Chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ VNUA phân tích chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Ngô Ngọc Trường
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Quốc Chỉnh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp huyện Tiên Du

Chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp huyện Tiên Du, Bắc Ninh là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Huyện Tiên Du đang trải qua quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa mạnh mẽ, dẫn đến sự thay đổi trong cơ cấu lao động. Việc chuyển dịch này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp tại huyện Tiên Du.

1.1. Đặc điểm cơ cấu lao động nông nghiệp huyện Tiên Du

Cơ cấu lao động nông nghiệp tại huyện Tiên Du hiện nay vẫn còn chiếm tỷ lệ cao. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ lao động trong ngành nông nghiệp vẫn chiếm khoảng 60% tổng lực lượng lao động. Điều này cho thấy sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu lao động để phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế hiện đại.

1.2. Tình hình chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp

Trong những năm gần đây, huyện Tiên Du đã có những bước tiến trong việc chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang các ngành công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho người lao động.

II. Vấn đề và thách thức trong chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp

Mặc dù đã có những tiến bộ trong việc chuyển dịch cơ cấu lao động, nhưng huyện Tiên Du vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng lao động dư thừa trong nông nghiệp, thiếu việc làm và thu nhập không ổn định là những vấn đề cần được giải quyết. Ngoài ra, chính sách hỗ trợ cho người lao động cũng cần được cải thiện để phù hợp với thực tế.

2.1. Tình trạng lao động dư thừa trong nông nghiệp

Tình trạng lao động dư thừa trong nông nghiệp đang gia tăng, đặc biệt là khi diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp. Nhiều nông dân không còn đủ việc làm, dẫn đến tình trạng thất nghiệp và thu nhập không ổn định.

2.2. Thiếu chính sách hỗ trợ phù hợp

Chính sách hỗ trợ cho người lao động trong nông nghiệp hiện nay chưa thực sự hiệu quả. Nhiều chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ tài chính không đáp ứng được nhu cầu thực tế của người lao động, dẫn đến việc chuyển dịch cơ cấu lao động chưa đạt hiệu quả cao.

III. Phương pháp và giải pháp chuyển dịch cơ cấu lao động hiệu quả

Để tăng cường chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp huyện Tiên Du, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc đào tạo nghề cho người lao động, cải thiện chính sách hỗ trợ và phát triển cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

3.1. Đào tạo nghề cho lao động nông nghiệp

Đào tạo nghề cho lao động nông nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng. Cần xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, giúp người lao động có thể chuyển đổi nghề nghiệp một cách hiệu quả.

3.2. Cải thiện chính sách hỗ trợ

Cần cải thiện các chính sách hỗ trợ cho người lao động, bao gồm việc tăng cường hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận các chương trình đào tạo nghề. Điều này sẽ giúp người lao động có thêm cơ hội việc làm và thu nhập ổn định.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu lao động

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp huyện Tiên Du đã đạt được những thành tựu nhất định. Tỷ lệ lao động trong ngành công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng, trong khi tỷ lệ lao động trong nông nghiệp giảm dần. Điều này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người lao động mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết quả chuyển dịch cơ cấu lao động

Kết quả chuyển dịch cơ cấu lao động cho thấy tỷ lệ lao động trong ngành công nghiệp và dịch vụ đã tăng lên đáng kể. Điều này cho thấy sự chuyển mình của huyện Tiên Du trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện đại.

4.2. Ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống người dân

Việc chuyển dịch cơ cấu lao động đã góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân. Nhiều hộ gia đình đã có nguồn thu nhập ổn định hơn nhờ vào việc chuyển đổi nghề nghiệp và tham gia vào các ngành công nghiệp.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho chuyển dịch cơ cấu lao động

Chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp huyện Tiên Du là một quá trình cần thiết và quan trọng. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ người lao động trong việc chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, huyện Tiên Du cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động, tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ. Điều này sẽ giúp tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Cần tăng cường hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong việc thực hiện chuyển dịch cơ cấu lao động. Sự phối hợp này sẽ giúp đảm bảo rằng các chính sách và chương trình hỗ trợ được thực hiện hiệu quả và đáp ứng nhu cầu thực tế của người lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, tạo nên những thay đổi sâu sắc về kinh tế xã hội. Tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, mật độ dân số năm 2018 đã lên tới 1.509 người/km² với quy mô dân số đạt 115,47 nghìn người, chiếm 12,5% tổng dân số toàn tỉnh. Sự gia tăng của các khu công nghiệp tập trung đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi sinh kế, song cũng dẫn đến việc thu hẹp quỹ đất sản xuất nông nghiệp. Cụ thể, diện tích đất canh tác bình quân đầu người tại huyện đã giảm từ 0,0417 ha/người năm 2013 xuống còn 0,0384 ha/người năm 2018, thấp hơn nhiều so với mức bình quân 0,12 ha/người của cả nước. Thực trạng này tạo ra áp lực lớn về tình trạng dư thừa lao động và thiếu việc làm thời vụ tại khu vực nông thôn với tỷ lệ lên tới 28,9%.

Trước bối cảnh đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp, phân tích thực trạng chuyển dịch nguồn nhân lực trên địa bàn huyện Tiên Du giai đoạn 2013 - 2018, đồng thời nhận diện các nhân tố ảnh hưởng then chốt. Nghiên cứu xác lập phạm vi không gian tại 14 đơn vị hành chính gồm 01 thị trấn và 13 xã của huyện Tiên Du, định hướng giải pháp cho giai đoạn 2019 - 2020. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua các chỉ số chuyển biến cụ thể: hỗ trợ giải quyết việc làm cho hơn 12.000 lượt lao động, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 14,4% lên 24,2%, và từng bước tái cấu trúc lực lượng sản xuất nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết phân công lao động xã hội và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của kinh tế học phát triển cổ điển và hiện đại. Trọng tâm là mô hình chuyển dịch lao động hai khu vực của Arthur Lewis, phân tích quy luật dịch chuyển dòng lao động dư thừa từ khu vực nông nghiệp truyền thống có năng suất biên thấp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ hiện đại có năng suất cao hơn. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết vốn nhân lực của Gary Becker nhằm giải thích vai trò của giáo dục, đào tạo nghề và kỹ năng kỹ thuật đối với khả năng thích ứng của người lao động trong tiến trình công nghiệp hóa.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

• Cơ cấu lao động: Phản ánh cấu trúc bên trong của tổng thể lực lượng lao động xã hội theo các tiêu chí ngành kinh tế, trình độ chuyên môn kỹ thuật, giới tính, độ tuổi và vùng lãnh thổ.
• Chuyển dịch cơ cấu lao động theo ngành: Quá trình thay đổi tỷ trọng và chất lượng lao động giữa các ngành kinh tế theo xu hướng tiến bộ, nhằm tối ưu hóa việc phân bổ và sử dụng nguồn lực sản xuất.
• Chuyển dịch cơ cấu lao động nội bộ ngành nông nghiệp: Sự biến chuyển tỷ trọng lao động từ phân ngành trồng trọt thuần túy sang chăn nuôi quy mô trang trại, nuôi trồng thủy sản và dịch vụ nông nghiệp kỹ thuật cao.
• Năng suất lao động xã hội: Thước đo hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, đóng vai trò đòn bẩy thúc đẩy quá trình tái cơ cấu kinh tế vùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính toàn diện và độ tin cậy khoa học:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát xã hội học với bảng hỏi chuẩn hóa trên cỡ mẫu 120 hộ gia đình nông thôn, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 14 đơn vị hành chính của huyện Tiên Du. Mẫu khảo sát đại diện cho các nhóm hộ thuần nông, hộ kiêm ngành nghề và hộ chuyển đổi sang phi nông nghiệp. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Niên giám thống kê huyện Tiên Du, báo cáo kinh tế xã hội của Ủy ban nhân dân huyện, Chi cục Thống kê huyện Tiên Du giai đoạn 2013 - 2018 và các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Tác giả áp dụng phương pháp thống kê mô tả (tính toán số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân), phương pháp thống kê so sánh chuỗi thời gian 2013 - 2018 và phương pháp chuyên gia.
• Lý do lựa chọn: Sự kết hợp này giúp lượng hóa chính xác biên độ dao động của các chỉ tiêu cơ cấu lao động, so sánh tốc độ chuyển dịch lao động với nhịp độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt 11,4% năm 2018, đồng thời tổng hợp các nhận định khách quan từ đội ngũ cán bộ quản lý và chuyên gia kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích dữ liệu thực tế tại huyện Tiên Du giai đoạn 2013 - 2018 đã chỉ ra 3 phát hiện nổi bật:

Thứ nhất, tỷ trọng lao động phân theo ngành kinh tế chuyển biến mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa. Tỷ trọng dân số trong ngành nông, lâm, thủy sản giảm 20,91%, từ 42,64% năm 2013 (tương đương 44,52 nghìn người) xuống còn 21,73% năm 2018 (tương đương 25,09 nghìn người). Ngược lại, tỷ trọng lao động trong ngành công nghiệp - xây dựng tăng 12,69%, từ 35,32% (36,87 nghìn người) lên 48,01% (55,45 nghìn người). Ngành thương mại - dịch vụ tăng 8,22%, từ 22,04% (23,01 nghìn người) lên 30,26% (34,96 nghìn người).

Thứ hai, chất lượng nguồn nhân lực có bước cải thiện rõ rệt nhưng tồn tại sự chênh lệch lớn giữa các khu vực. Tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên biết chữ toàn huyện đạt 98,1% vào năm 2018, trong đó ngành nông nghiệp tăng từ 72,9% năm 2013 lên 82,4% năm 2018. Tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo của huyện tăng từ 14,4% năm 2013 lên 24,2% năm 2018. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động qua đào tạo trong ngành nông nghiệp năm 2018 mới chỉ đạt 12,8%, thấp hơn rất nhiều so với mức 49,1% của ngành công nghiệp - xây dựng và 28,5% của ngành dịch vụ.

Thứ ba, hiệu quả thực thi chính sách an sinh và tạo việc làm ghi nhận nhiều kết quả khả quan. Tổng nguồn vốn từ Quỹ quốc gia về việc làm phân bổ cho huyện tăng liên tục từ 2,899 tỷ đồng năm 2013 lên 4,695 tỷ đồng năm 2018, hỗ trợ trực tiếp cho 9.315 lượt lao động tiếp cận việc làm với mức thu nhập bình quân từ 2 đến 5 triệu đồng/người/tháng. Huyện cũng đã hỗ trợ đưa 990 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, góp phần giảm tỷ lệ thiếu việc làm khu vực nông thôn từ 32,1% năm 2013 xuống còn 28,9% năm 2018.

Thảo luận kết quả

Sự suy giảm tỷ trọng lao động thuần nông phản ánh đúng quy luật khách quan khi huyện Tiên Du quy hoạch phát triển 03 khu công nghiệp tập trung quy mô lớn, thu hút đông đảo lực lượng lao động trẻ. Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2018 đạt 11,4% (ngành công nghiệp - xây dựng tăng 11,7%, dịch vụ tăng 11,9%, nông nghiệp tăng 1,1%) đóng vai trò là lực kéo chính thúc đẩy chuyển dịch lao động. Khi diện tích đất canh tác bình quân giảm còn 0,0384 ha/người, việc chuyển hướng sang công nghiệp và dịch vụ làng nghề như dệt lụa Lim, giấy Phú Lâm, xây dựng Nội Duệ là tất yếu để ổn định thu nhập.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại huyện Hiệp Hòa (tỉnh Bắc Giang) hoặc các huyện ngoại thành Hà Nội, chuyển dịch cơ cấu lao động tại Tiên Du diễn ra nhanh hơn nhờ vị trí địa lý cửa ngõ thuận lợi và hạ tầng giao thông kết nối liên vùng hoàn chỉnh. Về mặt trình bày dữ liệu, các phát hiện này có thể được minh họa tối ưu qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu 3 nhóm ngành giai đoạn 2013 - 2018 kết hợp đường xu hướng tăng trưởng của tỷ lệ lao động qua đào tạo, kèm theo bảng thống kê đối chiếu giữa mức độ thu hồi đất và tốc độ tăng trưởng việc làm phi nông nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp bền vững, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Mở rộng hạn mức tín dụng và hoàn thiện chính sách hỗ trợ tạo việc làm: Nâng quy mô vốn vay giải quyết việc làm từ Quỹ quốc gia lên mức 50 - 100 triệu đồng/dự án hộ gia đình, hướng tới mục tiêu phân bổ vốn hỗ trợ việc làm vượt 6,5 tỷ đồng vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Tiên Du phối hợp với Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện, thời gian triển khai từ quý 1 năm 2019 đến hết năm 2020.

2. Đổi mới căn bản mô hình đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo Đề án 1956/QĐ-TTg: Thiết kế chương trình đào tạo nghề gắn trực tiếp với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp tại 03 khu công nghiệp trên địa bàn, mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn huyện lên 35% và riêng ngành nông nghiệp đạt trên 20% vào cuối năm 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Tiên Du phối hợp cùng các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

3. Đẩy mạnh tích tụ ruộng đất và phát triển nông nghiệp công nghệ cao: Tổ chức lại sản xuất từ quy mô phân tán sang mô hình kinh tế trang trại và hợp tác xã ứng dụng công nghệ sinh học, duy trì tốc độ tăng trưởng ngành nông, lâm, thủy sản đạt 1,5% - 2,0%/năm, tạo việc làm chuyên môn cao cho lao động ở lại khu vực nông thôn. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện cùng Ủy ban nhân dân các xã.

4. Mở rộng hợp tác công tư và phát triển thị trường xuất khẩu lao động: Tăng cường tổ chức 04 phiên giao dịch việc làm/tháng tại cơ sở, phấn đấu đưa từ 200 đến 250 lao động/năm đi làm việc có thời hạn tại các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc giai đoạn 2019 - 2020. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Bắc Ninh kết hợp với các tổ chức đoàn thể địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh: Cung cấp nguồn số liệu thực chứng giai đoạn 2013 - 2018 và cơ sở luận cứ phục vụ việc xây dựng quy hoạch kinh tế xã hội, kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực và đề án phát triển thị trường lao động địa phương.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế, Quản trị kinh doanh: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong đề tài chuyển dịch cơ cấu nguồn nhân lực nông thôn ven đô.
• Doanh nghiệp tại các khu công nghiệp và cơ sở sản xuất làng nghề: Giúp nắm bắt thực trạng phân bổ trình độ chuyên môn của lực lượng lao động địa phương (24,2% qua đào tạo), từ đó xây dựng kế hoạch tuyển dụng, bồi dưỡng tay nghề phù hợp với dây chuyền sản xuất.
• Ban quản trị hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại: Cung cấp định hướng tái cơ cấu cây trồng, vật nuôi giá trị cao nhằm giải quyết bài toán thiếu việc làm thời vụ trên diện tích đất canh tác bình quân 0,0384 ha/người.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ trọng lao động nông nghiệp tại huyện Tiên Du đã chuyển dịch như thế nào trong giai đoạn 2013 - 2018? Cơ cấu lao động chuyển biến theo xu hướng giảm mạnh tỷ trọng nông nghiệp và tăng công nghiệp, dịch vụ. Tỷ trọng lao động nông, lâm, thủy sản giảm 20,91% (từ 42,64% xuống 21,73%), trong khi ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 35,32% lên 48,01% và dịch vụ tăng từ 22,04% lên 30,26%.

Tình trạng thiếu việc làm ở khu vực nông thôn huyện Tiên Du hiện nay ra sao? Tỷ lệ thiếu việc làm khu vực nông thôn giảm từ 32,1% năm 2013 xuống 28,9% năm 2018, tương đương mức giảm 3,1%. Dù vậy, người nông dân mới chỉ sử dụng khoảng 82,8% quỹ thời gian lao động trong năm do tính chất thời vụ của canh tác nông nghiệp.

Chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp của huyện Tiên Du có những hạn chế gì? Mặc dù tỷ lệ người biết chữ đạt 98,1%, tỷ lệ lao động nông nghiệp qua đào tạo năm 2018 mới dừng ở mức 12,8%. Đa phần người lao động đã qua đào tạo chỉ đạt chứng chỉ sơ cấp nghề (chiếm 31,4%), thiếu hụt lực lượng công nhân kỹ thuật bậc cao.

Chính sách tín dụng việc làm đã đóng góp như thế nào cho chuyển dịch lao động tại địa phương? Nguồn vốn Quỹ quốc gia về việc làm tăng từ 2,899 tỷ đồng lên 4,695 tỷ đồng trong 5 năm, hỗ trợ 9.315 lượt lao động tạo việc làm mới với mức thu nhập ổn định 2 - 5 triệu đồng/tháng thông qua phát triển trang trại và dịch vụ tiểu thủ công nghiệp.

Việc suy giảm đất canh tác bình quân tác động thế nào đến cơ cấu lao động huyện? Diện tích đất canh tác bình quân giảm xuống mức 0,0384 ha/người năm 2018 do mở rộng 03 khu công nghiệp. Sự thu hẹp tư liệu sản xuất này đóng vai trò là lực đẩy bắt buộc người dân phải chuyển đổi nghề nghiệp sang các ngành phi nông nghiệp.

Kết luận

• Tỷ trọng lao động nông, lâm, thủy sản giảm mạnh 20,91% trong giai đoạn 2013 - 2018, khẳng định bước chuyển dịch cơ cấu đúng định hướng công nghiệp hóa.
• Chất lượng nhân lực được nâng cao với 98,1% dân số biết chữ và tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn huyện đạt mức 24,2% năm 2018.
• Nguồn vốn vay việc làm đạt 4,695 tỷ đồng đã giúp hơn 9.300 lượt lao động có thu nhập ổn định từ 2 đến 5 triệu đồng/tháng.
• Áp lực từ diện tích canh tác giảm còn 0,0384 ha/người đòi hỏi phải đẩy mạnh các mô hình đào tạo nghề thích ứng cho hơn 28% lao động nông thôn.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về tài chính, đào tạo nghề, nông nghiệp công nghệ cao và liên kết thị trường là chìa khóa phát triển giai đoạn 2019 - 2020.

Luận văn đã cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn xác đáng, góp phần giải quyết bài toán chuyển đổi sinh kế cho nông dân vùng công nghiệp hóa. Các cấp quản lý cần khẩn trương hiện thực hóa quy hoạch đào tạo nghề và cơ chế tín dụng ưu đãi trong giai đoạn tới. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp tục khai thác các mô hình liên kết đào tạo nghề nhằm ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI NGÔ NGỌC TRƯỜNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG TRONG NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIÊN DU, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số : 8340101 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2019 Tác giả luận văn Ngô Ngọc Trƣờng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Quốc Chỉnh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản trị kinh doanh, Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức UBND huyện Tiên Du, Chi cục Thống kê huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 20 tháng 5 năm 2019 Tác giả luận văn Ngô Ngọc Trƣờng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp.

Cơ sở lý luận về chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp. Khái niệm về cơ cấu lao động, chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp. Phân loại và xu hướng chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp. Tiêu chí đánh giá chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp, nông thôn. Cơ sở thực tiễn về chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp. Tình hình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn ở Việt Nam. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu lao động của một số địa phương trong nước.

Kinh nghiệm được rút ra cho huyện Tiên Du. 18 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm địa bàn và phƣơng pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.

Vị trí địa lý. Tình hình dân số - lao động. Kết quả phát triển kinh tế của huyện. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập và xử lý số liệu .2 Phương pháp phân tích. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng chuyển dịch CCLĐ trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Thực trạng chuyển dịch CCLĐ theo trình độ. Thực trạng chuyển dịch CCLĐ trong ngành nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Chủ trương chuyển dịch cơ cấu lao động trong ngành nông nghiệp của huyện Tiên Du. Thực trạng thực hiện chính sách chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du.

Kết quả chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp. Đánh giá công tác chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du. Các nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du. Chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng và Nhà nước.

Chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa của huyện. Trình độ văn hóa, chuyên môn kỹ thuật của người lao động. Cơ sở hạ tầng. Tích tụ đất đai và chính sách đất đai.

Một số giải pháp nhằm tăng cường chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du trong thời gian tới. Căn cứ khoa học. 62 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số giải pháp nhằm tăng cường việc chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du.

Kết luận và kiến nghị .1 Đối với Ủy ban nhân dân huyện .2 Đối với UBND tỉnh. 79 Tài liệu tham khảo. 80 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CCLĐ Cơ cấu lao động CMKT Chuyên môn kỹ thuật CCKT Cơ cấu kinh tế CN-XD-DV Công nghiệp-Xây dựng-Dịch vụ LLLĐ Lực lượng lao động vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Dân số và cơ cấu dân số của huyện Tiên Du giai đoạn 2013 - 2018.

Lực lượng lao động từ 15 trở lên của huyện Tiên Du. Cơ cấu lao động từ 15 tuổi trở lên theo ngành kinh tế. Trình độ văn hóa theo giai đoạn 2013-2018. Tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên biết chữ giai đoạn 2013-2018.4 Trình độ CMKT của người lao động giai đoạn 2013-2018 .5 Tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo huyện Tiên Du.

Tổng vốn hỗ trợ về việc làm và số lao động được hỗ trợ tìm việc làm giai đoạn 2013 - 2018. Ngân sách Nhà nước cho giáo dục - đào tạo giai đoạn 2013 - 2018. Kết quả thực hiện các chính sách đào tạo giai đoạn 2013 - 2018. Số trường học, cơ sở dạy nghề giai đoạn 2013 - 2018.

Tổng số lao động ngành nông, lâm, thủy sản. Cơ cấu lao động từ 15 tuổi trở lên trong ngành nông nghiệp. Tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo ngành nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2013 - 2018. Thu nhập bình quân của người lao động giai đoạn 2013 - 2018.

Diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi và số hộ bị thu hồi đất canh tác, giai đoạn 2013 - 2018. Lao động nông thôn chia theo trình độ giai đoạn 2013 - 2018. Mục tiêu chuyển dịch CCLĐ huyện Tiên Du đến năm 2020. Dự báo dân số và lao động đến năm 2020.

68 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Biểu đồ 4. Cơ cấu dân số phân theo ngành giai đoạn 2013 - 2018. Diện tích đất canh tác bình quân Đầu người giai đoạn 2013-2018. Tỷ lệ thiếu việc làm khu vực nông thôn huyện Tiên Du giai đoạn 2013- 2018.

Cơ cấu lao động 15 tuổi trở lên trong ngành nông nghiệp. Cơ cấu ngành kinh tế giai đoạn 2013 - 2018. Cơ cấu nông nghiệp giai đoạn 2013 - 2018. 55 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Ngô Ngọc Trường Tên luận văn: “Chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh”.

Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Bên cạnh những tác động tích cực thì quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa làm cho diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, nông dân bị mất tư liệu sản xuất, tình trạng lao động nông nghiệp dư thừa và thất nghiệp trong nông thôn ngày càng gia tăng, đã tất yếu dẫn đến việc chuyển đổi cơ cấu lao động và việc làm của người dân, ảnh hưởng đến thu nhập và đời sống của họ. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài: “Chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh” có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực. Mục tiêu nghiên cứu đề tài (1) Góp phần hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp; (2) Phân tích thực trạng và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp tại huyện Tiên Du,tỉnh Bắc Ninh trong thời gian gần đây; (3) Đề xuất giải pháp nhằm tăng cường chuyển dịch CCLĐ trong nông nghiệp cho huyện trong thời gian tới. Phƣơng pháp nghiên cứu Thu thập số liệu thứ cấp: là các loại số liệu đã được tỉnh, huyện và các ngành hữu quan đã công bố (như kết quả của các cuộc điều tra nhanh, điều tra nông nghiệp nông thôn, điều tra thu nhập của các LĐNT từ các nguồn khác nhau.), số liệu niên giám thống kê của tỉnh, của huyện, các văn kiện các kỳ Đại hội Đảng của tỉnh, huyện; báo cáo định kỳ, các văn bản kế hoạch, quy hoạch.

Số liệu sơ cấp thu thập thông qua điều tra xã hội học, phỏng vấn qua bảng hỏi với các câu hỏi soạn sẵn. Đề tài tiến hành thu thập số liệu điều tra của Chi cục Thống kê huyện Tiên Du. Lao động chuyển dịch với nhiều hình thức được phân tích cụ thể trong phần 4. Nội dung điều tra nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu tình hình chung của hộ điều tra; Đặc điểm của từng lao động trong hộ; Các nguyên nhân dẫn đến việc chuyển dịch lao động, không việc làm, thất nghiệp.

Ý kiến đánh giá của lao động. Nghiên cứu sử dụng một số phương pháp phân tích số liệu như phương pháp phân tích mô tả, so sánh, chuyên gia. Kết quả chính và kết luận Kết quả nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh cho thấy: Chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiệp của huyện đã góp phần trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, thực hiện chủ trương công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn của huyện đã đề ra.