cho các nhà hoạch định chính sách thương mại và các nhà quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam.

Lộ trình thực hiện tiếp theo được chia làm hai giai đoạn: giai đoạn 2011 - 2013 tập trung củng cố tổ chức, chuẩn hóa nhân sự và xây dựng liên kết chuỗi; giai đoạn 2014 - 2015 hoàn thiện mạng lưới hạ tầng logistics và số hóa toàn diện hệ thống bán lẻ. Hãy tham khảo ngay toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết hệ thống số liệu chuyên sâu và ứng dụng các giải pháp chiến lược vào thực tiễn quản trị bán lẻ!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của Nghị định này Chính phủ đã đưa ra định nghĩa về DNVVN dựa trên 02 tiêu chí như sau: "DNVVN là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập; đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có số vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình không quá 300 người”. Theo định nghĩa trên thì đối tượng được xác định là DNVVN bao gồm: - Các DN thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp. - Các DN thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp nhà nước. - Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo Luật hợp tác xã.

- Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 02/2002/NĐ-CP ngày 3 tháng 2 năm 2002 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh. Để xác định DNVVN hay không thì chỉ căn cứ vào quy mô của doanh nghiệp chứ không thể căn cứ vào loại hình sở hữu. Như vậy sẽ có DNVVN thuộc sở hữu tư nhân, là hợp tác xã và có cả doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên định nghĩa này cũng chưa phản ánh đầy đủ hết đặc tính của từng ngành.

Như những ngành quy mô lao động ít, nhưng đòi hỏi vốn cao như ngành công nghệ thông tin thì rất khó xác định và xếp loại DNVVN theo tiêu thức này. Do đó cần phải xác định đúng đắn các đặc tính của từng ngành như phân loại quy mô doanh 10 nghiệp theo đúng yêu cầu của thị trường thì định nghĩa về DNVVN có thể phù hợp và chính xác. Một định nghĩa khác của Ban doanh nghiệp - Ngân hàng Thế giới cũng được Chính phủ Việt Nam công nhận (Nghị định 90/2001/NĐ-CP), trong đó, phân chia ra làm 3 nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ: doanh nghiệp siêu nhỏ có dưới 10 lao động, doanh nghiệp nhỏ có dưới 50 lao động và doanh nghiệp vừa có đến dưới 300 lao động. Bán lẻ - theo Nguyễn Văn Lịch, Viện Nghiên cứu Thương mại, Bộ Công thương [16, tr.7-8] - là một hoạt động quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, là khâu không thể thiếu trong hệ thống phân phối hàng hoá, “Bán lẻ là bán cho người tiêu dùng, thường là khối lượng nhỏ và không bán lại” – theo từ điển American Heritage.

Quá trình bán lẻ là khâu cuối cùng trong phân phối hàng hoá, được thực hiện thông qua các cửa hàng hoặc có thể không qua cửa hàng. Các doanh nghiệp, công ty bán lẻ có thể được phân chia theo nhiều tiêu thức: kinh doanh tổng hợp (kinh doanh nhiều loại mặt hàng như các cửa hàng bách hoá, siêu thị) hay chuyên kinh doanh về một ngành hàng, hay một mặt hàng nào đó. Trong các danh mục hệ thống ngành kinh tế của Việt Nam năm 2007 (ban hành kèm theo quyết định số 10/2007/QĐ-TTg ngày 23 tháng 01 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ) có ghi rõ "bán lẻ là bán lại (không làm biến đổi hàng hoá) những hàng hoá loại mới và hàng đã qua sử dụng chủ yếu cho cộng đồng để tiêu dùng cho cá nhân hoặc hộ gia đình, ở các cửa hàng siêu thị, trung tâm mua bán, quầy hàng, cửa hàng nhận đặt và trả hàng bằng đường bưu điện, bán tại các chợ hoặc lưu động hợp tác xã mua bán, nhà đấu giá. Người bán lẻ thường có quyền sở hữu hàng hoá mà họ bán.

Cũng theo Nguyễn Văn Lịch, Viện Nghiên cứu Thương mại, Bộ Công Thương [16, tr.7 -8] phân loại hoạt động bán lẻ trước hết căn cứ vào điểm bán hàng, nơi bán hàng. Hàng hoá bán lẻ nhìn chung là hàng tiêu dùng. Những loại 11 hàng hoá thường không được đưa vào bán lẻ như quặng, máy móc, thiết bị công nghiệp không được đề cập ở ngành này. Ngành này cũng gồm các đơn vị mà hoạt động của họ chủ yếu liên quan tới việc bán một số sản phẩm hàng hoá cho tiêu dùng cơ quan, tổ chức như máy tính, văn phòng phẩm, sơn hoặc gỗ xẻ, mặc dù có thể chúng không được sử dụng cho tiêu dùng các nhân hoặc hộ gia đình.

Một số hoạt động gia công như phân loại, bảo quản, đóng gói hàng hoá, lắp ráp thiết bị, đò dùng gia đình. mang tính chất hỗ trợ cho hoạt động bán hàng cũng được phân loại theo hoạt động bán lẻ. Qua phân tích, ta có thể đi đến khái niệm về doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ như sau: Doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ là những doanh nghiệp có số lao động dưới 300 người, bán những mặt hàng tiêu dùng phục vụ trực tiếp nhu cầu tiêu dùng của nhân dân.2 Khái niệm về năng lực cạnh tranh và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ. Khi nghiên cứu về chủ nghĩa tư bản, C.Mac đã đề cập tới cạnh tranh kinh tế giữa các nhà tư bản như sau: “Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà sản xuất, kinh doanh nhằm dành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch”.

Theo các học giả kinh tế thuộc trường phái tư sản cổ điển thì: “Cạnh tranh là một quá trình bao gồm các hành vi, phản ứng, quá trình tạo ra cho mỗi thành viên trong thị trường một dư địa hoạt động nhất định, mang lại cho mỗi thành viên một phần xứng đáng so với khả năng của mình”. Theo Nguyễn Như ý (2008), Đại từ điển Tiếng Việt, Nxb. Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, thì: “Cạnh tranh là một khái niệm được sử dụng trong những lĩnh vực khác nhau.

Để đơn giản hóa có thể hiểu cạnh tranh là một sự ganh đua giữa một nhóm người mà sự nâng cao vị thế của người này sẽ làm giảm vị thế của người còn lại. Điều kiện cho sự canh tranh trên thị trường là: có ít nhất hai chủ thể đối kháng và có sự tương ứng giữa sự cống hiến và phần được 12 hưởng của mỗi thành viên trên thương trường”. Như vậy, hiểu theo nghĩa chung nhất, cạnh tranh doanh nghiệp là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp trên thị trường nhằm tạo lợi thế cho mình và thu được nhiều lợi nhuận hơn. Thực chất của cạnh tranh là sự tranh giành về lợi ích giữa các chủ thể tham gia thị trường [19, tr.

Để đánh giá sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, người ta đánh giá thông qua “năng lực cạnh tranh” [19, tr. Theo diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp của tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) thì “Năng lực canh tranh là khả năng của các doanh nghiệp, ngành, quốc gia, khu vực trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh tranh quốc tế”. Theo cách hiểu này thì năng lực cạnh tranh ở đây không chỉ là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mà gồm cả ngành, quốc gia và khu vực, đây cũng là định nghĩa về năng lực cạnh tranh trong đó bao hàm nội dung của năng lực cạnh tranh, nội dung của định nghĩa này thiên về các mục tiêu xã hội nhiều hơn là mục tiêu về kinh tế, nói đến cái đích cuối cùng của cạnh tranh kinh tế đó là làm cho ngày càng nhiều người được thỏa mãn nhu cầu ở mức ngày càng cao. Tóm lại, năng lực cạnh tranh là khả năng sử dụng thực lực và vận dụng các lợi thế của các chủ thể kinh tế, đó là khả năng đáp ứng ngày càng cao hơn nữa nhu cầu của con người, thực chất năng lực canh tranh là sức cạnh tranh và khả năng cạnh tranh [19, tr.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thoả mãn tốt nhất các đòi hỏi của khách hàng để thu lợi ngày càng cao hơn. Như vậy, năng lực cạnh tranh của DN trước hết phải được tạo ra từ thực lực DN. Đây là các yếu tố nội hàm của DN, không chỉ được định tính bằng các tiêu chí về công nghệ, tài chính, nhân lực, tổ chức quản trị DN. một cách riêng biệt cần đánh giá, so sánh với các đối tác cạnh tranh trong hoạt động trên cùng lĩnh vực, cùng một thị trường.

Sẽ là vô nghĩa nếu điểm mạnh, điểm yếu bên 13 trong DN được đánh giá không thông qua việc so sánh một cách tương ứng với các đối tác cạnh tranh. Trên cơ sở các so sánh đó, muốn tạo nên năng lực cạnh tranh, đòi hỏi DN phải tạo lập được lợi thế so sánh với đối tác của mình. Nhờ lợi thế này DN có thể thoả mãn tốt hơn các đòi hỏi của khách hàng mục tiêu cũng như lôi kéo được khách hàng của đối tác cạnh tranh. Theo Hà Phạm - Diễn đàn doanh nhân 360 [23]: Thực tế cho thấy, không một doanh nghiệp nào có khả năng thoã mãn đầy đủ tất cả những yêu cầu của khách hàng.

Thường thì DN có lợi thế về mặt này và hạn chế về mặt khác. Vấn đề cơ bản là DN phải nhận biết được điều này và cố gắng phát huy tốt những điểm mạnh mà mình đang có và để đáp ứng tốt nhất đòi hỏi, yêu cầu của khách hàng. Những điểm mạnh và điểm yếu bên trong một DN biểu hiện thông qua các lĩnh vực chủ yếu của DN như: marketing, tài chính, sản xuất, nhân sự, công nghệ, quản trị, hệ thống thông tin. Tuy nhiên, để đánh giá năng lực cạnh tranh của một DN, cần phải xác định được các yếu tố phản ánh năng lực cạnh tranh từ những lĩnh vực hoạt động khác nhau và cần được đánh giá bằng cả định tính và định lượng.

Những DN hoạt động ở những ngành, lĩnh vực khác nhau có các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh khác nhau. Mặc dù vậy, vẫn có thể tổng hợp được các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh của một DN bao gồm: giá cả sản phẩm và dịch vụ; chất lượng sản phẩm và bao gói; kênh phân phối sản phẩm và dịch vụ bán hàng; thông tin và xúc tiến thương mại; năng lực nghiên cứu và phát triển; thương hiệu và uy tín của DN; trình độ lao động; thị phần sản phẩm của DN và tốc độ tăng trưởng thị phần; vị thế tài chính; năng lực tổ chức và quản trị DN.3 Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ [10, tr.1 Các chỉ tiêu phản ánh năng lực thị trường - Chỉ tiêu thị phần: Thị phần của doanh nghiệp được tính theo công thức sau: 14 Si = Qi/Tổng Qi x 100% Trong đó: Si là thị phần của doanh nghiệp trên thị trường Qi: là tổng bán các sản phẩm của doanh nghiệp trên thị trường Tổng Qi là tổng lượng sản phẩm cùng loại được bán ra trên thị trường.