Nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc doanh nghiệp nhà nước

Bài viết đề xuất phương hướng và biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc doanh nghiệp công nghiệp nhà nước, góp phần phát triển bền vững.

• Người hướng dẫn: PGS - PTS: Lê Văn Tâm
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế, Quản lý
• Đề tài: Nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc doanh nghiệp nhà nước
• Loại tài liệu: luận án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 1997
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LUẬN CỨ KHOA HỌC VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁM ĐỐC DNCNNN
• 1.1. CÁC KHÁI NIỆM VÀ PHẠM TRÙ CƠ BẢN VỀ GIÁM ĐỐC DOANH NGHIỆP
• 1.2. ĐẶC ĐIỂM LAO ĐỘNG VÀ YÊU CẦU ĐỐI VỚI GIÁM ĐỐC DOANH NGHIỆP
• 1.3. VAI TRÒ, NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA GIÁM ĐỐC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ GIÁM ĐỐC DNCNNN
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ BIỆN PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁM ĐỐC DNCNNN
• PHẦN KẾT LUẬN VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc doanh nghiệp nhà nước

Chất lượng đội ngũ giám đốc doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của quốc gia. Đội ngũ giám đốc không chỉ là người điều hành mà còn là những người quyết định chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ này không chỉ giúp DNNN hoạt động hiệu quả hơn mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của giám đốc doanh nghiệp nhà nước

Giám đốc doanh nghiệp nhà nước là người đứng đầu, có trách nhiệm quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách của nhà nước và đảm bảo hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng giám đốc

Nâng cao chất lượng giám đốc giúp cải thiện hiệu suất làm việc, tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp. Điều này cũng góp phần nâng cao uy tín của DNNN trong mắt công chúng và các nhà đầu tư.

II. Những thách thức trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc doanh nghiệp nhà nước

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc DNNN cũng gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt về kỹ năng quản lý, sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh và áp lực từ các đối thủ cạnh tranh.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng quản lý và lãnh đạo

Nhiều giám đốc DNNN chưa được đào tạo bài bản về quản lý và lãnh đạo, dẫn đến việc thiếu khả năng đưa ra quyết định đúng đắn trong các tình huống khó khăn.

2.2. Áp lực từ môi trường kinh doanh cạnh tranh

Môi trường kinh doanh ngày càng cạnh tranh đòi hỏi giám đốc phải có khả năng thích ứng nhanh chóng với các thay đổi, điều này gây áp lực lớn lên đội ngũ lãnh đạo.

III. Phương pháp nâng cao năng lực giám đốc doanh nghiệp nhà nước hiệu quả

Để nâng cao năng lực giám đốc DNNN, cần áp dụng các phương pháp đào tạo và phát triển phù hợp. Các phương pháp này bao gồm đào tạo chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng lãnh đạo và tạo cơ hội cho giám đốc tham gia vào các chương trình phát triển nghề nghiệp.

3.1. Đào tạo chuyên môn và kỹ năng lãnh đạo

Đào tạo chuyên môn giúp giám đốc nắm vững kiến thức cần thiết để quản lý doanh nghiệp hiệu quả. Kỹ năng lãnh đạo cũng cần được chú trọng để họ có thể dẫn dắt đội ngũ nhân viên.

3.2. Tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp

Cung cấp cơ hội cho giám đốc tham gia vào các khóa học, hội thảo và chương trình đào tạo sẽ giúp họ cập nhật kiến thức và kỹ năng mới, từ đó nâng cao chất lượng lãnh đạo.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về giám đốc doanh nghiệp nhà nước

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc DNNN có thể mang lại những kết quả tích cực cho doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có giám đốc được đào tạo bài bản thường có hiệu suất làm việc cao hơn và khả năng cạnh tranh tốt hơn.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng các DNNN có giám đốc được đào tạo chuyên sâu có tỷ lệ thành công cao hơn trong việc thực hiện các mục tiêu kinh doanh.

4.2. Các mô hình thành công trong quản lý

Một số DNNN đã áp dụng thành công các mô hình quản lý hiện đại, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho đội ngũ giám đốc doanh nghiệp nhà nước

Việc nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc DNNN là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Trong tương lai, cần tiếp tục đầu tư vào đào tạo và phát triển đội ngũ lãnh đạo để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho đội ngũ giám đốc

Đội ngũ giám đốc cần được trang bị những kỹ năng và kiến thức mới để có thể dẫn dắt doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa.

5.2. Đề xuất các giải pháp phát triển bền vững

Cần xây dựng các chương trình đào tạo liên tục và tạo điều kiện cho giám đốc tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển để nâng cao năng lực lãnh đạo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình chuyển đổi nền kinh tế Việt Nam từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đặt ra những yêu cầu cấp bách đối với hiệu quả hoạt động của khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Tại thời điểm nghiên cứu, khu vực kinh tế quốc doanh dù đóng góp hơn 70% nguồn thu ngân sách nhà nước nhưng hiệu quả vận hành thực tế còn nhiều hạn chế. Đáng chú ý, có tới 72% tổng số DNNN sở hữu quy mô tài sản cố định dưới 1 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận bình quân trên vốn sản xuất kinh doanh chỉ đạt khoảng 5,2%/năm, và tỷ lệ doanh nghiệp rơi vào tình trạng thua lỗ kéo dài chiếm xấp xỉ 10%.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh từ việc đội ngũ giám đốc doanh nghiệp công nghiệp nhà nước (DNCNNN) – vốn quen thuộc với cơ chế cấp phát, giao chỉ tiêu hành chính trước đây – bộc lộ sự lúng túng, thiếu hụt kỹ năng điều hành trong môi trường cạnh tranh. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về chức danh giám đốc, khảo sát toàn diện thực trạng năng lực, phẩm chất của cán bộ quản lý, từ đó xác lập hệ thống phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc DNCNNN.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNCNNN thuộc các địa bàn trọng điểm gồm Hà Nội, Hải Phòng, Nam Hà, Thái Bình, Khánh Hòa và Quảng Ninh trong giai đoạn 1991–1996. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc xây dựng luận cứ khoa học giúp các cơ quan quản lý tái cấu trúc công tác nhân sự, chuẩn hóa quy trình tuyển chọn, đào tạo, nhằm mục tiêu đưa tỷ suất sinh lời của doanh nghiệp tiệm cận mặt bằng lãi suất thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp quốc gia trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng tổng hợp lý thuyết quản trị học hiện đại và lý luận về kinh tế thị trường để xác định bản chất của chức danh lãnh đạo doanh nghiệp. Về mặt học thuật, giám đốc doanh nghiệp được tiếp cận như một "nghề chuyên nghiệp độc lập" đòi hỏi sự tích hợp của ba trụ cột: tri thức khoa học kinh tế, kỹ năng chuyên môn kỹ thuật và nghệ thuật quản trị con người. Trong cơ chế thị trường, giám đốc là người đại diện pháp nhân được chủ sở hữu ủy thác toàn quyền quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh theo chế độ một thủ trưởng và chịu trách nhiệm bảo toàn, phát triển nguồn vốn được giao.

Khung lý thuyết nhấn mạnh bản chất "sản phẩm lao động của giám đốc chính là các quyết định quản trị". Một quyết định điều hành chính xác được coi là "chính phẩm" mang lại thặng dư kinh tế, trong khi quyết định sai lầm là "phế phẩm" gây thất thoát tài sản nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu kế thừa các bài học kinh nghiệm quốc tế:

• Mô hình đào tạo thạc sĩ quản trị kinh doanh (MBA) tại Hoa Kỳ bắt nguồn từ các trường kinh doanh hàng đầu từ năm 1881 và phát triển mạnh từ thập niên 1960.
• Cơ chế hợp đồng tuyển dụng gắn liền với hiệu quả kinh doanh và hệ thống đào tạo giám đốc VSW tại Cộng hòa Liên bang Đức với chi phí đào tạo khoảng 3.500 đến 5.000 Mác Đức mỗi tuần cho một học viên.
• Chiến lược mở rộng 11 trung tâm đào tạo quản trị liên kết quốc tế của Trung Quốc nhằm chuyển đổi tư duy cho hàng ngàn cán bộ quản lý cấp cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp chặt chẽ với phương pháp thống kê mô tả, điều tra xã hội học và phân tích thực chứng. Nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp được thu thập từ báo cáo của Ban Tổ chức chính quyền các tỉnh, Sở Công nghiệp và hồ sơ quản lý doanh nghiệp trong giai đoạn 1991–1996.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 147 doanh nghiệp công nghiệp nhà nước được lựa chọn khảo sát tại 6 tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng kinh tế: Hà Nội (với các doanh nghiệp tiêu biểu như Công ty Điện tử Hà Nội Hanel, Công ty Cơ khí Hà Nội, Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Đông), Hải Phòng (44 doanh nghiệp), Nam Hà (48 doanh nghiệp trên tổng số 88 đơn vị toàn tỉnh), Thái Bình (21 doanh nghiệp), Khánh Hòa (34 doanh nghiệp) và thành phố Hạ Long thuộc Quảng Ninh (23 doanh nghiệp).

Phương pháp chọn mẫu được áp dụng là phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu điển hình theo ngành nghề (cơ khí, điện tử, dệt may, hóa chất, vật liệu xây dựng) và theo cấp quản lý (Trung ương và Địa phương). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh đối chiếu và phân tích thực chứng nhằm bóc tách khách quan mối quan hệ nhân quả giữa trình độ chuyên môn, năng lực quản trị của giám đốc với các chỉ tiêu hiệu quả tài chính thực tế như doanh thu, lợi nhuận và mức nộp ngân sách nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại các địa phương phản ánh bức tranh toàn cảnh về thực trạng đội ngũ giám đốc DNCNNN qua 4 phát hiện chủ yếu:

Thứ nhất, trình độ học vấn chung của đội ngũ giám đốc đạt tỷ lệ bằng cấp rất cao nhưng thiếu hụt nghiêm trọng kiến thức quản trị kinh doanh hiện đại. Tại Nam Hà, 92% giám đốc có trình độ đại học (44/48 người); tại Khánh Hòa tỷ lệ này đạt 97% (33/34 người) và tại Hà Nội đạt 100%. Tuy nhiên, có tới 72% giám đốc tại Nam Hà (34/48 người), 56,81% tại Hải Phòng (25/44 người) và hơn 80% tại Thái Bình chưa từng tham gia bất kỳ khóa đào tạo hay bồi dưỡng nào về quản lý kinh tế.

Thứ hai, tình trạng bố trí nhân sự bất hợp lý, chuyên môn đào tạo tách rời thực tiễn quản lý diễn ra phổ biến. Dữ liệu tại tỉnh Nam Hà cho thấy có tới 70% giám đốc (33/44 người) đảm nhận điều hành lĩnh vực khác xa so với chuyên ngành được đào tạo ở bậc đại học. Tại Khánh Hòa, tình trạng tương tự xuất hiện khi kỹ sư nông nghiệp được bổ nhiệm làm giám đốc xí nghiệp thuốc lá, hay cử nhân ngoại thương phụ trách xí nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng.

Thứ ba, rào cản ngoại ngữ là mắt xích yếu nhất cản trở năng lực hội nhập. Khoảng 75% giám đốc tại Nam Hà, 68% tại Khánh Hòa và 100% tại Thái Bình hoàn toàn không sử dụng được ngoại ngữ trong công việc. Tại Hải Phòng, tỷ lệ giám đốc có chứng chỉ ngoại ngữ bậc C và D chỉ chiếm vỏn vẹn 11,36%.

Thứ tư, cơ cấu độ tuổi có xu hướng già hóa rõ nét, tạo ra sức ỳ tâm lý lớn. Tại tỉnh Nam Hà, giám đốc từ 46 tuổi trở lên chiếm 74% (trong đó độ tuổi 46–55 chiếm 62%). Tại Khánh Hòa, tỷ lệ giám đốc trên 50 tuổi chiếm hơn 41%, làm hạn chế khả năng thích ứng linh hoạt trước những biến động nhanh chóng của thị trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích khẳng định mối tương quan thuận giữa trình độ quản trị của giám đốc và kết quả sản xuất kinh doanh của đơn vị. Điều này được minh chứng qua sự phân hóa giữa các nhóm doanh nghiệp. Tại các đơn vị có ban lãnh đạo năng động, được đào tạo chuyên sâu như Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Đông, doanh thu giai đoạn 1991–1996 tăng gấp 5 lần (từ 13,8 tỷ đồng lên 73,9 tỷ đồng), số nộp ngân sách tăng hơn 10 lần (từ 600 triệu đồng lên 7,53 tỷ đồng) và lợi nhuận tăng hơn 30 lần. Ngược lại, những đơn vị duy trì nếp nghĩ bao cấp, chỉ tiêu quản lý thụ động thường đạt mức sinh lời trên vốn rất thấp, dao động quanh mức 0,09 đến 0,23 đồng lợi nhuận trên một đồng vốn.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cơ cấu quy mô vốn ngành công nghiệp nhẹ, thể hiện thực trạng 74,4% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 5 tỷ đồng (trong đó vốn dưới 1 tỷ đồng chiếm 37%, từ 1 đến 5 tỷ đồng chiếm 37,4%). Ngoài ra, bảng so sánh đa tiêu chí giữa các tỉnh chỉ rõ nguyên nhân của sự yếu kém không nằm ở phẩm chất chính trị mà xuất phát từ cơ chế bổ nhiệm mang nặng tính hành chính, thiếu tiêu chuẩn hóa chức danh và cơ chế kiểm soát trách nhiệm tài sản chưa rõ ràng theo mô hình "cha chung không ai khóc".

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giám đốc DNCNNN đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh và đổi mới quy chế tuyển chọn: Ban hành ngay bộ tiêu chuẩn chức danh giám đốc DNCNNN, quy định bắt buộc 100% nhân sự được bổ nhiệm phải có văn bằng đại học đúng nhóm ngành cùng chứng chỉ bồi dưỡng quản trị kinh doanh chuẩn quốc gia. Chuyển đổi căn bản từ cơ chế chỉ định hành chính sang cơ chế thi tuyển cạnh tranh công khai đề án kinh doanh, hoàn thành thí điểm trong giai đoạn 1998–2000. Chủ thể thực hiện: Ban Tổ chức Cán bộ Chính phủ phối hợp với Bộ Công nghiệp.

2. Cải cách hệ thống đào tạo và tái đào tạo giám đốc: Thiết lập các trung tâm đào tạo quản trị doanh nghiệp chuyên trách tại các trường đại học khối kinh tế theo mô hình chương trình MBA quốc tế. Doanh nghiệp cần trích từ 3% đến 5% chi phí quản lý hàng năm để tài trợ các khóa bồi dưỡng ngắn hạn và dài hạn cho giám đốc về phân tích tài chính, tin học quản trị và ngoại ngữ giao dịch. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các Tổng công ty nhà nước.

3. Hoàn thiện cơ chế đãi ngộ và ràng buộc trách nhiệm vật chất: Xây dựng hợp đồng quản lý kinh tế giao quyền tự chủ đi đôi với trách nhiệm bảo toàn vốn; mức lương và thưởng của giám đốc phải gắn trực tiếp với tỷ suất sinh lời trên vốn (hướng tới chỉ tiêu tối thiểu 10–12%/năm). Áp dụng chính sách trích thưởng từ 2% đến 5% phần lợi nhuận vượt mức chỉ tiêu nhằm tạo động lực kinh tế mạnh mẽ. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

4. Trẻ hóa đội ngũ và cơ cấu lại nhân sự theo đúng chuyên môn: Thực hiện rà soát, kiên quyết miễn nhiệm hoặc điều chuyển các trường hợp bố trí trái chuyên môn không phát huy được năng lực quản lý. Đặt mục tiêu giảm tỷ lệ giám đốc trên 50 tuổi xuống dưới 30% vào năm 2005, tạo nguồn cán bộ quản trị kế cận được đào tạo bài bản trong nước và quốc tế. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Bộ Công nghiệp, Ban Tổ chức Cán bộ Chính phủ, Sở Nội vụ các địa phương): Sử dụng làm cơ sở khoa học để soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật về tiêu chuẩn giám đốc, quy chế thi tuyển lãnh đạo và phương án sắp xếp, cổ phần hóa DNNN.
• Hội đồng quản trị và Ban Tổng giám đốc các Tổng công ty, Tập đoàn kinh tế: Ứng dụng khung đánh giá năng lực cán bộ điều hành, xây dựng quy chế giao khoán vốn, định mức tiền lương và cơ chế phân phối lợi nhuận theo hiệu quả kinh doanh.
• Các viện nghiên cứu, trường đại học khối ngành kinh tế và quản trị kinh doanh: Sử dụng số liệu điều tra phong phú tại 6 tỉnh, thành phố làm tài liệu tham khảo, case study thực chứng phục vụ giảng dạy các học phần Quản trị học, Quản trị doanh nghiệp và Kinh tế phát triển.
• Giám đốc và cán bộ quản lý đương nhiệm tại các doanh nghiệp: Tham chiếu khung năng lực để tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, từ đó chủ động xây dựng lộ trình học tập nâng cao trình độ quản trị tài chính, ngoại ngữ và kỹ năng ra quyết định trong môi trường cạnh tranh.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cần tiếp cận giám đốc doanh nghiệp như một nghề chuyên nghiệp độc lập?
Trong kinh tế thị trường, điều hành sản xuất kinh doanh không thể dựa vào kinh nghiệm thuần túy hay chỉ thị hành chính. Giám đốc là nghề quản trị chuyên biệt đòi hỏi kiến thức khoa học, nghệ thuật dùng người và khả năng xử lý rủi ro để đưa ra các quyết định có tính chất sống còn đối với nguồn vốn doanh nghiệp.

Điểm bất cập lớn nhất về trình độ của giám đốc DNCNNN giai đoạn nghiên cứu là gì?
Nghịch lý lớn nhất là tỷ lệ có bằng đại học rất cao (đạt từ 75% đến 100% tùy địa phương) nhưng kiến thức quản trị kinh tế thị trường lại thiếu hụt trầm trọng (hơn 70% chưa qua đào tạo quản lý). Đồng thời, tình trạng đào tạo trái ngành chiếm tới 70% tại một số tỉnh khảo sát.

Rào cản ngoại ngữ ảnh hưởng thế nào đến năng lực cạnh tranh của DNNN?
Khảo sát chỉ ra có từ 68% đến 100% giám đốc tại các địa phương như Khánh Hòa, Thái Bình, Nam Hà không sử dụng được ngoại ngữ. Điều này cản trở trực tiếp việc đàm phán hợp đồng quốc tế, tiếp cận công nghệ chuyển giao từ nước ngoài và chủ động mở rộng thị trường xuất khẩu.

Bài học quốc tế nào có tính khả thi cao nhất khi áp dụng tại Việt Nam?
Mô hình đào tạo bồi dưỡng chuyên sâu gắn với thực tiễn của CHLB Đức và việc phổ cập hóa chương trình MBA theo chuẩn Hoa Kỳ là giải pháp phù hợp nhất để chuẩn hóa nhanh chóng năng lực tư duy thị trường cho đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp.

Cần cơ chế gì để giải quyết tình trạng "cha chung không ai khóc" trong quản lý vốn nhà nước?
Cần xác lập cơ chế hợp đồng thuê giám đốc rõ ràng, lượng hóa trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn bằng các chỉ số tài chính cụ thể, đồng thời gắn quyền lợi thu nhập của giám đốc tương xứng với tỷ lệ phần trăm siêu lợi nhuận tạo ra cho doanh nghiệp.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, khẳng định giám đốc là một nghề quản trị chuyên nghiệp giữ vai trò quyết định đến hiệu quả bảo toàn và phát triển nguồn vốn nhà nước.
• Cung cấp nguồn tư liệu thực chứng giá trị thông qua điều tra chi tiết trên 147 doanh nghiệp công nghiệp nhà nước tại 6 tỉnh, thành phố trọng điểm (Hà Nội, Hải Phòng, Nam Hà, Thái Bình, Khánh Hòa, Quảng Ninh).
• Chỉ rõ 4 điểm nghẽn then chốt của đội ngũ giám đốc: thiếu hụt kiến thức quản trị kinh doanh, bố trí nhân sự chệch chuyên môn đào tạo, rào cản lớn về ngoại ngữ và cơ cấu tuổi tác già hóa.
• Phân tích bài học kinh nghiệm quốc tế sâu sắc từ các mô hình đào tạo và quản lý giám đốc tiên tiến tại Hoa Kỳ, CHLB Đức và Trung Quốc.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá về chuẩn hóa chức danh, đổi mới quy chế thi tuyển, cải cách đào tạo và hoàn thiện đòn bẩy kinh tế đãi ngộ.

Trong giai đoạn 1998–2000, các cơ quan hữu quan cần khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý và tổ chức thi tuyển thí điểm, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của khu vực kinh tế nhà nước. Quý bạn đọc, nhà nghiên cứu và các nhà quản trị quan tâm có thể khai thác chi tiết các bảng biểu số liệu tài chính và mô hình khảo sát thực chứng trong toàn văn luận văn để ứng dụng vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1002 LV TT)S DHKTQD P5 «? O' 2 MRS c <> e o •p^?> £>* © Jg ciS*3 » c •a ft ft < >* r-* ^»z fcte Ml '“ "5 frfc o © Ox ft © >> ^3<' »-?TFT2 7 : 25 BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN DO VAN HAI I KHOaI I PHLTONG HUONG VA BIEN ■ PHAP CO BAN. *» NHAM NANG CAO CHAT LUONG DOI NGU GIAM DOC ■ ■ DOANH NGHIEP ■ CONG NGHIEP ■ NHA NUOC CHUYEN NGANH: KINH TE, QUAN LY VA KHH-KTQD MA SO: 5.05 LUAN AN THAC SY KINH TE DAI HOC KTQD THONG TIN THU VIEN Ngirdi hudng dan Khoa hoc PGS - PTS : Le VSn Tam Chu nhiem Bo mon QTDN Dai hoc KTQD HANOI 7-1997 PHAN M0 DAU 1. Tinh cap thiet ciia de tai luan an Sau mdt thcri gian dai cac doanh nghiep Nha nude (DNNN) noi chung, cac doanh nghiep cong nghiep nha nude (DNCNNN) noi rieng o nude ta thuc hien quan ly theo chd dd tap trung quan lieu bao ca'p. Ddi ngu giam doc DNNN da thich nghi vdi co chd' cu.

Tit sau Dai hoi Dang toan quoc ldn thii VI, dac biet th sau Dai hoi VH den nay dat nude ta chuydn sang quan ly nen kinh td' theo co che thi trudng. Doi ngu giam doc DNNN trong qua trinh chuyen doi co che quan ly kinh td' mot sd da to ra nang dong, thich ung vdi co che thi trudng song phdn ldn con dang lung tung; trong sd dd khong ft khdng thich ung vdi co chd thi trudng, edn phai thay thd. Vi vay, vide nghien cuu “phuong hudng va bien phap co ban nhdm nang cao chat luqng doi ngu giam doc DNCNNN” la mdt van dd khdng chi cd tinh cha't thdi str, buc xue ve mat ly luan ma con cd y nghia rat ldn ve mat thuc tidn. Muc dich nghien cuu Dua ra dupe phuong hudng va cac bien phap nham dao tao, boi dudng, bo nhiem doi ngu giam ddc DNCNNN gop ph in dua cac DNCNNN hoat dong cd hieu qua dap irng yeu cdu cong nghiep hoa, hien dai hoa da't nude trong thdi gian tdi.

Doi tuong va pham vi nghien cuu ciia luan an Trong co che' thi trudng vdi su phat tridn cua cac thanh phdn kinh te va su da dang cua cac loai hinh doanh nghiep, doi ngu giam ddc mdi ra ddi dai dien cho du cac loai hinh doanh nghiep. Tuy nhien, xua't phat tit quan di^m cua Dang ta la DNNN phai dong vai tro chu dao trong ndn kinh te quoc dan. Vi vdy, cimg vdi vide sdp xe'p lai he thong DNNN, phai dong thdi kien toan, nang cao chat luqng doi ngu giam ddc doanh nghiep nha nude. Trong lu&n an, tac gia ldy doi ngu giam ddc doanh nghiep nha nude lam ddi tuqng nghien erru, nhung duqc gidi han trong pham vi cac DNCNNN.

Viec nghien cuu chu yeu a tdm vi mo, nhung co xet ddn him vi mo vi chung co quan he mat thiet vdi nhau. Phuong phap nghien curu luan an Luan an su dung phuong phap co ban nha't, phuong phap truyen thong de nghien cufu do la phuong phap duy vat bien chung va duy vat lich su. Ngoai phuong phap co ban tren, luan an con su dung phuong phap thong ke, phuong phap so sanh, phuong phap dieu tra phan tfch de danh gia xem xet cac so lieu tinh hinh. Phuong phap thuc chung cung duqc tac gia su dung d£ so sanh doi chieu cac su kien.

Nhirng dong gop chinh ctia luan an - Gop phan he thong hoa nhung van de ly luan co ban vd giam doc noi chung, giam doc DNCNNN noi rieng. - Tong hop va neu len nhung kinh nghiem dao tao, tuyen dung va dieu hanh san xua't kinh doanh cua giam dd'c doanh nghiep b nude ngoai va kien nghi kha nang ap dung nhung kinh nghiem ay vao cac DNCNNN o Viet nam. - Tap hop va phan tfch nhung s6 lidu ve doi ngu giam doc DNCNNN o nhieu dia phuong, nhieu loai hinh doanh nghiep trong ca nude. - Dua ra mot so bien phap co ban ve tieu chuan tuyein chon, va'n dd dao tao, boi during, sap xdp, bo tri su dung doi ngu giam doc doanh nghiep cong nghiep nha nude d nude ta trong thdi gian tdi.

Noi dung va ket cau cua luan an Ngoai phan mb ddu va ket luan, luan an gom ba chuong: Chuong 1 Nhung luan cu khoa hoc ve nang cao cha't luqng doi ngu giam doc DNCNNN. Chuong 2 Phan tfch thuc trang doi ngu giam doc DNCNNN Chuong 3 Phuong hudng va bien phap co ban nham nang cao cha't luqng doi ngu giam doc DNCNNN. - 2- CHUONG 1 NHUNG LUAN Clf KHOA HOC VE NANG CAO CHAT LUONG DOI NGU GIAM DOC DNCNNN 1. CAC KHAI NIEM VA PHAM TRU Cd BAN VE GIAM DOC DOANH NGHIEP Mdt doanh nghiep du d quy md nao, loai hinh sd hiru nho cung phai co ngudi dufng ddu mA ta thudng goi la giam ddc.

VAy giam ddc doanh nghidp la gl ? (4) Mdt dinh nghia ngan gon: "Giam ddc doanh nghidp la ngudi thu trudng cA'p cao nhA't trong doanh nghidp"(33). Chung ta co thd coi dAy la mot khai nidm don gian nhA't vd giam ddc doanh nghidp. cho cdng nhAn vidn chirc quan ty xf nghiep theo chd dd mot thu trudng co quydn quyet dinh vide didu hanh boat dong cua xf nghidp theo dung kd hoach, chfnh sach, phap luAt cua Nha nude vA nghi quyd't cua dai hoi cdng nhAn vidn chirc, chin trach nhidm tnrdc Nha nude va tap thd lao dong vd kdt qua san xuA't kinh doanh cua xf nghidp" (9). Trong cudn: "Hd thdng quan ty cua NhAt ban truydn (hong va su doi mdi", khai nidm giam ddc doanh nghidp duqc hidu nhu sau: "Giam ddc (Tong giam ddc) la ngudi didu hanh boat dong kinh doanh hAngngAy cua Cdng ty vA chiu trach nhidm trudc Hoi ddng quan tri vd vide thuc hidn cac nhidm vu va quydn han duqc giao (10).

Tai My ngudi ta cho rang: "Giam ddc la ngudi dirqc uy nhidm dAy du quydn han dd didu hanh hoat dong kinh doanh cua Cdng ty v& co quydn hAnh dong nhAn danh Cdng ty trong moi trudng hop" (30). Khai nidm vd giam ddc doanh nghidp trong co chd thi trudng duqc khang dinh: "Dung dAu mot td chirc Cdng ty 1A Ban giam ddc co trach nhfem tap th£ trong vide quan 1$ cdng ty. V6 mat phap ly cac giam dd'c dirge b<iu qua mdt cube hop cua cac c6 ddng". Tuy nhiftn cac c6 ddng nay cung kho ma thuc hidn dirge quy£n cua minh do tinh trang b h<hi het cac Cong ty, cac c6 phAn dirge ban trbn mot dia ban qua rong.

Hon nfra, luat thirong mai da dirge sira d6i theo <j kibn cua cac luc lirgng chid'm dong nirhe Nhat da tang mdt each dang kd quydn luc vd mat phap 1^ cua Ban giam doe va giam quy£n ki£m soat cua cac c6 dong. Trong da so cac trirbng hgp cac giam dd'c dirge bdu theo phirong phap iiy nhidm. Dibu nay co nghTa la tir nhirng tinh th 6' bat thirong thi cac giam doc thirong dirge dd cir va bdu theo de nghi cua Ban quan tri. Ban giam doc cac Cong ty 1dm b Nhat ban thirdrng 1dm hon Ban giam doe cac Cdng ty tirong duong b My.

Cdng ty xu£t ban TOYOKEIZL mhi day da di£u tra nghien ci'ru b 1112 Cong ty chu chot 6 Nhat ban va dira ra ket luan la con sd ti ling blnh nhirng giam dd'c tai cac Cong ty do la 14, mdi Ban giam doc co tir 5 dd'n 37 giam dd'c, gdn mdt nira cac Cong ty co tir 14 dd'n 20 giam doe trong Ban giam doe (10). Luat thirong mai cua Nhat ban co quy dinh la: "Ban giam doe chiu trach nhidm quyet dinh cac cong vide kinh doanh cua Cong ty" (Luat thirong mai dieu 260). Dira vao do da sd cac Cong ty lai phat tri&i them mot so quy tAc dieu 16 rieng ve chufc nang cua Ban giam doe cua to chirc mlnh; thirdrng trong mot Cong ty Ban giam doc quyd't dinh nhirng vide sau day: 1. Nhirng chinh sach quan trgng co lihn quan dd'n san xua't va tieu thu hang.

Nhirng va'n dd co 1 ien quan den vide mua ban chuyen nhirgng hoac thanh ly tai san. Cac va'n dd co lidn quan dd'n vide ky ket cac hgp ddng quan trgng. Cac va'n dd co lidn quan dd'n kien tung, tranh cha'p quan trgng. Cac va'n dd cd 1 ien quan dd'n to chirc va nhan sir quan trgng.

Cac va'n dd ma Ban giam doe da dirge dai hoi cac c6 dong cho ph ep quyd't dinh. Nhumg va'n dd khac cua Cong ty cd tdm quan trgng nguy co vhi nhirng va'n dd noi trdn. - 4- MOt chuc giam dbc co y nghTa nhu la mot cong cu lanh dao duy nhftt cua cac Cong ty Nhftt ban la "Giam doc dai didn". Luftt thufong mai doi hoi mbt Cong ty phai co mbt hay vai giam dbc co quydn lire vb mat phap ly de dai didn cho Cong ty.

Mbt "Giam doe dai didn" dupe de cu bang mot quyftt dinh cua Ban giam doc va bng nay dirpe phep ticn hanh "Nhirng hanh dbng ve mat phap luftt va ngoai phap luftt co lien quan dbn ebng vibe kinh doanh cua Cong ty". Nhirng "Doi vdi nhung uy vidn quan tri cao eftp nhftt, Ban giam doc chi la ngirbi dudi quyen, thira hanh mdnh ldnh cua ho ma thoi" (29). Qua cac khai nidm vd giam dbc doanh nghidp nhu trdn, theo tac gia co th$ dua ra mot khai nidm chung nhftt vd giam doe doanh nghidp trong co che thi tnrbng nhu sau: Giam doe doanh nghidp la ngubi duoc chu so hiru doanh nghidp giao cho quydn quan ly dieu hanh doanh nghidp theo chd db mot thu tnrbng, chiu trach nhidm tnrdc ngubi chu sb hiru vd moi hoat dong cua doanh nghidp cung nhir ket qua cua cac hoat dong do. Dong thbi duoc hubng thu lao tuong xirng vdi ket qua mang lai.

Trong kdt luftn nay dupe dd eftp ddn mot noi dung chung cho moi giam dbc cua cac doanh nghidp b cac loai hinh sb him khac nhau. Trong thuc td' cd doanh nghidp ngubi chu sb him dong thbi la giam dbc. Doi vdi doanh nghidp Nha nude thl giam doe la ngubi do nha nude bb nhidm va hubng hrong theo chd' do nha nude quy dinh. DAC DIEM LAO DONG VA YEU CAU DOI V6l GIAM DOC DOANH NGHIEP 1.

Giam doe la mot nghe Hidn nay trong giai doan chuybn dbi sang ndn kinh td thi tnrbng thl giam doe phai la mbt nghd. Ma mudn cd nghd phai cd dao tao. Tuy nhidn vide dao tao giam doe khong chi didn ra b tnrbng ldp ma phai chu trong qua trinh tir dao tao. Hoc hoi trong sach vb, due rut ra kinh nghidm cua ban thftn, cua ddng nghiep.

Du dao tao bang each nao thi giam dbc cung phai nam cho dirpe nghd va lion thd nua phai cd tay nghd cao (22).