CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu 1. Đặt vấn đề Sự phát triển của Internet trong bối cảnh hiện nay có ảnh hưởng đáng kể đến kinh tế toàn cầu, và bao gồm cả các lĩnh vực như sức khỏe, giáo dục, kinh doanh, quản trị và giải trí. Manyika và Roxburgh (2011) tìm thấy rằng Internet đã có đóng góp đáng kể đến 22 nền kinh tế toàn cầu, chiếm khoảng 21% trên tổng số GDP của cả thế giới trong các năm vừa qua.
Hơn thế nữa, Internet cũng cung cấp cơ hội tốt cho các tổ chức để thực hiện các giao dịch kinh doanh nhiều hơn và tốt hơn thông qua thương mại điện tử. Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã cho rằng thương mại điện tử là một yếu tố quan trọng trong việc xác định sự tăng trưởng trong tương lai (Indecon, 2013; Jagoda, 2010; Gawady, 2005). Thương mại điện tử được tìm thấy là tạo ra nhiều lợi ích đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ chẳng hạn như giảm thiểu chi phí hoạt động, gia tăng lợi nhuận, cải thiện dịch vụ khách hàng, mở rộng thị trường và tìm kiếm khách hàng mới và cải thiện khả năng cạnh tranh của công ty (Heung, 2003; Apulu, 2011; Ashrafi và Murtaza, 2008). Ngoài ra, thương mại điện tử đảm bảo sự sống còn và ổn định của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thị trường cạnh tranh khốc liệt (Stansfield và Grant, 2003).
Liên quan đến ngành du lịch, OECD cho rằng ngành du lịch là ngành năng động nhất và lớn nhất ở các quốc gia trong khối OECD và có tác động tích cực đến sự phát triển của các quốc gia. OECD cũng cho rằng thương mại điện tử cung cấp các cơ hội cho các quốc gia đang phát triển bằng cách mở rộng xuất khẩu và gia tăng tính hiệu quả của ngành du lịch, đây được xem là một nhân tố chính yếu tạo ra sự thành công của ngành du lịch (National Tourism Strategy, 2010). Tổ chức Du lịch Thế giới - World Tourism Organisation (2012) cũng nhấn mạnh rằng Internet có ảnh hưởng đáng kể đến sự thay đổi cấu trúc của ngành du lịch. Người dùng Internet cũng đang có sự dịch chuyển từ việc mua hàng truyền thống sang mua hàng trực tuyến (Wang và Cheung, 2004).
Từ đây có thể thấy được rằng ngành du lịch có vai trò quan trọng trong sự phát triển của các quốc gia đang phát triển nói chung cũng như Việt Nam nói riêng. Cho nên 1 tìm kiếm giải pháp để nâng cao khả năng cạnh tranh cũng như sự phát triển của ngành du lịch nói chung và các công ty trong ngành du lịch nói riêng là điều hết sức cần thiết. Mà các nghiên cứu trước đây cho rằng thương mại điện tử chính là yếu tố then chốt trong việc tạo nên sự phát triển của ngành du lịch cũng như đảm bảo sự sống còn và ổn định của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thị trường cạnh tranh khốc liệt (Stansfield và Grant, 2003). Vì vậy, làm thế nào đẩy mạnh việc áp dụng thương mại điện tử của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành du lịch tại ĐBSCL là câu hỏi đang được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu cũng như các doanh nghiệp đang hoạt động trong ngành.
Đồng thời, liệu việc áp dụng thương mại điện tử của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành du lịch tại ĐBSCL có thật gia tăng hiệu quả ứng dụng thương mại điện tử của các doanh nghiệp hay không cũng là một điều cần được phân tích. Tại Việt Nam, theo Tổng cục Thống kê, năm 2019 lượng khách quốc tế đến Việt Nam đạt trên 18 triệu lượt khách, tăng 16,2% so với cùng kỳ năm 2018. Mới đây Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) đánh giá du lịch Việt Nam là một trong các quốc gia đạt mức tăng trưởng cao trên thế giới. Tuy nhiên, trong năm 2019 Việt Nam chỉ đứng thứ 4 trong các nước ASEAN về số lượng khách quốc tế với hơn 18 triệu lượt và chỉ bằng một phần hai so với Thái Lan.
Theo Tổng cục Thống kê đến năm 2019, nhu cầu tìm kiếm các thông tin về du lịch trên mạng internet tại Việt Nam tăng hơn 32 lần; trên 70% người đi du lịch hiện nay đặt phòng qua hệ thống dịch vụ trực tuyến. Con số này có sự gia tăng mạnh mẽ trong giai đoạn vừa qua và được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong tương lai. Điều này cho thấy tiềm năng cũng như vai trò ngày càng quan trọng trong việc sử dụng thương mại điện tử của người Việt Nam đối với ngành du lịch. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy thương mại điện tử trong du lịch vẫn có nhiều bất cập, nhất là trong công tác thiết kế, quản lý và điều hành của các doanh nghiệp du lịch có sử dụng thương mại điện tử ở Việt Nam nói chung và vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng.
Ngoài ra, trong bối cảnh hội nhập phát triển và cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay, yêu cầu về các tính năng của thương mại điện tử trong ngành du lịch ngày càng cao của khách hàng, đòi hỏi các doanh nghiệp không ngừng đổi mới, sáng tạo trong việc đầu tư, vận hành và quản trị hệ thống thương mại điện tử của doanh nghiệp, sao cho khách hàng có thể dễ dàng sử dụng hệ thống thương mại điện tử nhất trong việc thực hiện các nhu cầu du lịch của mình. 2 Tuy nhiên, số lượng nghiên cứu đề tài về các yếu tố tác động đến việc áp dụng thương mại điện tử và mối quan hệ giữa việc áp dụng thương mại điện tử và hiệu quả ứng dụng thương mại điện tử tại ĐBSCL tương đối khan hiếm, do đó, tác giả thực hiện đề tài xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả ứng dụng TMĐT của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch trên địa bàn ĐBSCL. Do vậy, rất cần phải nghiên cứu hiệu quả ứng dụng Thương mại điện tử của các doanh nghiệp du lịch, qua đó tìm giải pháp để nâng cao hiệu quả ứng dụng thương mại điện tử của doanh nghiệp đang hoạt động trong ngành du lịch tại khu vực ĐBSCL trong thời gian tới. Tính cấp thiết của nghiên cứu Vùng Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ nổi tiếng là vựa lúa, vựa cá, vựa trái cây của cả nước, mà còn là một trong bảy vùng trọng điểm về du lịch Việt Nam, trong đó có 5 khu du lịch và 7 điểm du lịch quốc gia, riêng tỉnh Bạc Liêu có 10/43 điểm du lịch tiêu biểu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long1.
Theo Tổng cục Du lịch, ngành Du lịch Việt Nam thiệt hại khoảng 6 đến 7 tỷ USD, riêng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Năm 2019, trước đại dịch, vùng đón trên 47 triệu lượt khách, dự kiến năm 2020 sẽ tiếp đón 50 triệu lượt, tuy nhiên, trong năm 2020, lượng khách du lịch đến các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long giảm 38,4%, doanh thu giảm gần 50%. Năm 2021, lượng du khách tiếp tục giảm thêm 27,4%, doanh thu tiếp tục giảm thêm 28,8%. Đồng bằng sông Cửu Long được đánh giá là vùng còn rất nhiều dư địa để phát triển du lịch.
Vùng nằm liền kề với Thành phố Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ; phía Bắc giáp Campuchia, phía Tây Nam là vịnh Thái Lan, phía Đông Nam là Biển Đông, có địa chính trị, địa kinh tế và địa quân sự hết sức trọng yếu đối với cả nước… Đặc biệt, với lợi thế thỏa thuận liên kết giữa Thành phố Hồ Chí Minh và 13 tỉnh, thành phố Đồng bằng sông Cửu Long, nếu làm bài toán hoán đổi, 1/3 của 10 triệu dân Thành phố Hồ Chí Minh đi du lịch ở Đồng bằng sông Cửu Long và ngược lại 1/3 của 20 triệu dân 13 tỉnh, thành phố Đồng bằng sông Cửu Long đến du lịch ở Thành phố Hồ Chí Minh, sẽ góp phần tháo gỡ những khó khăn trước mắt của doanh nghiệp2, Theo TTXVN. Theo thống kê của Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, do ảnh hưởng dịch COVID- 19, tổng lượng khách du lịch đến Thành phố năm 2020 chỉ đạt gần 17,2 triệu lượt, giảm 1 https://baoxaydung.vn/dong-bang-song-cuu-long-co-43-diem-du-lich-tieu-bieu-340642.html 2 https://bvhttdl.vn/kich-cau-du-lich-vung-dong-bang-song-cuu-long- Trong đó, lượng khách đến Đồng bằng sông Cửu Long năm 2020 cũng chỉ đạt gần 27,8 triệu lượt, giảm 41,28% so với cùng kỳ; doanh thu du lịch đạt 21.879 tỷ đồng, giảm 48,26% so với cùng kỳ. Đến cuối năm 2022, Đồng bằng sông Cửu Long đón trên 44 triệu lượt khách du lịch, tăng 201,2% so với cùng kỳ năm 2021; trong đó khách lưu trú đạt gần 12 triệu lượt, tăng 138,9% với cùng kỳ năm 2021. Doanh thu du lịch vùng Đồng bằng sông Cửu Long năm 2022 đạt gần 34.000 tỷ đồng, tăng 216,9% so với cùng kỳ năm 2021.
Trong đó, giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin là một trong những giải pháp quan trọng3. Theo bài viết “Ứng dụng công nghệ trong kinh doanh du lịch: Cơ hội và thách thức”4, du lịch là ngành công nghiệp không khói đóng vai trò to lớn trong nền kinh tế. Để phát triển du lịch thì việc ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, là điều kiện tiên quyết quyết định thành công. Với sự đổ bộ của các thiết bị di động tiên tiến, mạng xã hội, đặt chỗ trên mạng và những phương thức thanh toán mới, công nghệ đã thâm nhập vào ngành du lịch sâu rộng hơn bao giờ hết.
Một số công nghệ làm gia tăng trải nghiệm - cho cả doanh nghiệp kinh doanh du lịch và khách hàng. Do đó, việc ứng dụng công nghệ vào ngành du lịch là yêu cầu tất yếu trong quá trình hội nhập, phát triển, không chỉ gia tăng các tiện ích cho du khách và nhà quản lý mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh với các vùng, các nước. Lê Quang Đăng - Phòng nghiên cứu Chiến lược, Chính sách và Môi trường Du lịch5, “Du lịch thông minh là du lịch được phát triển trên nền tảng ứng dụng những thành tựu của khoa học và công nghệ hiện đại, đặc biệt là công nghệ thông tin truyền thông nhằm tạo ra những giá trị, lợi ích và dịch vụ tốt nhất, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách du lịch, doanh nghiệp du lịch, cơ quan quản lý du lịch và cộng đồng”. Theo ông Đặng Hoàng Hải - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số nhấn mạnh, trong thời đại phát triển rực rỡ của công nghệ thông tin, một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất từ việc ứng dụng công nghệ số và thương mại điện tử là ngành du lịch, hay còn gọi là du lịch trực tuyến6.
Cũng theo Quyết định 645/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021-2025. Mục tiêu năm 2025: 55% dân số tham gia mua 3 https://bnews.vn/de-du-lich-dong-bang-song-cuu-long-cat-canh-bai-1-phuc-hoi-nhanh-sau-dai- dich/275665.html 4 https://dl.vn/vi/nghien-cuu-trao-doi/ung-dung-cong-nghe-trong-kinh-doanh-du-lich-co-hoi-va-thach-thuc 5 http://itdr.