Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu nâng cao hiệu quả xuất khẩu mặt hàng linh kiện điện tử sang thị trường Nhật Bản Chương 2: Cơ sở lý luận về xuất khẩu và nâng cao hiệu quả xuất khẩu mặt hàng linh kiện điện tử của doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng hiệu quả xuất khẩu mặt hàng linh kiện điện tử sang Nhật bản của công ty TNHH Osco International Việt Nam Chương 4: Định hướng phát triển và giải pháp nâng cao hiệu quả xuất khẩu mặt hàng linh kiện điện tử sang Nhật Bản của công ty TNHH Osco International Việt Nam 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU VÀ HIỆU QUẢ XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP 2.1 Cơ sở lý luận về xuất khẩu 2.1 Khái niệm xuất khẩu Theo luật thương mại 2005, điều 28 khoản 1: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là vùng hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Xuất khẩu có thể được hiểu một cách đơn giản hơn là việc bán hàng hóa hoặc dịch vụ từ một quốc gia này sang một hoặc nhiều quốc gia khác, trên cơ sở sử dụng tiền tệ làm phương thức thanh toán. Xuất khẩu cũng là một hình thức bán hàng cho nước ngoài để thu về lợi nhuận cho doanh nghiệp và quốc gia. Kim ngạch xuất khẩu dùng để chỉ số tiền thu về của một quốc gia hoặc doanh nghiệp sau hoạt động xuất khẩu một hoặc nhiều loại hàng hóa, dịch vụ trong một khoảng thời gian nhất định.
Cách tính kim ngạch xuất khẩu sẽ căn cứ vào lượng tiền này và quy đổi thống nhất về một đơn vị tiền tệ.2 Đặc điểm của xuất khẩu Thứ nhất là nguồn lực áp dụng: Hoạt động xuất khẩu là hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ của các thương nhân trong và ngoài nước. Do vậy, hai bên đều phải tuân thủ các hiệp định thương mại, điều luật quốc tế, quy ước của các nước tham gia hoạt động xuất khẩu. Thứ hai là chủ thể của hoạt động xuất khẩu: Là những tổ chức, cá nhân có trụ sở kinh doanh đặt tại hai nước khác nhau Thứ ba là sự di chuyển của hàng hóa: Hàng hóa được dịch chuyển qua biên giới từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu hay di chuyển ra vào trong các khu vực hải quan đặc biệt thông qua thủ tục hải quan. Phương tiện vận chuyển hàng hóa dịch vụ có thể là tàu thủy, tàu hỏa, máy bay, xe vận tải tùy thuộc vào thỏa thuận của hai bên đề phù hợp với điều kiện của từng doanh nghiệp.
Thứ tư là hình thức mua bán: Thường là mua bán qua hợp đồng xuất nhập khẩu với số lượng lớn để tối ưu hiệu quả giao dịch Thứ năm là phương thức thanh toán: Đồng tiền thanh toán trong hoạt động xuất nhập khẩu là ngoại tệ hay có nguồn gốc ngoại tệ đối với một trong hai bên ký kết hợp 7 đồng. Thông thường tiền tệ được gửi đi từ nước nhập khẩu sang nước xuất khẩu thông qua hệ thống ngân hàng. Khi có tranh chấp thì hai bên tự giải quyết hoặc đưa ra trọng tài thương mại quốc tế của một trong hai quốc gia đã được quy định cụ thể tại hợp đồng mua bán hàng hóa.3 Vai trò của xuất khẩu 2.1 Vai trò của xuất khẩu đối với nền kinh tế Xuất khẩu là một hoạt động ngoại thương cơ bản, xuất hiện từ rất lâu và đóng vai trò to lớn trong việc đánh giá trình độ phát triển của một quốc gia. Xuất khẩu nói chung và xuất khẩu mặt hàng linh kiện điện tử đóng vai trò quan trọng trong sự tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế Việt Nam.
Thứ nhất, xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế. Một trong những chỉ số phản ánh hiệu quả kinh tế quốc gia là cán cân thương mại (tổng giá trị xuất khẩu - tổng giá trị nhập khẩu). Khi cán cân thương mại thặng dư, hay giá trị xuất khẩu lớn hơn giá trị nhập khẩu, quốc gia sẽ thu được lượng ngoại tệ lớn. Đối với những nền kinh tế mà cầu nội địa yếu, xuất khẩu giúp giải quyết tình trạng dư thừa năng lực sản xuất khi các doanh nghiệp trong nước mở rộng được thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Thứ hai, xuất khẩu góp phần dịch chuyển cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển. Hoạt động sản xuất khi phát triển lại kéo theo sự phát triển của nhiều ngành khác, đặc biệt là các ngành công nghiệp phụ trợ. Việc đẩy mạnh xuất khẩu giúp tận dụng lợi thế kinh tế quốc gia, đẩy mạnh đầu tư sản xuất, xuất khẩu giúp tạo ra khối lượng sản phẩm lớn hơn, chất lượng cao hơn, đa dạng về mẫu mã hơn giúp tận dụng lợi thế kinh tế quốc gia, đẩy mạnh đầu tư sản xuất, xuất khẩu giúp tạo ra khối lượng sản phẩm lớn hơn, chất lượng cao hơn, đa dạng về mẫu mã giúp hình thành cơ cấu kinh tế theo hướng chuyên môn hóa. Thêm vào đó, trong bối cảnh quốc tế ngày càng yêu cầu cao hơn, các doanh nghiệp phải liên tục cải tiến không ngừng để đáp ứng nhu cầu quốc tế, từ đó đóng góp vào việc tăng cường năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa, tăng khả năng áp dụng khoa học công nghệ, trình độ sản xuất trong nước cũng từ đó mà phát triển lên.
Thứ ba, tạo công ăn việc làm, giải quyết tình trạng thất nghiệp, cải thiện đời sống nhân dân. Xuất khẩu gia tăng sẽ làm tăng thêm công ăn việc làm trong ngành 8 kinh tế, nhất là các ngành thâm hụt nguồn lao động. Nhờ vậy, đời sống người lao động được tăng cao, kích thích cung cầu trong nước. Việt Nam vốn là một quốc gia có nguồn lao động dồi dào, giá nhân công rẻ hơn so với các nước trong khu vực.
Việc đẩy mạnh sản xuất, gia công mặt hàng linh kiện điện tử để xuất khẩu giúp nước ta hình thành được những khu công nghiệp lớn, từ đó giải quyết vấn đề thiếu việc làm cho người dân khu vực. Thứ tư, xuất khẩu góp phần mở rộng và thúc đẩy các quan hệ đối ngoại của đất nước. Xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại đã làm cho nền kinh tế của nước ta gắn chặt với phân công lao động quốc tế. Hoạt động xuất khẩu góp phần nối liền sản xuất và trao đổi trong nước với sản xuất và trao đổi quốc tế, nối liền thị trường trong nước với thị trường khu vực và thế giới.
Theo tổng cục thống kê, mặt hàng điện tử, linh kiện là mặt hàng chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong kim ngạch xuất khẩu. Nếu như năm 2015, xuất khẩu linh kiện điện tử chỉ chiếm 9.6% tổng kim ngạch xuất khẩu thì đến năm 2022, xuất khẩu điện tử, máy tính, linh kiện đã vươn lên đứng thứ 2 trong số 8 nhóm hàng đạt kim ngạch trên 10 tỷ USD của Việt Nam. Đến năm 2023, mặt hàng này đã chiếm vị trí dẫn đầu giá trị kim ngạch xuất khẩu, đạt 57. Trong 2 năm 2022 và 2023, hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vẫn còn gặp nhiều khó khăn do hậu quả còn lại sau đại dịch Covid-19 và những khủng hoảng chính trị, quân sự trên thế giới nên mức tăng thấp hơn các năm trước.
Sang năm 2024, hoạt động xuất, nhập khẩu nói chung và xuất, nhập khẩu mặt hàng điện tử, máy tính và linh kiện nói riêng đã phục hồi ấn tượng. Trong 9 tháng đầu năm nay, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa sơ bộ đạt 578,47 tỷ USD, tăng 16,3% so với cùng kỳ năm trước, cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu 20,79 tỷ USD.2 Vai trò của xuất khẩu đối với doanh nghiệp Trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay, kinh doanh xuyên biên giới đã trở thành một xu hướng tất yếu của mọi quốc gia và doanh nghiệp. Xuất khẩu giúp các doanh nghiệp có thể sớm tiếp cận thị trường quốc tế, hướng đến phát triển sản xuất và mở rộng thị trường. Thứ nhất, hoạt động xuất khẩu giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường kinh doanh cả trong và ngoài nước.
Hoạt động xuất khẩu giúp doanh nghiệp mở rộng tệp khách hàng, không còn giới hạn trong phạm vi lãnh thổ quốc gia mà mở rộng ra phạm 9 vi toàn thế giới. Đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế phẳng như hiện nay, sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ giúp các daonh nghiệp ngày càng dễ tiếp cận và mở rộng hệ thống đối tác toàn cầu. Từ đó, hoạt động xuất khẩu giúp doanh nghiệp có thêm nhiều cơ hội phát triển, giúp tăng doanh số và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Thứ hai, thông qua hoạt động xuất khẩu các doanh nghiệp trong nước có điều kiện tham gia vào thị trường quốc tế, từ đó tạo động lực cải tiến và phát triển hệ thống sản xuất của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng cạnh tranh như hiện nay, cùng với các quy định khắt khe từ những thị trường lớn khó tính, các doanh nghiệp phải hình thành hệ thống sản xuất phù hợp với yêu cầu của từng thị trường. Để cạnh tranh, doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn thiện cơ sở sản xuất, xây dựng cơ chế hoạt động hiệu quả. Thông qua hoạt động xuất khẩu, các doanh nghiệp được tiếp cận với các nền kinh tế phát triển hơn, học hỏi được cách kinh doanh cũng như hoàn thiện mình để theo kịp sự phát triển của thế giới. Thứ ba, hoạt động xuất khẩu giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh.
Xuất khẩu là cơ hội để doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường, thay vì chỉ tập trung cung cấp cho một thị trường nội địa – với cơ hội kinh doanh ngày càng nhỏ. Tiến hành hoạt động xuất khẩu, doanh nghiệp có thể tiếp cận với khách hàng ở khắp mọi nơi trên thế giới, từ đó tạo ra những nguồn thu khác nhau. Điều này giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi chỉ phụ thuộc vào một thị trường nội địa, nhất là khi kinh tế thế giới đang suy thoái như hiện nay.2 Cơ sở lý luận về hiệu quả xuất khẩu 2.1 Khái niệm hiệu quả xuất khẩu Hiệu quả xuất khẩu là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ khai thác các yếu tố trong quá trình sản xuất kinh doanh xuất khẩu như lao động, vốn, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu,… để đạt được mục tiêu kinh doanh xuất khẩu. Hiệu quả xuất khẩu nói riêng hay hiệu quả kinh doanh nói chung, nó là biểu hiện sự tương quan giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.