CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN 1.1 Khái niệm tiêu thụ sản phẩm. Trong công tác hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, khi một sản phẩm trước khi cho ra đời và sau khi được sản xuất ra đều phải có sự liên kết thống nhất với nhau để mục tiêu cuối cùng là phải đáp ứng được nhu cầu người tiêu dùng và mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Đó cũng là một chiến lược hoạt động của từng doanh nghiệp. Để doanh nghiệp được tồn tại lâu hay không, thì khâu tiêu thụ sản phẩm sẽ là câu trả lời cho câu hỏi đó.
Thông qua hoạt động tiêu thụ, doanh nghiệp mới có thể thu hồi được vốn và có lợi nhuận để tái sản xuất và tái sản xuất mở rộng. Trong nền kinh tế thị trường như ngày nay, các doanh nghiệp phải đứng ra quyết định và chịu trách nhiệm ba vấn đề trung tâm cốt lõi mà mỗi doanh nghiệp đều phải có mới tồn tại đó là: Sản xuất cái gì? Sản xuất bằng cách nào ? Và cho ai ? Cho nên việc sản xuất đều hiểu theo cả hai nghĩa rộng và hẹp. “Hiểu theo nghĩa rộng xác định : Tiêu thụ sản phẩm là một quá trình bao gồm nhiều khâu từ việc nghiên cứu thị trường, xác định nhu cầu doanh nghiệp muốn thỏa mãn, đặt hàng và tổ chức sản xuất đến việc thực hiện các nghiệp vụ tiêu thụ, xúc tiến bán hàng… nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất.” ( Lê Vương Anh, 2014) Do hoạt động tiêu thụ là cả một quá trình dài gồm nhiều bước hoạt động khác nhau nhưng lại phải phối hợp nhịp điệu, chặt chẽ, bổ sung xúc tiến cho nhau trong quá trình đó. Cho nên để tổ chức tốt cho việc này, doanh nghiệp không những phải làm thật tốt cho mỗi mình khâu đó mà còn phải có sự kết hợp ràng buộc ăn khớp giữa các khâu lại với nhau, khâu này tiếp nối khâu kia, giữa các bộ phận tham gia vào quá trình sản xuất tiêu thụ dù trực tiếp hay là gián tiếp.
Vì mang tính chất quan trọng của việc tái sản xuất nên mọi việc phải theo một trình tự sắp xếp nhất định, không thể đảo lộn giữa các công việc lại với nhau, càng không thể để việc này làm thay việc kia, cũng như việc này làm trước hoặc sau việc kia được mà phải thực hiện một cách trình tự nhau theo khuôn khổ của nó. Doanh nghiệp không thể hoạt động sản xuất trước rồi mới đi khảo sát thị trường điều đó sẽ dẫn đến việc hàng hóa sản xuất ra không đáp ứng được yêu cầu cũng như nhu cầu của người tiêu dùng mong muốn hoặc số người tiêu dùng tới không đủ lớn để có thể phát triển mở rộng. Như vậy sẽ dẫn đến việc doanh nghiệp sẽ mất đi một khoản phí rất lớn cho việc sản xuất đó, thậm chí chưa nói đến việc hàng hóa không tiêu thụ 4 Downloaded by ANH TRAM (bachvan13@gmail.com) lOMoARcPSD|39107117 được bị ứ đọng, tồn kho, quá thời hạn sử dụng, không thể giải phóng vốn, từ đó mà việc tái sản xuất cũng không được thực hiện và doanh nghiệp có thể cũng sẽ bị giải thể phá sản. “Hiểu theo nghĩa hẹp: Tiêu thụ sản phẩm được hiểu như là hoạt động bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa của doanh nghiệp cho khách hàng đồng thời thu tiền về.” ( Lê Vương Anh,2014) Vậy thông qua hoạt động tiêu thụ hàng hóa được đem ra trao đổi, chuyển đổi thành tiền, qua đó thể hiện được vòng chu chuyển vốn trong doanh nghiệp, chu chuyển tiền tệ trong xã hội, đảm bảo được việc lưu thông hàng hóa đáp ứng nhu cầu xã hội.
“Tiêu thụ sản phẩm là khâu cuối cùng của chu kỳ sản xuất kinh doanh, là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển trong tương lai.2 Bản chất của tiêu thụ sản phẩm. Thực chất của việc tiêu thụ sản phẩm chính là đưa sản phẩm của doanh nghiệp tạo ra đến với tay người tiêu dùng và phải phù hợp đáp ứng với nhu cầu của thị trường và người tiêu dùng. Trên góc độ của nền kinh tế hiểu “ Tiêu thụ sản phẩm là quá trình chuyển hóa quyền sở hữu và quyền sử dụng hàng hóa - tiền tệ giữa các chủ thể kinh tế. Hay tiêu thụ hàng hóa được chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái tiền tệ và vòng chu chuyển vốn sản xuất kinh doanh của đơn vị được hoàn thành.” Ngày nay, các doanh nghiệp cần phải xác định được mục tiêu của mình trong nền kinh tế xã hội, để làm được việc đó, các doanh nghiệp phải xác định được danh mục và cơ cấu sản phẩm hợp lí để sản xuất đồng thời đi kèm theo đó là tổ chức các công việc biện pháp để có thể đưa sản phẩm đến với người tiêu dùng.Vậy nên hoạt động tiêu thụ sản phẩm chính là cầu nối trung gian giữa người sản xuất và người tiêu dùng.
Ngoài ra, thực chất của tiêu thụ là quá trình đơn vị bán xuất giao hàng, sản phẩm cho đơn vị mua và đơn vị mua thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận việc thanh toán. Đó cũng được xem như hoạt động bán hàng. Tiếp cận tiêu thụ với tư cách hành vi: được hiểu là chuyển dịch quyền sở hữu hàng hóa đã được thực hiện cho khách hàng đồng thời thu tiền được chuyển thu tiền trong tương lai. 5 Downloaded by ANH TRAM (bachvan13@gmail.com) lOMoARcPSD|39107117 Tiếp cận tiêu thụ theo tư cách là một chức năng: được hiểu là một khâu quan trọng của quá trình sản xuất, mang tính quyết định trong hoạt động kinh doanh, thực hiện các chức năng chuyển hóa hình thái giá trị của sản phẩm từ hàng sang tiền.
Tiếp cận tiêu thụ với tư cách là một quá trình: được hiểu là quá trình thực hiện các hoạt động trực tiếp hoặc gián tiếp ở tất cả các phần tử trong hệ thống doanh nghiệp nhằm tạo ra những điều kiện thuận lợi để biến khả năng chuyển hóa hình thái giá trị của hàng hóa từ hàng sang tiền thành hiện thực một cách có hiệu quả nhất.3 Vai trò của tiêu thụ sản phẩm: 1.1 Đối với bản thân doanh nghiệp: Tiêu thụ sản phẩm có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc quyết định đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Khi sản xuất một sản phẩm nào đó, ban đầu chúng ta đều cần xác định rõ phân khúc thị trường, khách hàng mà mình muốn hướng tới. Khi sản phẩm ra đời, được đưa đến phục vụ đúng đối tượng ban đầu đã xác định và sức tiêu thụ trở nên rộng rãi đồng nghĩa với việc họ đã ngầm chấp nhận, và hài lòng về chất lượng sản phẩm, dịch vụ mà mình mang lại. Cũng chính khi đó họ sẽ sẵn sàng chi trả để mua sản phẩm của doanh nghiệp mình chứ không phải là sản phẩm khác.
Nhờ vậy mà doanh nghiệp có thể thu hồi vốn, tái sản xuất để tồn tại và phát triển hơn. Khi một sản phẩm được lan truyền với một sức tiêu thụ lớn thể hiện được sự uy tín, vị thế của doanh nghiệp trên thương trường. Nói cách khác tiêu thụ sản phẩm phản ánh rõ nét những điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp. Tiêu thụ có ảnh hưởng tích cực tới việc tổ chức quản lí sản xuất, thúc đẩy việc vận dụng những tiến bộ khoa học hiện đại trong sản xuất để nâng cao trình độ sản xuất, tạo ra sản phẩm chất lượng, giá thành rẻ.
Một khi tổ chức tốt hoạt động tiêu thụ sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, giảm các khâu không cần thiết trong sản xuất, rút ngắn thời gian lưu kho, tăng nhanh vòng quay thu hồi vốn, tạo thêm nhiều điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư thêm về chiều sâu, có khả năng về thời gian, vốn vật chất, tìm ra được những phương hướng cách thức tổ chức sản xuất mới để tập trung nâng cao tay nghề sản xuất, chất lượng sản phẩm, cung cấp đầy đủ mẫu mã đủ chủng loại, đem lại doanh thu cao và lợi nhuận từ đó cũng sẽ tăng cao hơn. Trên ý nghĩa như vậy tiêu thụ được coi là biện pháp để điều tiết sản xuất, định hướng cho sản xuất, là tiêu chuẩn để đánh giá quá trình tổ chức sản xuất, cải tiến công nghệ. 6 Downloaded by ANH TRAM (bachvan13@gmail.com) lOMoARcPSD|39107117 Tiêu thụ sản phẩm có vai trò quan trọng trong việc duy trì và mở rộng thị trường. Khi sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường hiện tại, sẽ là điều kiện tốt để doanh nghiệp dễ dàng đưa sản phẩm của mình thâm nhập vào một thị trường mới, tiếp cận được gần hơn với nhiều thị trường tiềm năng.
Từ đó khối lượng sản phẩm tiêu thụ sẽ tăng, doanh nghiệp có điều kiện để mở rộng, phát triển sản xuất kinh doanh. Tiêu thụ sản phẩm tạo ra vị thế và sự an toàn cho các công ty. Một khi doanh nghiệp đã tạo ra được uy tín, để lại được ấn tượng tốt về sản phẩm, dịch vụ của chính mình trong con mắt của khách hàng, thì việc tiêu thụ sẽ dễ dàng hơn, mở rộng thị trường dễ dàng hơn và cạnh tranh trên thị trường từ đó cũng tăng lên. Tiêu thụ sản phẩm giúp doanh nghiệp thu hồi được vốn, bù đắp chi phí và hoạt động có lãi.
Nó giúp cho doanh nghiệp có nguồn lực cần thiết để thực hiện quá trình tái sản xuất để tiếp tục hoạt động ở chu kỳ sau như đã từng hoạt động ở chu kỳ trước, công tác tiêu thụ được tổ chức tốt sẽ là động lực thúc đẩy sản xuất và là yếu tố tăng nhanh vòng quay của vốn. Nếu hoạt động tiêu thụ không diễn ra tốt sẽ gây ứ đọng nguồn vốn, tăng lượng hàng hóa lưu kho, chi phí lưu kho bảo quản và tăng các chi phi khác có liên quan, gây đình trệ cho hoạt động kinh doanh sản xuất của doanh nghiệp. Hoạt động tiêu thụ là cầu nối gắn kết giữa nhà sản xuất với tiêu dùng. Thể hiện độ tin cậy của người tiêu dùng với nhà sản xuất, nó giúp doanh nghiệp hiểu thêm về nhu cầu của khách hàng, biết được sự thay đổi thị hiếu, hiểu rõ được nguyên nhân xuất hiện nhu cầu mới của người tiêu dùng về sản phẩm, dự đoán được nhu cầu tiêu dùng sắp tới của xã hội nói chung và từng khu vực nói riêng.
Thông qua đó xây dựng được các chiến lược kinh doanh, chiếm lĩnh thị trường, tạo ra niềm tin và uy tín đối với khách hàng. Hoạt dộng tiêu thụ sản phẩm có vai trò thực hiện giá trị sản phẩm.