MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI của Ban chấp hành Trung ương nêu rõ. Quan điểm chỉ đạo của Đảng và nhà nước ta là “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân”. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, được ưu tiên đi trước trong các trương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội.
Đảng và Nhà nước cũng đã đưa ra mục tiêu: Phải tạo chuyển biến, căn bản mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương pháp giáo dục hợp lý, gắn xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững ổn định xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực. Như vậy, các trường Đại học, Cao đẳng trong cả nước nói chung, các trường chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu nói riêng, muốn tồn tại và phát triển bền vững thì trước hết chất lượng đội ngũ giáo viên (ĐNGV) làm công tác giảng dạy phải luôn đóng vai trò quyết định.
Có thể khẳng định, chất lượng ĐNGV giảng dạy trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu là yếu tố quan trọng, quyết định tới sự tồn tại và phát triển của nền giáo dục và đào tạo của địa phương. Xét trên điều kiện cần và đủ theo yêu cầu như hiện nay thì các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu còn thiếu cả về số lượng và chất lượng đội ngũ. Các mặt giáo dục đào tạo của các trường còn bộc lộ nhiều hạn chế yếu kém như: Chương trình đào tạo lạc hậu, chưa có nhiều đổi mới, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 các trường vẫn còn nặng về học lý thuyết, chưa đi sâu vào đào tạo gắn với nhu cầu của xã hội; công tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ chưa có nhiều đột phá; công tác đánh giá và kiểm định chất lượng, chưa được đánh giá đúng thực chất; công tác thanh tra, kiểm tra, còn mang tính hình thức, chưa quyết liệt; chất lượng đào tạo chưa phản ánh đúng với năng lực thực tế của người học… Điều kiện để giáo viên (GV) các trường trong tỉnh có thể tiếp cận được với các nền khoa học, công nghệ tiên tiến hiện đại gặp rất nhiều khó khăn. So với yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của xã hội hiện nay, thực tế chất lượng đội ngũ của giáo viên giảng dạy trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu còn rất nhiều hạn chế.
Những vấn đề được đặt ra, để nâng cao được chất lượng ĐNGV làm công tác giảng dạy, là một vấn đề cấp thiết, rất cần được quan tâm để có kế hoạch đầu tư thiết thực, để từng bước đưa sự nghiệp giáo dục và đào tạo của tỉnh theo kịp với các trường chuyên nghiệp trong cả nước nói chung và khu vực tây bắc nói riêng. Xuất phát từ yêu cầu thực tế, nhằm đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của tỉnh. Đặc biệt là trong bối cảnh đất nước đang trên đà hội nhập và phát triển, cũng như đòi hỏi của xã hội về chất lượng đào tạo nguồn nhân lực của cả nước nói chung và của tỉnh Lai Châu nói riêng. Vì vậy đề tài nghiên cứu “Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trong trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu” đã được lựa chọn làm luận văn thạc sĩ.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2. Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở nghiên cứu tổng quát thực tế về chất lượng ĐNGV giảng dạy trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu, để đưa ra mục tiêu đến năm 2020 các trường có thể xây dựng được ĐNGV có đủ về số lượng, đạt tiêu chuẩn về chất lượng; có phẩm chất đạo đức tốt; bản lĩnh chính trị, trình độ lý luận vững vàng; có trình độ chuyên môn đạt tiêu chuẩn, có kiến thức thực tiễn vững vàng để đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần vào hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh đề ra. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu.
- Đánh giá thực trạng chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu giai đoạn 2012-2015, chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân. - Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu giai đoạn đến năm 2020. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3. Đối tượng nghiên cứu của đề tài Đối tượng nghiên cứu là toàn thể giáo viên trực tiếp giảng dạy trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài - Phạm vi về thời gian: Đề tài thu thập số liệu thứ cấp đánh giá thực trạng giai đoạn 2012 - 2015, số liệu được thu thập vào tháng 5/2016. - Phạm vi về không gian: Đề tài được thực hiện trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu. - Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng chất lượng ĐNGV và các nội dung nâng cao chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu (gồm: Phẩm chất đạo đức chính trị; trình độ chuyên môn kỹ thuật; lý luận chính trị; tuổi đời, tuổi nghề; trình độ ngoại ngữ, tin học; công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, chế độ chính sách, thu nhập và các hỗ trợ khác …) 4. Ý nghĩa khoa học của đề tài - Đề tài góp phần làm rõ thực trạng chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 - Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu đến năm 2020. - Đề tài có thể làm tư liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, đào tạo, quản lý về chất lượng ĐNGV các trường đại học, cao đẳng và Trung cấp công lập. Kết cấu của đề tài Nội dung chủ yếu của luận văn gồm 4 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp công lập. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chƣơng 3: Thực trạng chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu. Chƣơng 4: Một số giải pháp nâng cao chất lượng ĐNGV trong các trường Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tỉnh Lai Châu đến năm 2020. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRONG CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG VÀ TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Một số vấn đề lý luận về chất lƣợng đội ngũ giáo viên trong các trƣờng Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp công lập 1.
Khái niệm về giáo viên, chất lượng giáo viên 1. Giáo viên Từ điển tiếng Việt định nghĩa: “Giáo viên được hiểu là người dạy học ở các Nhà trường, các cơ sở giáo dục hoặc tương đương” [22, tr 380] để chỉ những người dạy học ở các cấp, bậc học. Theo Điều 70 Luật Giáo dục Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành 2005 và Điều lệ trường Trung cấp nghề: Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong Nhà trường, cơ sở giáo dục khác. Luật Giáo dục Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng đã quy định cụ thể tên gọi đối với từng đối tượng nhà giáo theo cấp bậc giảng dạy và công tác.
Theo đó, nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên; nhà giáo giảng dạy và công tác ở các cơ sở giáo dục đại học và sau đại học gọi là giảng viên. Nhiệm vụ của giáo viên: Theo Luật Giáo dục, giáo viên có những nhiệm vụ sau đây: - Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý, chương trình giáo dục. - Gương mẫu thực hiện nhiệm vụ công dân, các quy định của pháp luật và Điều lệ nhà trường. - Giữ gìn phẩm chất uy tín, danh dự của nhà giáo, tôn trọng nhân cách người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nêu gương tốt cho người học. - Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật. Đội ngũ giáo viên: - Đội ngũ giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, họ nắm vững tri thức, hiểu biết dạy học, giáo dục như thế nào và có khả năng cống hiến sức lực, toàn bộ tài năng của họ đối với giáo dục. - Đội ngũ giáo viên trong ngành giáo dục là một tập thể người, bao gồm cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên và nhân viên nếu chỉ để ý đến đặc điểm của ngành thì đội ngũ đó chủ yếu là ĐNGV và đội ngũ quản lý giáo dục (QLGD).
Từ những quan niệm nêu trên của các tác giả, ta có thể hiểu ĐNGV như sau: ĐNGV là một hợp những người làm nghề dạy học - giáo dục, được tổ chức thành một lực lượng, cùng chung một nhiệm vụ, có đầy đủ các tiêu chuẩn của một nhà giáo cùng thực hiện các nhiệm vụ và được định hướng các quyền lợi theo Luật Giáo dục và các Luật khác được Nhà nước quy định. Chất lượng đội ngũ giáo viên Chất lượng ĐNGV được bao hàm nhiều yếu tố: Trình độ chuyên môn đào tạo của từng thành viên trong đội ngũ, thâm niêm công tác trong tổ chức, nhận thức chính trị, thái độ công dân vv.