PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết lựa chọn đề tài Nghị quyết 26- NQ/TW ngày 05/8/2008 của Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương khoá X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã nhấn mạnh mục tiêu: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường”. Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của BCH Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Quyết định 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020. Căn cứ nội dung trên, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Chương trình hành động số 74-CTr/TU ngày 30/8/2008 để triển khai thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW và Quyết định số 283-QĐ/TU ngày 15/11/2011 về phê duyệt Đề án Xây dựng nông thôn mới; UBND tỉnh Lào Cai ban hành Quyết định số 694/QĐ-UBND ngày 26/3/2009 về Kế hoạch thực hiện chương trình hành động của Tỉnh ủy với mục tiêu Xây dựng nông thôn mới Lào Cai có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ và từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường.
Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. Trong 11 nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia có 01 nội dung về phát triển hạ tầng kinh tế xã hội; trong nội dung về phát triển hạ tầng kinh tế xã hội có một tiểu nội dung về xây dựng đường giao thông nông thôn. Trong 19 tiêu chí để xét công nhận là xã đạt chuẩn nông thôn mới thì có 01 tiêu chí về đường giao thông nông thôn - tiêu chí số 2. Như vậy, chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn là một 2 bộ phận của chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
Mục tiêu của chính sách là huy động được các nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành tiêu chí đường giao thông nông thôn ở 144 xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai, trong đó đến năm 2016 sẽ hoàn thành tiêu chí đường giao thông nông thôn ở 42 xã. Tuy nhiên, tại Lào Cai thì việc thực hiện chính sách này chưa đạt được mục tiêu Đề án xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2016. Hết năm 2016, toàn tỉnh có 33/144 xã hoàn thành tiêu chí giao thông, đạt 78,57% kế hoạch và đạt 22,91% tổng số xã. Kết quả xây dựng đường giao thông nông thôn theo chính sách đầu tư xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2016 của tỉnh Lào Cai là đã đầu tư xây dựng được 3.
Trong đó: Đường bê tông xi măng 1.734 km, đạt 86,7% kế hoạch; đường cấp phối 788km, đạt 92,7% kế hoạch; mở mới đường giao thông nông thôn 649 km, đạt 86,53% kế hoạch và cứng hóa hơn 466 km đường ngõ xóm. Chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh Lào Cai chưa đạt kết quả mong muốn là do tổ chức thực hiện chính sách này còn nhiều hạn chế; do chưa thực hiện tốt công tác tuyên truyền đến người dân trong những năm đầu triển khai, các quy định về hỗ trợ còn bất cập, chưa phù hợp thực tế, chưa có nhiều giải pháp tích cực, sáng tạo, quyết liệt trong tổ chức thực thi, không giải quyết tốt các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Vì vậy, nghiên cứu đề tài “Tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh Lào Cai” là hết sức cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong giai đoạn hiện nay. Tổng quan tình hình nghiên cứu Liên quan đế n vấ n đề nghiên cứu đã có nhiề u công trin ̀ h nghiên cứu tiế p câ ̣n dưới những góc đô ̣ khác nhau , trong quá trình viết luận văn, học viên đã tham khảo một số công trình và bài viết dưới đây: Nguyễn Công Dũng (2016), với bài viết "Các nhân tố ảnh hưởng và giải pháp đẩy mạnh thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới hiện nay" đăng trên Tạp chí tổ chức Nhà nước, số 3 tr.16-19, đã nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến 3 xây dưng nông thôn mới tại Việt Nam giai đoạn hiện nay và đưa ra một số giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới giai đoạn hội nhập kinh tế sâu rộng.
Lê Thanh Liêm (2016), với bài viết "Bài học kinh nghiệm Thành phố Hồ Chí Minh trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới" đăng trên Tạp chí Khoa học của Đại học Mở, số 4, tr.133-139, đã rút ra kinh nghiệm trong chỉ đạo điều hành chính sách xây dựng nông thôn mới đối với thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2016-2020. Luận văn thạc sỹ của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân của Nguyễn Thị Thành (năm 2016) với đề tài "Tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh Bắc Ninh". Luận văn đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của chính quyền cấp tỉnh; phân tích được thực trạng quá trình tổ chức thực thi chương trình này của chính quyền tỉnh Bắc Ninh. Từ đó chỉ rõ những thành công và hạn chế.
Trên cơ sở những hạn chế, luận văn đã đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện quá trình tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới cho chính quyền tỉnh Bắc Ninh. Luận văn thạc sỹ của Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội của Phan Văn Trung (2015) với Đề tài "Tác động của phát triển giao thông nông thôn đến hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ở Hà Tĩnh từ năm 2006 đến nay. Luận văn đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về chính sách, chính sách công và tác động của chính sách phát triển giao thông nông thôn đối với quá trình hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn; luận văn cũng đã phân tích và làm rõ nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình thực hiện chính sách phát triển giao thông nông thôn và các hệ quả của chính sách ở tỉnh Hà Tĩnh. Luận văn đã phân tích thực trạng triển khai chính sách giao thông nông thôn và tác động của chính sách đến các mặt chính trị, kinh tế xã hội và văn hóa tại tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2006 đến nay.
Từ những phân tích đó, luận văn đã chỉ ra những thành tựu, hạn chế và những bài học kinh nghiệm trong quá trình thực thi chính sách này. Luận văn thạc sỹ của Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội của Lê Minh Sản (năm 2014) với đề tài "Phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn huyện 4 Thanh Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Luận văn đã phân tích, đánh giá thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng giao thông tại huyện Thanh Hà giai đoạn 2010 - 2013, chỉ ra những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm. Trên cơ sở đó tác giả đề xuất những giải pháp và kiến nghị để đẩy nhanh phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn.
Nguyễn Thị Bích Diệp (2012), với bài viết "Đa dạng hóa nguồn vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn" đăng trên Tạp chí Kinh tế & Dự báo 2012, số 15 tr.35-36, bài viết đã đưa ra các giải pháp đa dạng nguồn vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn trong chương trình xây dựng nông thôn mới. Luận văn thạc sỹ của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân của Nguyễn Hồng Khanh (năm 2012) với đề tài "Tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của UBND tỉnh Nghệ An". Luận văn đã xác định được khung lý thuyết nghiên cứu về tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của UBND cấp tỉnh; phân tích được thực trạng tổ chức thực thi chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của UBND tỉnh Lào Cai theo 3 giai đoạn là chuẩn bị triển khai chương trình, chỉ đạo thực hiện chương trình và kiểm soát việc thực hiện chương trình. Từ đó luận văn đã đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu trong quá trình tổ chức thực thi Chương trình của UBND tỉnh Lào Cai và đề xuất được một số giải pháp để hoàn thiện quá trình này.
Tuy đã có nhiều các công trình khoa học đề cập đến tổ chức thực thi chương trń h mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới dưới nhiều khía cạnh khác nhau và một số công trình nghiên cứu về thực thi chính sách làm đường giao thông nông thôn. Tuy nhiên, theo hiểu biết của học viên, nghiên cứu về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh Lào Cai cho đến nay chưa có công trình nào, do đó đề tài này là cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định khung lý thuyết cho nghiên cứu tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới. - Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh 5 Lào Cai nhằm xác định điểm mạnh, điểm yếu, nguyên nhân của điểm yếu trong tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới tại Lào Cai.
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới của chính quyền tỉnh Lào Cai thời gian tới.