Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam với dân số khoảng 96 triệu người (theo tổng điều tra dân số năm 2019) đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của ngành dịch vụ y tế, đặc biệt là dịch vụ khám chữa bệnh (KCB). Chi tiêu cho y tế dự kiến tăng từ gần 9 tỷ USD năm 2016 lên 22,7 tỷ USD năm 2021, với tốc độ tăng trưởng trung bình 13,3% mỗi năm. Tỉnh Bình Dương, với dân số khoảng 2 triệu người và tỷ lệ lao động chiếm 62,6%, là một trong những địa phương phát triển kinh tế nhanh, thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài và có nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng. Bệnh viện quốc tế Columbia Asia Bình Dương (CABD) là bệnh viện đa khoa quốc tế đầu tiên tại tỉnh, được đầu tư 100% vốn nước ngoài từ năm 2012, với quy mô 100 giường bệnh và nhiều chuyên khoa đa dạng.

Tuy sở hữu nhiều thế mạnh về cơ sở vật chất và chuyên môn, CABD đang đối mặt với sự sụt giảm tốc độ tăng trưởng bệnh nhân trong những năm gần đây, đặc biệt là từ năm 2016 đến 2018, với tỷ lệ tăng trưởng chỉ đạt khoảng 97-102% so với các năm trước đó. Khảo sát chất lượng dịch vụ qua phần mềm Cempia năm 2018 cho thấy khâu tiếp nhận bệnh nhân tại quầy đăng ký khám chữa bệnh được đánh giá thấp nhất, gây ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm khách hàng và tiềm ẩn nguy cơ giảm lượng bệnh nhân đến khám.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng dịch vụ đăng ký tiếp nhận bệnh nhân tại CABD, xác định các nguyên nhân khiến khách hàng không hài lòng, từ đó đề xuất các giải pháp quản trị nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh, đáp ứng kỳ vọng của khách hàng và duy trì lợi thế cạnh tranh của bệnh viện trong khu vực. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2019, tập trung khảo sát khách hàng tại 10 khoa khám ngoại trú và nội trú của CABD.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về dịch vụ và chất lượng dịch vụ, trong đó dịch vụ được định nghĩa là quá trình tương tác giữa nhà cung cấp và khách hàng nhằm thỏa mãn nhu cầu khách hàng (Zeithaml & Bitner, 1996). Chất lượng dịch vụ là sự khác biệt giữa kỳ vọng và cảm nhận của khách hàng về dịch vụ (Parasuraman et al., 1985). Đặc biệt, nghiên cứu áp dụng thang đo KQCAH (Key Quality Characteristic Assessment for Hospitals) của Sower và cộng sự (2001), một mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ bệnh viện gồm 8 thành phần chính: sự tôn trọng và chu đáo của nhân viên, thông tin, hiệu quả và liên tục của dịch vụ, sự phù hợp của dịch vụ, sự đa dạng của nhân viên, hiệu quả tính tiền viện phí, chất lượng các bữa ăn và ấn tượng đầu tiên.

Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, yếu tố viện phí và sự đa dạng nhân viên được loại bỏ để phù hợp với đặc thù của CABD. Mô hình nghiên cứu tập trung vào 6 nhóm chỉ số: (1) Sự quan tâm và chăm sóc của nhân viên, (2) Tính hiệu quả và liên tục của dịch vụ, (3) Sự phù hợp và đáp ứng của dịch vụ, (4) Thông tin, (5) Chất lượng các bữa ăn, và (6) Ấn tượng đầu tiên. Các yếu tố này được đánh giá thông qua 34 câu hỏi khảo sát dựa trên thang đo Likert 5 điểm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được chia thành hai giai đoạn: sơ bộ và chính thức. Giai đoạn sơ bộ sử dụng phương pháp phỏng vấn chuyên gia và thảo luận nhóm với các nhà quản lý, bác sĩ và khách hàng để điều chỉnh thang đo phù hợp với thực trạng CABD. Giai đoạn chính thức tiến hành khảo sát định lượng với mẫu 330 bệnh nhân và người nhà bệnh nhân đang sử dụng dịch vụ tại 10 khoa khám ngoại trú và nội trú của CABD, thu về 276 phiếu hợp lệ (tỷ lệ hồi đáp 89%).

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo thu thập dữ liệu đa dạng. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 26, sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích yếu tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy bội để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh. Kết quả được trình bày dưới dạng bảng biểu và biểu đồ minh họa, giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố và so sánh sự khác biệt giữa các nhóm khách hàng theo giới tính, độ tuổi và thu nhập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

  1. Mức độ hài lòng chung về chất lượng dịch vụ KCB tại CABD: Trung bình mức độ đánh giá của bệnh nhân đạt khoảng 3,8 trên thang 5 điểm, trong đó yếu tố "Sự quan tâm và chăm sóc của nhân viên" được đánh giá cao nhất với điểm trung bình 4,1, trong khi "Ấn tượng đầu tiên" và "Chất lượng các bữa ăn" có điểm thấp hơn, lần lượt là 3,5 và 3,4.

  2. Yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng: Phân tích hồi quy bội cho thấy "Sự phù hợp và đáp ứng" có tác động mạnh nhất đến chất lượng dịch vụ với hệ số hồi quy chuẩn hóa β = 0,35 (p < 0,01), tiếp theo là "Thông tin" (β = 0,28), "Sự quan tâm và chăm sóc của nhân viên" (β = 0,22) và "Tính hiệu quả và liên tục" (β = 0,18). Hai yếu tố "Ấn tượng đầu tiên" và "Chất lượng các bữa ăn" có tác động thấp hơn nhưng vẫn có ý nghĩa thống kê.

  3. Sự khác biệt theo nhóm khách hàng: Kết quả kiểm định ANOVA cho thấy nhóm khách hàng có thu nhập trên 50 triệu đồng/tháng đánh giá cao hơn về chất lượng dịch vụ so với nhóm thu nhập thấp hơn, đặc biệt ở các yếu tố "Thông tin" và "Sự phù hợp và đáp ứng" với mức chênh lệch khoảng 0,5 điểm trung bình.

  4. Tình hình tăng trưởng bệnh nhân: Số lượt khám ngoại trú và nội trú tại CABD tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2013-2015 với tỷ lệ tăng trưởng lần lượt 184% và 167%, nhưng từ năm 2016 đến 2018, tốc độ tăng trưởng giảm xuống còn khoảng 97-102%, phản ánh sự sụt giảm lượng bệnh nhân đến khám và điều trị.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự không hài lòng của khách hàng tập trung vào khâu tiếp nhận bệnh nhân, đặc biệt là thủ tục đăng ký khám chữa bệnh còn phức tạp, mất nhiều thời gian và thiếu sự hỗ trợ kịp thời từ nhân viên. Điều này phù hợp với kết quả khảo sát trên phần mềm Cempia năm 2018, khi quầy đăng ký khám chữa bệnh nhận điểm thấp nhất trong các dịch vụ.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam, các yếu tố như "Sự quan tâm và chăm sóc của nhân viên", "Thông tin" và "Tính hiệu quả và liên tục" luôn được xác định là những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến sự hài lòng của bệnh nhân. Kết quả nghiên cứu tại CABD cũng khẳng định vai trò then chốt của các yếu tố này trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh.

Việc giảm tốc độ tăng trưởng bệnh nhân trong những năm gần đây có thể liên quan đến sự cạnh tranh gia tăng trong ngành y tế tư nhân tại Bình Dương, cũng như sự chưa hoàn thiện trong quy trình tiếp nhận và chăm sóc khách hàng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượt khám ngoại trú và nội trú, cùng bảng phân tích điểm trung bình các yếu tố chất lượng dịch vụ theo nhóm khách hàng để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

  1. Cải tiến quy trình tiếp nhận bệnh nhân: Đơn giản hóa thủ tục đăng ký khám chữa bệnh, giảm bớt các bước không cần thiết, áp dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ đăng ký trực tuyến và tự động hóa các bước nhập liệu nhằm giảm thời gian chờ đợi. Mục tiêu giảm thời gian tiếp nhận trung bình xuống dưới 10 phút trong vòng 12 tháng, do phòng Quản lý chất lượng phối hợp với phòng Công nghệ thông tin thực hiện.

  2. Nâng cao chất lượng đào tạo nhân viên: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng giao tiếp, chăm sóc khách hàng và xử lý tình huống cho nhân viên quầy tiếp nhận và chăm sóc khách hàng, nhằm tăng cường sự đồng cảm và chuyên nghiệp trong phục vụ. Mục tiêu nâng điểm đánh giá "Sự quan tâm và chăm sóc của nhân viên" lên trên 4,3 trong 18 tháng, do phòng Nhân sự và phòng Đào tạo phối hợp triển khai.

  3. Tăng cường cung cấp thông tin minh bạch và kịp thời: Cải thiện hệ thống thông tin cho bệnh nhân về quy trình khám chữa bệnh, chi phí, kết quả xét nghiệm và lịch hẹn qua các kênh như ứng dụng di động, website và bảng thông báo tại bệnh viện. Mục tiêu đạt tỷ lệ hài lòng về thông tin trên 85% trong 12 tháng, do phòng Marketing và phòng Công nghệ thông tin phối hợp thực hiện.

  4. Cải thiện ấn tượng đầu tiên và môi trường bệnh viện: Nâng cấp cảnh quan, bảng chỉ dẫn, khu vực tiếp đón và đào tạo nhân viên văn phòng về thái độ phục vụ thân thiện, chuyên nghiệp. Mục tiêu tăng điểm đánh giá "Ấn tượng đầu tiên" lên 3,8 trong 12 tháng, do Ban Giám đốc và phòng Hành chính phối hợp thực hiện.

  5. Nâng cao chất lượng các bữa ăn: Đa dạng hóa thực đơn, đảm bảo dinh dưỡng, khẩu vị phù hợp với từng đối tượng bệnh nhân, rút ngắn thời gian phục vụ và giữ độ nóng của thức ăn. Mục tiêu tăng điểm đánh giá "Chất lượng các bữa ăn" lên 3,7 trong 18 tháng, do phòng Dinh dưỡng và phòng Điều dưỡng phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

  1. Ban Giám đốc và quản lý bệnh viện: Nhận diện các điểm mạnh và điểm yếu trong chất lượng dịch vụ, từ đó xây dựng chiến lược cải tiến phù hợp nhằm nâng cao sự hài lòng của bệnh nhân và duy trì tăng trưởng bệnh nhân.

  2. Nhân viên y tế và chăm sóc khách hàng: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến trải nghiệm bệnh nhân, nâng cao kỹ năng giao tiếp và phục vụ, góp phần cải thiện chất lượng dịch vụ trực tiếp.

  3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh và y tế: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực tiễn để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về chất lượng dịch vụ y tế.

  4. Các nhà hoạch định chính sách y tế và đầu tư: Đánh giá hiệu quả hoạt động của bệnh viện tư nhân quốc tế, từ đó có các chính sách hỗ trợ phát triển dịch vụ y tế chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

  1. Tại sao chất lượng dịch vụ ở khâu tiếp nhận bệnh lại quan trọng?
    Khâu tiếp nhận là điểm chạm đầu tiên giữa bệnh nhân và bệnh viện, ảnh hưởng trực tiếp đến ấn tượng ban đầu và sự hài lòng tổng thể. Nếu khâu này kém hiệu quả, bệnh nhân có thể mất kiên nhẫn và giảm niềm tin vào bệnh viện.

  2. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có ảnh hưởng gì đến kết quả nghiên cứu không?
    Phương pháp này giúp thu thập dữ liệu nhanh và dễ dàng, nhưng có thể không đại diện hoàn toàn cho toàn bộ khách hàng. Tuy nhiên, với kích thước mẫu 276 phiếu hợp lệ, kết quả vẫn có độ tin cậy cao trong phạm vi nghiên cứu.

  3. Làm thế nào để đo lường chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh?
    Chất lượng dịch vụ được đo bằng thang đo KQCAH, đánh giá các yếu tố như sự quan tâm của nhân viên, hiệu quả dịch vụ, thông tin cung cấp, sự phù hợp của dịch vụ, chất lượng bữa ăn và ấn tượng đầu tiên qua các câu hỏi khảo sát theo thang Likert.

  4. Tại sao yếu tố viện phí không được đưa vào mô hình nghiên cứu?
    Do đặc thù của CABD và phạm vi nghiên cứu tập trung vào các yếu tố chất lượng dịch vụ, yếu tố viện phí và sự đa dạng nhân viên được loại bỏ để tập trung phân tích các nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng của bệnh nhân.

  5. Các giải pháp đề xuất có thể áp dụng trong thời gian bao lâu?
    Các giải pháp được đề xuất có thể triển khai trong khoảng 12-18 tháng, tùy thuộc vào từng giải pháp cụ thể và sự phối hợp của các phòng ban liên quan nhằm đảm bảo hiệu quả và bền vững.

Kết luận

  • Nghiên cứu đã xác định 6 yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại CABD: Ấn tượng đầu tiên, Sự quan tâm và chăm sóc của nhân viên, Tính hiệu quả và liên tục, Thông tin, Sự phù hợp và đáp ứng, và Chất lượng các bữa ăn.
  • Khâu tiếp nhận bệnh nhân là điểm yếu lớn nhất, ảnh hưởng tiêu cực đến sự hài lòng và lượng bệnh nhân đến khám.
  • Tốc độ tăng trưởng bệnh nhân tại CABD giảm sút từ năm 2016 đến 2018, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cải tiến chất lượng dịch vụ.
  • Các giải pháp quản trị đề xuất tập trung vào cải tiến quy trình, nâng cao kỹ năng nhân viên, cải thiện thông tin và môi trường bệnh viện nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng.
  • Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để Ban Giám đốc CABD xây dựng chính sách phát triển bền vững, nâng cao uy tín và lợi thế cạnh tranh trong khu vực.

Để tiếp tục phát triển, CABD cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiến hành đánh giá định kỳ chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng nhằm điều chỉnh kịp thời các chính sách quản trị. Các nhà quản lý và chuyên gia y tế được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ tại bệnh viện.