CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG TIỀN GỬI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Nội dung hoạt động huy động vốn tiền gửi của ngân hàng thương mại: 1. Khái niệm: Tiền gửi là số tiền của khách hàng gửi tại tổ chức tín dụng dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các hình thức khác. Tiền gửi được hưởng lãi hoặc không hưởng lãi và phải được hoàn trả cho người gửi tiền.
(Theo luật các tổ chức tín dụng 1997) Huy động nguồn tiền gửi của NHTM là một trong những hoạt động huy động nguồn vốn của NHTM trên cơ sở khách hàng (tổ chức, cá nhân) chủ động, tự nguyện gửi tiền của mình (trao quyền sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của mình) cho NHTM sử dụng và quản lý trong một thời gian nhất định, và NHTM sẽ cam kết hoàn trả đúng hạn cho khách hàng một mức lãi suất hợp lý theo quy định của ngân hàng nhà nước. Kết cấu tiền gửi: Tiền gửi của khách hàng là nguồn tài nguyên quan trọng của NHTM. Nó là nguồn tiền chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng. Vì thế mà các NHTM luôn chịu áp lực gia tăng và mở rộng nguồn tiền gửi của mình.
Điều này đòi hỏi hoạt động huy động nguồn tiền gửi của NHTM không ngừng thay đổi và hoàn thiện. Các hình thức huy động nguồn tiền gửi ảnh hưởng rất lớn đến khối lượng vốn huy động được vì vậy việc đưa ra các hình thức huy động phù hợp, linh hoạt là điều hết sức cần thiết đối với ngân hàng. Nguồn tiền gửi được truyền tải đến ngân hàng theo nhiều kênh khác nhau: Phân loại theo đối tượng khách hàng: - Tiền gửi của cá nhân: Khách hàng cá nhân chiếm phần lớn đa số trong đối tượng hoạt động của ngân hàng. Chính vì vây, các hoạt động huy động nguồn tiền gửi đối với đối tượng khách hàng này rất đa dạng, với mục địch gửi tiền chủ yếu là tiết Khóa luận tốt nghiệp K44H SV: Phạm Thị Hà Luan van Đại học Thương mại 9 GVHD: Th.S Phùng Việt Hà kiệm, bảo quản, đem lại khả năng sinh lời cho mình.
Điều này đã đem lại cho ngân hàng số tiền nhàn rỗi lớn và ổn định để thực hiện các hoạt động đầu tư của mình một cách hiệu quả. - Tiền gửi của doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác: Lượng tiền gửi của các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế cũng chiếm một tỷ trọng lớn. Tuy nhiên mục địch gửi tiền của đối tượng này khác so với khách hàng cá nhân. Mục đích của đối tượng khách hàng này là dùng để thanh toán cũng như tiến hành các giao dịch khác.
Số còn lại nhàn rỗi sẽ được gửi để hưởng lãi nếu doanh nghiệp gửi tiền gửi có kỳ hạn. Do đó, ngân hàng chỉ sử dụng được một phần nhỏ trong lượng vốn huy động được đó là số du trên tài khoản của các doanh nghiệp. - Tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác: Với những ngân hàng có lượng vốn huy động lớn có thể đem gửi tại các ngân hàng khác nhằm mục đích hưởng một phần lãi. Điều này giúp NHTM giảm bớt một phần chi phí , đem lại lợi nhuận cao hơn cho ngân hàng.
Phân loại theo mục đích huy động: - Tiền gửi thanh toán: là loại hình tiền gửi không kỳ hạn được sử dụng với mục đích chủ yếu là thực hiện các giao dịch thanh toán qua Ngân hàng bằng các phương tiện thanh toán như: séc lĩnh tiền mặt, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, chuyển tiền điện tử.nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán nhanh nhất của quý khách. Có thể hiểu, đây là tiền của doanh nghiệp hoặc cá nhận gửi vào ngân hàng để nhờ ngân hàng giữa và thanh toán hộ. Ngân hàng sẽ mở cho khách hàng tài khoản thanh toán. Trong phạm vi số dư cho phép, các nhu cầu chi trả của doanh nghiệp và cá nhân đều được ngân hàng thực hiện.
Các khoản thu bằng tiền của doanh nghiệp và cá nhân đều có thể được nhập vào tiền gửi thanh toán theo yêu cầu. Nhìn chung, lãi suất của khoản tiền này rất thấp (hoặc bằng 0), thay vào đó chủ tài khoản có thể được hưởng các dịch vụ ngân hàng với mức chi phí thấp. Do tính linh hoạt của tiền gửi giao dịch, số dư tiền gửi không ổn định và biến động nhanh. - Tiền gửi có kỳ hạn của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội: Là loại hình tiền gửi có kỳ hạn của tổ chức, doanh nghiệp không dùng vào mục đích thanh toán mà để Khóa luận tốt nghiệp K44H SV: Phạm Thị Hà Luan van Đại học Thương mại 10 GVHD: Th.S Phùng Việt Hà hưởng lãi suất mà ngân hàng sẽ chi trả sau một khoảng thời gian nhất định.
Khi cần chi tiêu, người gửi phải đến ngân hàng để làm thủ tục rút tiền ra. Để đảm bảo đáp ứng được nhu cầu gửi tiền của khách hàng, ngân hàng đưa ra nhiều loại kỳ hạn khác nhau với mức lãi suất thích hợp để thu hút và tối đa hóa lượng tiền gửi. Nguồn này thường có kỳ hạn xác định trước với một lãi suất cao hơn so với lãi suất của tiền gửi thanh toán. Có thể nói đây là nguồn vốn có chi phí cao nhất của ngân hàng.
Đồng thời do có tính ổn định cao trong kỳ hạn mà các khoản cho vay của ngân hàng chủ yếu được tài trợ bằng nguồn vốn này. - Tiền gửi tiết kiệm của dân cư: Các tầng lớp dân cư đều có khoản tiền nhàn rỗi, khoản thu nhập chưa sử dụng đến. Trong điều kiện có thể tiếp cận ngân hàng, họ đều có thể gửi tiết kiệm nhằm thực hiện các mục tiêu bảo toàn và sinh lời. Do lượng tiền nhàn rỗi này của dân cư được gửi với thờ gian cố định nên đây là lượng vốn chủ yếu cho ngân hàng sử dụng trong hoạt động kinh doanh của mình.
Đây cũng là một dạng của tiền gửi có kỳ hạn nhưng tuy nhiên cũng có một số điểm khác biệt theo quy ddnhj của văn bản pháp luật mà ngân hàng Nhà nước quy định. Phân loại theo kỳ hạn: - Tiền gửi ngắn hạn: Đây là nguồn tiền gửi mà ngân hàng huy động trong khoảng thời gian ngắn ( thường dưới 12 tháng) - Tiền gửi trung và dài hạn: Là nguồn tiền gửi mà ngân hàng huy động trong khoảng thời gian trên 1 năm. Đây là nguồn vốn ổn định được ngân hàng sử dụng với mục đích đầu tư trung và dài hạn mang lại lợi nhuận cho ngân hàng. Phân loại theo loại tiền - Huy động nguồn tiền gửi bằng VNĐ: ngân hàng huy động nguồn tiền gửi bằng VNĐ thông qua tất cả các hình thức huy động nguồn tiền gửi khác nhau với các mục đích khác nhau.
Trong nguồn tiền gửi mà ngân hàng huy động được thì nguồn tiền gửi huy động bằng VNĐ chiếm tỷ trọng cao, đáp ứng các nhu cầu về sử dụng vốn của ngân hàng. - Huy động nguồn tiền gửi bằng ngoại tệ: Mục đích huy động nguồn tiền gửi bằng ngoại tệ của ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán quốc tế cũng như các hoạt Khóa luận tốt nghiệp K44H SV: Phạm Thị Hà Luan van Đại học Thương mại 11 GVHD: Th.S Phùng Việt Hà động kinh doanh ngoại tệ của khách hàng, của ngân hàng. Tiền gửi huy động bằng ngoại tệ của ngân hàng chủ yếu là USD và EUR. Vai trò của hoạt động huy động tiền gửi: Nguồn tiền gửi chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn huy động của NHTM.
Hoạt động huy động nguồn tiền gửi là hoạt động đầu tiên và chính yếu của bất cứ NHTM nào khi đi vào hoạt động kinh doanh. Mặc dù, đây là nghiệp vụ truyền thống nhưng nó có tâm quan trọng rất lớn không chỉ đối với NHTM mà còn đối với nền kinh tế nói chung và những khách hàng gửi tiền vào ngân hàng nói riêng. Đối với NHTM : Hoạt động huy động nguồn tiền gửi được nâng cao về hiệu quả sẽ mở rộng khả năng, phạm vi cho việc sử dụng vốn của chính NHTM đó. Qui mô lượng tiền gửi càng lớn, tốc độ tăng trưởng qui mô bền vững, chi phí huy động hợp lý… không chỉ làm cho tình hình tài chính của NHTM vững mạnh mà nó còn tạo ra uy tín cho ngân hàng.
Việc cạnh tranh giữa các NHTM để gia tăng lượng tiền gửi huy động sẽ kích thích các ngân hàng phải liên tục đổi mới, hoàn thiện và đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ của mình. Đối với khách hàng: Nếu như NHTM nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiền gửi của mình, đồng nghĩa với việc họ tập trung được nhiều vốn từ phía nền kinh tế. Tức là, cá nhân, tổ chức kinh tế đã sử dụng ngày càng nhiều các dịch vụ ngân hàng trong đó có dịch vụ tiền gửi. Điều này, làm thay đổi thói quen tiêu tiền, tích lũy của chính cá nhân đó.
Còn các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế sẽ dễ dàng hơn trong việc giao dịch và thanh toán trong nước, đặc biệt là các giao dịch quốc tế sẽ trở nên thuận tiện hơn. Ngoài ra, việc nâng cao hiệu quả huy động nguồn tiền gửi của các NHTM sẽ khiến cho các khách hàng được hưởng những dịch vụ mới và ngày càng phong phú với giá cả cạnh tranh. Đối với nền kinh tế đất nước: Khóa luận tốt nghiệp K44H SV: Phạm Thị Hà Luan van Đại học Thương mại 12 GVHD: Th.S Phùng Việt Hà Hiệu quả huy động nguồn tiền gửi nói riêng và hiệu quả huy động vốn nói chung của các NHTM được nâng cao sẽ góp phần làm cho nền kinh tế lưu thông và chuyển động tốt. Việc các NHTM tập trung vốn hiệu quả là một điều kiện tiên quyết cho hoạt động sử dụng vốn, phân bổ vốn, đặc biệt qua hình thức tín dụng ngân hàng được hiệu quả hơn.
Tốc độ tăng trưởng tín dụng phụ thuộc trực tiếp vào tốc độ tăng nguồn vốn huy động. Nếu tốc độ tăng trưởng tín dụng tốt là một tín hiệu cho thấy hoạt động đầu tư của nền kinh tế đang tiến triển. Điều này làm cho tốc độ tăng trưởng kinh tế gia tăng 1. Hiệu quả huy động vốn tiền gửi của ngân hàng thương mại: 1.
Khái niệm hiệu quả huy động tiền gửi: Trước hết, ta cần hiểu khái niệm về hiệu quả. Hiệu quả là việc đạt được kết quả đặt ra cao nhất trong điều kiện tiêu tốn nguồn lực là thấp nhất có thể. Như vậy, quá trình đánh giá hiệu quả là việc so sánh giữa kết quả đạt được và những chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Hệ số giữa chi phí/kết quả càng thấp cho thấy hiệu quả đạt được càng cao.