Đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý hợp tác xã nông nghiệp tại Hà Tây

Hợp tác xã (HTX) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp. 60 trang · Trường Đại Học Nông Nghiệp · 2023.

• Tác giả: Hà Thị Phương Hồng
• Người hướng dẫn: GVHD: Võ Thị Hòa Loan
• Trường học: Trường Đại Học Nông Nghiệp
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Quản Lý Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Ở Hà Tây
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Thực Tập Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP TÁC XÃ VÀ CÁN BỘ QUẢN LÝ HỢP TÁC XÃ
• 1.1. Cơ sở lý luận về hợp tác xã và hợp tác xã nông nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm hợp tác xã
• 1.1.2. Đặc điểm HTX kiểu mới ở Việt Nam
• 1.1.3. Quan hệ sở hữu và phân phối trong HTX
• 1.1.4. Xã viên HTX và quan hệ giữa xã viên với HTX
• 1.1.5. Điều kiện thành lập và giải thể HTX
• 1.1.6. Các hình thức của HTXNN hiện nay trên cả nước
• 1.1.6.1. HTXNN là dịch vụ
• 1.1.6.2. HTX sản xuất kết hợp với dịch vụ
• 1.1.6.3. HTX sản xuất nông nghiệp
• 1.1.7. Khái niệm Hợp tác xã nông nghiệp
• 1.1.8. Đặc trưng của HTXNN
• 1.1.9. Vai trò của Hợp tác xã nông nghiệp trong hệ thống kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam
• 1.2. Cơ sở lý luận về cán bộ quản lý HTX tỉnh Hà Tây
• 1.2.1. Khái niệm cán bộ quản lý
• 1.2.2. Đặc trưng của cán bộ HTX
• 1.3. Vai trò của cán bộ quản lý HTX trong việc điều hành, phát triển HTX

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nâng Cao Năng Lực Quản Lý HTX Nông Nghiệp

Hợp tác xã (HTX) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp. HTX giúp tạo sự ổn định, công bằng xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Luật Hợp tác xã mới đã tạo điều kiện cho kinh tế tập thể phát triển, đáp ứng nhu cầu của người lao động và hộ sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, hoạt động của HTX nông nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về năng lực nội tại và hiệu quả hoạt động. Nguồn nhân lực, đặc biệt là cán bộ quản lý, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của HTX. Đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực là ưu tiên hàng đầu để nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển của HTX nông nghiệp. Cần có các chương trình đào tạo, tập huấn để nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý và thành viên HTX.

1.1. Khái niệm và vai trò của HTX nông nghiệp kiểu mới

HTX nông nghiệp kiểu mới là tổ chức kinh tế tập thể, nơi các cá nhân, hộ gia đình tự nguyện góp vốn, góp sức để phát huy sức mạnh tập thể. HTX giúp xã viên thực hiện hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống. HTX kiểu mới hoạt động dựa trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, bình đẳng, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi. HTX tôn trọng quyền độc lập tự chủ kinh tế của xã viên, đồng thời tạo điều kiện phát triển kinh tế hộ, trang trại gia đình. HTXNN góp phần quan trọng xây dựng nông thôn, xoá đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho nông dân, giúp nông dân làm giàu.

1.2. Thực trạng năng lực cán bộ quản lý HTX nông nghiệp ở Hà Tây

Hiện nay, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ quản lý HTX nông nghiệp ở Hà Tây còn thấp, hầu hết chưa qua đào tạo. Điều này gây khó khăn cho việc phát triển HTX và ổn định đời sống của hộ nông dân. Việc nâng cao năng lực cán bộ quản lý là vấn đề quan trọng hàng đầu để xây dựng và phát triển HTX. Cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và đào tạo lại cán bộ quản lý để đáp ứng yêu cầu đặt ra. Theo tài liệu gốc, trình độ văn hóa, chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ quản lý hợp tác xã còn thấp, hầu hết là chưa qua đào tạo.

II. Thách Thức Trong Bồi Dưỡng Cán Bộ Quản Lý HTX Nông Nghiệp

Việc bồi dưỡng cán bộ quản lý HTX nông nghiệp đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, nguồn lực tài chính hạn chế gây khó khăn cho việc tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu. Thứ hai, đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm thực tế về quản lý HTX còn thiếu. Thứ ba, cán bộ quản lý thường xuyên bận rộn với công việc, khó có thời gian tham gia các khóa học dài ngày. Thứ tư, chính sách hỗ trợ đào tạo từ nhà nước chưa đủ mạnh để khuyến khích cán bộ nâng cao trình độ. Cuối cùng, việc đánh giá hiệu quả sau đào tạo còn gặp nhiều khó khăn, chưa có cơ chế rõ ràng để áp dụng kiến thức vào thực tế.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực tài chính cho đào tạo cán bộ HTX

Nguồn kinh phí hạn hẹp là rào cản lớn trong việc nâng cao năng lực cán bộ quản lý HTX. Các khóa đào tạo chất lượng cao đòi hỏi chi phí lớn cho giảng viên, tài liệu, cơ sở vật chất. HTX thường có quy mô nhỏ, nguồn thu hạn chế, khó có thể tự trang trải chi phí đào tạo. Sự hỗ trợ từ nhà nước và các tổ chức phi chính phủ còn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Cần có giải pháp huy động nguồn lực từ nhiều kênh khác nhau để đảm bảo đủ kinh phí cho công tác đào tạo.

2.2. Khó khăn trong việc thu hút và giữ chân cán bộ giỏi

Mức lương và chế độ đãi ngộ cho cán bộ quản lý HTX còn thấp so với các khu vực kinh tế khác. Điều này khiến nhiều cán bộ giỏi không muốn gắn bó lâu dài với HTX. Việc thu hút và giữ chân nhân tài là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của HTX. Cần có chính sách cải thiện thu nhập và tạo điều kiện phát triển nghề nghiệp cho cán bộ quản lý HTX.

III. Cách Nâng Cao Năng Lực Quản Lý HTX Nông Nghiệp Hiệu Quả

Để nâng cao năng lực quản lý HTX nông nghiệp hiệu quả, cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp. Đầu tiên, cần xây dựng chương trình đào tạo bài bản, phù hợp với nhu cầu thực tế của HTX. Thứ hai, tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu với HTX để chuyển giao kiến thức và công nghệ mới. Thứ ba, khuyến khích cán bộ tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn, hội thảo chuyên đề để cập nhật kiến thức. Thứ tư, xây dựng mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm giữa các HTX thành công. Cuối cùng, cần có cơ chế đánh giá hiệu quả đào tạo và khen thưởng kịp thời.

3.1. Xây dựng chương trình đào tạo sát với thực tế HTX

Chương trình đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng quản lý thiết yếu như lập kế hoạch, quản lý tài chính, marketing, quản lý rủi ro. Nội dung đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của thị trường và sự phát triển của khoa học công nghệ. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý có kinh nghiệm thực tế trong việc xây dựng chương trình đào tạo.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý HTX

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh của HTX. Các phần mềm quản lý có thể giúp HTX quản lý thông tin thành viên, quản lý sản xuất, quản lý tài chính, quản lý kho hàng. Cần có đào tạo, hướng dẫn để cán bộ quản lý có thể sử dụng thành thạo các công cụ công nghệ thông tin.

3.3. Phát triển kỹ năng mềm cho cán bộ quản lý HTX

Kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong thành công của HTX. Cán bộ quản lý cần được trang bị các kỹ năng này để có thể điều hành HTX một cách hiệu quả. Các khóa đào tạo kỹ năng mềm cần được tổ chức thường xuyên và có sự tham gia của các chuyên gia tâm lý, nhà quản lý giỏi.

IV. Phương Pháp Đào Tạo Cán Bộ Quản Lý HTX Nông Nghiệp Mới

Các phương pháp đào tạo cán bộ quản lý HTX nông nghiệp cần đổi mới để tăng tính hiệu quả. Cần kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tăng cường các buổi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại các HTX thành công. Sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực như thảo luận nhóm, đóng vai, giải quyết tình huống. Khuyến khích cán bộ tự học, tự nghiên cứu thông qua các tài liệu, sách báo, internet. Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm giữa các cán bộ quản lý. Đánh giá kết quả đào tạo dựa trên sự thay đổi trong hành vi và hiệu quả công việc.

4.1. Đào tạo theo hình thức cầm tay chỉ việc tại HTX điển hình

Cán bộ quản lý được cử đến các HTX thành công để học hỏi kinh nghiệm thực tế. Được tham gia trực tiếp vào các hoạt động quản lý, điều hành của HTX. Được hướng dẫn, chỉ bảo tận tình bởi các cán bộ quản lý có kinh nghiệm. Phương pháp này giúp cán bộ học hỏi nhanh chóng và áp dụng kiến thức vào thực tế một cách hiệu quả.

4.2. Tổ chức các khóa đào tạo trực tuyến online linh hoạt

Các khóa đào tạo trực tuyến giúp cán bộ quản lý tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. Có thể học tập mọi lúc, mọi nơi thông qua máy tính, điện thoại. Nội dung đào tạo được thiết kế sinh động, hấp dẫn với nhiều hình ảnh, video, bài tập tương tác. Cần có hệ thống hỗ trợ kỹ thuật và giải đáp thắc mắc kịp thời cho học viên.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình HTX Nông Nghiệp Thành Công

Nghiên cứu và giới thiệu các mô hình HTX nông nghiệp thành công ở Hà Tây và các địa phương khác. Phân tích các yếu tố thành công của các mô hình này, bao gồm: cơ cấu tổ chức, phương thức quản lý, chiến lược kinh doanh, ứng dụng công nghệ. Chia sẻ kinh nghiệm của các HTX thành công cho các HTX khác học hỏi. Tạo điều kiện cho các HTX giao lưu, hợp tác để cùng phát triển. Xây dựng cơ sở dữ liệu về các mô hình HTX thành công để cán bộ quản lý có thể tham khảo.

5.1. Phân tích mô hình HTX liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản

Mô hình HTX liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản giúp đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm của xã viên. HTX đóng vai trò trung gian giữa người sản xuất và người tiêu dùng, giúp giảm thiểu rủi ro và tăng lợi nhuận cho cả hai bên. Cần phân tích kỹ các yếu tố thành công của mô hình này, bao gồm: quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm, kênh phân phối, giá cả.

5.2. Đánh giá hiệu quả của HTX ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất

Việc ứng dụng công nghệ cao giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. HTX ứng dụng công nghệ cao thường có quy mô lớn, vốn đầu tư lớn và đội ngũ kỹ thuật viên chuyên nghiệp. Cần đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của mô hình này để có thể nhân rộng.

VI. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển HTX Nông Nghiệp Ở Hà Tây

Để phát triển HTX nông nghiệp bền vững, cần có chính sách hỗ trợ từ nhà nước. Các chính sách hỗ trợ có thể bao gồm: hỗ trợ vốn vay ưu đãi, hỗ trợ đào tạo cán bộ, hỗ trợ xúc tiến thương mại, hỗ trợ ứng dụng công nghệ. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách hiện hành để phù hợp với thực tế. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách để cán bộ quản lý và xã viên hiểu rõ và thực hiện.

6.1. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ HTX

Cần có chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ. Tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong việc thực hiện chính sách. Xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả của chính sách.

6.2. Vai trò của Liên minh Hợp tác xã trong hỗ trợ HTX nông nghiệp

Liên minh Hợp tác xã đóng vai trò quan trọng trong việc đại diện, bảo vệ quyền lợi của các HTX. Liên minh Hợp tác xã cần tăng cường công tác tư vấn, hỗ trợ pháp lý, hỗ trợ kỹ thuật, hỗ trợ xúc tiến thương mại cho các HTX. Liên minh Hợp tác xã cần là cầu nối giữa HTX với nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức khác.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn Việt Nam, kinh tế tập thể với nòng cốt là hợp tác xã (HTX) đóng vai trò thúc đẩy sản xuất hàng hóa và hỗ trợ kinh tế hộ gia đình phát triển. Sau khi Luật Hợp tác xã năm 2003 có hiệu lực, các hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) đã tiến hành chuyển đổi mô hình hoạt động nhằm thích ứng với cơ chế thị trường. Tuy nhiên, hoạt động của phần lớn HTXNN vẫn bộc lộ nhiều hạn chế về năng lực nội tại, các khâu dịch vụ chậm đổi mới và hiệu quả kinh tế đem lại cho thành viên chưa cao.

Một trong những nguyên nhân then chốt dẫn đến tình trạng trên là chất lượng nguồn nhân lực quản lý HTX còn nhiều bất cập. Tại tỉnh Hà Tây giai đoạn 2003–2006, phần lớn cán bộ quản lý HTX có trình độ văn hóa và chuyên môn nghiệp vụ thấp, đa số chưa qua đào tạo chính quy, thiếu kiến thức quản lý kinh tế hiện đại. Tình trạng này tạo ra rào cản lớn đối với việc mở rộng hoạt động dịch vụ và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX. Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả Hà Thị Phương Hồng (lớp Kinh tế nông nghiệp K45, dưới sự hướng dẫn của GVHD. Võ Thị Hòa Loan) đã thực hiện chuyên đề tốt nghiệp: “Đào tạo nâng cao năng lực của cán bộ quản lý HTX trong quá trình xây dựng và phát triển HTX ở tỉnh Hà Tây hiện nay”.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của chuyên đề tập trung vào các nội dung chính:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về mô hình hợp tác xã kiểu mới, vai trò của HTX nông nghiệp và vị trí của đội ngũ cán bộ quản lý trong điều hành hoạt động HTX.
2. Đánh giá toàn diện thực trạng tổ chức, hoạt động kinh doanh dịch vụ và chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý HTXNN trên địa bàn tỉnh Hà Tây giai đoạn 2003–2006.
3. Phân tích chi tiết quá trình tổ chức triển khai, kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ HTX năm 2006 do Chi cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Tây thực hiện.
4. Đề xuất phương hướng, kế hoạch đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ HTXNN cho các năm tiếp theo.

Đối tượng nghiên cứu là đội ngũ cán bộ quản lý HTX nông nghiệp (bao gồm Ban quản trị, Ban kiểm soát, kế toán, cán bộ chuyên môn và tổ/đội trưởng dịch vụ) cùng công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực này. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát 14 huyện, thị xã thuộc tỉnh Hà Tây, với dữ liệu thực tiễn tập trung trong giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2006.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và căn cứ pháp lý

Tác giả xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các định nghĩa quốc tế và văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước:

• Khái niệm và nguyên tắc HTX: Sử dụng định nghĩa của Liên minh Hợp tác xã Quốc tế (ICA, 1995) và Điều 1 Luật Hợp tác xã năm 2003 của Việt Nam, nhấn mạnh 5 nguyên tắc tổ chức HTX kiểu mới (tự nguyện gia nhập/ra khỏi HTX; quản lý dân chủ và bình đẳng; tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi; phân phối thu nhập kết hợp giữa vốn góp, công sức và mức độ sử dụng dịch vụ; bảo đảm phát triển HTX).
• Phân loại hình thức HTX nông nghiệp: Xác định 3 hình thức chính gồm (1) HTX dịch vụ nông nghiệp (chuyên khâu như thủy nông, điện nông thôn, vật tư hoặc dịch vụ tổng hợp); (2) HTX sản xuất kết hợp dịch vụ; (3) HTX sản xuất nông nghiệp.
• Cơ sở lý luận về cán bộ quản lý HTX: Làm rõ vị trí, đặc trưng và vai trò của cán bộ quản lý HTX; phân tích 2 mô hình tổ chức bộ máy quản lý (mô hình tách rời quản lý và điều hành; mô hình kết hợp vừa quản lý vừa điều hành - phổ biến tại miền Bắc).
• Hệ thống văn bản chỉ đạo và cơ chế chính sách: Chỉ thị số 100-CT/TW (1981), Nghị quyết số 10-NQ/TW (1988), Nghị quyết số 13-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới và phát triển kinh tế tập thể, Nghị định số 64/CP về giao đất nông nghiệp, Nghị định số 88/2005/NĐ-CP về chính sách hỗ trợ phát triển HTX, Quyết định số 146/CP về xóa nợ cho HTX, Quyết định số 321/QĐ-UBND ngày 27/2/2006 của UBND tỉnh Hà Tây, Công văn số 304/SNN-HTX ngày 22/3/2006 của Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Hà Tây, và Văn bản số 2440/BNN-HTX ngày 22/9/2006 của Bộ Nông nghiệp và PTNT.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Tổng hợp số liệu thống kê hành chính thứ cấp từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2003–2006 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Tây, cùng báo cáo tổng hợp từ Phòng Nông nghiệp và PTNT 14 huyện, thị xã.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Thống kê mô tả, phân loại, so sánh cơ cấu theo tỷ lệ phần trăm đối với các chỉ tiêu về quy mô HTX, cơ cấu dịch vụ, tình hình tài chính - tài sản và thực trạng phân loại trình độ học vấn, chuyên môn của từng nhóm cán bộ.
• Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Sử dụng phiếu thăm dò ý kiến đánh giá học viên sau các lớp bồi dưỡng năm 2006 và tiến hành khảo sát thực tế tại 19 HTX nông nghiệp thuộc 9 huyện, thị xã có cán bộ tham gia học tập nhằm đánh giá mức độ chuyển biến trong quản lý điều hành sau đào tạo.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về hợp tác xã và cán bộ quản lý hợp tác xã

Chương này tập trung làm sáng tỏ bản chất của HTX kiểu mới trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và luận giải vai trò quyết định của đội ngũ cán bộ điều hành:

• Bản chất kinh tế của HTXNN: HTX nông nghiệp là tổ chức kinh tế mang tính liên kết tự nguyện của các hộ nông dân, đóng vai trò đơn vị kinh tế tự chủ hỗ trợ cho kinh tế hộ phát triển mà không phá vỡ tính độc lập của kinh tế hộ gia đình. HTXNN mang tính chất lưỡng tính: vừa tương trợ, giúp đỡ xã viên vừa tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Vai trò của HTXNN trong phát triển nông thôn: Đóng vai trò cầu nối tiếp nhận chính sách hỗ trợ của Nhà nước; cung cấp các dịch vụ đầu vào và giải quyết đầu ra cho nông sản; điều tiết quy hoạch mùa vụ, cơ cấu giống trên đồng ruộng; hỗ trợ chuyển giao tiến bộ kỹ thuật; góp phần ổn định chính trị - xã hội tại địa bàn nông thôn.
• Vị trí và vai trò của cán bộ quản lý HTX: Cán bộ quản lý HTX là những người làm việc thường xuyên trong bộ máy HTX, hưởng lương hoặc phụ cấp từ nguồn thu của HTX. Họ giữ 4 vai trò cốt lõi: trực tiếp tham gia xây dựng mục tiêu và phương hướng hoạt động; lựa chọn phương án tối ưu để sử dụng hiệu quả các nguồn lực; đại diện pháp lý và là cầu nối triển khai chủ trương chính sách của Nhà nước đến người dân; nhân tố then chốt quyết định sự thành bại trong việc đổi mới HTX.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Phân tích sơ đồ mô hình HTX phổ biến ở miền Bắc bao gồm Chủ nhiệm HTX, Phó Chủ nhiệm, Ban Quản trị, Ban Kiểm soát, Kế toán trưởng và các bộ phận chuyên môn nghiệp vụ (tài vụ, kế hoạch, tổ đội dịch vụ).

Chương 2: Thực trạng về HTX nông nghiệp tỉnh Hà Tây về vấn đề nâng cao năng lực quản lý của cán bộ quản lý HTX tại tỉnh Hà Tây

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về tổ chức, tình hình hoạt động và công tác bồi dưỡng cán bộ HTX trên địa bàn tỉnh:

1. Thực trạng phát triển và hoạt động của HTX nông nghiệp (2003–2006)

• Quy mô tổ chức: Đến cuối năm 2006, toàn tỉnh có 540 HTX, gồm 533 HTX nông nghiệp (532 HTX đã chuyển đổi theo Luật HTX năm 2003, 01 HTX chưa chuyển đổi), 06 HTX chăn nuôi và 01 HTX thủy sản (Đồng Tháp - Đan Phượng). Tổng số xã viên là 793.147 người (174.111 đại diện hộ, 519.035 cá nhân, 01 pháp nhân).
• Tổ chức dịch vụ nông nghiệp: Tỷ lệ HTX thực hiện các dịch vụ thiết yếu rất cao (dịch vụ tưới tiêu nước đạt 100%, bảo vệ thực vật 83%, điện nông thôn 83,4%, khuyến nông 70,4%, cung ứng giống 68,7%). Tuy nhiên, các dịch vụ gia tăng giá trị còn rất thấp: dịch vụ làm đất đạt 28,6%, cung ứng vật tư 40%, bảo quản nông sản 18,5% và tiêu thụ nông sản cho hộ xã viên chỉ đạt 1,5%. Cơ cấu số lượng dịch vụ: 39,5% số HTX đảm nhận từ 6 dịch vụ trở lên, 44,8% làm 4–5 dịch vụ, và 15,7% làm 2–3 dịch vụ.
• Cơ sở vật chất và tài chính: Có 372/533 HTX có trụ sở riêng (70%), còn 40 HTX phải mượn địa điểm tại đình làng, nhà văn hóa hoặc UBND xã. Tài sản cố định bình quân đạt 790 triệu đồng/HTX (tăng 230 triệu đồng so với năm 2001); kiên cố hóa được trên 500 km kênh mương bê tông. Vốn lưu động thấp (chỉ chiếm 20–30% tổng vốn quỹ). Vốn góp bình quân đạt 353 triệu đồng/HTX; nợ phải thu bình quân 249 triệu đồng/HTX (trong đó nợ khó đòi toàn tỉnh là 51,75 tỷ đồng, bình quân 97,4 triệu đồng/HTX); nợ phải trả bình quân 175,3 triệu đồng/HTX. Doanh thu bình quân năm 2005 đạt 599,92 triệu đồng/HTX; 85,5% số HTX hạch toán có lãi với mức bình quân 47,6 triệu đồng/HTX, tuy nhiên mức lãi thực tế phân phối chỉ dao động từ 25–30 triệu đồng/HTX do tồn đọng công nợ xã viên.
• Phân loại chất lượng HTX (2005): HTX loại khá, giỏi chiếm 48,2% (256 HTX); loại trung bình chiếm 41,6% (221 HTX); loại yếu kém chiếm 8,3% (44 HTX); còn 1,9% chưa phân loại.

2. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý HTX

Toàn tỉnh có 6.606 cán bộ HTX (chiếm 0,83% tổng số xã viên), phân bổ thành: Ban Quản trị (1.196 người), Ban Kiểm soát (804 người), Kế toán (899 người), Cán bộ chuyên môn (986 người), Tổ đội trưởng dịch vụ (2.721 người).

• Cơ cấu độ tuổi: Đội ngũ cán bộ có xu hướng già hóa: dưới 35 tuổi chiếm 21,73%; từ 35–45 tuổi chiếm 31,06%; trên 45 tuổi chiếm 41,18%.
• Trình độ chuyên môn: Tỷ lệ cán bộ chưa qua đào tạo chiếm tỷ trọng áp đảo ở hầu hết các vị trí quản lý: Ban Quản trị có 67,64% chưa qua đào tạo; Ban Kiểm soát có 85,07% chưa qua đào tạo; Kế toán có 53,39% chưa qua đào tạo; Cán bộ chuyên môn có 73,94% chưa qua đào tạo. Tỷ lệ có trình độ đại học, cao đẳng toàn ngành chỉ đạt xấp xỉ 6%.
• Chế độ đãi ngộ và biến động nhân sự: Thù lao chức danh Chủ nhiệm HTX bình quân 250.000 đồng/tháng (nơi cao nhất đạt 1.000.000 đồng/tháng tại HTX Dương Liễu, huyện Hoài Đức; chỉ 10% HTX trả trên 500.000 đồng/tháng). Toàn tỉnh mới có 92 HTX đóng BHXH cho 511 cán bộ; các địa phương như Hà Đông, Sơn Tây, Phú Xuyên, Quốc Oai chưa có HTX tham gia BHXH. Chế độ thấp dẫn đến tỷ lệ luân chuyển, biến động cán bộ hàng năm từ 20–30% (năm 2004 có 23% cán bộ chủ chốt chuyển sang làm công tác Đảng và chính quyền xã).

3. Quá trình triển khai và kết quả đào tạo cán bộ HTX năm 2006

Thực hiện Quyết định số 321/QĐ-UBND với nguồn kinh phí 250 triệu đồng do Sở Tài chính cấp, Chi cục HTX và Phát triển nông thôn đã phối hợp với Trường Quản lý cán bộ Nông nghiệp & PTNT I và các trường chuyên ngành triển khai:

• Đào tạo trong kế hoạch: Mở 8 lớp bồi dưỡng ngắn hạn (thời gian 11 ngày/lớp gồm 9 ngày lý thuyết, 1 ngày đi thực tế mô hình và 1 ngày làm bài tập thực hành) cho 387 học viên (194 học viên lớp Kế toán và 193 học viên lớp Kiểm soát) tại các cụm huyện: Quốc Oai, Ứng Hòa, Thanh Oai, Hà Đông, Ba Vì, Mỹ Đức. Kết quả: 310 học viên đạt loại khá - giỏi (80%), 69 học viên đạt loại trung bình (18%), 8 học viên yếu kém (2%); cấp chứng chỉ cho 379 học viên (98%) và Giám đốc Sở khen thưởng 16 cá nhân xuất sắc.
• Đào tạo ngoài kế hoạch: Mở 2 lớp bồi dưỡng ngắn hạn (80 học viên) tại Chi cục và huyện Thạch Thất do Trường Quản lý cán bộ Nông nghiệp & PTNT I tài trợ kinh phí, cấp chứng chỉ cho 100% học viên. Khởi động 2 lớp đào tạo nghề dài hạn (18 tháng) cho 80 học viên (40 học viên quản lý và 40 học viên kế toán) phối hợp với Trường Trung cấp & Dạy nghề Nông nghiệp & PTNT I.
• Hạn chế của công tác đào tạo năm 2006: Đối tượng bồi dưỡng mới tập trung vào Kế toán và Kiểm soát, chưa tổ chức được cho Ban Quản trị; trang thiết bị giảng dạy còn thô sơ; định mức kinh phí hỗ trợ học viên còn thấp; học viên còn bị chi phối bởi việc gia đình và công việc HTX (có 8 học viên không đủ điều kiện cấp chứng chỉ).
• Kế hoạch năm 2007: Xây dựng mục tiêu mở 4 lớp cho Ban Quản trị (200 học viên) và 3 lớp cho Ban Kiểm soát (150 học viên).

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp số liệu thực trạng cán bộ và kết quả đào tạo

Bảng 1: Cơ cấu trình độ chuyên môn của cán bộ HTX tỉnh Hà Tây (Năm 2006)

Nhóm cán bộ	Tổng số (người)	Đại học, Cao đẳng (người / %)	Trung cấp (người / %)	Chưa qua đào tạo (người / %)	Đã qua bồi dưỡng ngắn hạn (người / %)
Ban Quản trị	1.196	146 (12,21%)	241 (20,15%)	809 (67,64%)	200 (16,72%)
Ban Kiểm soát	804	36 (4,48%)	84 (10,45%)	684 (85,07%)	425 (52,86%)
Ban Kế toán	899	69 (7,68%)	350 (38,93%)	480 (53,39%)	506 (56,28%)
Cán bộ chuyên môn	986	110 (11,16%)	147 (14,91%)	729 (73,94%)	0 (0,00%)
Đội ngũ dịch vụ	2.721	36 (1,32%)	95 (3,49%)	2.131 (78,32%)	0 (0,00%)
Tổng cộng	6.606	397 (6,01%)	917 (13,88%)	4.833 (73,16%)	1.131 (17,12%)

(Nguồn: Số liệu điều tra năm 2006 tổng hợp trong văn bản)

Bảng 2: Kết quả đánh giá xếp loại học viên các lớp bồi dưỡng kế hoạch năm 2006

Lớp bồi dưỡng	Địa điểm mở lớp	Tổng số học viên	Khá - Giỏi (học viên)	Trung bình (học viên)	Yếu kém (học viên)	Cấp chứng chỉ (học viên)	Khen thưởng (học viên)
Kế toán	Huyện Quốc Oai	50	40	04	06	44	02
Kế toán	Huyện Ứng Hòa	50	40	10	00	50	02
Kế toán	Huyện Thanh Oai	50	40	10	00	50	02
Kế toán	Thị xã Hà Đông	44	35	09	00	44	02
Kiểm soát	Huyện Ba Vì	42	33	09	00	42	02
Kiểm soát	Huyện Mỹ Đức	50	40	09	01	49	02
Kiểm soát	Huyện Ứng Hòa	51	41	09	01	50	02
Kiểm soát	Thị xã Hà Đông	50	41	09	00	50	02
Tổng số	Toàn tỉnh	387	310 (80,1%)	69 (17,8%)	08 (2,1%)	379 (97,9%)	16

(Nguồn: Báo cáo đánh giá kết quả học viên năm 2006)

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, tác giả đưa ra hệ thống giải pháp:

• Hoàn thiện chính sách đãi ngộ và bảo hiểm: Cần xây dựng cơ chế thù lao thỏa đáng gắn với hiệu quả sản xuất kinh doanh của HTX; ban hành hướng dẫn thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế bắt buộc cho cán bộ quản lý HTX chuyên trách nhằm hạn chế tình trạng biến động và chảy máu nhân lực (20–30%/năm).
• Tháo gỡ rào cản tài chính, đất đai: Đẩy nhanh tiến độ giải quyết tồn đọng nợ cũ theo Quyết định số 146/CP (xử lý dứt điểm 26 tỷ đồng nợ trước 1996); cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho trụ sở và cửa hàng dịch vụ HTX; tạo điều kiện cho HTX tiếp cận nguồn vốn vay tín dụng thương mại và vốn ưu đãi.
• Cải tiến nội dung và phương thức đào tạo: Mở rộng đối tượng bồi dưỡng đồng bộ cho cả Ban Quản trị, cán bộ chuyên môn và đội ngũ dịch vụ; đa dạng hóa hình thức đào tạo (kết hợp ngắn hạn 10–11 ngày và dài hạn 18 tháng); tăng cường thời lượng thực hành ghi chép sổ sách kế toán, kỹ năng lập phương án sản xuất kinh doanh và xử lý tình huống thanh tra, kiểm soát.
• Nâng cao năng lực bộ máy quản lý nhà nước: Tăng cường biên chế và ngân sách hoạt động cho Chi cục Hợp tác xã và Phát triển nông thôn tỉnh; bố trí cán bộ chuyên trách theo dõi kinh tế tập thể tại các Phòng Nông nghiệp và PTNT cấp huyện.

Đóng góp thực tiễn của đề tài

Chuyên đề cung cấp hệ thống dữ liệu chi tiết, phản ánh chân thực thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ HTX nông nghiệp tỉnh Hà Tây trong giai đoạn bản lề thực hiện Luật HTX năm 2003. Đồng thời, văn bản đúc kết kinh nghiệm tổ chức mô hình liên kết đào tạo 3 bên (Sở Nông nghiệp & PTNT/Chi cục HTX - Trường chuyên ngành của Bộ NN&PTNT - Phòng Nông nghiệp cấp huyện), làm cơ sở xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nhân lực HTX cho các năm tiếp theo.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Phạm vi dữ liệu thực tiễn và hoạt động đào tạo tập trung phản ánh bối cảnh địa giới hành chính tỉnh Hà Tây trước thời điểm sáp nhập vào TP. Hà Nội. Công tác bồi dưỡng năm 2006 trong đề tài mới chủ yếu tập trung khảo sát hai đối tượng là Ban Kiểm soát và Kế toán HTX; các số liệu khảo sát về tác động sau đào tạo mới dừng lại ở mức khảo sát ban đầu trên mẫu 19 HTX tại 9 huyện/thị xã.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  1. Theo dõi, đánh giá hiệu quả đầu ra của các khóa đào tạo nghề dài hạn (18 tháng) về quản lý và kế toán HTX nông nghiệp.
  2. Nghiên cứu giải pháp đào tạo chuyên sâu về kỹ năng xúc tiến thương mại, chế biến và tiêu thụ nông sản nhằm khắc phục điểm yếu chỉ có 1,5% HTX làm dịch vụ tiêu thụ sản phẩm.
  3. Xây dựng cơ chế liên kết đào tạo gắn với tuyển chọn sinh viên tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng nông nghiệp về làm việc tại khu vực kinh tế tập thể.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu có giá trị đối với:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị hợp tác xã, Phát triển nông thôn: Cung cấp khung lý thuyết về HTX kiểu mới, mô hình tổ chức bộ máy HTX tại miền Bắc và phương pháp phân tích số liệu thực trạng nhân lực nông thôn.
• Cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế tập thể (Chi cục Phát triển nông thôn, Liên minh Hợp tác xã): Tham khảo quy trình tổ chức, khung chương trình đào tạo nghiệp vụ kế toán - kiểm soát HTX (11 ngày) và phương thức phối hợp giữa các cấp quản lý với cơ sở đào tạo chuyên ngành.
• Ban Quản trị các HTX nông nghiệp: Nắm bắt các quy định của Luật HTX năm 2003, các biểu mẫu chỉ tiêu đánh giá hoạt động tài chính, dịch vụ và phương pháp chuẩn hóa hồ sơ sổ sách kế toán.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý HTX tỉnh Hà Tây năm 2006 có đặc điểm gì nổi bật?

Theo số liệu điều tra năm 2006, toàn tỉnh có 6.606 cán bộ HTX nhưng chất lượng chuyên môn rất thấp: tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng chỉ chiếm khoảng 6,01% (397 người), trình độ trung cấp chiếm 13,88% (917 người), trong khi số cán bộ chưa qua đào tạo chiếm tới 73,16% (4.833 người). Ở cấp lãnh đạo, tỷ lệ chưa qua đào tạo của Ban Quản trị là 67,64% và Ban Kiểm soát là 85,07%.

2. Mức thù lao và chính sách bảo hiểm cho cán bộ HTX nông nghiệp tỉnh Hà Tây giai đoạn 2003–2006 như thế nào?

Mức thù lao của cán bộ rất thấp, lương Chủ nhiệm HTX bình quân chỉ đạt 250.000 đồng/tháng (nơi cao nhất là HTX Dương Liễu - Hoài Đức đạt 1.000.000 đồng/tháng; chỉ 10% HTX trả trên 500.000 đồng/tháng), các chức danh khác hưởng từ 30% đến 90% lương Chủ nhiệm. Toàn tỉnh chỉ có 92 HTX đóng BHXH cho 511 cán bộ, khiến tỷ lệ thôi việc hoặc chuyển công tác hàng năm lên tới 20–30% (năm 2004 có 23% cán bộ chủ chốt chuyển sang làm công tác Đảng và UBND xã).

3. Chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ HTX trong kế hoạch năm 2006 được tổ chức với quy mô và nội dung ra sao?

Chương trình được cấp ngân sách 250 triệu đồng, tổ chức thành công 8 lớp (4 lớp Kế toán và 4 lớp Kiểm soát) với thời lượng 11 ngày/lớp (9 ngày lý thuyết, 1 ngày đi thực tế cơ sở, 1 ngày làm bài tập). Tổng số có 387 học viên tham gia, kết quả có 310 học viên xếp loại khá - giỏi (80%), 69 học viên đạt loại trung bình (18%), 8 học viên yếu kém (2%); 379 học viên (98%) được cấp chứng chỉ và 16 học viên được Giám đốc Sở Nông nghiệp & PTNT tặng giấy khen.

4. Cơ cấu tổ chức hoạt động dịch vụ của các HTXNN tỉnh Hà Tây năm 2006 có những hạn chế gì?

Hoạt động dịch vụ chủ yếu tập trung vào các khâu đầu vào truyền thống và hỗ trợ sản xuất (dịch vụ tưới tiêu nước đạt 100%, bảo vệ thực vật 83%, điện 83,4%, giống 68,7%). Ngược lại, các dịch vụ mở rộng và đầu ra có tỷ lệ rất thấp: làm đất đạt 28,6%, cung ứng vật tư 40%, bảo quản nông sản 18,5%, dịch vụ tín dụng nội bộ 1,69% và tiêu thụ nông sản cho hộ xã viên chỉ đạt 1,5%.

5. Những tồn tại về mặt tài chính và tài sản của các HTXNN tỉnh Hà Tây được ghi nhận trong nghiên cứu là gì?

Vốn lưu động của HTX rất thấp, chỉ chiếm 20–30% tổng vốn quỹ. Tình trạng công nợ tồn đọng nghiêm trọng: nợ phải thu bình quân 249 triệu đồng/HTX (trong đó nợ khó đòi toàn tỉnh là 51,75 tỷ đồng, bình quân 97,4 triệu đồng/HTX); nợ phải trả bình quân 175,3 triệu đồng/HTX. Dù 85,5% số HTX hạch toán có lãi nhưng mức lãi thực tế rất thấp (chỉ 25–30 triệu đồng/HTX) do xã viên nợ đọng sản phẩm, dẫn đến mất cân đối tài chính và khó tiếp cận vốn vay ngân hàng.

---

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Hà Thị Phương Hồng đã phân tích toàn diện thực trạng tổ chức, hoạt động và chất lượng nguồn nhân lực của 540 HTX nông nghiệp tại tỉnh Hà Tây giai đoạn 2003–2006. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng điểm nghẽn lớn nhất của kinh tế tập thể địa phương là trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ còn thấp (hơn 73% chưa qua đào tạo) cùng chế độ đãi ngộ chưa thỏa đáng. Việc tổ chức thành công các khóa bồi dưỡng ngắn hạn cho 387 cán bộ kế toán, kiểm soát năm 2006 và mở rộng đào tạo nghề dài hạn 18 tháng đã bước đầu tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý điều hành HTX, đồng thời đặt nền móng cho việc xây dựng kế hoạch chuẩn hóa nhân lực nông nghiệp trong các giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỢP TÁC XÃ VÀ CÁN BỘ QUẢN LÝ HỢP TÁC XÃ 1. Cơ sở lý luận về hợp tác xã và hợp tác xã nông nghiệp 1. Khái niệm hợp tác xã HTX là một hình thức tổ chức cụ thể của kinh tế hợp tác phát triển ở trình độ cao hơn các hình thức kinh tế hợp tác giản đơn, là tổ chức kinh tế của những hộ nông dân cá nhân, pháp nhân có cùng nhu cầu và nguyện vọng tự nguyện liên kết lại để phối hợp giúp đỡ nhau phát triển kinh tế hoặc đáp ứng tốt hơn nhu cầu về đời sống của mỗi thành viên, tổ chức và hoạt động theo các nguyên tắc luật pháp quy định, có tư cách pháp nhân. HTX có ở hầu hết các nước trên thế giới và đã có lịch sử hình thành và phát triển hơn 100 năm.

Trong Luật hợp tác xã của nhiều nước cũng như một số tổ chức quốc tế đều có các định nghĩa về hợp tác xã: Theo Liên minh Hợp tác xã quốc tế (ICA) thì Hợp tác xã là một tổ chức tự trị của những người tự nguyện liên hiệp lại để đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung của họ về kinh tế, xã hội và văn hoá thông qua một xí nghiệp cùng sở hữu và quản lý dân chủ. Năm 1995, định nghĩa này đã được bổ sung và hoàn thiện: “Hợp tác xã dựa trên ý nghĩa tự cứu giúp mình, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng, công bằng và đoàn kết. Theo truyền thống của những người sáng lập ra hợp tác xã, các xã viên hợp tác xã tin tưởng vào ý nghĩa đạo đức về tính trung thực, cở mở, trách nhiệm xã hội và quan tâm chăm sóc người khác”. 3 SVTH: Hà Thị Phương Hồng Lớp: Kinh tế nông nghiệp K45 Chuyên đề thực tập tôt nghiệp GVHD: Võ Thị Hòa Loan Theo Điều 1 của Luật Hợp tác xã Việt Nam (tháng 11/2003) : “Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của đất nước…”.

Đặc điểm HTX kiểu mới ở Việt Nam Về nguyên tắc tổ chức HTX khi xây dựng HTX kiểu mới phải đảm bảo 5 nguyên tắc cơ bản : quyền tự nguyên gia nhập và ra khỏi HTX theo điều lệ HTX, quản lý dân chủ và bình đẳng, mỗi xã viên đều có quyền ngang nhau trong biểu quyết, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi, chia lãi bảo đảm kết hợp lợi ích của xã viên và sự phát triển của HTX Quan hệ sở hữu và phân phối trong HTX: Khi gia nhập HTX mỗi xã viên bắt buộc phải góp vốn theo quy định của điều lệ. Phần vốn góp của xã viên thuộc quyền sở hữu của từng thành viên, các nguồn khác thuộc sở hữu chung của HTX. Sau khi làm xong nghĩa vụ nộp thuế, lãi của Hợp tác xã được phân phối như sau: thanh toán các khoản bù lỗ; trích lập các quỹ của Hợp tác xã; chia lãi theo vốn góp và công sức đóng góp của xã viên có tính đến mức sử dụng dịch vụ của Hợp tác xã. Xã viên HTX và quan hệ giữa xã viên với HTX: Xã viên có thể là cá nhân hoặc hộ gia đình, mỗi xã viên có thể đồng thời là thành viên của nhiều Hợp tác xã, không phân biệt ngành nghề, địa giới, hành chính.

Mỗi xã viên đều bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ. HTX tôn trọng quyền độc lập tự chủ kinh tế của xã viên. S? hỡnh thành và phỏt tri?n HTX nụng 4 SVTH: Hà Thị Phương Hồng Lớp: Kinh tế nông nghiệp K45 Chuyên đề thực tập tôt nghiệp GVHD: Võ Thị Hòa Loan nghi?p khụng phỏ v? tớnh độc lập tự chủ của kinh tế hộ, trang trại gia đình. Nó có tác đụng tạo điều kiện phát triển tăng thu nhập cho kinh tế của các hộ xã viên.

Trên cơ sở đó mà thúc đẩy sự phát triển của kinh tế HTX. Điều kiện thành lập và giải thể HTX: thành lập HTX cần phải có điều lệ, phương án sản xuất kinh doanh cụ thể có tính khả thi, được đại hội xã viên thông qua và cơ quan có trách nhiệm phê duyệt. Trong trường hợp giải thể theo nghị quyết của đại hội xã viên, hoặc bị buộc phải giải thể theo quyết định của pháp luật, HTX phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với cơ quan có thẩm quyền. Đại hội xã viên hoặc đại hội đại biểu xã viên có thẩm quyền quyết định cao nhất đối với mọi hoạt động của HTX.Các hình thức của HTXNN hiện nay trên cả nước.

Các HTX trong nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam hiện nay có 3 hình thức chủ yếu: * Một là: HTXNN là dịch vụ, về hình thức, đây là tổ chức kinh tế trong nông nghiệp tách ra làm chức năng dịch vụ cho nông nghiệp, nó bao gồm: - Dịch vụ các yếu tố đầu vào cho sản xuất nông nghiệp (các HTX cung ứng dịch vụ vật tư, giống ) - Dịch vụ các khâu cho sản xuất nông nghiệp ( HTX làm đất, tưới nước, bảo vệ thực vật…) - Dịch vụ quá trình tiếp theo của quá trình sản xuất nông nghiệp ( HTX chế biến, tiêu thụ sản phẩm…) Về thực chất: Các HTX trên được tổ chức với mục đích phục vụ cho khâu sản xuất nông nghiệp của các hộ nông dân là chủ yếu. Vì vậy, sự ra đời của các HTXNN làm dịch vụ hoàn toàn xuất phát từ yêu cầu khách quan của sản 5 SVTH: Hà Thị Phương Hồng Lớp: Kinh tế nông nghiệp K45 Chuyên đề thực tập tôt nghiệp GVHD: Võ Thị Hòa Loan xuất nông nghiệp, trong đó đặc điểm sản xuất của ngành, trình độ sản xuất của các hộ nông dân chi phối một cách trực tiếp nhất. Các HTX dịch vụ chuyên khâu: là HTX chỉ thực hiện 1 chức năng dịch vụ 1 khâu cho sản xuất nông nghiệp như HTX dịch vụ thuỷ nông, HTX dịch vụ điện nông thôn. HTX cung ứng vật tư… HTX dịch vụ tổng hợp là các HTX thực hiện các chức năng dịch vụ nhiều khâu cho sản xuất nông nghiệp, đôi khi cho cả đời sống * Hai là HTX sản xuất kết hợp với dịch vụ: Các HTX loại này thường gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ, trong đó trực tiếp sản xuất là hộ nông dân, HTX hợp đồng bao tiêu chế biến và tiêu thụ sản phẩm, nông dân tham gia vào HTX như những thành viên chính thức.

Như các HTX sản xuất rau, sản xuất sữa. * Ba là HTX sản xuất nông nghiệp: HTXNN loại này giống như các Hợp tác xã sản xuất nông nghiệp ở nước ta trước khi đổi mới. Nhưng mục đích nhằm tạo ra quy mô sản xuất thích hợp chống lại chèn ép của tư tưởng, tạo những ưu thế mới ở những ngành khó tách riêng, khai thác những ưu đãi của Chính phủ đối với các doanh nghiệp lớn, khai thác những nguồn lực cần đầu tư lớn…. Hợp tác xã nông nghiệp 1.

Khái niệm Hợp tác xã nông nghiệp Từ khái niệm HTX thì ta có thể hiểu: HTX nông nghiệp trước hết là một tổ chức của kinh tế hợp tác của những người sản xuất nông nghiệp. Được thành lập trên nguyên tăc tự nguyện, dân chủ nhằm đáp ứng những yêu cầu về dịch vụ đa dạng trong sản xuất nông – lâm – ngư và đời sống của chính các xã 6 SVTH: Hà Thị Phương Hồng Lớp: Kinh tế nông nghiệp K45 Chuyên đề thực tập tôt nghiệp GVHD: Võ Thị Hòa Loan viên tham gia HTX. HTX nông nghiệp có thể là các tổ chức kinh tế hợp tác của nông dân, ít nhất trên 3 lĩnh vực: thứ nhất đó là lĩnh vực cung ứng các yếu tố đầu vào của sản xuất như phân bón, thuốc trừ sâu… hợp tác trong khâu làm đất, thuỷ lợi, thứ hai trong lĩnh vực giải quyết đầu ra của sản xuất nông nghiệp bao gồm hoạt động thu mua chế biến đóng gói và tiêu thụ nông sản ở thị trường trong và ngoài nước, thứ ba trong lĩnh vực trực tiếp tổ chức sản xuất tập trung trong trồng trọt, chăn nuôi, kể cả nuôi thuỷ sản. Đặc trưng của HTXNN Một là: Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức liên kết kinh tế tự nguyện của những hộ nông dân, nông trại có chung những yêu cầu về dịch vụ sản xuất cho sản xuất kinh doanh và đời sống của mình mà bản thân từng hộ không làm được hoặc làm nhưng kém hiệu quả.

Các xã viên đều có thể viết đơn tự nguyện gia nhập và khi không có nhu cầu gia nhập HTXNN có thể viết đơn ra khỏi HTXNN. Hai là: cơ sở thành lập của HTX là dựa vào việc cùng góp vốn của các thành viên và quyền chủ hoàn toàn bình đẳng giữa các xã viên theo nguyên tắc mỗi xã viên một phiếu biểu quyết không phân biệt lượng vốn góp ít hay nhiều. Các xã viên đều bình đẳng trong việc tham gia quản lý, kiểm tra giám sát. Ba là: mục đích kinh doanh của Hợp tác xã là nhằm trước hết dịch vụ cho xã viên, đáp ứng đủ và kịp thời số lượng, chất lượng của dịch vụ, đồng thời cũng phải tuân theo nguyên tắc bảo toàn và tái sản xuất mở rộng vốn bằng cách thực hiện mức giá và lãi suất nội bộ thấp hơn giá thị trường.

Bốn là: Hợp tác xã thành lập và hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi. 7 SVTH: Hà Thị Phương Hồng Lớp: Kinh tế nông nghiệp K45 Chuyên đề thực tập tôt nghiệp GVHD: Võ Thị Hòa Loan Năm là: Hợp tác xã là một tổ chức liên kết kinh tế chỉ liên kết những xã viên thực sự có nhu cầu, có mong muốn không lệ thuộc vào nơi ở và cũng chỉ liên kết ở những dịch vụ cần thiết và đủ khả năng quản lý kinh doanh. Như vậy trong mỗi thôn, mỗi xã có thể cùng tồn tại nhiều loại hình Hợp tác xã có nội dung kinh doanh khác nhau, có số lượng xã viên không như nhau, trong đó một số nông hộ, trang trại đồng thời là xã viên của một số Hợp tác xã. Sáu là: nông hộ trang trại xã viên vừa là đơn vị kinh tế tự chủ trong Hợp tác xã, vừa là đơn vị kinh tế cơ sở hoạt động kinh doanh và hạch toán độc lập.

Do vậy, quan hệ giữa Hợp tác xã và xã viên là quan hệ liên kết, giúp đỡ nội bộ vừa là quan hệ qiưa hai đơn vị kinh doanh có tư cách pháp nhân độc lập.