Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học (mã số: 62 22 85 01) với đề tài "Chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam hiện nay", do nghiên cứu sinh Trần Thị Lan thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Hoàng Chí Bảo tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Hà Nội, 2014).

  • Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu: Bước vào thế kỷ XXI, sự phát triển của kinh tế tri thức và cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đã khẳng định vai trò quyết định của nguồn lực trí tuệ đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt với nguy cơ tụt hậu về trí tuệ. Giáo dục đại học giữ trọng trách tạo lập tiềm lực trí tuệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo nguồn nhân lực bậc đại học ở Việt Nam còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn, chậm được khắc phục trước yêu cầu của thị trường lao động. Thực tế xuất hiện những bất cập về trình độ, năng lực chuyên môn, cùng các biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, thực dụng, lao động hình thức, thiếu tận tâm ở một bộ phận nhà giáo. Việc nghiên cứu, luận giải một cách hệ thống về chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học là đòi hỏi cấp thiết nhằm cung cấp luận cứ khoa học thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục và đáp ứng hệ thống tiêu chuẩn kiểm định chất lượng của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

  • Mục đích nghiên cứu: Xác định một quan niệm có tính hệ thống về chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học để xây dựng luận cứ khoa học đánh giá thực trạng vấn đề này ở Việt Nam, qua đó đề ra những giải pháp chủ yếu góp phần nâng cao chất lượng hoạt động nghề nghiệp của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam trong những thập kỷ đầu thế kỷ XXI.

  • Nhiệm vụ nghiên cứu (được đánh số theo văn bản):

    1. Làm rõ cơ sở lý luận về chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học Việt Nam từ quan niệm chung đến việc chỉ ra những đặc điểm lao động, tiêu chí đánh giá và tính tất yếu nâng cao chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học ở nước ta hiện nay.
    2. Đánh giá thực trạng chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam và những vấn đề đặt ra.
    3. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tri thức và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

  • Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học ở Việt Nam trong điều kiện đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, với tác động của xu thế hội nhập quốc tế và sự phát triển của kinh tế tri thức.

  • Phạm vi nghiên cứu:

    • Về nội dung và không gian: Luận án giới hạn nghiên cứu trên ba phương diện chủ yếu gồm giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý giáo dục của đội ngũ trí thức giáo dục đại học tại các trường đại học công lập của Việt Nam.
    • Về thời gian: Khảo sát thực trạng chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2000 - 2013 và xây dựng hệ thống giải pháp cho những năm tiếp theo.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân tích các công trình nghiên cứu liên quan theo các nhóm chủ đề trong và ngoài nước:

  • Các công trình nghiên cứu trong nước:

    • Nghiên cứu về trí thức nói chung: Sách chuyên khảo của Phạm Tất Dong (chủ biên, Định hướng phát triển đội ngũ trí thức Việt Nam trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa); Nguyễn Đắc Hưng (Trí thức Việt Nam trước yêu cầu phát triển đất nước, Trí thức Việt Nam tiến cùng thời đại); Nguyễn An Ninh (Phát huy tiềm năng của trí thức khoa học xã hội và nhân văn trong công cuộc đổi mới đất nước); Nguyễn Văn Khánh (Xây dựng và phát huy nguồn lực trí tuệ Việt Nam phục vụ sự nghiệp chấn hưng đất nước, Nguồn lực trí tuệ Việt Nam - Lịch sử, hiện trạng và triển vọng); Nguyễn Khánh Bật và Trần Thị Huyền (Xây dựng đội ngũ trí thức thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH theo tư tưởng Hồ Chí Minh). Đề tài cấp nhà nước KX 04-06 do Phạm Tất Dong chủ nhiệm; đề tài của Đàm Đức Vượng và Nguyễn Viết Thông (Xây dựng đội ngũ trí thức Việt Nam giai đoạn 2011-2020). Các luận án tiến sĩ của Phan Thanh Khôi (Động lực của trí thức trong lao động sáng tạo ở nước ta hiện nay), Đỗ Thị Thạch (Trí thức nữ Việt Nam trong công cuộc đổi mới hiện nay - tiềm năng và phương hướng xây dựng), Nguyễn Công Trí (Trí thức Việt Nam trong phát triển kinh tế tri thức). Các bài báo nghiên cứu của Phan Thanh Khôi, Nguyễn Đức Bách trên các tạp chí lý luận.
    • Nghiên cứu về trí thức giáo dục đại học và đặc điểm lao động: Các công trình của Phạm Văn Thanh (Xây dựng đội ngũ trí thức khoa học Mác - Lênin trong các trường đại học ở nước ta hiện nay); Đỗ Minh Cương và Nguyễn Thị Doan (Phát triển nguồn nhân lực giáo dục đại học Việt Nam); Nguyễn Văn Sơn (Trí thức Giáo dục Đại học Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá); Bùi Khắc Việt (Trí thức trẻ và sinh viên); Đỗ Văn Phức (Đặc điểm lao động của giáo viên đại học và dạy nghề); Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Đặng Xuân Hải trong tài liệu Giáo dục học đại học; Phạm Hồng Quang (Môi trường giáo dục); Hoàng Chí Bảo (Bản chất của hoạt động sáng tạo trong nghiên cứu khoa học); Nguyễn Bá Cần (Hoàn thiện chính sách phát triển Giáo dục đại học Việt Nam hiện nay); Ngô Văn Hà (Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và việc xây dựng đội ngũ giảng viên đại học hiện nay); các bài viết của Nguyễn Văn Duệ, Nguyễn Duy Yên, Đinh Thị Minh Tuyết.
    • Nghiên cứu về chất lượng lao động và đánh giá giảng viên: Đề tài của Nguyễn Đức Chính và Nguyễn Phương Nga (Nghiên cứu xây dựng các tiêu chí đánh giá hoạt động giảng dạy đại học và NCKH của giảng viên trong Đại học Quốc gia, 2006); Báo cáo của Ngân hàng Thế giới (GDĐH và kỹ năng cho tăng trưởng, 2008); Luận án của Trần Xuân Bách (Đánh giá giảng viên đại học theo hướng chuẩn hoá trong giai đoạn hiện nay, 2010); công trình của Trần Quốc Toản (Phát triển giáo dục trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế); các nghiên cứu của Phan Văn Kha (ứng dụng mô hình ISO 9000), Tạ Thị Thu Hiền (đảm bảo chất lượng theo chuẩn AUN-QA), Lê Hữu Ái và Lâm Bá Hòa, Phạm Ngọc Trung.

  • Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài:

    • Nghiên cứu về tư tưởng phát triển trí thức, nhân tài của Đặng Tiểu Bình qua công trình do Thẩm Vinh Hoa và Ngô Quốc Diệu chủ biên.
    • Các công trình về phương pháp sư phạm và đánh giá hiệu quả giảng viên của J. Vial (Lịch sử và Thời sự về các phương pháp sư phạm), J. A. Centra (Tự đánh giá của giảng viên đại học: Một so sánh với đánh giá của sinh viên, Xác định hiệu quả công tác của giáo viên), F. N. Gônôbôlin (Những phẩm chất tâm lý của người giáo viên), Franz Emanuel Weinert (Sự phát triển nhận thức học tập và giảng dạy), R. Denomme và M. Roy (Tiến tới một phương pháp sư phạm tương tác).
    • Tuyên ngôn về giáo dục đại học thế kỷ XXI của UNESCO (Higher Education in the Twenty - First Century - vision and Action).

  • Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết:

    1. Chưa có công trình khoa học chuyên khảo nào nghiên cứu một cách hệ thống về chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học dưới góc độ liên ngành triết học - chính trị - xã hội - giáo dục.
    2. Chưa có công trình khai thác sâu sắc mối quan hệ giữa nhận thức đầy đủ đặc điểm lao động với việc xác lập các tiêu chí đánh giá chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học.
    3. Các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận theo hướng giáo dục học đơn thuần hoặc đánh giá phẩm chất chung, thiếu việc cụ thể hóa phương thức đánh giá qua các tiêu chí định lượng kết hợp định tính.
    4. Chưa làm rõ thực trạng việc quy chế hóa chất lượng lao động và hiệu quả tác động của các chính sách tạo động lực trong các trường đại học.
    5. Chất lượng lao động của đội ngũ trí thức làm công tác quản lý giáo dục đại học chưa được nghiên cứu chuyên sâu thành lý luận và tổng kết thực tiễn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

  • Cơ sở lý thuyết và khung phân tích:

    • Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về trí thức và quy luật giá trị của lao động trí óc phức tạp.
    • Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về trí thức, về vai trò người thầy giáo và mối quan hệ giữa lý thuyết với thực hành.
    • Quán triệt các nghị quyết, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam (đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về xây dựng đội ngũ trí thức và Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo), cùng các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
    • Tiếp cận liên ngành: Kết hợp các quy luật chính trị - xã hội, quy luật giáo dục và các nguyên lý triết học xã hội để phân tích cấu trúc, thuộc tính và giá trị lao động của trí thức giáo dục đại học.

  • Phương pháp nghiên cứu thực tế:

    • Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.
    • Phương pháp logic kết hợp với lịch sử nhằm khảo sát sự vận động của nhận thức và chính sách về trí thức giáo dục đại học.
    • Các phương pháp nghiên cứu cụ thể và liên ngành: Phân tích, tổng hợp tài liệu lý luận; phương pháp điều tra xã hội học (thu thập dữ liệu phiếu hỏi từ giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên); phương pháp so sánh, thống kê và khái quát hóa dữ liệu thực tế.

  • Nguồn tư liệu và dữ liệu:

    • Nguồn văn kiện chính thức của Đảng, các báo cáo tổng kết của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các báo cáo của Ngân hàng Thế giới (2008).
    • Dữ liệu khảo sát thực tế tại các trường đại học công lập tiêu biểu của Việt Nam giai đoạn 2000 - 2013 về cơ cấu trình độ, chức danh, mức độ hài lòng nghề nghiệp và chất lượng đào tạo.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương này tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến trí thức và chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học. Tác giả phân chia hệ thống tài liệu thành 3 nhóm lớn: các nghiên cứu về trí thức; các nghiên cứu về đặc điểm lao động của giảng viên; các nghiên cứu về tiêu chí và phương thức đánh giá chất lượng giáo dục đại học. Chương 1 chỉ rõ những giá trị kế thừa và xác định 7 nhóm vấn đề còn bỏ ngỏ mà luận án tập trung giải quyết, tạo cơ sở xác định tính mới của đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý luận về chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học

Chương 2 tập trung xây dựng hệ thống khái niệm và khung lý luận nền tảng:

  • Quan niệm về trí thức và trí thức giáo dục đại học: Trí thức là một tầng lớp xã hội đặc thù lao động trí óc, sáng tạo; sở hữu trí tuệ; mang nhân cách sáng tạo; học thức được tích lũy qua đào tạo và tự đào tạo; có ý thức trách nhiệm xã hội và lòng tự trọng cao. Trí thức giáo dục đại học là bộ phận tinh hoa gồm giảng viên, cán bộ quản lý và chuyên viên tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo đại học và sau đại học, kết hợp hài hòa nhân cách nhà khoa học với nhà sư phạm.
  • Bốn bình diện cơ bản của lao động trí thức giáo dục đại học:
    1. Là hoạt động nghề nghiệp chuyên môn sư phạm bậc cao, mang tính khoa học và nghệ thuật.
    2. Là nguồn gốc tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần, chứa đựng hao phí chất xám cao và có giá trị sử dụng gia tăng theo cấp số nhân.
    3. Thể hiện chức năng thống nhất giữa dạy chữ, dạy người, dạy nghề thông qua 3 mảng hoạt động: giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục.
    4. Mang tính cá nhân nhưng đòi hỏi nghiêm ngặt tính tập thể, tương tác và đồng thuận sư phạm.
  • Bốn nét đặc thù của lao động trí thức giáo dục đại học Việt Nam:
    1. Lao động trí óc, sáng tạo (đòi hỏi chi phí năng lượng thần kinh cao, sáng tạo phương pháp, vượt qua lối mòn giáo điều).
    2. Lao động sư phạm bậc cao (hướng đích đào tạo chuyên gia, chuyển từ đào tạo sang tự đào tạo; định hướng bởi hệ giá trị Nhân dân - Tổ quốc - Dân tộc - Thời đại - Chủ nghĩa xã hội).
    3. Giảng dạy và nghiên cứu khoa học là hai nhiệm vụ song hành của phần lớn trí thức giáo dục đại học.
    4. Sản phẩm lao động góp phần trực tiếp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước.
  • Chất lượng lao động và tính tất yếu nâng cao chất lượng: Luận án xác lập khái niệm chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học và hệ tiêu chí đánh giá dựa trên mức độ hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, trình độ năng lực thực tế, đạo đức sư phạm và hiệu quả đầu ra của người học; chứng minh tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng lao động trước yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Chương 3: Thực trạng chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam hiện nay và một số vấn đề đặt ra

Chương này phản ánh toàn diện thực trạng chất lượng lao động của đội ngũ trí thức tại các trường đại học công lập giai đoạn 2000 - 2013 thông qua hệ thống dữ liệu thống kê và khảo sát thực tế:

Danh mục bảng / biểu đồ trong Chương 3 Trang Nội dung phản ánh chính trong văn bản
Biểu đồ 3.1 71 Cơ cấu trình độ của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam năm 2012 - 2013
Bảng 3.1 80 Đánh giá của sinh viên về chất lượng một số hoạt động kiêm nhiệm của đội ngũ trí thức giáo dục đại học
Bảng 3.2 85 Mức độ hài lòng của trí thức giáo dục đại học đối với kết quả lao động của bản thân
Bảng 3.3 86 Mức độ hài lòng của sinh viên về một số lĩnh vực hoạt động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học
Bảng 3.4 89 Các kỹ năng và phẩm chất cá nhân, phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực sinh viên đạt được trong thời gian học tập tại trường đại học
Biểu đồ 3.2 101 Cơ cấu chức danh phân theo ngành của trí thức giáo dục đại học Việt Nam ở một số trường đại học tiêu biểu năm 2010 - 2011
Biểu đồ 3.3 102 Cơ cấu chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư theo vùng, miền của trí thức giáo dục đại học Việt Nam ở một số trường đại học tiêu biểu năm 2010 - 2011
  • Những phát hiện và vấn đề đặt ra:
    • Đội ngũ phát triển về số lượng nhưng cơ cấu trình độ sau đại học (Tiến sĩ, Thạc sĩ) và chức danh khoa học (Giáo sư, Phó Giáo sư) phân bố không đồng đều giữa các nhóm ngành và vùng miền (tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn, đồng bằng; thiếu hụt ở vùng khó khăn).
    • Hoạt động giảng dạy còn nặng về truyền thụ kiến thức một chiều, chưa chú trọng đúng mức việc rèn luyện năng lực tư duy độc lập và kỹ năng thực hành cho sinh viên.
    • Hoạt động nghiên cứu khoa học chưa trở thành nhu cầu tự thân của đại đa số giảng viên; số lượng và chất lượng các công trình nghiên cứu, bài báo khoa học có giá trị ứng dụng thực tiễn còn hạn chế.
    • Công tác quản lý đào tạo còn chậm đổi mới; cơ chế đánh giá, kiểm định chất lượng lao động và chính sách tiền lương, đãi ngộ chưa thực sự tạo được động lực mạnh mẽ để khuyến khích cống hiến.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam hiện nay

Chương 4 đề xuất hệ thống quan điểm chỉ đạo và các nhóm giải pháp đồng bộ:

  • Quan điểm cơ bản: Nâng cao chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học là khâu đột phá chiến lược; phải đặt trong tổng thể đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học; kết hợp chặt chẽ giữa chuẩn hóa, hiện đại hóa và xã hội hóa; gắn hoạt động đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động của xã hội và chuẩn mực quốc tế.
  • Các nhóm giải pháp chủ yếu:
    1. Đổi mới và nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước đối với việc xây dựng, phát triển đội ngũ trí thức giáo dục đại học.
    2. Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp, nâng cao bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và tinh thần say mê sáng tạo của nhà giáo.
    3. Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm chuẩn hóa và nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực nghiên cứu khoa học, kỹ năng sư phạm hiện đại cho giảng viên và cán bộ quản lý.
    4. Hoàn thiện cơ chế, chính sách tiền lương, phụ cấp, đãi ngộ và tạo lập môi trường học thuật dân chủ, minh bạch nhằm tạo động lực lao động nội tại.
    5. Đẩy mạnh công tác kiểm định chất lượng, quy chế hóa tiêu chí đánh giá lao động đối với từng chức danh nghề nghiệp trong các cơ sở giáo dục đại học.

Kết quả và những đóng góp mới

  • Những đóng góp mới về mặt khoa học:

    • Luận án nghiên cứu một cách hệ thống vấn đề chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học dưới góc độ liên ngành triết học - chính trị - xã hội - giáo dục.
    • Xây dựng hệ thống tiêu chí khoa học dùng để đánh giá chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học trong hoạt động nghề nghiệp (giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục).
    • Đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện, có cơ sở khoa học nhằm nâng cao chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tri thức.

  • Ý nghĩa lý luận và thực tiễn:

    • Góp phần phát triển hướng nghiên cứu lý luận về lao động trí óc và lao động sư phạm bậc cao của đội ngũ trí thức.
    • Cung cấp luận cứ khoa học tin cậy cho Đảng và Nhà nước trong quá trình hoạch định đường lối, chính sách và hoàn thiện thể chế quản lý giáo dục đại học.
    • Cung cấp khung tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy các chuyên đề về trí thức và giáo dục đại học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Phạm vi khảo sát thực nghiệm của luận án chỉ tập trung vào các trường đại học công lập, chưa khảo sát sâu khối các trường đại học ngoài công lập.
    • Dữ liệu thực trạng được giới hạn trong khung thời gian từ năm 2000 đến năm 2013, tập trung chủ yếu vào các cơ sở giáo dục đại học tiêu biểu.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang khối trường đại học tư thục, các viện nghiên cứu chuyên ngành có đào tạo sau đại học.
    • Cập nhật số liệu và đánh giá tác động của các chính sách giáo dục mới ban hành sau năm 2013.
    • Nghiên cứu so sánh chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học Việt Nam với các chuẩn kiểm định chất lượng khu vực và quốc tế.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng thụ hưởng:
    • Nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên thuộc các chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, Triết học Mác - Lênin, Xã hội học, Khoa học Quản lý giáo dục.
    • Các nhà hoạch định chính sách tại Ban Tuyên giáo, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ trong việc xây dựng chính sách đãi ngộ và phát triển nhân lực giáo dục.
    • Ban giám hiệu, cán bộ quản lý đào tạo tại các trường đại học trong việc xây dựng tiêu chuẩn đánh giá giảng viên và quản trị nhà trường.
  • Nội dung giá trị:
    • Chương 1 và Chương 2 cung cấp tài liệu tổng quan và khung lý thuyết về đặc thù lao động của giảng viên đại học.
    • Chương 3 cung cấp số liệu khảo sát thực tế và phương pháp thiết kế bảng biểu đánh giá mức độ hài lòng, chất lượng kiêm nhiệm.
    • Chương 4 cung cấp hệ thống giải pháp chính sách có giá trị ứng dụng trong công tác quản trị đại học.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án nghiên cứu chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học trên những phương diện chủ yếu nào?
Luận án giới hạn nghiên cứu trên ba phương diện hoạt động chính tại các trường đại học công lập của Việt Nam: hoạt động giảng dạy; hoạt động nghiên cứu khoa học; hoạt động tổ chức, quản lý giáo dục.

2. Lao động của trí thức giáo dục đại học có những nét đặc thù cơ bản nào theo luận giải của tác giả?
Luận án xác định 4 đặc thù: (1) Là lao động trí óc, sáng tạo có hàm lượng chất xám cao; (2) Là lao động sư phạm bậc cao hướng tới đào tạo chuyên gia và định hướng giá trị; (3) Giảng dạy và nghiên cứu khoa học là hai nhiệm vụ song hành của phần lớn đội ngũ; (4) Sản phẩm lao động trực tiếp tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

3. Tác giả đã sử dụng những dữ liệu thực nghiệm nào để đánh giá thực trạng ở Chương 3?
Tác giả sử dụng các số liệu về cơ cấu trình độ năm 2012 - 2013 (Biểu đồ 3.1); cơ cấu chức danh theo ngành và vùng miền năm 2010 - 2011 (Biểu đồ 3.2, 3.3); cùng 4 bảng điều tra xã hội học về đánh giá hoạt động kiêm nhiệm, mức độ hài lòng của giảng viên, mức độ hài lòng của sinh viên và mức độ đạt được các kỹ năng, phẩm chất của người học (Bảng 3.1 đến 3.4).

4. Luận án xác định khoảng thời gian khảo sát thực trạng trong giai đoạn nào?
Khảo sát thực trạng chất lượng lao động của đội ngũ trí thức giáo dục đại học Việt Nam được luận án thực hiện trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2013.

5. Luận án đề xuất mấy nhóm giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng lao động của đội ngũ này?
Luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp: (1) Đổi mới vai trò lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước; (2) Giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp; (3) Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và năng lực sư phạm; (4) Đổi mới cơ chế, chính sách đãi ngộ tạo động lực; (5) Tăng cường công tác kiểm định và quy chế hóa tiêu chí đánh giá chất lượng lao động.

Kết luận

Luận án của tác giả Trần Thị Lan là công trình nghiên cứu chuyên khảo thuộc chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng lao động của trí thức giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2000 - 2013. Bằng cách tiếp cận liên ngành triết học, chính trị học, xã hội học và khoa học giáo dục, công trình đã xác lập hệ thống tiêu chí đánh giá khoa học và chỉ ra những hạn chế, bất cập trong cơ cấu trình độ, hiệu quả giảng dạy và năng lực nghiên cứu khoa học của đội ngũ nhà giáo tại các trường đại học công lập. Các quan điểm và hệ thống 5 nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học ở nước ta.