CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH BẢO HIỂM VẬT CHẤT XE CƠ GIỚI CỦA DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu 1. Khái niệm Bảo hiểm Có một số khái niệm về Bảo hiểm trên thế giới và trong nước như: Theo Monique Gaullier: “Bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó, một bên là người được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm thực hiện mong muốn để cho mình hoặc để cho một người thứ 3 trong trường hợp xảy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản đền bù các tổn thất được trả bởi một bên khác: đó là người bảo hiểm. Người bảo hiểm nhận trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt hại theo các phương pháp của thống kê”.
Theo Irving Pfeffer: “Bảo hiểm là sự chuyển giao rủi ro giữa một bên là Người được bảo hiểm và bên kia là Người nhận bảo hiểm trên cơ sở hợp đồng, ít nhất là một phần nào đó những thiệt hại kinh tế mà Người được bảo hiểm bị tổn thất do xảy ra rủi ro” Tập đoàn bảo hiểm AIG của Mỹ định nghĩa: “Bảo hiểm là một cơ chế, theo cơ chế này, một người, một doanh nghiệp hay một tổ chức chuyển nhượng rủi ro cho công ty bảo hiểm, công ty đó sẽ bồi thường cho người được bảo hiểm các tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm và phân chia giá trị thiệt hại giữa tất cả những người được bảo hiểm”. Luật Kinh doanh bảo hiểm của Việt Nam (2000): “Kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm nhằm mục đích sinh lợi, theo đó doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để doanh nghiệp bảo hiểm trả tiền bảo Luan van 7 hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm”. Qua các khái niệm trên ta có thể thấy rằng Bảo hiểm có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau. Nhưng trong các khái niệm trên khái niệm được ưu tiên cho luận văn này là Khái niệm được đưa ra bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm của Việt Nam (2000) do khái niệm này có tính chuẩn hóa, thống nhất và phù hợp với phạm vi nghiên cứu là doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam.
Khái niệm bảo hiểm vật chất xe cơ giới 1. Khái niệm và đặc điểm xe cơ giới Xe cơ giới có thể được hiểu là tất cả các loại xe tham gia giao thông trên đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó,bao gồm: xe ô tô,máy kéo, xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp và các loại đặc chủng khác sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng (kể cả rơ-mooc và sơ- mi rơ-mooc được kéo bằng ô tô hoặc máy kéo), xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy và các loại xe cơ giới tương tự (kể cả xe cơ giới dành cho người tàn tật). * Xe cơ giới tham gia đường bộ có một số đặc điểm cơ bản: o Xe có tính cơ động cao,việt giã tốt trong quá trình tham gia vận tải o Xe cơ giới tham gia vào giao thông đường bộ phụ thuộc rất nhiều vào cơ sở, điều kiện tự nhiên, địa hình, cơ sở vật chất kỹ thuật… o Xe cơ giới tham gia vào giao thông đường bộ chịu sự điều chỉnh của rất nhiều bộ luật của mỗi quốc gia như: Luật giao thông đường bộ, Bộ luật dân sự…hơn nữa nó còn phụ thuộc rất nhiều vào ý thức chấp hành luật giao thông của mỗi người dân khi tham gia giao thông. * Để đối phó với những rủi ro tai nạn bất ngờ có thể xảy ra gây tổn thất cho mình, các chủ xe cơ giới thường tham gia một số loại hình bảo hiểm sau: o Bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba; o Bảo hiểm TNDS của chủ xe cơ giới đối với hàng hóa chở trên xe; Luan van 8 o Bảo hiểm tai nạn hành khách trên xe; o Bảo hiểm tai nạn lái phụ xe; o Bảo hiểm vật chất xe.
Bảo hiểm vật chất xe cơ giới a) Khái niệm bảo hiểm vật chất xe cơ giới Bảo hiểm vật chất xe cơ giới là loại hình Bảo hiểm tài sản được thể hiện dưới hình thức bảo hiểm tự nguyện. Chủ xe tham gia bảo hiểm vật chất xe nhằm mục đích được bồi thường cho những thiệt hại vật chất đối với xe của mình do rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm gây nên. Vì vậy, để có thể trở thành đối tượng được bảo hiểm, xe cơ giới phải đảm bảo các điều kiện về mặt kĩ thuật và pháp lý cho sự lưu hành, đó là: được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy đăng ký, biển kiểm soát, giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và môi trường, giấy phép lưu hành xe. b) Phạm vi bảo hiểm: Đây là gói bảo hiểm khôngbắt buộc nhưng lại là gói bảo hiểm rất cần cho việc sử dụng xe cơ giới có tham gia giao thông.
Tham gia sử dụng bảo hiểm vật chất ô tô. Trong trường hợp xảy ra các sự cố va chạm gây hư hỏng hay bị mất cắp, bên bảo hiểm sẽ bù đắp những khoản chi phí khắc phục thiệt hại giúp bạn chủ động hơn về tài chính và yên tâm trong việc sử dụng xe. * Rủi ro có thể được bảo hiểm là giới hạn rủi ro mà công ty bảo hiểm chấp nhận bảo hiểm. Công ty bảo hiểm bồi thường cho chủ xe những thiệt hại vật chất xảy ra chiếc xe được bảo hiểm trong các trường hợp sau: Tai nạn do đâm va lật đổ.
Cháy, nổ, bão ,lũ lụt, sét đánh, động đất, mưa đá Mất cắp toàn bộ xe. Tai nạn do rủi ro bất ngờ khác gây nên. Luan van 9 Ngoài việc được bồi thường những thiệt hại vật chất xảy ra cho xe được bảo hiểm trong những trường hợp trên, các công ty bảo hiểm còn thanh toán cho các chủ xe tham gia bảo hiểm những chi phí cần thiết nhằm: Ngăn ngừa và hạn chế tổn thất phát sinh thêm khi xe bị thiệt hại do các rủi ro được bảo hiểm. Chi phí bảo vệ và kéo xe bị thiệt hại tới nơi sửa chữa gần nhất.
Giám định tổn thất nếu thưộc trách nhiệm của bảo hiểm. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp tổng số tiền bồi thường ( bao gồm cả chi phí) công ty bảo hiểm không vượt quá số tiền bảo hiểm đã ghi trên giấy chứng nhận bảo hiểm. * Loại trừ những tổn thất không phải là hậu quả của những sự cố ngẫu nhiên, khách quan, những tổn thất có liên quan, những tổn thất có liên quan tới chủ quan của chủ xe trong việc quản lý, bảo dưỡng xe. người bảo hiểm không chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất của xe xảy ra do những nguyên nhân sau: o Hao mòn tụ nhiên, mất giá, giảm dần chất lượng, hỏng hóc do khuyết tật hoặc hư hỏng thêm do sủa chữa, Hao mòn tự nhiên thường được tính dưới hình thức khấu hao và thường được tính theo tháng o Hư hỏng về điện hoặc bộ phận máy móc, thiết bị (kể cả máy thu thanh điều hoà nhiệt độ), săm lốp hư hỏng mà không do tai nạn gây ra o Mất cắp bộ phận xe.
Ngoài ra để tránh những "nguy cơ đạo đức" lợi dụng bảo hiểm, những hành vi vi phạm pháp luật và luật lệ an toàn giao thông hay một số rủi ro đặc biệt khác. Những thiệt hại, tổn thất xảy ra bởi những nguyên nhân sau cũng không được bồi thường: o Hành động cố ý của chủ xe, lái xe. Luan van 10 o Xe không đủ điều kiện kỹ thuật và thiết bị an toàn để lưu hành theo qui định tronhg điều lệ trạt tự an toàn giao thông vận tải đường bộ của liên bộ giao thông vận tải - nội vụ. o Chủ xe (lái xe) vi phạm nghiêm trọng luật an toàn giao thông đường bộ như: + Xe không có giấy phép lưu hành + Xe không có bằng lái hoặc có nhưng không hợp lệ.
+ Lái xe bị ảnh hưởng của rượu, bia, ma tuý, hoặc các chất kích thích tương tự khác trong khi điều khiển xe. + Xe chở chất cháy, nổ trái phép. + Xe chở quá trọng tải hoặc quá số hành khách qui định. + Xe đi vào đường cấm.
+ Xe đi đêm không có đèn hoặc chỉ có đèn bên phải. + Xe sử dụng để tập lái, đua thể thao, chạy thử sau khi sửa chữa. o Những thiệt hại gián tiếp như: Giảm giá trị thương mại, làm đình trệ sản xuất kinh doanh. o Tai nạn xảy ra ngoài lãnh thổ quốc gia trừ khi có thoả thuận riêng.
Cần lưu ý rằng, giấy chứng nhận bảo hiểm vẫn còn hiệu lực nhưnh chủ xe chuyển quyền sở hữu cho chủ xe mới và đồng thời chuyển quyền lợi bảo hiểm cho chủ xe mới thì quyền lợi bảo hiểm vẫn có hiệu lực đối với chủ xe mới. Nhưng nếu chủ xe cũ chỉ chuyển quyền sở hữu mà không chuyển quyền lời bảo hiểm thì chủ xe cũ sẽ được công ty bảo hiểm hoàn lại phí đồng thời làm lại thủ tục bảo hiểm cho chủ xe mới nếu họ yêu cầu. c) Giá trị bảo hiểm, số tiền bảo hiểm và phí bảo hiểm: * Giá trị bảo hiểm: Giá trị bảo hiểm của xe cơ giới là giá trị thực tế trên thị trường của xe tại thời điểm người tham gia bảo hiểm mua bảo hiểm. Luan van 11 Việc xác định đúng giá trị xe tham gia bảo hiểm là rất quan trọng vì đây là cơ sở để bồi thường chính xác thiệt hại thực tế cho chủ xe tham gia bảo hiểm.
Trên thực tế các nhà bảo hiểm xác định giá trị bảo hiểm dựa trên một số nhân tố như: loại xe, mục đích sử dụng xe, năm sản xuất, độ cũ mới, thể tích làm việc của xilanh… để xác định giá trị của xe. Tuy nhiên việc đánh giá các yếu tố này là khó khăn, hiệu quả không cao, chỉ có những người có chuyên môn mới thực hiện được, có thể dẫn đến tranh cãi, không khách quan.Vì vậy các doanh nghiệp bảo hiểm thường xác định giá trị bảo hiểm căn cứ vào tỷ lệ khấu hao và gía trị ban đầu (giá trị mua mới) của chiếc xe theo công thức sau: GBH = GBĐ - GKH Trong đó: GBH : - Giá trị bảo hiểm của chiếc xe. GBĐ : - Giá trị ban đầu của chiếc xe, giá trị mua mới. GKH: - Giá trị được khấu hao của xe (theo năm).
+ Đối với xe có thời gian sử dụng dưới một năm thì G KH= 0, nên giá trị bảo hiểm bằng giá trị ban đầu của xe.