CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm về lao động và chất lượng lao động 1. Khái niệm lao động Theo giáo trình kinh tế LĐ của trường ĐH Kinh tế Quốc dân do PGS. Trần Xuân Cầu, PGS.
Mai Quốc Chánh chủ biên, in năm 2008: “LĐ là nguồn lực con người có khả năng sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội được biểu hiện ra là số lượng và chất lượng nhất định tại một thời điểm nhất định” (3, tr. “LĐ là một phạm trù dùng để chỉ sức mạnh tiềm ẩn của dân cư, khả năng huy động tham gia vào quá trình tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội trong hiện tại cũng như trong tương lai. Sức mạnh và khả năng đó được thể hiện thông qua số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số, nhất là số lượng và chất lượng con người có đủ điều kiện tham gia vào nền sản xuất xã hội” (3, tr. Khái niệm nêu trên chỉ LĐ ở phạm vi vĩ mô của nền kinh tế.
Tuy nhiên đối tượng nghiên cứu của luận văn là vấn đề nâng cao chất lượng LĐ trong doanh nghiệp. LĐ của một tổ chức bao gồm tất cả những NLĐ làm việc trong tổ chức đó có sức khoẻ và trình độ khác nhau, họ có thể tạo thành một sức mạnh hoàn thành tốt mục tiêu của tổ chức nếu được tổ chức quản lý tốt và động viên, khuyến khích phù hợp. Đặc điểm lao động tại doanh nghiệp chăn nuôi - Đối với NLĐ Đặc điểm nhu cầu của NLĐ trong doanh nghiệp là một nhân tố có tác động quan trọng trong công tác nâng cao chất lượng LĐ. Trình độ năng lực của NLĐ là khác nhau, do vậy họ có nhu cầu, nguyện vọng khác nhau.
Những NLĐ có trình độ, năng lực thấp thì nhu cầu nguyện vọng của họ mong 5 muốn chỉ là hoàn thiện mình trong xã hội và đảm bảo các nhu cầu tối thiểu của bản thân. Còn những người có trình độ, năng lực cao thì động lực lao động của họ lại là mong muốn có cuộc sống tốt hơn, đàng hoàng hơn, địa vị cao hơn… Nhu cầu giữa lao động nam và lao động nữ cũng khác nhau, độ tuổi cũng khác nhau, khi còn trẻ nhu cầu quan trọng nhất của con người là phấn đấu cho sự nghiệp, cho tương lai còn khi tuổi càng cao thì họ lại mong muốn ổn định cuộc sống, ổn định mức thu nhập và địa vị. Đối với doanh nghiệp chăn nuôi, lao động chủ yếu là trẻ tuổi. Giới tính chủ yếu là nam giới nên cũng có những thuận lợi cho công tác nâng cao chất lượng LĐ.
Cùng với đó trình độ năng lực của NLĐ chủ yếu là lao động phổ thông, chưa có kinh nghiệm do vậy các chính sách nâng cao chất lượng LĐ cũng dễ dàng và đơn giản hơn. Ngoài ra, ngành chăn nuôi là một ngành đặc thù, ô nhiễm lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống và sức khỏe của NLĐ, do vậy một số NLĐ không mong muốn làm việc trong những doanh nghiệp chăn nuôi. Vị trí địa lý không thuận lợi, giao thông đi lại khó khăn, không thuận tiện, dẫn đến khó khăn trong việc thu hút LĐ, nhân tài phục vụ cho doanh nghiệp. - Đối với môi trường kinh tế - xã hội Năm 2018 là một năm mà nền nông nghiệp chăn nuôi không phát triển do các chính sách của Nhà nước trong hỗ trợ chăn nuôi gặp khó khăn như lãi suất cao, khó tiếp cận vốn vay, chính sách miễn giảm hỗ trợ thuế phí trong chăn nuôi bị điều chỉnh nhiều lần, đặc biệt là dịch tả lợn và giá thức ăn chăn nuôi lên cao gây rất nhiều khó khăn trong việc xuất hàng hoá của đơn vị.
Tại Việt Nam, quá trình phát triển của ngành chăn nuôi rất lâu dài, nhiều công ty mới thành lập đã có tên tuổi trong nên vị thế của công ty thấp so với ngành. Sản phẩm của các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là phục vụ trong nước, không xuất khẩu được ra nước ngoài do chưa tham gia vào chuỗi cung ứng giá trị cao và sâu của lĩnh vực chăn nuôi. Trên đây là các đặc điểm chủ yếu về đánh giá chất lượng LĐ trong công ty, 6 công ty cần phải có những biện pháp tác động thiết thực để nâng cao chất lượng LĐ nhằm phát triển các doanh nghiệp chăn nuôi một cách bền vững. Khái niệm chất lượng lao động Chất lượng LĐ là trạng thái nhất định của LĐ thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành nên bản chất bên trong của LĐ.
Chất lượng LĐ không những chỉ là chỉ tiêu phản ánh trình độ phát triển kinh tế, mà còn là chỉ tiêu phản ánh trình độ phát triển về mặt đời sống xã hội, bởi lẽ chất lượng LĐ cao sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ hơn với tư cách không chỉ là một nguồn lực của sự phát triển, mà còn thể hiện mức độ văn minh của một xã hội nhất định. Chất lượng của LĐ có sự liên quan chặt chẽ đến trình độ phát triển, trong mỗi tổ chức, chất lượng LĐ sẽ thể hiện trình độ phát triển của tổ chức đó. Từ đó chúng ta có thể hiểu “chất lượng LĐ của doanh nghiệp là mức độ đáp ứng, phù hợp về chất lượng nhân lực theo các loại cơ cấu mà doanh nghiệp thu hút, huy động được với chất lượng nhân lực theo cơ cấu nhân lực đó mà hoạt động của doanh nghiệp yêu cầu” (Đỗ Văn Phức (2006, tr.43), Giáo trình quản lý nhân lực của doanh nghiệp, Nxb Khoa học và kỹ thuật). Khái niệm nâng cao chất lượng lao động Nâng cao chất lượng LĐ là tổng thể các hoạt động nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng từng NLĐ (trí tuệ, thể chất và phẩm chất tâm lý – xã hội) đáp ứng đòi hỏi về LĐ cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn phát triển (TS.
Nâng cao chất lượng LĐ chính là sự tăng cường sức mạnh và kỹ năng hoạt động sáng tạo của năng lực thể chất và năng lực tinh thần của lực lượng lao động lên đến một trình độ nhất định để lực lượng này có thể hoàn thành được nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong một giai đoạn phát triển nhất định của một quốc gia, một doanh nghiệp. Do đó, chất lượng LĐ chính là động lực trực tiếp cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Thông qua chất lượng LĐ thể hiện rõ trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, chất lượng cuộc sống của dân cư hay mức độ văn minh của một xã hội. 7 Trong thời đại cách mạng khoa học công nghệ phát triển nhanh chóng, quá trình toàn cầu hoá mở rộng đã đưa nền kinh tế thế giới bước vào giai đoạn quá độ từ nền kinh tế dựa trên cơ sở vật chất kỹ thuật là đại công nghiệp điện cơ khí hoá sang kinh tế dựa trên tri thức, hay còn gọi là nền kinh tế tri thức, trong đó tri thức là lực lượng sản xuất trực tiếp, thì việc nâng cao chất lượng LĐ phải tiếp cận được kinh tế tri thức.
Nâng cao chất lượng LĐ là đòi hỏi khách quan, mang tính quy luật, là nền tảng và động lực, là giải pháp đột phá trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hay thời kỳ tăng tốc phát triển của mỗi doanh nghiệp. Nâng cao chất lượng LĐ là tạo ra tiềm năng của con người thông qua đào tạo, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng và đào tạo lại, chăm sóc sức khoẻ về thể lực và tinh thần, khai thác tối đa tiềm năng đó trong các hoạt động lao động thông qua việc tuyển dụng, sử dụng, tạo điều kiện về môi trường làm việc (phương tiện lao động có hiệu quả và các chế độ chính sách hợp lý,.), môi trường văn hoá, xã hội kích thích động cơ, thái độ làm việc của NLĐ, để họ mang hết sức mình hoàn thành các chức trách, nhiệm vụ được giao. Để phát triển nhanh và bền vững, mỗi doanh nghiệp cần phải nâng cao chất lượng LĐ và có chính sách phát huy tối đa LĐ đó. Việc quản lý và sử dụng hợp lý LĐ sau khi đã được đào tạo phù hợp với năng lực của mỗi cá nhân phục vụ cho các công việc cụ thể là nhân tố quyết định dẫn đến thành công của doanh nghiệp.
Nói một cách khái quát nhất, nâng cao chất lượng LĐ chính là quá trình tạo lập và sử dụng năng lực toàn diện con người vì sự tiến bộ kinh tế - xã hội và sự hoàn thiện bản thân của mỗi con người 1. Các tiêu chí đánh giá chất lượng lao động và hoạt động nâng cao chất lượng lao động trong doanh nghiệp 1. Vai trò của nâng cao chất lượng lao động trong doanh nghiệp * Chất lượng lao động có vai trò quan trọng trong việc tổ chức sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp. Để việc tổ chức sản xuất tồn tại có ý nghĩa với mỗi cá nhân, nó phải có những 8 điều kiện như: phải liên kết những mục tiêu xác đáng của doanh nghiệp mà nó được chỉ ra khi lập kế hoạch; phải có một ý đồ rõ ràng về những công việc hay hoạt động chủ yếu có liên quan; phải có một phạm vi có thể hiểu được về sự tự quyết hay quyền hạn sao cho người thực hiện nhiệm vụ này hiểu được rằng họ có thể được làm những gì để hoàn thành công việc * Chất lượng lao động cao sẽ làm cho công tác quản lý lao động được dễ dàng và hiệu quả Thông thường, nói tới quản lý lao động (quản trị nhân lực) là ta nói tới sự tác động liên tục có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý (chủ doanh nghiệp) lên đối tượng quản lý (là toàn bộ lao động trong doanh nghiệp) có tính tới sự tác động qua lại của các hệ thống khác, nhằm đạt mục tiêu chung của hệ thống (doanh nghiệp) đặt ra một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất trong một môi trường đầy biến động.
Sự thành công của công tác đó bị ảnh hưởng nhiều bởi chất lượng lao động mà họ quản lý. Hơn nữa, bản thân chủ thể quản lý muốn nhìn thấy trước sự thành công, ít nhất họ cũng phải tuyển chọn cho mình một đội ngũ phù hợp ngay từ đầu, sau đó là phải tính đến việc nâng cao nó lên cho theo kịp sự phát triển của thời đại. Như vậy có thể thấy rằng chất lượng lao động có vai trò lớn đối với việc quản lý lao động. Nhưng phải nhận thấy rằng, ở đây ró ràng có mối quan hệ tác động hai chiều giữa hai yếu tố đó.