LÝ do chän ®Ò tµi Môc tiªu cña nhµ trêng phæ th«ng ViÖt Nam hiÖn nay lµ ®µo t¹o con ngêi míi, ph¸t triÓn toµn diÖn, phï hîp víi yªu cÇu, ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh cña ®Êt níc còng nh phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña thêi ®¹i. Môc tiªu cña gi¸o dôc phæ th«ng níc ta ®· ®îc cô thÓ ho¸ trong luËt gi¸o dôc n¨m 2005 nh sau: “Môc tiªu cña gi¸o dôc phæ th«ng lµ gióp häc sinh ph¸t triÓn toµn diÖn vÒ ®¹o ®øc, trÝ tuÖ, thÓ chÊt, thÈm mü vµ c¸c kü n¨ng c¬ b¶n, ph¸t triÓn n¨ng lùc c¸ nh©n, tÝnh n¨ng ®éng vµ s¸ng t¹o, h×nh thµnh nh©n c¸ch con ngêi ViÖt Nam x· héi chñ nghÜa, x©y dùng t c¸ch vµ tr¸ch nhiÖm c«ng d©n; chuÈn bÞ cho häc sinh tiÕp tôc häc lªn hoÆc ®i vµo c«ng cuéc lao ®éng, tham gia x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc” [21; 21]. ë cÊp häc phæ th«ng, m«n GDCD lµ mét trong nh÷ng m«n häc c¬ b¶n gãp phÇn t¹o nªn néi dung h¹y häc, gi¸o dôc toµn diÖn nh©n c¸ch häc sinh. NhiÖm vô gi¸o dôc t tëng, chÝnh trÞ, ®¹o ®øc vµ ph¸p luËt cho häc sinh ®îc thùc hiÖn ë tÊt c¶ c¸c m«n häc vµ ®îc th«ng qua c¸c h×nh thøc gi¸o dôc trong nhµ trêng.
Nhng chØ cã m«n GDCD míi cã thÓ trùc tiÕp gi¸o dôc cho häc sinh nh÷ng tri thøc ®ã theo mét hÖ thèng x¸c ®Þnh vµ toµn diÖn. Song thùc tÕ, nhiÒu nhµ trêng cña chóng ta hiÖn nay xem m«n häc nµy nh mét m«n "phô". ViÖc ®¸nh gi¸ häc lùc, ý thøc, th¸i ®é häc tËp cña c¸c em còng chñ yÕu dùa trªn kÕt qu¶ cña c¸c m«n 1 tù nhiªn, c¸c m«n chuyªn, m«n "chÝnh" nh v¨n, to¸n, ngo¹i ng÷. V× sù coi nhÑ ®ã mµ chÊt lîng häc m«n GDCD ë nhiÒu trêng kh«ng cao.
§iÒu ®ã kh«ng chØ thÓ hiÖn ë ®iÓm sè trong sæ ®iÓm mµ c¶ trong suy nghÜ, t×nh c¶m vµ hµnh ®éng cña c¸c em häc sinh. Cã lÏ ®©y còng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n gãp phÇn vµo sù xuèng cÊp vÒ ®¹o ®øc cña mét bé phËn kh«ng nhá thanh niªn häc sinh hiÖn nay? Thùc tr¹ng trªn, theo t«i cã nhiÒu nguyªn nh©n nh: néi dung ch¬ng tr×nh GDCD ë phæ th«ng cßn thiÕu tÝnh thêi sù, ph¬ng ph¸p d¹y häc cha phï hîp, ph¬ng tiÖn d¹y häc qu¸ s¬ sµi, nghÌo nµn kh«ng g©y ®îc høng thó häc tËp cho häc sinh. Vµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n c¬ b¶n dÉn ®Õn thùc tr¹ng trªn ®ã lµ c¸ch thøc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh ®èi víi bé m«n GDCD ë THPT hiÖn nay. Trong khi ®ã, gi¸o dôc phæ th«ng ®ang yªu cÇu ®æi míi theo híng chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ vµ ®a d¹ng hãa.
Sù ®æi míi nµy ®ßi hái ph¶i tiÕn hµnh mét c¸ch ®ång bé trªn tÊt c¶ c¸c kh©u cña qu¸ tr×nh ®µo t¹o tõ môc tiªu, néi dung, ch¬ng tr×nh, ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y, kiÓm tra, ®¸nh gi¸, c¬ së vËt chÊt… §Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh cã thÓ sö dông nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau nh quan s¸t, vÊn ®¸p, tr¾c nghiÖm (tù luËn, kh¸ch quan). Mçi ph¬ng ph¸p ®Òu cã u ®iÓm vµ h¹n chÕ cña 2 nã. Tuú theo môc tiªu cô thÓ cña tõng phÇn, tõng bµi häc mµ lùa chän ph¬ng ph¸p thÝch hîp. ViÖc kiÓm tra hiÖn nay chñ yÕu lµ tù luËn rÊt ®¬n ®iÖu, v× tiªu chÝ ®¸nh gi¸ chñ yÕu lµ dùa trªn kh¶ n¨ng ghi nhí.
ViÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ nh vËy kh«ng ph¶n ¸nh ®îc thùc chÊt n¨ng lùc häc tËp cña häc sinh vµ kh«ng t¹o ®îc høng thó häc tËp cho häc sinh. Qua qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÊn ®Ò trªn, t«i thÊy cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh ë nhiÒu cÊp häc, ë nhiÒu m«n, nhng ®i s©u vµo nghiªn cøu viÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh ë bé m«n GDCD bËc THPT th× cha cã c«ng tr×nh nghiªn cøu nµo. V× vËy, chóng t«i chän nghiªn cøu ®Ò tµi: "Mét sè biÖn ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cña häc sinh ë THPT". Môc ®Ých nghiªn cøu Trªn c¬ së t×m hiÓu vÒ lÝ luËn vµ thùc tiÔn vÊn ®Ò kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD, ®Ò tµi nh»m ®Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p t¸c ®éng tíi néi dung, ph¬ng ph¸p, ph¬ng tiÖn kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD, gãp phÇn n©ng cao chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ d¹y häc bé m«n nµy ë trêng THPT Th¸i Phiªn thµnh phè H¶i Phßng.
Kh¸ch thÓ vµ ®èi tîng nghiªn cøu 3. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu 3 Qu¸ tr×nh kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cña häc sinh trêng THPT. §èi tîng nghiªn cøu C¸c biÖn ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cña häc sinh ë trêng THPT Th¸i Phiªn thµnh phè H¶i Phßng. Gi¶ thuyÕt khoa häc VÊn ®Ò kiÓm tra,®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cã vai trß quan träng gãp phÇn quyÕt ®Þnh chÊt lîng d¹y - häc cña bé m«n nµy ë THPT.
NÕu vÊn ®Ò nµy ®îc ®æi míi víi hÖ thèng c¸c ph- ¬ng ph¸p, h×nh thøc, ph¬ng tiÖn kiÓm tra, ®¸nh phï hîp nã sÏ thùc sù trë thµnh c«ng cô h÷u hiÖu cho c¸c nhµ qu¶n lÝ n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cña nhµ trêng, n©ng cao tinh thÇn chñ ®éng, s¸ng t¹o cña gi¸o viªn, tÝnh tÝch cùc häc tËp, rÌn luyÖn cña häc sinh ë THPT Th¸i Phiªn nãi riªng vµ c¸c trêng THPT nãi chung. NhiÖm vô nghiªn cøu 5. Nghiªn cøu c¬ së lÝ luËn cña vÊn ®Ò kiÓm tra, ®¸nh gi¸ nãi chung vµ c¸c biÖn ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh ë THPT nãi riªng. T×m hiÓu thùc tr¹ng c«ng t¸c kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cña häc sinh ë trêng THPT Th¸i Phiªn thµnh phè H¶i Phßng vµ nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng ®ã.
§Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD ë THPT Th¸i Phiªn thµnh phè H¶i Phßng. Giíi h¹n ®Ò tµi Nghiªn cøu nh÷ng biÖn ph¸p t¸c ®éng ®Õn qu¸ tr×nh kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cña häc sinh ë trêng THPT thuéc thµnh phè H¶i Phßng. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 7. Nhãm c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu lÝ luËn §äc, ph©n tÝch c¸c tµi liÖu cã liªn quan tíi vÊn ®Ò kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh.
Nhãm c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc tiÔn 7. Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra LËp hai lo¹i phiÕu ®iÒu: Mét mÉu dµnh cho gi¸o viªn vµ mét mÉu dµnh cho häc sinh. Trong ®ã mÉu dµnh cho gi¸o viªn lµ 25 phiÕu, mÉu dµnh cho häc sinh lµ 200 phiÕu. §Þa bµn ®iÒu tra lµ trêng THPT Th¸i Phiªn thµnh phè H¶i Phßng.
Ph¬ng ph¸p quan s¸t Quan s¸t c¸c buæi kiÓm tra (c¶ c¸c giê kiÓm tra bµi cò) m«n GDCD ë trêng THPT Th¸i Phiªn vµ dù c¸c giê ngo¹i kho¸ ë c¸c líp. Néi dung quan s¸t tËp trung vµo c¸ch thøc ra ®Ò, tæ chøc kiÓm tra, chÊm bµi, sö dông c«ng cô, ph¬ng tiÖn trong kiÓm tra. Ph¬ng ph¸p chuyªn gia 5 Hái ý kiÕn c¸c nhµ khoa häc gi¸o dôc vÒ c¸ch thøc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ m«n häc nh thÕ nµo ®Ó n©ng cao chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ d¹y häc. Ph¬ng ph¸p thèng kª to¸n häc §Ó tÝnh to¸n, so s¸nh sè liÖu trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu.
Ph¬ng ph¸p tæng kÕt kinh nghiÖm Tæng kÕt kinh nghiÖm c«ng t¸c kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh ë mét sè trêng tiªn tiÕn. cÊu tróc luËn v¨n Gåm 3 phÇn PhÇn mét: Më ®Çu PhÇn hai: 3 Ch¬ng Ch¬ng 1: C¬ së lÝ luËn cña vÊn ®Ò kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh THPT. Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng c«ng t¸c kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cña häc sinh THPT Th¸i Phiªn thµnh phè H¶i Phßng. Ch¬ng 3: Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp m«n GDCD cña häc sinh THPT Th¸i Phiªn thµnh phè H¶i Phßng.
PhÇn ba: KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ Danh môc tµi liÖu tham kh¶o vµ phô lôc 6 7 Ch¬ng 1 C¬ së lÝ luËn vÒ vÊn ®Ò kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp cña häc sinh Trung häc phæ th«ng 1. Vµi nÐt vÒ lÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò Mäi ho¹t ®éng gi¸o dôc ®Òu b¾t ®Çu tõ viÖc x¸c ®Þnh môc tiªu vµ kÕt thóc b»ng ®¸nh gi¸. §¸nh gi¸ cã liªn quan chÆt chÏ víi kiÓm tra, dùa vµo kÕt qu¶ cña kiÓm tra vµ lµ kÕt qu¶ cña kiÓm tra. Do ®ã kiÓm tra, ®¸nh gi¸ thêng ®i liÒn víi nhau, kiÓm tra lµ ®Ó ®¸nh gi¸ vµ ®¸nh gi¸ ph¶i dùa vµo kiÓm tra, lµ môc ®Ých cña kiÓm tra [18; 56].
Cïng víi sù ra ®êi cña lÝ luËn d¹y häc, lÝ luËn kiÓm tra, ®¸nh gi¸ lµ mét ph¹m trï ®îc c¸c nhµ nghiªn cøu vµ ho¹t ®éng thùc tiÔn vÒ gi¸o dôc rÊt quan t©m v× nã cã chøc n¨ng quan träng trong ho¹t ®éng gi¸o dôc. Trªn thÕ giíi Thêi kú tiÒn t b¶n chñ nghÜa (thÕ kû XV - XVIII) lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö gi¸o dôc thÕ giíi, nhµ gi¸o dôc TiÖp Kh¾c J.Comensky ®· ®Æt nÒn mãng cho lý luËn d¹y häc ë nhµ trêng vµ x©y dùng thµnh mét hÖ thèng vÊn ®Ò trong t¸c phÈm "Lý luËn d¹y häc vÜ ®¹i", trong ®ã cã nªu ý nghÜa, vai trß cña kiÓm tra, ®¸nh gi¸ qu¸ tr×nh lÜnh héi tri thøc cña häc sinh, «ng lu ý viÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ ph¶i c¨n cø vµo môc tiªu häc tËp vµ híng dÉn häc sinh tù kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kiÕn thøc cña b¶n th©n. 8 VÒ sau c¸c nhµ nghiªn cøu lý luËn d¹y häc ®· ph©n tÝch vµ ph¸t triÓn lý luËn kiÓm tra, ®¸nh gi¸ ë c¸c gãc ®é: vai trß, ý nghÜa, môc tiªu, néi dung, nguyªn t¾c vµ ph¬ng ph¸p nh»m ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan cña viÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸. Ch¼ng h¹n nhµ gi¸o dôc V.
Palonsky ®ßi hái: "§¸nh gi¸ kiÕn thøc ph¶i thùc hiÖn mét qu¸ tr×nh, qu¸ tr×nh ®ã bao gåm mét sè yÕu tè nh: nhËn thøc ®óng môc ®Ých kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ xuÊt ph¸t tõ môc ®Ých d¹y häc, x¸c ®Þnh ®óng c¸c bËc thang ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ n¾m tri thøc cña häc sinh lµm c¬ së cho viÖc ®¸nh gi¸ kh¸ch quan vµ x¸c ®Þnh c¸c h×nh thøc phï hîp". ë Liªn X« cò vµ c¸c níc XHCN §«ng ¢u tríc ®©y ®· cã nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu vÒ kiÓm tra, ®¸nh gi¸, song trªn thùc tÕ c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu chñ yÕu bµn vÒ kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kiÕn thøc häc sinh th«ng qua c¸c h×nh thøc tr¾c nghiÖm truyÒn thèng nh kiÓm tra vÊn ®¸p hoÆc bµi viÕt (tr¾c nghiÖm tù luËn) chø cha quan t©m ®Õn viÖc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ b»ng h×nh thøc tr¾c nghiÖm kh¸ch quan.