Chương 1 CO SO LY LUAN VE HIEU QUA SAN XUÁT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIEP 1. Hiệu quả sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm về hiệu quả sân xuất kinh doanh Hiện nay, có rất nhiều quan điểm khác nhau khi nóïýề hiệu quả sản xuất kinh doanh, nhưng khái niệm chung nhất/về -hiệu quả sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp như sau: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là mot pham trủ kinh tế, biểu hiện sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, nó phản ánh trình độ khai thác và sử dụng các nguồn lực trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh, với chỉ phí bỏ ra ít nhất mà đạt hiệu quả cao. (Giáo trình Thống kê doanh nghiệp, 2006) Công thức xác định hiệu quả sản xuất kinh doanh: - Chỉ tiêu tuyệt đối: HH = K - C - Chỉ tiêu tương đối: H= K/C Trong đó: H- Hiệu quả sản xuất kinh doanh K-Kết quả đầu ra -_ C-Nguồn lực đầu vào gắn với kết quả đó Chỉ tiêu này,thể hiện hiệu quả của việc bỏ ra 1 đồng nguồn lực đầu vào đem lại mấy đồng kết quả đầu ra, tức là đã có một sự xuất hiện của giá trị gia tăng với điều kiện chỉ tiêu tương đối lớn hon 1.
2/2545 quả sản xuất kinh doanh Bar chất-của biệu quả sản xuất kinh doanh là nâng cao năng suất lao \ 3 động xã hộiđu et i lao động xã hội, đóng góp vào sự phát triển của doanh nghiép à của xã hội nói chung. Quy luật năng suất lao động và quy luật tiếtkiệm thời gian là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả sản xuất kinh doanh. Việc khai thác các nguồn lực và sử dụng chúng sao cho hợp lý nhất nhằm nâng cao tính cạnh tranh và đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của xã hội. Các nguồn lực luôn hạn chế nên yêu cầu phải khai thác, tận dụng và tiết kiệm chúng đồng thời chú trọng phát huy năng lực nội sinh sẵn có.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực, sản xuất kinh doanh và tiết kiệm chỉ phí các nguồn lực đó để đạt được mục đích sản xuất kinh doanh. Ta có thể hiểu hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là đạt kết quả kính tế tối đa vớï chỉ phí nhất định. Nói một cách tổng quát hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ và năng lực quản lý, đảm bảo có kết quả caô:với chỉ phí thấp nhất. Mối quan hệ giữa hiệu quả và kết quả sản xuất kinh doanh Hiệu quả sản xuất kinh doanh phản ánh trình độ tổ chức và được xác định bằng tỷ số giữa kết qua đạt được và chỉ phí bỏ ra đề đạt được kết quả đó.
Nó là thước đo ngày càng quan trọng của sự tăng trưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Hiệu quả sản xuất kinh doanh càng cao càng có điều kiện mở rộng và phát triển đầu tư mua sắm máy móc thiết bị, nâng cao đời sống cho người lao động thực hiện.đầy đủ nghĩa vụ đối với nhà nước. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là số tuyệt đối phản ảnh quy mô đầu ra của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp sau mỗi kỳ kinh doanh. Trong quá trình sản xuất kinh doanh thì kết quả cần đạt được bao giờ cũng là mục tiêu cần thiết củá'doanh nghiệp.
Kết quả bằng chỉ tiêu định lượng như số lượng sản phẩm tiêu thụ, doanh thu, lợi nhuận. và cũng có thể phản ánh an ng h tính như uy tín, chất lượng sản phẩm Xét về bản cất} iệu quả và kết quả khác hẳn nhau. Kết quả phản ánh \ Š quy mô còn h ẳ ánh sự so sánh giữa các khoản bỏ ra và các khoản thu về. Kết quả ta thấy quy mô đạt được là lớn hay nhỏ mà không phản ánh chất lượng hoạt động.
Có kết quả mới tính đến hiệu quả. Kết quả dùng để tính toán và phân tích hiệu quả trong từng thời kỳ kinh doanh. Do đó kết quả và hiệu quả là hai khái niệm khác hắn nhau nhưng có mối quan hệ mật thiết với nhau 1. Phân loại hiệu quả sản xuất kinh doanh 1.
Hiệu quả tổng hợp Hiệu quả sản xuất kinh doanh tổng hợp phản ánh khả năng sử dụng tất cả các nguồn lực, để đạt được mục tiêu của doanh nghiệp, đại diện cho tính hiệu quả của doanh nghiệp. Hiệu quả bộ phận Hiệu quả ở từng bộ phận đánh giá trình độ sử dụng một yếu tố nguồn lực cụ thể như: vốn, lao động, tài sản. theo mục tiêu đã xáe định. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong doanh: nghiệp Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là một vấn đề quan trọng, là một tất yếu khách quan đối với mọi doanh nghiệp, đồng thời nó cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế nền sản xuất xã hội.
Và xét về phương diện mỗi quốc gia thì hiệu quả sản xuất kinh doanh là cơ sở để phát triển, đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu. VÌ vậy, nó không chỉ là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp mà còn là mối quan tâm lớn của toàn xã hội, bởi các lý do sau: - Xuất phát từ sự khan hiếm các nguồn lực làm cho điều kiện phát triển sản xuất theo chiều rộng bị hạn chế, do đó phát triển theo chiều sâu là một tất yếu khách quan. - cao hiệu ee sản xuất kinh doanh là một ns pH 6/2 pe đảm bảo thu được kết quả bù Ay chi ¢ phí Và co lợi nhuận. Đối với cáè:doanh nghiệp thì hiệu quả sản xuất kinh doanh xét về số tuyệt đối chính là lợi nhuận, do đó việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là cơ sở để giảm chỉ phí, tăng lợi nhuận.
- Thị trường càng phát triển thì sự cạnh tranh của các doanh nghiệp ngày càng khốc liệt, để có thể tổn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh như vậy buộc doanh nghiệp phải tìm mọi cách nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh nhằm chiếm được ưu thế trong cạnh tranh trên thị trường. - Trong điều kiện nền kinh tế nước ta đang trên đường hội nhập với các nước trong khu vực và thế giới, sự yếu kém của các doanh nghiệp' Việt Nam đang buộc họ đứng trước sức ép to lớn từ các doanh nghiệp nước ngoài. Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh hiện nay gắn liền với sự sống còn của các doanh nghiệp. - Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh là cơ sở để nâng cao thu nhập cho chủ sở hữu và cho người lao động trong doanh nghiệp, trên cơ sở đó góp phần nâng cao mức sống của người dân nói chung.
Như vậy, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh vừa là điều kiện sống còn của doanh nghiệp vừa có ý nghĩa thực tế đối-với nền kinh tế, là tiền đề cho sự phát triển đất nước trong công cuộc đổi mới hiện nay, là một yếu tố khách quan vì lợi ích của doanh nghiệp và của toàn xã hội. Các nhân tố ảnh hướng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh 1. Các nhân tố khách quan 1. Môi trường vĩ mô ~ Môi trường chính trị, pháp luật: Chính trị và pháp luật là nền tảng cho sự phát triển kinh tế cũng như là cơ sở pháp lí để các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trên thị trường.
CHírff trị ổn định sẽ đem lại sự lành mạnh trong xã hội, ổn định kinh tế, tạo hà a thi hd hoáng cho các doanh nghiệp cho các doanh nghiệp ti cé tac động rất lớn tới hiệu quả kinh doanh của Môi trường pháp lí bao gồm luật, các văn bản dưới luật, các qui trình qui phạm kĩ thuật sản xuất tạo ra một hành lang cho các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh, khi thực hiện các giao dịch với các đơn vị khác, phải thực hiện các nghĩa vụ của mình với Nhà nước, với xã hội và với người lao động. Do vậy, pháp luật có thể kìm hãm hoặc khuyến khích sự phát triển của doanh nghiệp nên nó tác động trực tiếp tới kết quả cũng như hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp ~ Môi trường văn hoá, xã hội: Các nhân tố thuộc môi trường văn hóa xã hội tác động một cách chậm chạp tới môi trường kinh doanh nhưng một khi nó đã táo động thì sẽ để lại dấu Ấn rất đậm nét. Phong tục, tập quán lối sống, thị hiếu; trình độ văn hóa tác động một cách gián tiếp đến các hoạt động sản xuất kinh đoanh của công ty thông qua khách hàng và cơ cấu tiêu dùng. Trong điều kiện mở cửa và hội nhập nền kinh tế thì các xung đột về mặt lợi ích, văn hóa; tôn giáo, tín ngưỡng sẽ xảy ra hàng ngày hàng giờ nếu các doanh nghiệp không quan tâm thì có thể sẽ thất bại do môi trường văn hóa, xã hội sẽ có ảnh hưởng tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp - Môi trường kinh tế: Đây là nhân tố quan trọng; nhất tác động tới hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Tính 6n dinhchay bat ổn định về kinh tế có tác động trực tiếp tới hoạt động kinh doanh và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Tính ổn định về kinh tế trước hết là ổn định vẻ tài chính, ổn định tiền tệ, kiểm soát lạm phát. Nền kinh tế ổn định sẽ là điều kiện tốt cho tăng trưởng và phát triển. Khi nền kinh tế-tăng trưởng, phát triển kéo theo thu nhập của người dân tăng, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa nhiều hơn, tạo ra các cơ hội cho các doanh m§hiệ ở rộng sản xuất kinh doanh đáp ứng nhu cầu của thị trường, thu lợi nhuận: A 3 Ngược hi nền kinh tế suy thoái, tỷ lệ lạm phát tăng làm cho giá cả tăng, sức ‘mua "giảm sút, các doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn, hoạt động kinh‡doanh sẽ kém hiệu quả.
- Môi trường khoa học, kỹ thuật, công nghệ: Tình hình phát triển khoa học kỹ thuật công nghệ, tình hình ứng dụng của khoa học kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất trên thế giới cũng như trong nước ảnh hưởng tới trình độ kỹ thuật công nghệ và khả năng đổi mới kỹ thuật công nghệ của doanh nghiệp do đó ảnh hưởng tới năng súất chất lượng sản phẩm tức là ảnh hưởng tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Điều kiện tự nhiên, môi trường sinh thái: Điều kiện tự nhiên gồm:các loại tài nguyên/ vị trí địa lí, khoáng sản.có ảnh hưởng to lớn tới hiệu quả kinh doanh của doah nghiệp.