Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong các doanh nghiệp nhà nước ngành chế biến thuỷ sản ở tỉnh khánh hoà

Hiệu quả sử dụng lao động là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp… 119 trang · Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 1997.

• Người hướng dẫn: PGS.PTS Nguyễn Kế Tuấn
• Trường học: Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quản Lý
• Đề tài: Một Số Biện Pháp Nhằm Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Lao Động Trong Các Doanh Nghiệp Nhà Nước Ngành Chế Biến Thủy Sản Ở Tỉnh Khánh Hòa
• Loại tài liệu: luận án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 1997
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP NHÀ NƯỚC
• 1.1. Các quan niệm về hiệu quả sử dụng lao động và các chỉ tiêu cơ bản để đo lường
• 1.2. Các nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp Nhà nước
• 1.2.1. Trình độ quản lý và tổ chức lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp Nhà nước. Công tác thu lao và đãi ngộ cho lao động
• 1.2.2. Trình độ công nghiệp trong các doanh nghiệp công nghiệp Nhà nước
• 1.2.3. Chính sách quản lý và mở cửa Nhà nước
• 1.2.4. Sự cần thiết nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp Nhà nước
• 1.2.5. Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp Nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC NGÀNH CHẾ BIẾN THỦY SẢN TỈNH KHÁNH HÒA
• 2.1. Khái quát về các doanh nghiệp Nhà nước ngành công nghiệp chế biến thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 2.2. Giới thiệu về ngành thủy sản và ngành chế biến thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 2.3. Khái quát tình hình các doanh nghiệp Nhà nước ngành chế biến thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 2.4. Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng lao động ở các doanh nghiệp Nhà nước ngành chế biến thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 2.5. Đặc điểm lao động trong các doanh nghiệp Nhà nước ngành chế biến thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 2.6. Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng lao động ở các doanh nghiệp Nhà nước ngành chế biến thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 2.7. Đánh giá chung về thực trạng hiệu quả sử dụng lao động ở các doanh nghiệp Nhà nước ngành chế biến thủy sản tỉnh Khánh Hòa
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở CÁC DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC NGÀNH CHẾ BIẾN THỦY SẢN TỈNH KHÁNH HÒA
• 3.1. Đa dạng hóa sản xuất nhằm tận dụng năng lực làm việc của người lao động
• 3.2. Đa dạng hóa sản phẩm
• 3.3. Đa dạng hóa sản xuất
• 3.4. Cải tiến công nghệ, nâng cao trình độ công nghệ nhằm tăng năng suất lao động
• 3.5. Cải tiến hệ thống định mức lao động làm cơ sở cho việc bố trí lao động
• 3.6. Đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn của người lao động trong các doanh nghiệp
• 3.7. Cải tiến công tác tiền thưởng và khuyến khích tinh thần cho lao động
• 3.8. Kiến nghị về cải tiến công tác tiền thưởng
• 3.9. Các biện pháp khuyến khích về tinh thần cho lao động
• 3.10. Đổi mới phương pháp tính toán năng suất lao động cho ngành chế biến thủy sản
• 3.11. Nhược điểm của cách tính hiện nay
• 3.12. Sự cần thiết phải có phương pháp mới để tính năng suất lao động
• 3.13. Nội dung đề xuất
• 3.14. Kiến nghị về chính sách tiền lương trong các doanh nghiệp Nhà nước
• 3.15. Tăng cường quản lý ngành trong lĩnh vực lao động tiền lương
• Phụ lục 1
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp nhà nước

Hiệu quả sử dụng lao động là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt trong ngành chế biến thủy sản tại tỉnh Khánh Hòa. Việc nâng cao hiệu quả này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Theo nghiên cứu, hiệu quả sử dụng lao động được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu khác nhau, từ năng suất lao động đến chất lượng sản phẩm.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hiệu quả sử dụng lao động

Hiệu quả sử dụng lao động được hiểu là khả năng tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ từ nguồn lực lao động. Vai trò của nó không chỉ nằm ở việc tăng trưởng doanh thu mà còn trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống cho người lao động.

1.2. Tình hình hiện tại của doanh nghiệp nhà nước ngành chế biến thủy sản

Doanh nghiệp nhà nước trong ngành chế biến thủy sản tại Khánh Hòa đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc quản lý lao động đến áp lực cạnh tranh. Năng suất lao động hiện tại chưa đạt yêu cầu, cần có các biện pháp cải thiện.

II. Những thách thức trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng lao động

Các doanh nghiệp nhà nước ngành chế biến thủy sản tại Khánh Hòa đang gặp phải nhiều thách thức trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng lao động. Những thách thức này bao gồm việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng, quy trình sản xuất chưa được tối ưu hóa và sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp tư nhân. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng

Nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và giữ chân nhân viên có tay nghề cao. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

2.2. Quy trình sản xuất chưa được tối ưu hóa

Quy trình sản xuất hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến lãng phí thời gian và tài nguyên. Cần thiết phải cải tiến quy trình để nâng cao hiệu quả sử dụng lao động.

III. Phương pháp cải thiện hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp nhà nước

Để nâng cao hiệu quả sử dụng lao động, các doanh nghiệp nhà nước cần áp dụng một số phương pháp như cải tiến công nghệ, đào tạo nhân lực và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Những phương pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm, từ đó nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Cải tiến công nghệ trong sản xuất

Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời nâng cao năng suất lao động.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng lao động. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp để nâng cao kỹ năng cho người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp cải thiện hiệu quả sử dụng lao động đã mang lại kết quả tích cực cho nhiều doanh nghiệp nhà nước trong ngành chế biến thủy sản. Các doanh nghiệp đã ghi nhận sự tăng trưởng về năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu chi phí sản xuất.

4.1. Kết quả từ việc cải tiến quy trình sản xuất

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng quy trình sản xuất mới, giúp giảm thiểu thời gian và chi phí, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng lao động.

4.2. Tác động của đào tạo nhân lực đến năng suất

Đào tạo nhân lực đã giúp nâng cao kỹ năng cho người lao động, từ đó cải thiện năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho doanh nghiệp nhà nước

Để nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong các doanh nghiệp nhà nước ngành chế biến thủy sản tại Khánh Hòa, cần có sự đầu tư đồng bộ vào công nghệ, đào tạo nhân lực và cải tiến quy trình sản xuất. Hướng đi này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh.

5.1. Tầm quan trọng của việc đầu tư vào công nghệ

Đầu tư vào công nghệ hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường sức cạnh tranh.

5.2. Định hướng phát triển nguồn nhân lực

Cần có các chính sách hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, ngành thủy sản giữ vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Khánh Hòa. Năm 1996, giá trị tổng sản phẩm (GDP) ngành thủy sản chiếm 12,52% cơ cấu kinh tế toàn tỉnh với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 13%/năm, thu hút hơn 45.250 lao động (chiếm khoảng 10% dân số toàn tỉnh). Khối lượng thủy sản chế biến xuất khẩu đạt 13.710 tấn với kim ngạch 51,38 triệu USD, gấp 4,2 lần so với năm 1991. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các thành phần kinh tế mới đã tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt về nguồn nguyên liệu và thị trường tiêu thụ, làm bộc lộ nhiều điểm yếu cố hữu trong công tác tổ chức và quản lý nhân lực tại khối doanh nghiệp nhà nước.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là tình trạng lãng phí lao động, năng suất lao động thực tế còn thấp, cơ cấu bộ máy gián tiếp cồng kềnh và biến động lao động thời vụ quá lớn do tính chất mùa vụ của nguyên liệu thủy sản. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp công nghiệp nhà nước, phân tích toàn diện thực trạng quản lý và sử dụng lao động tại các đơn vị chế biến thủy sản trọng điểm trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 1991 - 1996, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp kinh tế - tổ chức đồng bộ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 5 doanh nghiệp nhà nước nòng cốt thuộc ngành chế biến thủy sản tại Khánh Hòa, đơn vị nắm giữ 65% tổng số vốn và 47% lực lượng lao động toàn ngành. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập mối quan hệ định lượng giữa việc nâng cao hiệu quả lao động sống với chỉ số sinh lợi và cải thiện thu nhập bình quân của người lao động từ mức 300.000 đồng/tháng lên trên 680.000 đồng/tháng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý luận kinh tế chính trị học kết hợp với các học thuyết kinh tế thị trường hiện đại để giải quyết bài toán hiệu quả lao động:

• Lý thuyết năng suất lao động: Khẳng định năng suất lao động là yếu tố quyết định sự thắng lợi của một phương thức sản xuất mới, bản chất của việc tăng năng suất là tiết kiệm chi phí thời gian lao động sống và lao động vật hóa.
• Lý thuyết cung - cầu thị trường lao động: Xem xét sức lao động như một loại hàng hóa đặc biệt; trong đó cầu lao động là cầu dẫn xuất phụ thuộc vào nhu cầu sản phẩm đầu ra, còn cung lao động co giãn theo tiền lương thực tế và các động lực phi tài chính.
• Học thuyết giá trị gia tăng: Xác định hiệu quả sử dụng lao động phải gắn liền với việc gia tăng chênh lệch giữa giá trị sản lượng và chi phí vật chất mua ngoài, tạo nguồn lực tái đầu tư và nâng cao phúc lợi.

Khung phân tích vận hành dựa trên hệ thống khái niệm cốt lõi: năng suất lao động bình quân ($W = Q/T$), dung lượng lao động ($H_w = T/Q$), hiệu quả chi phí tiền lương ($U_1 = Doanh\ thu / Chi\ phí\ tiền\ lương$), lợi nhuận bình quân trên một lao động ($P_{bq} = P/L$), cùng hệ tiêu chí hiệu quả xã hội (đảm bảo việc làm, cải thiện điều kiện làm việc, an toàn vệ sinh lao động và bảo vệ môi trường sinh thái biển).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp chặt chẽ giữa phân tích lịch sử và logic kinh tế. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính quy từ Niên giám Thống kê tỉnh Khánh Hòa năm 1996, các báo cáo tổng kết giai đoạn 1991 - 1996 của Sở Thủy sản tỉnh Khánh Hòa và hồ sơ theo dõi lao động - tiền lương nội bộ của các đơn vị khảo sát.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 5 doanh nghiệp nhà nước đại diện cho hai nhóm quản lý: trực thuộc Sở Thủy sản (Công ty Chế biến Thủy sản Xuất khẩu Nha Trang, Công ty Thủy sản Cam Ranh, Xưởng chế biến thuộc Xí nghiệp Khai thác và Dịch vụ Thủy sản) và trực thuộc các ngành khác quản lý (Xí nghiệp F.115, Xưởng chế biến đông lạnh xuất khẩu 147 Phương Sài). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được lựa chọn vì 5 đơn vị này chiếm tới 70% kim ngạch xuất khẩu thủy sản toàn tỉnh, đảm bảo tính đại diện cao nhất cho bức tranh kinh tế quốc doanh địa phương.

Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích chỉ số so sánh liên hoàn và phương pháp lập bảng cân đối được áp dụng nhằm bóc tách biến động của các đại lượng kinh tế qua 6 năm (1991 - 1996). Lý do lựa chọn hệ thống chỉ tiêu tổng hợp thay vì các đại lượng hiện vật đơn lẻ là nhằm phản ánh chính xác hiệu quả kinh tế trong điều kiện các doanh nghiệp đa dạng hóa hàng trăm mặt hàng xuất khẩu khác nhau.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra và khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp nhà nước ngành chế biến thủy sản Khánh Hòa đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng:

1. Cơ cấu lao động mất cân đối giữa bộ phận trực tiếp và gián tiếp: Tỷ lệ lao động gián tiếp bình quân tại các doanh nghiệp ở mức 18%, cá biệt tại Xí nghiệp F.115 năm 1995 tỷ lệ này lên tới 28,81% do gánh nặng bộ máy cũ để lại. Tỷ trọng lao động quản lý cồng kềnh tạo ra chi phí quản lý doanh nghiệp lớn, làm chậm tiến độ điều hành tác nghiệp.
2. Sự phụ thuộc quá lớn vào lao động thời vụ thuê ngoài: Do tính chất mùa vụ khai thác hải sản, lượng lao động thời vụ chiếm trung bình 70% so với lao động trực tiếp trong danh sách. Tại Công ty F.17, năm 1996 sử dụng tới 550 lao động thời vụ trên 503 lao động trực tiếp chính thức (tỷ lệ 104,2%), dẫn đến chi phí đào tạo lặp lại cao và khó kiểm soát đồng đều chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm.
3. Chất lượng tay nghề công nhân trực tiếp còn thấp: Cơ cấu bậc thợ năm 1996 cho thấy công nhân bậc 1 chiếm 19,68%, bậc 2 chiếm 33,41%, bậc 3 chiếm 27,35%. Tổng số thợ bậc thấp (từ bậc 1 đến bậc 3) chiếm tới 80,44%, trong khi thợ bậc cao (bậc 5 và bậc 6) chỉ chiếm lần lượt 4,11% và 3,67%, hạn chế năng lực chế biến các mặt hàng tinh chế đòi hỏi kỹ thuật cao.
4. Tổn thất ngày công và giờ công diễn ra phổ biến: Tình trạng thiếu nguyên liệu cục bộ và cúp điện đột xuất khiến số ngày công thực tế làm việc thấp hơn quy định chế độ từ 10% đến 15%, gây lãng phí nghiêm trọng quỹ thời gian làm việc hữu ích.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ quán tính quản lý bao cấp còn tồn tại, công tác định mức lao động chưa xây dựng trên cơ sở tính toán khoa học mà chủ yếu dựa vào thống kê kinh nghiệm. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp gặp hạn chế lớn về vốn tự có để đầu tư chiều sâu, công nghệ cấp đông chủ yếu vẫn là các dàn máy thế hệ cũ, thiếu dây chuyền tự động hóa khâu sơ chế.

Dữ liệu khảo sát từ các bảng thống kê cơ cấu lao động và bậc thợ có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) để so sánh tỷ lệ thợ bậc cao - bậc thấp qua từng năm, kết hợp đồ thị đường (Line Chart) biểu diễn độ lệch pha giữa tốc độ tăng doanh thu và tốc độ tăng quỹ lương. Khi so sánh với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cùng ngành, doanh nghiệp nhà nước Khánh Hòa có ưu thế về quy mô nhà xưởng nhưng thua kém về tính linh hoạt trong cơ chế trả lương khoán theo giá trị gia tăng, dẫn đến hiện tượng "chảy máu chất xám" ở nhóm thợ lành nghề và kỹ sư chế biến giỏi sang khu vực tư nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các tồn tại và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Đa dạng hóa sản phẩm và chuỗi sản xuất: Ban giám đốc các doanh nghiệp cần chủ động chuyển dịch cơ cấu sản phẩm từ sơ chế đông lạnh thô sang các mặt hàng có giá trị gia tăng cao (như mực Sushi, mực Sashimi, tôm PTO, ghẹ thịt, đồ hộp đặc sản) và phát triển các mặt hàng phụ trợ như nước mắm, bột cá trong thời gian giáp vụ. Mục tiêu nâng tỷ trọng hàng tinh chế lên 25 - 30% trong giai đoạn 1998 - 2000 nhằm duy trì việc làm ổn định quanh năm cho 100% công nhân định biên.
• Đổi mới công nghệ và hiện đại hóa thiết bị: Tiến hành đầu tư nâng cấp đồng bộ hệ thống cấp đông băng chuyền IQF, trang bị thiết bị dò kim loại tự động và hoàn thiện điều kiện vệ sinh công nghiệp đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang thị trường Tây Âu và Bắc Mỹ. Mục tiêu tăng năng suất lao động giờ thêm 15 - 20% trong vòng 24 tháng tới, giảm thiểu tỷ lệ hao hụt nguyên liệu sau thu hoạch xuống dưới 5%.
• Tái cơ cấu tổ chức và hoàn thiện hệ thống định mức lao động: Phòng Tổ chức - Lao động tiền lương phải tiến hành chụp ảnh ngày làm việc, bấm giờ từng thao tác để xây dựng lại hệ thống định mức kỹ thuật lao động tiên tiến; kiên quyết tinh giản bộ máy gián tiếp, hạ tỷ trọng lao động gián tiếp từ 18% xuống dưới 12% vào cuối năm 1998.
• Cải tiến cơ chế phân phối tiền lương và đào tạo nghiệp vụ: Áp dụng hình thức trả lương gắn chặt với doanh thu trên một đồng chi phí lương ($U_1$) và chỉ số giá trị gia tăng; trích lập quỹ thưởng minh bạch cho các sáng kiến tiết kiệm định mức. Đồng thời, phối hợp cùng Trung tâm Khuyến ngư mở các lớp bồi dưỡng tay nghề tại chỗ, phấn đấu nâng tỷ lệ công nhân bậc 4 - 6 lên mức 25% trước năm 2000, đảm bảo mức thu nhập bình quân người lao động tăng tối thiểu 10%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang tính ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Lãnh đạo và Giám đốc điều hành các doanh nghiệp chế biến thủy sản: Cung cấp mô hình tham chiếu thực chứng để tái cơ cấu nhân sự, sắp xếp dây chuyền chế biến hợp lý và tối ưu hóa chi phí sản xuất trên một đơn vị sản phẩm xuất khẩu.
2. Chuyên viên Nhân sự và Tiền lương (C&B) ngành công nghiệp: Vận dụng trực tiếp hệ thống công thức đo lường năng suất ($W, H_w, U_1, P_{bq}$) và phương pháp xây dựng định mức lao động kỹ thuật để thiết kế quy chế lương thưởng tạo động lực mạnh mẽ.
3. Cán bộ quản lý tại Sở Nông nghiệp & PTNT, Sở Thủy sản: Tham khảo các luận cứ thực tiễn để tham mưu ban hành cơ chế quản lý thị trường nguyên liệu, quy chế tuyển dụng lao động mùa vụ và quy hoạch vùng nuôi trồng gắn kết nhà máy chế biến.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế: Làm tài liệu nghiên cứu chuyên khảo mẫu mực về phương pháp phân tích hiệu quả lao động sống trong quá trình chuyển đổi thể chế kinh tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao không nên chỉ sử dụng chỉ tiêu hiện vật để đo lường năng suất lao động trong ngành chế biến thủy sản?

Doanh nghiệp chế biến thủy sản sản xuất hàng trăm quy cách sản phẩm khác nhau (tôm đông lạnh, cá khô, mực phi lê, nước mắm). Thước đo hiện vật đơn thuần không thể tổng hợp được kết quả sản xuất của nhiều mặt hàng, không phản ánh được hàm lượng kỹ thuật và giá trị gia tăng kết tinh trong sản phẩm tinh chế.

Tỷ lệ lao động gián tiếp ở mức 18% phản ánh hạn chế gì trong quản lý?

Tỷ lệ này cho thấy bộ máy hành chính, quản lý doanh nghiệp còn cồng kềnh, mang nặng tàn dư của cơ chế bao cấp. Tỷ lệ nhân sự gián tiếp cao làm tăng chi phí quản lý trên mỗi kg sản phẩm, kéo giảm lợi nhuận ròng và làm chậm tốc độ phản ứng của doanh nghiệp trước các biến động thị trường.

Chỉ tiêu doanh thu trên một đồng chi phí tiền lương ($U_1 = G/V$) mang lại lợi ích gì?

Chỉ số này phản ánh hiệu quả sử dụng chất lượng lao động: với 1 đồng quỹ lương bỏ ra, doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu. Nó thúc đẩy người quản lý phải năng động mở rộng thị trường, rút ngắn chu kỳ sản xuất và trả lương tương xứng với năng lực thay vì cào bằng.

Tỷ lệ lao động thời vụ chiếm tới 70% tiềm ẩn những rủi ro nào cho doanh nghiệp?

Mặc dù giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí lương cố định khi thiếu nguyên liệu, nhưng tỷ lệ lao động thời vụ quá cao dễ dẫn đến mất ổn định đội ngũ, tăng chi phí đào tạo lại hàng năm, nguy cơ vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm cao và làm giảm năng suất lao động bình quân chung.

Vì sao phương pháp tính năng suất theo giá trị gia tăng được khuyến nghị thay thế giá trị sản lượng?

Giá trị sản lượng hàng hóa thường bị phóng đại bởi giá trị nguyên vật liệu mua ngoài và khấu hao tài sản cố định. Thước đo giá trị gia tăng bóc tách chính xác phần giá trị mới do lao động sống tại doanh nghiệp tạo ra, từ đó phản ánh trung thực thực lực và đóng góp của người lao động.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ bản chất kinh tế - xã hội của hiệu quả sử dụng lao động trong các doanh nghiệp nhà nước ngành chế biến thủy sản thời kỳ đầu Đổi mới.
• Chỉ ra chính xác các nút thắt nội tại: tỷ lệ lao động gián tiếp cao (18%), tỷ lệ thợ bậc thấp lớn (80,44%), lãng phí quỹ thời gian lao động và cơ chế phân phối lương chưa gắn kết giá trị gia tăng.
• Đóng góp hệ thống chỉ tiêu lượng hóa toàn diện gồm hiệu quả thời gian, hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội trong quản trị nhân lực công nghiệp.
• Đề xuất gói 4 giải pháp chiến lược khả thi từ đa dạng hóa mặt hàng, đổi mới máy móc, xây dựng lại định mức lao động đến cải tiến chính sách đãi ngộ nhân sự.
• Các giải pháp cần được các doanh nghiệp và cơ quan chủ quản khẩn trương triển khai theo lộ trình 1998 - 2000 nhằm nâng cao sức cạnh tranh trên trường quốc tế. Hãy khai thác sâu các dữ liệu và phương pháp luận của công trình để áp dụng hiệu quả vào bài toán quản trị nhân sự thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HQC kinh te quoc dan Do Thi Thanh Vinh MOT SO BIEN PHAP NHAM NANG CAO • • HIEU QU A SU DVNG LAO DONG TRONG CAC DOANH NGHIEP NHA NlJClC NGANH CHE BIEN thuy sAn d tInh khAnh HOA LUAN An THAC SY KHOA HQC KINH TE Chuy£n nganh Kinh t£ quan ly va ke hoach hoa kinh qu6c dAn Ma stf: 5.05 Ngtttii hitting dan khoa hoc: PGS.PTS Nguyen Ke Tuan DAI HOC KTQDI jaww HANOI - 1997 MUC LUC Phan md ddu Trang I Chuang 1: nhUng van ub lV luan co bAn vfi Hifiu quA su1 dung LAO DONG TRONG cAc DOANH NGHI&P CONG NGHI$P NHA NUOC 1. Cac quan niem vd hieu qua sir dung lao dong va cac chi lieu 4 co ban de do luting 1. Cac quan niptn vd hipu qua sir dung lao dong trong cac 4 doanh nghipp cdng nghipp Nha nude. Cac chi tidu co ban dd danh gia hipu qua sir dung lao dong 8 trong cac doanh nghidp cong nghipp Nha nude 12.

Cac nhan to co ban anh hirdng den hieu qua sir dung lao 18 dong trong .cac doanh nghiep cdng nghiep Nha nude 1. Trinh dp quan 1 jz va to chrrc lao dong trong cac doanh nghidp 18 cdng nghipp Nha nude. Cong tac thu lao va dai ngo cho lao dong 20 1. Trinh dp cong nghp trong cac doanh nghidp congnghidp NhA 21 nude 1.

Chinh sach quan ly vl mo ciia Nha nude 23 1. Su can thiet nang cao hieu qua sir dung lao dong trong cac 25 doanh nghiep cong nghiep Nha nude 1. Su edn thid't nftng cao hidu qua sir dung lao dpng trong cac 25 doanh nghidp cdng nghipp Nha nude 1. Y nghia cua vipc nAng cao hieu qua sir dung lao ddng trong 27 cac doanh nghipp cdng nghipp Nha nude Chuang 2.

PHAN TICH THUG TRANG HI$U QUA SC DUNG LAO DONG TRONG cAc DOANH NGHIEP NHA NUOC NGANH Ch£ BI&N thuy sAn tinh khAnh hoa. Khat quat ve cac doanh nghiep Nha nude nganh cdng nghiep che bien thuy san tinh Khanh Hoa 29 2. Gidi thidu ve nganh thuy san va nganh che bid'n thuy san 29 tinh Khanh Hoa 2. Khat quat tinh hinh cac doanh nghiep Nha nude nganh ch# 34 bien thuy san tinh Khanh Hoa 2.

Phan tich thuc trang hieu qua su dung lao dong d cac 40 doanh nghiep Nha nude nganh che bien thuy san tinh Khanh Hoa 2. Dae diem lao dong trong cac doanh nghidp Nha nude nganh 40 che bien thuy san tinh Khanh Hoa 2. Phan tich thuc trang hieu qua sir dung lao dong d cac doanh 42 nghiep Nha nude nganh che bi#n thuy san tinh Khanh Hoa 2. Danh gia chung ve thuc trang hieu qua sir dung lao dong d 67 cac doanh nghiep Nha nude nganh ch# bi#n thuy san tinh Khanh Hoa Chuang 3.

MOT s6 Bl£N PHAP NHAM NANG CAO HlfcU QUA StT DUNG LAO DONG 6 CAC DOANH NGHIEP NHA NU(3C NGANH CH£ BltLN THUY SAN TiNH KHANH HOA 3. Da dang hoa san xuat nh3m tan dung nang lire lam viec cua 70 ngudi lao dong 3. Da dang hoa san pham 70 3. Da dang hoa san xutft 74 3.

Cai tien cong nghe, nang cao trinli do cong nghe nhdm tang 74 nang suat lao dong 3. Cai tien he thong dinh muc lao dong lam co sd cho viec bo 76 tri lao dong 3. Dao tao va nang cao trinli do cliuyen mon cua ngudi lao 80 dong trong cac doanh nghiep 3. Cai tien cong tac tien thuung va khuyen khich tinh than cho lao dong 3.

Kidn nghi vd cai tid'n cong tac tien thudng 83 3. Cac bien phap khuyd'n khich v6 tinh than cho lao dong 85 3. Doi nidi phirong phap tinh toan nang suat lao dong cho 87 nganh che bien tliuy san 3. Nhirqc di^m cua each tinh hien nay 87 3.

Sir can thidt phai co phirong phap nidi d£ tinh nang suftt lao 88 dong 3. Noi dung d£ xu<ft 88 96 trong nganh che bien thuy san. Kidn nghi v£ chinh sach ti£n lirong trong cac doanh nghidp 96 Nha mrdc 3. Tang cirdng quan cua nganh trong llnh vuc lao dong ti£n 99 lirong Ket itian 100 Tai lieu thani khao 102 Phu luc 1 PHAN Md DAU i.

SU CAN THIET CUA dI TAI NGHIEN CUU Ngay nay, ngay d cac nridc phat trien, ngridi ta buoc phai thufa nhan vai tro ngay cang tang cua yeu to con ngridi trong san xuat. Mot doanh nghiep , du co mot nguon tai nguyen doi dao vdi he thong thiet bi hien dai,cong nghe tien lien cung trd nen vo ich neu khong biet suf dung hdp ly lao dong cua mlnh. Con ngridi la nhan to' quyet dinh cua phat trien; dieu nay da dridc thvfc tien chtfng minh,nhat la chau A da co mot so' nridc thanh cong trong viec ke't hdp nhtJng gia tri tinh than truyen thong cua con ngridi vdi khoa hoc va cong nghe hien dai. Dat nridc ta vufa mdi chuyen sang cd che thi trridng, chria thiet lap dridc trat tri kinh doanh,stfc canh tranh con rat yeu .Viec md cufa nen kinh te da dat cac doanh nghiep nha nridc ddng trufdc mot thuf thach het site to ldn.

De co the ton tai va dtfng vring trong cd che thi trridng,phat huy dridc vai tro chu dao cua mlnh, cac doanh nghiep nha nufde phai tlm moi giai phap de nang cao hieu qua san xuat kinh doanh cua mlnh. Ngufdi ta chu y nhieu den viec nang cao hieu qua suf dung von , da dang hoa san xuat. ma cd it nhieu lang quen rang viec nang cao hieu qua suf dung cac tiem nang lao dong lai la giai phap het site tie't kiem va co hieu qua to ldn. d tinh Khanh hoa, nganh che bie'n thuy san la mot nganh thu hut rat nhieu lao dong cua dia phridng.

Tuy nhien, do tinh chat thefi vu cua nguyen lieu thuy san, vi^c suf dung lao dong d cac doanh nghiep nha nufde gap rat nhieu kho khan, nang suat lao dong tha'p.Bride vao kinh te thi trridng, cac doanh nghiep nay ngay cang boc lo sri lung tung, non yeu cua mlnh trong 2 nganh thuy san -la mot trong nhffng nganh mui nhon cua tinh Khanh hoa, vice tim ra cac giai phap hdp ly nham nang cao hieu qua sit dung lao dong d cac doanh nghiep nha nufde nganh che bien thuy san la het site cap bach va can thiet. DOI TUDNG VA PHAM VI NGHIEN ClfU : - Doi tddng nghien ctfu cua luan an la van de hieu qua suf dung lao - Pham vi nghien citu cua luan an : Van de nghien ctfu difdc thtfc hien trong pham vi mot so cac doanh nghiep nha ntfdc nganh che bien thuy san tinh Khanh hoa. MUC DfCH NGHlfiN CLfU : hinh sit dung lao dong trong cac doanh nghiep nha nifde trong nganh che bien thuy san tinh Khanh hoa, tif do kien nghi cac giai phap nham nang cao hieu qua sir dung lao dong song d khoi doanh nghiep nay. PHUONG PHAP NGHIEN CliU : Luan an da suf dung tong hdp cac phtfdng phap duy vat bien chtfng dtfa Iren quan diem toan dien, lich sir va phat trien.

Xem xet van de tren cii sd phddng phap lich suf va logic. Dong thdi ket hdp suf dung phufdng phap dieu tra thong ke vdi phddng phap phan tich va tong hdp de khao sat, danh gia tinh hinh tilde te quan ly lao dong d cac doanh nghiep. NHl/NG DONG GOP KHOA HOC CUA LUAN AN : 3 - Danh gia thifc trang hieu qua sd dung lao dqng d cac doanh nghiep nha ntfdc nganh cong nghiep che bien thiiy san. Xac dinh dtfdc nhdng thanh tfch va nhdng ton tai yeu kem trong cong tac quan ly va st? dung lao dong d cac doanh nghiep nay.

che bien thuy san tinh Khanh hoa. KET CAU CUA LUAN An : Ngoai phan md dau , ket luan, danh muc tM lieu tham khao vil phu luc, noi dung chu yeu cua luan an dtfdc chia thanh 3 chtfdng : *Chtfdng 1 : Nhffng van de ly luan cd ban ve hieu qua sd dung lao dpng trong cac doanh nghiep cong nghiep nha ntfdc. * Chtfdng 2 :Phan tich thtfc trang hieu qua sd dung lao dong trong cac doanh nghiep nha ntfdc nganh che bien thuy san tinh Khanh hoa. * Chtfdng 3 : Mot so' giai phap nharn nang cao hieu qua sd dung lao dong trong cac doanh nghiep nha ntfdc ng^nh che bien thuy san tinh Khanh Hoa.

nhCNg van de ly luan cd b AN vjB HlfiU QUA SC DUNG LAO DONG trong CAC DOANH NGHIDP CONG NGHIDP NHA NVOc 4 1. CAC QUAN NI$M Vfi HIEU QUA Sl7 DUNG LAo puNG VA CAC CHi TIEU CO bAn DE DO LUOnG : TA xa xla , lich sA lien boa nhan loai da khang dinh mot dieu la: con ngtfdi vdi stfc manh vo song, co the cai lao va chien thang moi ha khac cua thien nhien, sang tao nen nhieu dieu ky dieu. Do do, con ngtfdi da dtldc ghi nhan la von quy nhat cua tao hoa. Ngay nay, stfc lao dong van dtfdc xem la yeu to quan trong nhat cua san xuat - kinh doanh.

Du cho khoa hoc - ky thuat, cac cong nghe mdi dtldc tfng dung nhanh chong vao san xuat vdi mtfc do cd khi hoa va tl dong hoa toi da, thi vai tro cua ngtfdi lao dong cfing van khong the bi phu nhan. Do la stfc manh cua con ngtfdi trong viec sang chc ra ky thuat va cong nghe mdi va dieu khien cac ky thuat, cong nghe mdi do cho muc dfch cua san xuat. SA dung lao dong mot cach co hieu qua se mang lai cho doanh nghiep mot tiem nang vo tan de phat trien san xuat kinh doanh. Cac quan niem vl hieu qua stf dung lao tfqng trong cac doanh nghiep nha ntfdc.

Theo quan niem cua cac nha. kinh dien, lao dong la si hoat dong co y thtfc, co muc dich cua con ngtfdi, si hao phi the llc va tri llc nham tao ra mot gia tri sA dung hay mot hieu qua co ich nao do. De tien hanh lao dong san xuat phai hoi du ba yeu tod stfc lao dong, doi tildng lao dong va ttf lieu lao dong. Trong ba yeu to tren thi stfc lao dong la yeu to cd ban nhat.

Vdi tinh nang dong chu quan va stfc sang tao san co, no co y nghia quyet dinh den viec hoan thanh nhiem vu san xuad. Cac nha kinh dien cua Chu nghia Mac- Lenin deu luon luon danh gia cao tam quan trong va vai tro cua viec to chtfc va sA dung lao dong co hieu qua. Chinh Mac trong cac tac pham cua minh da nhieu lan khang dinh nang suat lao dong xa hoi la yeti lo quan trong nhat cua 5 mot che do xa hoi: mot phtftfng thtfc san xuat mdi xuat hien thay the cho phitong thtfc san xuat cu khi ma nd tao ra nang suat lao dong xa hoi cao htfn.