Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ điều dưỡng viên trong Bệnh viện công lập. Chương 2: Thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ điều dưỡng viên tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương. Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ điều dưỡng viên tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương. 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ N NG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ ĐIỀU DƢỠNG VIÊN TRONG BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1.
Một số khái niệm cơ bản 1. Bệnh viện công lập Hiện nay, Bệnh viện được hiểu là cơ sở Y tế trong khu vực dân cư bao gồm giường bệnh, đội ngũ cán bộ có trình độ kỹ thuật được tổ chức thành các khoa, phòng với các trang thiết bị, cơ sở hạ tầng thích hợp để thực hiện việc chăm sóc, nuôi dưỡng cung cấp các dịch vụ Y tế cho người bệnh. Bệnh viện là nơi thực hiện các chẩn đoán và điều trị các bệnh, nơi thực hiện các hoạt động chăm sóc sức khỏe, nơi đào tạo và tiến hành nghiên cứu y học. Theo các tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới năm 1957, Bệnh viện được hiểu theo nghĩa rộng hơn “Bệnh viện là một bộ phận không thể tách rời của một tổ chức xã hội và Y tế, chức năng của nó là chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nhân dân, cả phòng bệnh và chữa bệnh, dịch vụ ngoại trú của Bệnh viện phải vươn tới cả gia đình và môi trường cư trú.
Bệnh viện còn là trung tâm đào tạo đội ngũ điều dưỡng viên và nghiên cứu y học”. Hệ thống Bệnh viện gồm một số loại hình Bệnh viện trong có Bệnh viện công lập đóng vai trò quan trọng. Chữ “công” trong thuật ngữ Bệnh viện công lập, theo Từ điển tiếng Việt có nghĩa là “công cộng”, “của cộng đồng”. Vậy có thể được hiểu Bệnh viện công lập là những Bệnh viện của chung, của toàn dân, của cộng đồng.
Nói cách khác đây là Bệnh viện của nhà nước và do nhà nước quản lý. “Bệnh viện công lập là cơ sở Y tế do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập, hoạt động chủ yếu bằng nguồn Ngân sách Nhà nước, có chức năng khám chữa bệnh, cung cấp các dịch vụ Y tế nhằm mục tiêu bảo đảm bảo sức khỏe cho nhân dân” [4, Tr. “Bệnh viện công lập là những Bệnh viện do Nhà nước sở hữu, quản lý và kiểm soát”. Theo Tài liệu Nguyên lý quản lý Bệnh viện – Đại học Y tế 9 Công cộng.
“Bệnh viện công lập là Bệnh viện thuộc quyền sở hữu của Nhà nước nhằm để phục vụ cho lợi ích cộng đồng là chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, nguồn kinh phí hoạt động do nhà nước cấp theo kế hoạch hàng năm và được phép thu một phần viện phí theo quy định của Nhà nước” [5, tr. Theo quan điểm của tác giả, xuất phát từ việc nhà nước thực hiện chức năng cung ứng dịch vụ công- việc cung ứng này thông qua các Đơn vị sự nghiệp công. Đơn vị sự nghiệp công là những đơn vị do Nhà nước thành lập thực hiện cung cấp các dịch vụ xã hội công cộng và các dịch vụ nhằm duy trì sự hoạt động bình thường của các ngành kinh tế quốc dân. Các đơn vị này hoạt động trong các lĩnh vực: Y tế, Giáo dục & Đào tạo, Khoa học… Khi đó với chức năng cung cấp các loại hình dịch vụ Y tế, đơn vị sự nghiệp công đây xác định là các Bệnh viện công lập.
Như vậy, Bệnh viện công lập là những đơn vị sự nghiệp công thực hiện cung cấp dịch vụ Y tế cho xã hội và thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn về Y tế theo quy định và hoạt động dưới sự quản lý kiểm soát của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Những đặc điểm hoạt động Bệnh viện công lập giống những đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công và gắn với đặc thù của Bệnh viện, nơi cung cấp dịch vụ Y tế cho xã hội. Việc tìm hiểu, nghiên cứu nội hàm khái niệm “Bệnh viện công lập” giúp chúng ta hiểu được cơ chế quản lý nhân sự nói chung và đội ngũ điều dưỡng viên nói riêng. Đặc biệt là các chính sách, cơ chế của Nhà nước đối với đơn vị “sự nghiệp có thu”, đơn vị “tự chủ” về tài chính, nhân sự.
Điều này có ảnh hưởng rất lớn đến các hoạt động nâng cao chất lượng điều dưỡng viên sau này. Điều dưỡng viên Ngày nay, điều dưỡng đã được công nhận là một nghề nghiệp độc lập trong hệ thống y tế, cùng cộng tác với các bác sĩ, dược sỹ, kỹ thuật viên và các thành phần trong hệ thống y tế để cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho cá nhân, gia đình, cộng đồng và xã hội. Cùng với sự phát triển của nền y học thế giới, ngày nay điều dưỡng cũng được phát triển thành các lĩnh vực chuyên môn theo từng lĩnh vực trong hệ thống 10 y tế. Sự phát triển này nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị và chăm sóc cho người bệnh theo từng lĩnh vực chuyên sâu.
Song hành cùng các chuyên ngành trong hệ thống y tế thì tại các trường đào tạo cũng đã xây dựng những chương trình đào tạo riêng biệt để đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực cho từng lĩnh vực đó. Hiện tại chương trình đào tạo điều dưỡng đa khoa là phổ biến nhất, sau khi người điều dưỡng tốt nghiệp chương trình này có thể tham gia các khóa học đào tạo chuyên môn cho từng lĩnh vực để trở thành các điều dưỡng chuyên ngành, như:điều dưỡng răng hàm mặt, điều dưỡng gây mê hồi sức, điều dưỡng mắt,. Điều dưỡng viên tại các Bệnh viện công lập được hiểu là người phụ trách công tác điều dưỡng, chăm sóc sức khỏe, kiểm tra tình trạng bệnh nhân, kê toa thuốc và các công việc khác để phục vụ cho quá trình chăm sóc sức khỏe ban đầu cho đến phục hồi, trị liệu cho bệnh nhân tại các Bệnh viện công lập. Điều dưỡng viên là những người có nền tảng khoa học cơ bản về điều dưỡng, đáp ứng các tiêu chuẩn hiện hành của nhà nước [3, Tr.
Ở Việt Nam trước đây, người điều dưỡng được gọi là “Y tá”, có nghĩa là người phụ tá, hỗ trợ cho các bác sĩ trong việc điều trị, chăm sóc, theo dõi sức khỏe của bệnh nhân, trước, trong và sau điều trị. Ngày nay, điều dưỡng đã được xem là một nghề độc lập trong hệ thống y tế, do đó, người làm công tác điều dưỡng được gọi là điều dưỡng viên. Người điều dưỡng hiện có nhiều cấp bậc, trình độ và đã được quy định rất cụ thể và chi tiết trong hệ thống ngạch bậc viên chức theo văn bản quy định của liên Bộ Y tế và Bộ Nội vụ: Thông tư số 26/2015/TTLT-BYT- BNV ngày 07/10/2015 Quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y. Theo đó, điều dưỡng viên được phân thành các loại hạng như sau: Điều dưỡng viên, Điều dưỡng hạng II, Điều dưỡng hạng III, Điều dưỡng hạng IV.
Mỗi loại hạng đều có những chức năng, nhiệm vụ khác nhau. Căn cứ vào khái niệm, chức năng và nhiệm vụ của điều dưỡng viên có thể rút ra một số đặc điểm của điều dưỡng viên như sau: Thứ nhất, về trình độ chuyên môn nghiệp vụ: điều dưỡng viên làm việc theo y lệnh của bác sĩ điều trị và sự phân công của điều dưỡng phụ trách hoặc trưởng 11 khoa điều dưỡng. Thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản và một số kỹ thuật điều dưỡng phức tạp của chuyên khoa. Do đó, để trở thành điều dưỡng viên của Bệnh viện công lập, người điều dưỡng viên phải trải qua quá trình học tập tại các cơ sở đào tạo, phải nắm vững những kiến thức và kỹ năng cần thiết như: Các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản và kiến thức một số kỹ thuật điều dưỡng chuyên khoa; Các quy trình chăm sóc người bệnh; Quy trình vận hành, bảo quản, bảo dưỡng một số máy móc và trang thiết bị cơ bản thuộc chuyên khoa; Kiến thức, kỹ năng về chăm sóc sức khỏe ban đầu và vệ sinh, phòng chống dịch bệnh;.
Thứ hai, về công việc tại Bệnh viện công lập: điều dưỡng hiện nay được coi là một nghề trong xã hội, có nhiệm vụ chăm sóc bệnh nhân, góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị tại Bệnh viện công lập và quá trình phục hồi sức khỏe sau điều trị để người bệnh đạt tới chất lượng cuộc sống ngày càng tốt hơn. Do đó, điều dưỡng viên phải thường xuyên tiếp xúc, chăm sóc, trò chuyện, giải thích, động viên,. người bệnh cũng như người nhà của bệnh nhân; thường xuyên phải sứ dụng những công cụ, dụng cụ y tế. Vì thế mà người điều dưỡng viên cũng thường xuyên phải tiếp xúc với mầm bệnh, những rủi ro có thể có trong quá trình làm việc.
Trong các Bệnh viện, điều dưỡng viên có các vai trò sau: - Vai trò thực hành: điều dưỡng viên thể hiện vai trò thực hành thông qua việc áp dụng quy trình điều dưỡng như: Nhận định bệnh nhân; chẩn đoán điều dưỡng; lập kế hoạch chăm sóc; thực hiện chăm sóc theo kế hoạch, đánh giá người bệnh sau khi thực hiện chăm sóc. - Vai trò lãnh đạo: điều dưỡng viên sử dụng kỹ năng lãnh đạo trong nhiều hoàn cảnh khi thực hiện nhiệm vụ. Tại Bệnh viện công lập, điều dưỡng viên chủ động giúp đỡ người bệnh để đáp ứng các nhu cầu cơ bản khi họ yêu cầu hoặc thực hiện các công việc chăm sóc điều trị cùng bác sĩ cho người bệnh. Nhiều khi người bệnh cản trở việc thực hiện, điều dưỡng viên cần phát huy vai trò lãnh đạo bằng cách thuyết phục, giải thích để họ cộng tác trong quá trình điều trị bệnh để mau chóng khỏi bệnh.
Tại cộng đồng, điều dưỡng 12 viên giúp đỡ người bệnh cô đơn, một gia đình, hoặc cụm dân cư để thay đổi các hành vi liên quan đến sức khỏe. Điều dưỡng viên cần sử dụng các văn bản dưới luật, các chiến dịch, các công trình dịch vụ công cộng hướng về sức khỏe, các dự án hỗ trợ,. để làm tốt vai trò lãnh đạo. - Vai trò truyền đạt: điều dưỡng viên sử dụng quy trình dạy và học để đào tạo học sinh, sinh viên, nhân viên mới giúp họ trở thành đội ngũ kế thừa có kiến thức, kỹ năng và đạo đức điều dưỡng.
Đồng thời, tích cực tham gia vào việc bảo vệ và phát triển nghề nghiệp. - Vai trò nghiên cứu: người điều dưỡng đồng thời cũng thực hiện các hoạt động nghiên cứu khoa học.
