Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Khóa luận tốt nghiệp "Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn tại NHNO&PTNT huyện Hoành Bồ" được thực hiện bởi sinh viên Hoàng Diệu Thu (lớp 508TCN, chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Nguyễn Đình Kiệm. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cốt lõi trong hoạt động của ngân hàng thương mại: nâng cao hiệu quả tạo lập và phân bổ nguồn vốn tại địa bàn nông nghiệp, nông thôn.
Lý do chọn đề tài xuất phát từ đặc thù môi trường kinh doanh ngân hàng mang tính cạnh tranh gay gắt và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dù hệ thống ngân hàng thương mại không ngừng phát triển các dịch vụ tài chính hiện đại, hai nghiệp vụ truyền thống là huy động vốn và cấp tín dụng (sử dụng vốn) vẫn giữ vai trò quyết định đến sự tồn tại, khả năng sinh lời và mức độ an toàn thanh khoản của mỗi tổ chức tín dụng.
Về mặt bối cảnh thực tiễn, nghiên cứu được triển khai tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) Chi nhánh huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2009–2011. Đây là giai đoạn nền kinh tế chịu tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới, áp lực lạm phát tăng cao, giá vàng biến động bất thường, thiên tai dịch bệnh kéo dài khiến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp gặp nhiều đình trệ. Nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP về các giải pháp kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Tại địa phương, năm 2011 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XIII và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Hoành Bồ lần thứ XXIII. Tình hình kinh tế - xã hội huyện Hoành Bồ năm 2011 ghi nhận: giá trị sản xuất công nghiệp tăng 13,8%; sản xuất nông nghiệp đạt 142.557 triệu đồng (tăng 5,8%); thương mại dịch vụ tăng 14,2%; doanh thu vận tải tăng 58,2%; tổng thu ngân sách đạt 118.443 triệu đồng (vượt 74,5% dự toán tỉnh giao); chi ngân sách đạt 263.331 triệu đồng (vượt 27% dự toán tỉnh); vốn đầu tư phát triển đạt 938 tỷ đồng. Với tư cách là chi nhánh ngân hàng thương mại quốc doanh chủ lực trên địa bàn, Agribank Hoành Bồ phải đối mặt với thách thức vừa huy động đủ nguồn vốn với chi phí hợp lý, vừa mở rộng tín dụng phục vụ chương trình nông thôn mới và chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.
Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định thành các nhiệm vụ cụ thể:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về hoạt động của ngân hàng thương mại, mối quan hệ biện chứng và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động, sử dụng vốn.
- Phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng công tác huy động và sử dụng vốn tại Chi nhánh Agribank Hoành Bồ giai đoạn 2009–2011.
- Nhận diện các kết quả đạt được, chỉ ra những mặt hạn chế còn tồn tại và phân tích nguyên nhân khách quan, chủ quan.
- Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ và các kiến nghị cụ thể đối với Nhà nước và Hội sở Agribank Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn tại chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.
Đối tượng nghiên cứu là hiệu quả công tác huy động và sử dụng vốn tại NHNO&PTNT huyện Hoành Bồ. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian tập trung tại địa bàn huyện Hoành Bồ (tỉnh Quảng Ninh); phạm vi thời gian sử dụng các chuỗi số liệu tài chính phản ánh hoạt động kinh doanh từ năm 2009 đến năm 2011, cùng các cập nhật về biểu lãi suất huy động và cho vay áp dụng vào tháng 4 và tháng 5 năm 2012.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên lý thuyết ngân hàng thương mại và các quy định pháp luật tiền tệ - ngân hàng hiện hành tại Việt Nam.
Tác giả tiếp cận khái niệm ngân hàng thương mại qua các góc nhìn so sánh quốc tế:
- Tại Mỹ: Ngân hàng thương mại được định nghĩa là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp các dịch vụ tài chính.
- Tại Pháp: Ngân hàng thương mại là những xí nghiệp và cơ sở thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác các khoản tiền để sử dụng vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hoặc dịch vụ tài chính.
- Tại Việt Nam: Theo Luật Các tổ chức tín dụng ngày 12/12/1997, ngân hàng thương mại là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan.
Ba chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại được phân tích gồm: chức năng trung gian tín dụng (điều hòa vốn từ chủ thể tạm thời dư thừa sang chủ thể có nhu cầu, dung hòa lợi ích của người gửi tiền, người vay và ngân hàng); chức năng trung gian thanh toán (thực hiện thanh toán bù trừ, mở tài khoản, cung ứng các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt như séc, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, thư tín dụng L/C); và chức năng tạo tiền (tạo ra các khoản tiền gửi phái sinh gấp nhiều lần lượng dự trữ ban đầu thông qua vòng quay mở rộng tín dụng). Bốn vai trò trụ cột của ngân hàng trong nền kinh tế được chỉ rõ: cung cấp vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh; làm cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường; làm công cụ để Nhà nước điều tiết kinh tế vĩ mô; và làm cầu nối giữa nền tài chính quốc gia với thị trường tài chính quốc tế.
Về phân loại, văn bản phân chia ngân hàng thương mại theo 3 tiêu thức: theo hình thức sở hữu (ngân hàng thương mại quốc doanh, ngân hàng thương mại cổ phần đô thị/nông thôn, ngân hàng liên doanh, chi nhánh ngân hàng nước ngoài); theo chiến lược kinh doanh (ngân hàng bán buôn, ngân hàng bán lẻ, ngân hàng kết hợp bán buôn và bán lẻ); và theo quan hệ tổ chức (hội sở, chi nhánh cấp 1, cấp 2 và các phòng giao dịch trực thuộc).
Hệ thống hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng thương mại được phân tích thành 5 nhóm:
- Hoạt động huy động vốn: Tiền gửi thanh toán, tiền gửi cá nhân, tiền gửi tiết kiệm (không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiết kiệm dự thưởng, tiết kiệm tiện ích, tiết kiệm an khang); phát hành giấy tờ có giá (chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu, cổ phiếu); vay từ tổ chức tín dụng khác, vay Ngân hàng Nhà nước thông qua tái chiết khấu thương phiếu và tiếp nhận vốn điều hòa nội bộ hệ thống.
- Hoạt động cấp tín dụng: Phân loại theo mục đích (công thương nghiệp, tiêu dùng, bất động sản, sản xuất nông nghiệp, xuất nhập khẩu); theo thời hạn (ngắn hạn dưới 1 năm, trung hạn từ 1 đến 5 năm, dài hạn trên 5 năm); theo mức độ tín nhiệm (cho vay có bảo đảm bằng cầm cố/thế chấp/bảo lãnh và cho vay không có bảo đảm); theo phương thức cho vay (theo món, hạn mức tín dụng, hạn mức thấu chi); theo phương thức hoàn trả (hoàn trả một lần khi đáo hạn và hoàn trả nhiều lần/trả góp định kỳ).
- Hoạt động đầu tư: Mua chứng khoán ngắn hạn của Chính phủ, góp vốn mua cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp.
- Hoạt động dịch vụ: Dịch vụ thanh toán (séc, UNT, UNC, thẻ rút tiền ATM), dịch vụ bảo lãnh (vay vốn, thanh toán, dự thầu), kinh doanh ngoại hối và vàng, nghiệp vụ ủy thác và đại lý, tư vấn tài chính tiền tệ và dịch vụ ngân quỹ/cho thuê tủ két sắt.
- Hoạt động ngân quỹ: Quản lý quỹ tiền mặt, duy trì tiền gửi dự trữ bắt buộc tại Ngân hàng Trung ương và tiền gửi thanh toán tại các tổ chức tín dụng khác.
Mối quan hệ giữa huy động vốn và sử dụng vốn được xác lập là mối quan hệ biện chứng: quy mô, chi phí và thời hạn của nguồn vốn huy động quyết định khả năng cấp tín dụng; ngược lại, nhu cầu sử dụng vốn định hướng chiến lược huy động nhằm tối ưu hóa chi phí trả lãi và phòng ngừa nguy cơ tồn đọng vốn. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả bao gồm: mức độ tăng trưởng quy mô nguồn vốn; tính ổn định về mặt thời gian (tỷ trọng vốn có kỳ hạn); chi phí huy động vốn bình quân và chênh lệch lãi suất đầu ra - đầu vào; quy mô cấp tín dụng (doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ tín dụng cuối kỳ theo công thức: Dư nợ cuối kỳ = Dư nợ đầu kỳ + Doanh số cho vay - Doanh số thu nợ); tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ trọng nợ khó đòi trên tổng thu nợ.
Phương pháp nghiên cứu được tác giả ứng dụng là sự kết hợp giữa phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số tuyệt đối và tương đối qua chuỗi thời gian 3 năm (2009–2011), phương pháp phân tích cơ cấu và tổng hợp dữ liệu. Nguồn số liệu chính thức được khai thác từ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2009–2011 của NHNO&PTNT huyện Hoành Bồ, số liệu thống kê tình hình kinh tế - xã hội năm 2011 của Ủy ban nhân dân huyện Hoành Bồ, cùng các quy định văn bản từ Ngân hàng Nhà nước và biểu lãi suất thực tế của Agribank Hoành Bồ.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động của NHTM
Chương 1 khái quát quá trình hình thành hệ thống ngân hàng từ các hoạt động sơ khai vào khoảng 3.000 năm trước Công nguyên (gửi ngũ cốc, nông sản, kim loại quý tại nhà thờ để bảo đảm an toàn), sự xuất hiện của các ngân hàng thương mại đầu tiên trên thế giới như BAN - CA - DI Barcelona (1401) và BAN - CO - DI Valencia (1409) tại Tây Ban Nha, cho đến bước chuyển mình hiện đại hóa công nghệ trong thế kỷ XX. Tác giả phân tích chi tiết bản chất trung gian tài chính của ngân hàng qua 3 chức năng và 4 vai trò điều tiết nền kinh tế; phân loại các mô hình ngân hàng theo hình thức sở hữu, chiến lược kinh doanh và phân cấp tổ chức.
Tiếp đó, chương luận giải chuyên sâu về 5 nghiệp vụ nền tảng: huy động vốn, cấp tín dụng, đầu tư, cung ứng dịch vụ và ngân quỹ. Tác giả làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa nguồn vốn đầu vào và đầu ra, chỉ ra rủi ro chi phí lãi vay nếu huy động vượt nhu cầu thực tế và nguy cơ mất thanh khoản nếu nguồn vốn huy động không ổn định về mặt kỳ hạn. Chương khép lại bằng việc xây dựng hệ thống các chỉ tiêu định lượng đo lường hiệu quả vốn và phân tích tác động của các nhân tố khách quan (môi trường chính trị - pháp luật, kinh tế vĩ mô, dân số, địa lý, công nghệ, văn hóa tiêu dùng tiền mặt) cùng nhân tố chủ quan (chiến lược kinh doanh, chính sách lãi suất cạnh tranh, chất lượng sản phẩm dịch vụ, chính sách marketing, quy trình thẩm định và kiểm soát rủi ro tín dụng).
Chương 2: Thực trạng hoạt động huy động và sử dụng vốn tại NHNO&PTNT Hoành Bồ
Chương 2 chia thành hai phần lớn:
- Phần A: Khái quát tình hình kinh tế - xã hội địa phương năm 2011 và tổng quan về Agribank Hoành Bồ: Trình bày các mốc lịch sử thành lập Agribank Việt Nam theo Nghị định số 53-HĐBT ngày 26/3/1988, Quyết định số 400/CT ngày 14/11/1990 đổi tên thành Ngân hàng Nông nghiệp Việt Nam, và Quyết định số 280/QĐ-NHNN ngày 15/11/1996 mang tên Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. Chi nhánh Agribank Hoành Bồ là chi nhánh cấp 3 trực thuộc Agribank tỉnh Quảng Ninh (trụ sở tại Khu 4, Thị trấn Trới, huyện Hoành Bồ; SĐT: 0333691022, Fax: 0333858022). Cơ cấu tổ chức gồm 25 cán bộ, nhân viên: Ban Giám đốc (3 người gồm 1 Giám đốc và 2 Phó Giám đốc phụ trách Kế toán - Ngân quỹ và Kinh doanh), Phòng Kế toán - Ngân quỹ (7 người), Phòng Kinh doanh (7 người), Phòng Giao dịch Quảng La (4 người, phụ trách 4 xã vùng cao: Tân Dân, Quảng La, Bằng Cả, Dân Chủ) và Phòng Giao dịch Thống Nhất (4 người, phục vụ 3 xã: Vũ Oai, Hòa Bình, Thống Nhất). Về sản phẩm dịch vụ, chi nhánh triển khai tiền gửi thanh toán (lãi suất không kỳ hạn 2,4%/năm); tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn (VND 2,4%/năm, USD 0,3%/năm); tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn; hoạt động dịch vụ thanh toán, chuyển tiền, kiều hối Western Union, thu hộ bảo hiểm Prudential và BHXH Việt Nam miễn phí; kinh doanh thẻ phát hành từ năm 2008 chiếm 99% thị phần thẻ trên địa bàn và gói Mobile Banking (SMS Banking, VnTopup, Atransfer).
- Phần B: Thực trạng công tác huy động và sử dụng vốn: Đánh giá kết quả kinh doanh giai đoạn 2009–2011. Năm 2009, do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, lợi nhuận chi nhánh đạt 1.297 triệu đồng. Năm 2010, tổng thu nhập đạt 10.102 triệu đồng, tổng chi phí 6.333 triệu đồng (tăng 22,61%), lợi nhuận đạt 3.769 triệu đồng (tăng 190,59% so với năm 2009). Năm 2011, tổng thu nhập tăng lên 17.221 triệu đồng (tăng 70,47% so với năm 2010), tổng chi phí đạt 7.805 triệu đồng, lợi nhuận sau cùng đạt 9.416 triệu đồng (tăng 149,83% so với năm 2010).
Quy mô huy động vốn liên tục tăng trưởng: Năm 2009 đạt 288.590 triệu đồng; năm 2010 tăng thêm 66.860 triệu đồng (tăng 23,2%) đạt 355.450 triệu đồng; năm 2011 tăng thêm 5.635 triệu đồng (tăng 1,59%) đạt 361.085 triệu đồng. Về cơ cấu vốn huy động:
- Tiền gửi dân cư giữ vị trí áp đảo và tăng đều: Năm 2009 đạt 204.380 triệu đồng (chiếm 70,82%); năm 2010 tăng 52.017 triệu đồng (+25,49%) đạt 256.397 triệu đồng (chiếm 72,13%); năm 2011 tăng 29,55% đạt 332.161 triệu đồng (chiếm 91,99% tổng vốn huy động). Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn chiếm tỷ lệ vượt trội (98,33% năm 2009; 98,65% năm 2010; 99,20% năm 2011), trong đó nguồn tiền gửi kỳ hạn dưới 12 tháng chiếm trên 90%.
- Tiền gửi của các tổ chức kinh tế và tổ chức tín dụng có biến động tiêu cực: Năm 2009 đạt 82.215 triệu đồng, năm 2010 tăng 14,09% lên 93.803 triệu đồng, nhưng sang năm 2011 đã sụt giảm nghiêm trọng 74,32% (giảm 69.719 triệu đồng) xuống còn 24.084 triệu đồng do tác động của đình trệ sản xuất, doanh nghiệp thiếu vốn và chịu gánh nặng chi phí lãi vay cao.
- Phát hành chứng chỉ tiền gửi: Quy mô giảm dần nhằm tiết giảm chi phí huy động vốn, từ 2.210 triệu đồng năm 2009 (chiếm 1,08%) xuống 1,06% năm 2010 và 0,69% năm 2011.
- Tiền gửi ngoại tệ (USD): Chiếm tỷ trọng khiêm tốn (0,65% năm 2009; 1,45% năm 2010; 1,33% năm 2011).
Về hoạt động sử dụng vốn, cho vay là hoạt động kinh doanh đem lại nguồn thu nhập chính. Doanh số cho vay năm 2009 đạt 276.229 triệu đồng, năm 2010 tăng 68.083 triệu đồng (+24,65%) lên mức 344.312 triệu đồng, trong đó cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng chủ đạo. Tác giả kết luận thành tựu lớn nhất là giữ vững vị thế chi nhánh chủ lực, nâng cao lợi nhuận và làm tốt huy động tiết kiệm dân cư; song hạn chế là cơ cấu vốn mất cân đối, sụt giảm tiền gửi doanh nghiệp và nguồn vốn trung dài hạn còn thấp.
Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn tại NHNO&PTNT Hoành Bồ
Chương 3 đề xuất định hướng phát triển và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động:
- Định hướng hoạt động: Mở rộng tăng trưởng nguồn vốn ổn định, đầu tư tín dụng có chọn lọc phục vụ chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn, củng cố thị phần và nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng hiện đại.
- Hệ thống giải pháp chung: Cải tiến hoạt động và mở rộng các dịch vụ ngân hàng (đơn giản hóa quy trình thủ tục, đẩy mạnh tư vấn tài chính cho khách hàng); tăng cường kiểm soát nhằm hạn chế rủi ro kinh doanh; đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ 25 cán bộ nhân viên; hiện đại hóa công nghệ ngân hàng; tăng cường công tác tiếp thị, quảng bá thương hiệu.
- Giải pháp đối với công tác huy động vốn: Mở rộng các hình thức huy động (tiết kiệm dự thưởng, tiết kiệm học đường); đa dạng hóa đối tượng khách hàng cá nhân; áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt, bám sát các diễn biến thị trường và quy định của Ngân hàng Nhà nước.
- Giải pháp đối với công tác sử dụng vốn: Đa dạng hóa các hình thức cấp tín dụng cho kinh tế trang trại và dự án phát triển nông thôn; cải tiến quy trình thẩm định, rút ngắn thời gian phê duyệt hồ sơ vay vốn nhưng vẫn đảm bảo tính an toàn tín dụng.
- Kiến nghị thực tiễn: Kiến nghị Nhà nước hoàn thiện môi trường pháp lý cho tín dụng nông thôn, có cơ chế hỗ trợ lãi suất cho khu vực nông nghiệp; kiến nghị Hội sở Agribank Việt Nam nâng cấp hạ tầng kết nối công nghệ và tăng cường phân cấp hạn mức cho các chi nhánh cấp huyện.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa bức tranh tài chính kinh doanh của Agribank Hoành Bồ giai đoạn 2009–2011 thông qua các dữ liệu thực nghiệm:
| Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: Triệu đồng) |
Năm 2009 |
Năm 2010 |
Năm 2011 |
So sánh 2010/2009 (%) |
So sánh 2011/2010 (%) |
| Tổng thu nhập |
6.462 |
10.102 |
17.221 |
+56,33% |
+70,47% |
| Tổng chi phí |
5.165 |
6.333 |
7.805 |
+22,61% |
+23,24% |
| Lợi nhuận kinh doanh |
1.297 |
3.769 |
9.416 |
+190,59% |
+149,83% |
| Tổng nguồn vốn huy động |
288.590 |
355.450 |
361.085 |
+23,20% |
+1,59% |
| - Tiền gửi dân cư |
204.380 |
256.397 |
332.161 |
+25,49% |
+29,55% |
| - Tỷ trọng tiền gửi dân cư / Tổng vốn |
70,82% |
72,13% |
91,99% |
— |
— |
| - Tiền gửi các TCKT và TCTD |
82.215 |
93.803 |
24.084 |
+14,09% |
-74,32% |
| - Tỷ trọng tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn |
98,33% |
98,65% |
99,20% |
— |
— |
| Doanh số cho vay |
276.229 |
344.312 |
— |
+24,65% |
— |
Ghi chú: Số liệu chi phí và thu nhập tổng hợp theo báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh trong văn bản.
Khóa luận cũng phản ánh hệ thống biểu lãi suất huy động và lãi suất cho vay áp dụng tại Agribank Hoành Bồ vào đầu năm 2012:
| Biểu lãi suất tiết kiệm có kỳ hạn (Áp dụng từ 25/04/2012) |
Lãi suất VND (%/năm) |
Lãi suất USD (%/năm) |
| 7 ngày |
5,00% |
— |
| 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 9 tháng |
12,00% |
2,00% |
| 12 tháng, 13 tháng |
10,00% |
2,00% |
| Biểu lãi suất cho vay nội tệ (Áp dụng từ 01/05/2012) |
Ngắn hạn (%/năm) |
Trung hạn (%/năm) |
| Nông nghiệp nông thôn (Hộ gia đình) |
16,50% |
17,00% |
| Khách hàng doanh nghiệp |
16,50% |
17,50% |
| Cho vay khác (Hộ gia đình) |
17,50% |
18,00% |
| Cho vay tiêu dùng phục vụ đời sống |
18,50% |
18,50% |
| Cho vay thấu chi tài khoản / Thẻ tín dụng quốc tế |
18,00%/năm |
— |
Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc cung cấp một trường hợp nghiên cứu điển hình về một chi nhánh ngân hàng nông nghiệp cấp huyện trong bối cảnh điều hành chính sách thắt chặt tiền tệ. Nghiên cứu chỉ ra những mâu thuẫn nội tại trong cơ cấu tài sản nợ và tài sản có: nguồn tiền gửi tăng trưởng chủ yếu dựa vào tiết kiệm dân cư dưới 12 tháng (trên 90%), trong khi nguồn vốn chi phí rẻ từ các tổ chức kinh tế sụt giảm tới 74,32% vào năm 2011. Các giải pháp đề xuất bám sát đặc điểm nhân sự gồm 25 người và 2 phòng giao dịch cơ sở (Quảng La, Thống Nhất), mang tính ứng dụng thực tế cho chi nhánh.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận còn một số hạn chế theo phạm vi văn bản:
- Chuỗi số liệu phân tích tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2009–2011, biểu lãi suất phản ánh tại thời điểm tháng 4 và tháng 5 năm 2012, chưa phản ánh được các giai đoạn phát triển tiếp theo của hệ thống ngân hàng.
- Nghiên cứu giới hạn ở cấp độ chi nhánh cấp 3 trực thuộc tỉnh, do đó tính tự chủ về quyết định khung lãi suất, danh mục sản phẩm và hạn mức tín dụng phụ thuộc hoàn toàn vào các quy định phân cấp từ Agribank Quảng Ninh và Agribank Việt Nam.
- Tác giả tự nhận định do năng lực cá nhân và thời gian thực tập có hạn nên các đánh giá về chất lượng phân loại nợ, tỷ lệ nợ xấu chi tiết và phân tích sâu về hoạt động sử dụng vốn năm 2011 chưa được khai thác toàn diện như hoạt động huy động vốn.
Hướng nghiên cứu mở rộng:
- Mở rộng chuỗi số liệu sau năm 2011 để đánh giá tác động dài hạn của các chính sách tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng.
- Nghiên cứu định lượng ứng dụng các mô hình kinh tế lượng để đo lường độ nhạy cảm của người gửi tiền nông thôn đối với các biến động lãi suất thực tế.
- Khảo sát sự thay đổi hành vi tài chính của khách hàng doanh nghiệp và các hộ kinh doanh cá thể trước xu hướng số hóa dịch vụ ngân hàng nông thôn.
Giá trị tham khảo
Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn cho các nhóm đối tượng:
- Sinh viên, học viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp phân tích báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, cấu trúc phân tích bảng cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn tại một ngân hàng thương mại cấp cơ sở.
- Cán bộ tín dụng và quản lý chi nhánh ngân hàng thương mại nông thôn: Cung cấp bức tranh thực nghiệm về bài toán điều hòa thanh khoản khi tiền gửi của các tổ chức kinh tế sụt giảm đột ngột và cách thức quản lý chi nhánh qua mạng lưới các phòng giao dịch trực thuộc.
- Người nghiên cứu kinh tế địa phương: Cung cấp tư liệu chi tiết về thực trạng tài chính tín dụng và phát triển kinh tế nông thôn tại huyện Hoành Bồ (tỉnh Quảng Ninh) trong giai đoạn 2009–2012.
Phần nội dung đáng tham khảo nhất là Chương 2 với hệ thống số liệu chi tiết về cơ cấu phân bổ vốn tiền gửi dân cư theo kỳ hạn, biểu lãi suất chi tiết áp dụng đầu năm 2012, và mô hình tổ chức bộ máy nhân sự 25 người được bố trí tại địa bàn cấp huyện.
Câu hỏi thường gặp
Cơ cấu tổ chức bộ máy và mạng lưới phòng giao dịch của Agribank Hoành Bồ được bố trí như thế nào?
Theo văn bản, chi nhánh có tổng biên chế 25 người. Bộ máy bao gồm: Ban Giám đốc (3 người gồm 1 Giám đốc và 2 Phó Giám đốc), Phòng Kế toán - Ngân quỹ (7 người), Phòng Kinh doanh (7 người), Phòng Giao dịch Quảng La (4 người, phục vụ 4 xã: Tân Dân, Quảng La, Bằng Cả, Dân Chủ) và Phòng Giao dịch Thống Nhất (4 người, phục vụ các xã: Vũ Oai, Hòa Bình, Thống Nhất).
Kết quả kinh doanh và lợi nhuận của chi nhánh biến động ra sao trong giai đoạn 2009–2011?
Năm 2009, lợi nhuận của chi nhánh đạt 1.297 triệu đồng. Năm 2010, tổng thu nhập đạt 10.102 triệu đồng, tổng chi phí 6.333 triệu đồng, lợi nhuận đạt 3.769 triệu đồng (tăng 190,59% so với năm 2009). Năm 2011, thu nhập tăng lên 17.221 triệu đồng, chi phí là 7.805 triệu đồng, lợi nhuận đạt 9.416 triệu đồng (tăng 149,83% so với năm 2010).
Nguồn vốn huy động của chi nhánh có đặc điểm gì nổi bật về cơ cấu?
Tiền gửi dân cư chiếm tỷ trọng áp đảo và tăng liên tục: chiếm 70,82% năm 2009, 72,13% năm 2010 và đạt 91,99% năm 2011 (tương ứng 332.161 triệu đồng). Trong nguồn tiền gửi dân cư, tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn chiếm trên 98% (năm 2011 là 99,20%), trong đó các khoản tiền gửi kỳ hạn dưới 12 tháng chiếm tỷ lệ trên 90%.
Nguyên nhân nào khiến nguồn tiền gửi của các tổ chức kinh tế sụt giảm mạnh trong năm 2011?
Năm 2011, nguồn vốn tiền gửi từ các tổ chức kinh tế và tổ chức tín dụng giảm 74,32% (giảm 69.719 triệu đồng, từ mức 93.803 triệu đồng năm 2010 xuống còn 24.084 triệu đồng). Nguyên nhân được chỉ ra là do suy thoái kinh tế sau khủng hoảng, lạm phát trong nước tăng cao và chi phí lãi vay tăng, làm sụt giảm biên lợi nhuận của các doanh nghiệp trên địa bàn và khiến lượng vốn lưu động tạm thời nhàn rỗi gửi tại ngân hàng bị suy giảm mạnh.
Mức lãi suất tiền gửi và cho vay áp dụng tại Agribank Hoành Bồ trong các biểu lãi suất năm 2012 là bao nhiêu?
Theo biểu lãi suất tiết kiệm có kỳ hạn thực hiện từ 25/04/2012, lãi suất VND kỳ hạn 7 ngày là 5%/năm; từ 1 đến 9 tháng là 12%/năm; 12 và 13 tháng là 10%/năm. Lãi suất USD từ 1 đến 13 tháng đều là 2%/năm. Theo biểu lãi suất cho vay áp dụng từ 01/05/2012, cho vay hộ nông nghiệp nông thôn có lãi suất 16,5%/năm (ngắn hạn) và 17%/năm (trung hạn); cho vay doanh nghiệp là 16,5%/năm (ngắn hạn) và 17,5%/năm (trung hạn); cho vay tiêu dùng phục vụ đời sống là 18,5%/năm.
Kết luận
Khóa luận của tác giả Hoàng Diệu Thu là công trình học thuật chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, phân tích hệ thống về công tác huy động và sử dụng vốn tại Chi nhánh Agribank huyện Hoành Bồ giai đoạn 2009–2011. Tác giả đã kết hợp lý luận ngân hàng thương mại với việc bóc tách số liệu thực tế về doanh thu, chi phí, cơ cấu tiền gửi và kết quả cấp tín dụng trong bối cảnh thực thi chính sách thắt chặt tiền tệ theo Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ. Các kết quả nghiên cứu đã làm nổi bật vai trò trụ cột của tiền gửi dân cư đối với sự tăng trưởng lợi nhuận của chi nhánh, đồng thời chỉ ra điểm nghẽn nghiêm trọng khi tiền gửi doanh nghiệp sụt giảm sâu. Hệ thống giải pháp được đề xuất bám sát thực tiễn mạng lưới và biên chế nhân sự của chi nhánh, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho sinh viên chuyên ngành và những người quan tâm đến nghiệp vụ ngân hàng tại khu vực nông nghiệp nông thôn.
