đặt vấn đề nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực dựa trên một khía cạnh thể lực, trí lực hay tâm lực thì có nhiều tác ph m xem xét tất cả những khía cạnh trên, coi đó là tổng hợp các điều kiện để nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực ở một tổ chức. Van Eynde, Stephen L. Nhƣ vậy, có thể thấy, các nghiên cứu ở ngoài nƣớc về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực khá đa dạng. Các tác giả có thể phân tích, nghiên cứu chỉ một khía cạnh nhỏ nhƣng cũng có thể nghiên cứu tổng quát tất cả các tiêu chí nhằm giúp ngƣời lao động đạt tới chất lƣợng làm việc tốt nhất.
Từ đó, có thể thấy, để nghiên cứu về chất lƣợng và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực ở một tổ chức một cách đầy đủ, ngƣời nghiên cứu cần phải xem xét đầy đủ mọi khía cạnh cụ thể cả về thể lực, trí lực và tâm lực. Cũng tƣơng tự nhƣ các nghiên cứu của nƣớc ngoài, chất lƣợng nguồn nhân lực cũng đƣợc một số tác giả trong nƣớc xem xét giới hạn ở một khía cạnh nào đó. Vũ Huy Chƣơng (2011) đã nhấn mạnh đến vấn đề an toàn, sức khoẻ cho ngƣời lao động; Vấn đề bảo đảm y tế, môi trƣờng và điều kiện làm việc;… trong tác ph m: “Vấn đề tạo nguồn lực tiến hành Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá” và cho rằng đây là điều kiện để nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực. Tác giả đã đi sâu khai thác, ngoài việc hoàn thiện hơn lý thuyết về môi trƣờng làm việc, tác giả đã đƣa ra các giải pháp nhằm tạo dựng môi trƣờng làm việc thân thiện giúp ngƣời lao động có thể làm việc hiệu quả nhất [4].
5 Còn trong cuốn sách: “Đào tạo và sử dụng nhân lực trong nền kinh tế thị trƣờng ở Việt Nam”, tác giả Phan Văn Kha (2007) chủ yếu bản về việc đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực coi đó là yếu tố cơ bản để phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng [14]. Trần Văn Toàn (2012) lại cho rằng giải pháp nâng cao ý thức kỷ luật cho nguồn nhân lực là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực. Nhƣ vậy, vấn đề về kỷ luật lao động; quan hệ lao động; tác phong làm việc của nguồn nhân lực cũng là một vấn đề đƣợc các nhà nghiên cứu nhắc đến nhƣ là giải pháp để nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực [36]. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu ở Việt Nam nhìn nhận nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực ở cả 3 khía cạnh là nâng cao thể lực, trí lực và tâm lực.
Phan Thanh Tâm (2000) chú trọng phân tích thực trạng nguồn nhân lực trong nƣớc và đƣa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong thời kỳ CNH- HDH đất nƣớc trong “Các giải pháp chủ yếu nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu CNH-HDH đất nƣớc”. Tác giả có đề cập đến hầu hết các vấn đề về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực nhƣng xem xét ở tầm vĩ mô chứ không phải trong khuôn khổ nguồn nhân lực của tổ chức [23]. Tƣơng tự nhƣ vậy, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nƣớc KHXH 05-03 (GS.TS Nguyễn Phú Trọng là chủ nhiệm đề tài) “Luận chứng khoa học cho việc nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đ y mạnh CNH – HDH đất nƣớc” đã đúc kết đƣa ra những quan điểm, định hƣớng trong việc sử dụng các biện pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ nói chung và trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống kinh tế - xã hội nói riêng [37]. Tuy nhiên, nền kinh tế Việt Nam hiện nay nguồn nhân lực không chỉ có đội ngũ cán bộ nên đây cũng chỉ là một tài liệu tham khảo có giá trị dành cho những nghiên cứu về khu vực các đơn vị hành chính Nhà nƣớc.
Bùi Quốc Hồng (2010) trong “Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực: tạo lợi thế cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập từ nguồn nhân lực tổ chức” lại xem xét vấn đề nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực nhƣ là một điểm mấu chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của các tổ chức trong nền kinh tế thị trƣờng. Những nghiên cứu về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Bộ Nội vụ đã có những đề tài nghiên cứu về công tác đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức. Đó là “Chiến lƣợc phát triển đội ngũ cán bộ, công chức 2001- 2010” của Viện Khoa học tổ chức nhà nƣớc; “Chiến lƣợc đào tạo cán bộ” của Nguyễn Khắc Thái, Nguyễn Trọng Điều; “Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng quy chế đào tạo bồi dƣỡng công chức hành chính trong giai đoạn hiện nay - Bộ Nội vụ 2003”; “Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức” của Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phƣơng (2005). Một số đề tài nghiên cứu đã công bố có liên quan đến chủ đề cán bộ, công chức nói chung, cán bộ, công chức Thành phố nói riêng nhƣ Luận văn thạc sỹ Trần Thị Ngọc “vận dụng tƣ tƣởng Hồ Chí Minh vào thực hiện công tác đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức Thành phố tại tỉnh Bắc Ninh”.
Luận văn thạc sỹ Hoàng Thị Hào “Đào tạo, bồi dƣỡng công chức hành chính cấp tỉnh ở tỉnh Bắc Ninh”, Luận văn thạc sỹ Nguyễn Cao Sơn “Nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở ở Thành phố Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình”; Đề tài “Thực trạng, giải pháp nâng cao chất lƣợng quản lý, điều hành và thực thi nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, công chức công chức Thành phố ở tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn hiện nay” đề tài do Sở Nội vụ tỉnh Bắc Kạn chủ trì, nghiệm thu tháng 5/2012; tác giả Trƣơng Minh Nguyễn có bài viết Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức Thành phố ở Lạng Sơn, đăng trên tạp chí Xây dựng Đảng số tháng 5/2012. Đánh giá những công trình nghiên cứu đã công bố và vấn đề đặt ra cho nghiên cứu của luận văn 1. Đánh giá những công trình nghiên cứu đã công bố Qua các nghiên cứu đã có trong và ngoài nƣớc về chất lƣợng và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực, luận văn có thể đƣa ra một số nhận xét nhƣ sau: - Các nghiên cứu nƣớc ngoài đã đƣa ra những tiêu chí để đánh giá chất lƣợng nguồn nhân lực dù ở giới hạn nào cũng thƣờng chỉ xoay quanh 3 vấn đề là thể lực, trí lực và tâm lực. Tuy nhiên điều kiện và môi trƣờng áp dụng giữa các quốc gia không giống nhau nên những tài liệu này là nguồn tham khảo cho tác giả khi nghiên cứu đề tài.
7 - Có nhiều đề tài trong nƣớc nghiên cứu về chất lƣợng và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực. Các nhà nghiên cứu có tổng quan và đƣa ra những khung lý luận khá chặt chẽ nhƣng chƣa đƣa ra đƣợc mô hình nghiên cứu riêng cho từng ngành, từng lĩnh vực cụ thể. - Đặc biệt trong khu vực hành chính nhà nƣớc ở tỉnh Bắc Ninh đến nay chƣa có nghiên cứu nào cụ thể về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực đặc thù. Đây chính là khoảng trống để tác giả tiến hành nghiên cứu của mình.
Nhƣ vậy, các đề tài chỉ dừng lại ở một số mặt, một số khía cạnh nhất định, chƣa có một đề tài nào đi sâu nghiên cứu đánh giá về chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức cấp Huyện, Thị xã, Thành phố trực thuộc tỉnh Bắc Ninh một cách toàn diện, để đƣa ra kết luận chính xác khách quan, trên cơ sở đó đề ra đƣợc các giải pháp có tính đồng bộ và thực thi một cách có hiệu quả trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Những vấn đề đặt ra cho nghiên cứu của luận văn Qua nghiên cứu những tài liệu có liên quan, tác giả rút ra 2 vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong luận văn của mình: Thứ nhất, các tác giả đã nghiên cứu về chất lƣợng nguồn nhân lực và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực với rất nhiều nội dung khác nhau, nhƣng lại ít nhà nghiên cứu tiếp cận theo hƣớng quản lý kinh tế hay nói cách khác nghiên cứu nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực bằng nội dung quản lý. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu nâng cao chất lƣợng cán bộ công chức cấp tỉnh rất hiếm hoi mà chủ yếu tập trung trong các doanh nghiệp. Hầu nhƣ các nghiên cứu lại chỉ tập trung vào việc nâng cao thể lực, trí lực, tâm lực mà chƣa có những nội dung nhƣ: tiêu chu n hóa cán bộ, công chức; tổ chức và thực hiện nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức; kiểm tra, đánh giá hoạt động nâng cao chất lƣợng cán bộ công chức.
Đây chính là “khoảng trống” để tác giả có thể khai thác và thực hiện nghiên cứu của mình trong luận văn. Thứ hai, tác giả của luận văn chọn đề tài nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức cấp tỉnh mà cụ thể là tỉnh Bắc Ninh để nghiên cứu và tìm ra giải pháp phù hợp theo tiếp cận quản lý kinh tế là mở ra hƣớng nghiên cứu mới. Tác giả luận văn kế thừa và vận dụng những luận điểm các công trình của các tác giả nghiên cứu trƣớc đây về từng lĩnh vực quản lý và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực, từ đó 8 đƣa ra hƣớng nghiên cứu cho mình, đồng thời nghiên cứu này có ý nghĩa thiết thực cho công tác quản lý đội ngũ cán bộ công chức tỉnh Bắc Ninh nhằm nâng cao chất lƣợng đội ngũ theo đúng hƣớng và đạt đƣợc mục tiêu đề ra. Chủ đề xuyên suốt của luận văn là nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức trên địa bàn một tỉnh cụ thể.
Đích đến của luận văn là vận dụng tổng hợp quan điểm, lý luận, kinh nghiệm quản lý, những cơ chế, chính sách hiện hành áp dụng vào điều kiện cụ thể của tỉnh Bắc Ninh để tiêu chu n hoá, hoạch định nguồn cán bộ công chức, định hƣớng, xây dựng cơ chế, chính sách nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức có tính khả thi cao nhằm tăng hiệu quả làm việc tại các cơ quan quản lý Nhà nƣớc cấp tỉnh. Cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức cấp tỉnh 1.1 Khái quát về đội ngũ cán bộ, công chức cấp tỉnh 1. Khái niệm nguồn nhân lực và đội ngũ cán bộ, công chức Hiện nay, do có nhiều cách tiếp cận khác nhau nên có không ít những quan điểm xoay quanh khái niệm về “nguồn nhân lực”. Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã chỉ ra nguồn nhân lực là toàn bộ những ngƣời trong độ tuổi và có khả năng tham gia lao động.