LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong cuộc sống hàng ngày cũng nhƣ trong sản xuất, con ngƣời luôn có nguy cơ đối mặt với những rủi ro nhƣ: hạn hán, bão lụt, tai nạn, ốm đau, bệnh tật … do nhiều nguyên nhân khác nhau. Mỗi khi rủi ro xảy ra thƣờng gây ra những hậu quả khó lƣờng, không chỉ là những thiệt hại về tài sản, vật chất, mà còn thiệt hại về tính mạng và sức khỏe con ngƣời. Ngày nay, nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật, hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng đƣợc mở rộng và làm gia tăng giá trị của cải xã hội.
Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với nguy cơ gặp phải rủi ro của con ngƣời cũng ngày càng nghiêm trọng hơn, đòi hỏi con ngƣời phải có những biện pháp thích hợp để đối phó với các rủi ro. Do đó, con ngƣời luôn tìm cách bảo vệ bản thân và tài sản của họ trƣớc những biến cố bất ngờ có thể xảy ra. Hình thái bảo vệ đầu tiên là tích lũy, dự trữ để bù đắp khi có tổn thất. Tuy nhiên, việc dự trữ trên thực tế đã không đáp ứng đƣợc yêu cầu bù đắp đối với những tổn thất quá lớn mang tính chất thảm họa.
Điều này đòi hỏi sự ra đời của các tổ chức bảo hiểm nhằm xây dựng quỹ bồi thƣờng đủ lớn. Từ đó, ngành bảo hiểm đã ra đời và bảo hiểm hàng hải là hình thái bảo hiểm đầu tiên đƣợc ghi nhận xuất hiện đầu tiên tại Anh Quốc khi đội tàu buôn chở hàng thƣờng xuyên gặp rủi ro trên biển. Sau đó là sự ra đời của bảo hiểm tài sản, bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm xã hội, … Bảo hiểm ngày càng phát triển và đóng vai trò không thể thiếu trong cuộc sống của con ngƣời. Thị trƣờng bảo hiểm thế giới đƣợc hình thành rất sớm và diễn ra vô cùng sôi nổi nhƣng đến năm 1965 thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam mới chỉ có sự hiện diện của Bảo Việt.
Theo Bản tin Thị trƣờng bảo hiểm toàn cầu của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm – Bộ Tài chính, tính đến nay, thị trƣờng bảo hiểm Việt Nam đã có 64 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm (trong đó có 30 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 18 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, 02 doanh nghiệp tái bảo hiểm và 14 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm) và 01 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nƣớc ngoài. Khó khăn của nền kinh tế trong nƣớc những năm gần đây đòi hỏi các Luan van 2 doanh nghiệp phải thiết lập và vận hành hệ thống quản lý rủi ro một cách hiệu quả. Do đó, quản lý rủi ro là nội dung cốt lõi trong quản trị doanh nghiệp và là xu hƣớng phát triển trong nền kinh tế biến động hiện nay. Các công ty bảo hiểm phi nhân thọ cũng không nằm ngoài xu thế đó và đang trải qua thời kỳ khó khăn do sự cạnh tranh khốc liệt của các doanh nghiệp bảo hiểm về phí bảo hiểm, chi phí tái bảo hiểm ngày càng tăng sau những thiên tai xảy ra vào năm ngoái tại châu Á.
Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành đƣợc thành lập từ năm 2009, bên cạnh những kết quả đã đạt đƣợc, công ty vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế và khó khăn trong công tác quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm thể hiện qua tỷ lệ chị bồi thƣờng xe cơ giới vẫn còn cao, chƣa chú trọng đến khai thác các nghiệp vụ có tỷ lệ bồi thƣờng thấp nhƣ bảo hiểm hàng hóa, bảo hiểm tài sản, bảo hiểm kỹ thuật, tỷ lệ bồi thƣờng nhận tái vẫn còn rất cao. Công tác quản lý rủi ro của công ty vẫn chƣa đƣợc chú trọng, chƣa xây dựng đƣợc một quy trình quản lý rủi ro cụ thể cho công ty. Chính vì vậy, là một cán bộ đang công tác tại Bảo hiểm Xuân Thành và mong muốn đóng góp vào phát triển công ty, tác giả đã chọn “Quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành” làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn Thạc sĩ của mình. Tình hình nghiên cứu Đã có một số luận văn cử nhân và thạc sĩ nghiên cứu hoạt động quản lý rủi ro cho một loại hình bảo hiểm cụ thể và toàn bộ hoạt động kinh doanh của một số doanh nghiệp bảo hiểm cụ thể.
Luận văn “Quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Công ty Bảo hiểm PJICO Gia Lai” của Th.S Tô Thanh Liêm nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh quản trị rủi ro cho một loại hình bảo hiểm cụ thể của công ty Bảo hiểm PJICO Gia lai là bảo hiểm xe cơ giới. Luận văn “Quản trị rủi ro trong kinh doanh bảo hiểm của Công ty Bảo hiểm Viễn Đông đến năm 2020” nghiên cứu và đƣa ra một số giải pháp quản trị rủi ro cho toàn bộ hoạt động kinh doanh bảo hiểm của Công ty Bảo hiểm Viễn Đông. Luận văn “Quản trị rủi ro trong kinh doanh tái bảo hiểm tại Việt Nam” của Th.S Nguyễn Tuấn Hoàng nghiên cứu công tác quản lý rủi ro trong hoạt động tái bảo Luan van 3 hiểm tại một số doanh nghiệp bảo hiểm lớn nhƣ PJICO, PVI và đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh quản lý rủi ro cho thị trƣờng Việt Nam. Tuy nhiên, các luận văn chỉ mới đƣa ra một số giải pháp chung, chƣa có mô hình hay quy trình quản lý rủi ro cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm của doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm.
Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành vẫn chƣa xây dựng đƣợc một quy trình quản lý rủi ro cụ thể nên qua luận văn này tác giả muốn đƣa ra một quy trình cụ thể cho hoạt động quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành dựa trên tình trạng kinh doanh và tình hình thực tế của công ty. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Vận dụng các lý luận về kinh doanh bảo hiểm và quản lý rủi ro, nghiên cứu vào thực tiễn hoạt động bảo hiểm của Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành để đƣa ra những đánh giá về kết quả hoạt động kinh doanh bảo hiểm, từ đó đƣa ra những kết quả đạt đƣợc và những mặt còn hạn chế trong hoạt động quản lý rủi ro của công ty và phân tích nguyên nhân của những hạn chế đó. Qua đó, đƣa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy hoạt động quản lý rủi ro của công ty.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. - Nghiên cứu cụ thể thực trạng quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành. - Đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cƣờng quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về hoạt động quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành.
Luan van 4 - Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu hoạt động quản lý rủi ro của Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành, đƣa ra quy trình quản lý rủi ro cụ thể dựa trên thực trạng kinh doanh và quản lý rủi ro của công ty và đƣa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm tăng cƣờng quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phƣơng pháp phân tích, tổng hợp, các phƣơng pháp khoa học thống kê, so sánh, đối chiếu, diễn giải trên tinh thần lý luận kết hợp với thực tiễn. Chƣơng 1 luận văn sử dụng phƣơng pháp tổng hợp các lý luận về hoạt động kinh doanh bảo hiểm, rủi ro và quy trình quản lý rủi ro. Chƣơng 2 luận văn sử dụng phƣơng pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, đối chiếu, diễn giải các số liệu kinh doanh, số liệu bồi thƣờng phản ánh tình hình kinh doanh bảo hiểm của Bảo hiểm Xuân Thành.
Dựa trên tình hình thực tế triển khai công tác quản lý rủi ro của công ty đƣa ra thực trạng quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại công ty. Đƣa ra những mặt đã đạt đƣợc, các mặt còn hạn chế và phân tích nguyên nhân của những hạn chế đó. Chƣơng 3 luận văn sử dụng quy trình quản lý rủi ro đã nêu trong chƣơng 1 kết hợp với thực tiễn hoạt động quản lý rủi ro của Bảo hiểm Xuân Thành nhằm xây dựng một quy trình quản lý rủi ro cụ thể cho công ty bằng cách tổng hợp và hệ thống hóa các rủi ro trong kinh doanh bảo hiểm mà công ty đã gặp phải và có thể xảy ra với hoạt động kinh doanh và đƣa ra các giải pháp cho từng loại rủi ro. Kết cấu của luận văn Luận văn kết cấu gồm 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Lý luận chung về quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm - Chƣơng 2: Thực trạng quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành - Chƣơng 3: Giải pháp nhằm tăng cƣờng quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Xuân Thành Luan van 5 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH BẢO HIỂM 1.
Khái quát chung về hoạt động kinh doanh bảo hiểm 1. Sự ra đời và phát triển của thị trường bảo hiểm Ngày nay, bảo hiểm đã trở thành một khái niệm phổ biến đối với chúng ta. Ngành bảo hiểm đã phát triển và trở thành một trong những ngành dịch vụ có bƣớc tiến đáng kể cả về quy mô, tốc độ và phạm vi hoạt động. Đặc biệt, ở một số nƣớc nhƣ Mỹ, các nƣớc EU, bảo hiểm đã trở thành một phần không thể thiếu trong kinh doanh cũng nhƣ trong cuộc sống nói chung.
Vậy bảo hiểm có nguồn gốc từ đâu? Bảo hiểm có nguồn gốc từ rất xa xƣa và gắn liền với lịch sử phát triển của loài ngƣời. Tuy nhiên, bảo hiểm xuất hiện từ bao giờ thì vẫn chƣa có câu trả lời chính xác. Ban đầu, con ngƣời cầu xin chúa trời và các đấng thần linh phù hộ cho họ có đƣợc cuộc sống yên ổn và an toàn, tuy nhiên phƣơng pháp bảo vệ này còn mang đậm màu sắc tín ngƣỡng.