Mối Tương Quan Giữa Việc Sử Dụng Rượu Bia và Các Vấn Đề Sức Khỏe Tâm Thần Trong Nhóm Sinh Viên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued mối tương quan giữa việc sử dụng rượu bia và các vấn đề sức khỏe tâm thần trong nhóm sinh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phạm Văn Thượng
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Hoàng Minh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Mối Tương Quan Giữa Việc Sử Dụng Rượu Bia Và Các Vấn Đề Sức Khỏe Tâm Thần Trong Nhóm Sinh Viên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Giới hạn nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Khái niệm sức khỏe tâm thần
• 1.2. Khái niệm rối loạn tâm thần và phân loại
• 1.3. Khái niệm và phân loại chất gây nghiện
• 1.4. Các hình thái sử dụng chất gây nghiện
• 1.5. Những yếu tố tác động tới trải nghiệm sử dụng chất gây nghiện
• 1.6. Tác động và hậu quả từ việc sử dụng chất gây nghiện
• 1.7. Cơ chế và nguyên nhân gây nghiện
• 1.8. Đồ uống có cồn và rượu bia
• 1.8.1. Định nghĩa và phân loại
• 1.8.2. Một số khái niệm khác liên quan
• 1.8.3. Tác động của rượu bia và đồ uống có cồn lên cơ thể
• 1.9. Những nghiên cứu về mối tương quan giữa việc sử dụng rượu bia và các vấn đề sức khỏe tâm thần
• 1.9.1. Nghiên cứu ở phương Tây
• 1.9.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG II: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm của khách thể nghiên cứu
• 2.2. Công cụ nghiên cứu
• 2.3. Chiến lược xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng vấn đề sức khỏe tâm thần trong nhóm sinh viên
• 3.2. Thực trạng sử dụng rượu bia hiện nay trong nhóm sinh viên
• 3.3. Tương quan giữa việc sử dụng rượu bia với các vấn đề sức khỏe tâm thần
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Tương Quan Giữa Rượu Bia và Sức Khỏe Tâm Thần

Mối tương quan giữa việc sử dụng rượu bia và sức khỏe tâm thần của sinh viên đang trở thành một vấn đề đáng quan tâm trong xã hội hiện đại. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiêu thụ rượu bia có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng. Đặc biệt, sinh viên là nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi thói quen này. Việc hiểu rõ mối liên hệ này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng các chương trình can thiệp hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Sức Khỏe Tâm Thần và Rượu Bia

Sức khỏe tâm thần được định nghĩa là trạng thái mà cá nhân có thể nhận ra năng lực của mình và đối phó với các stress trong cuộc sống. Rượu bia, một chất gây nghiện phổ biến, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần, dẫn đến các rối loạn như trầm cảm và lo âu.

1.2. Tình Hình Sử Dụng Rượu Bia Trong Sinh Viên

Theo các nghiên cứu, tỷ lệ sinh viên sử dụng rượu bia ở mức độ cao đang gia tăng. Một nghiên cứu tại Tp. Hồ Chí Minh cho thấy 25,5% sinh viên uống rượu bia trên ba lần mỗi tuần, điều này cho thấy sự cần thiết phải nghiên cứu sâu hơn về tác động của việc này đến sức khỏe tâm thần.

II. Vấn Đề và Thách Thức Liên Quan Đến Việc Sử Dụng Rượu Bia

Việc sử dụng rượu bia không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần. Các sinh viên thường gặp phải áp lực học tập và xã hội, dẫn đến việc sử dụng rượu bia như một phương tiện để giải tỏa căng thẳng. Tuy nhiên, điều này lại tạo ra một vòng luẩn quẩn, khi mà việc tiêu thụ rượu bia lại làm gia tăng các vấn đề tâm lý.

2.1. Tác Động Của Rượu Bia Đến Sức Khỏe Tâm Thần

Nghiên cứu cho thấy rằng việc lạm dụng rượu bia có thể làm tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần. Những người tiêu thụ rượu bia ở mức độ cao có khả năng gặp phải các vấn đề như trầm cảm, lo âu và rối loạn tâm thần khác.

2.2. Thách Thức Trong Việc Can Thiệp

Việc can thiệp để giảm thiểu tác hại của rượu bia đối với sức khỏe tâm thần của sinh viên gặp nhiều khó khăn. Thiếu thông tin và sự quan tâm từ các cơ quan chức năng là một trong những thách thức lớn nhất.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Tương Quan Giữa Rượu Bia và Sức Khỏe Tâm Thần

Để hiểu rõ hơn về mối tương quan này, các phương pháp nghiên cứu đa dạng đã được áp dụng. Các công cụ như bảng sàng lọc AUDIT và ASR được sử dụng để đánh giá mức độ tiêu thụ rượu bia và tình trạng sức khỏe tâm thần của sinh viên.

3.1. Công Cụ Đánh Giá Sử Dụng Rượu Bia

Bảng sàng lọc AUDIT giúp xác định mức độ tiêu thụ rượu bia của sinh viên. Công cụ này đã được chứng minh là hiệu quả trong việc phát hiện các vấn đề liên quan đến việc sử dụng rượu bia.

3.2. Đánh Giá Sức Khỏe Tâm Thần

Bảng tự sàng lọc ASR được sử dụng để đánh giá tình trạng sức khỏe tâm thần của sinh viên. Công cụ này giúp xác định các rối loạn tâm thần có thể xảy ra do việc sử dụng rượu bia.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mối Tương Quan Giữa Rượu Bia và Sức Khỏe Tâm Thần

Kết quả nghiên cứu cho thấy có một mối liên hệ rõ ràng giữa việc sử dụng rượu bia và các vấn đề sức khỏe tâm thần trong nhóm sinh viên. Những sinh viên có thói quen uống rượu bia thường xuyên có nguy cơ cao hơn mắc các rối loạn tâm thần.

4.1. Tỷ Lệ Sinh Viên Gặp Vấn Đề Tâm Thần

Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ sinh viên gặp phải các vấn đề về sức khỏe tâm thần cao hơn ở những người tiêu thụ rượu bia. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Mối Liên Hệ Giữa Rượu Bia và Rối Loạn Tâm Thần

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng rượu bia có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần, đặc biệt là ở nhóm sinh viên. Điều này cần được xem xét nghiêm túc trong các chương trình giáo dục sức khỏe.

V. Giải Pháp Hạn Chế Tác Hại Từ Việc Sử Dụng Rượu Bia

Để giảm thiểu tác hại của việc sử dụng rượu bia đối với sức khỏe tâm thần, cần có các giải pháp can thiệp hiệu quả. Các chương trình giáo dục sức khỏe và hỗ trợ tâm lý cho sinh viên là rất cần thiết.

5.1. Chương Trình Giáo Dục Sức Khỏe

Các chương trình giáo dục sức khỏe cần được triển khai để nâng cao nhận thức của sinh viên về tác hại của việc sử dụng rượu bia. Điều này sẽ giúp sinh viên có những quyết định đúng đắn hơn trong việc tiêu thụ rượu bia.

5.2. Hỗ Trợ Tâm Lý Cho Sinh Viên

Cung cấp các dịch vụ hỗ trợ tâm lý cho sinh viên gặp khó khăn trong việc kiểm soát việc sử dụng rượu bia. Các dịch vụ này có thể bao gồm tư vấn tâm lý và các nhóm hỗ trợ.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Mối tương quan giữa việc sử dụng rượu bia và sức khỏe tâm thần của sinh viên là một vấn đề phức tạp và cần được nghiên cứu sâu hơn. Các kết quả nghiên cứu hiện tại cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời để bảo vệ sức khỏe tâm thần của sinh viên.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về tác hại của việc sử dụng rượu bia đối với sức khỏe tâm thần. Nó cũng cung cấp cơ sở cho các chính sách can thiệp trong tương lai.

6.2. Hướng Đi Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa rượu bia và sức khỏe tâm thần. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển các chương trình can thiệp hiệu quả cho sinh viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Cơ sở lý luận Chương II: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu Chương III: Kết quả nghiên cứu 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Khái niệm sức khỏe tâm thần Từ lâu, khái niệm sức khỏe tâm thần vẫn được sử dụng phổ biến trong cộng đồng nhằm để chỉ tình trạng một cá nhân đang mắc phải các bệnh về tâm thần cần đến sự can thiệp đặc biệt của thuốc hoặc trong môi trường bệnh viện. Tuy nhiên, những hiểu biết về mặt khoa học trong lĩnh vực này, cho đến nay, đã giúp mở rộng khái niệm này một cách toàn diện và đầy đủ hơn. Theo đó, trong báo cáo năm 2001, Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa sức khỏe tâm thần như là một “trạng thái lành mạnh mà trong đó, cá nhân nhận ra những năng lực của chính mình, có thể đương đầu với các stress thông thường của cuộc sống, có thể làm việc năng suất và hiệu quả, và có thể tạo ra những đóng góp cho chính cộng đồng của mình” [31].

Định nghĩa này của WHO cho thấy 3 yếu tố chính tham gia trong việc đánh giá sức khỏe tâm thần, bao gồm: trạng thái hạnh phúc, thực hiện chức năng cá nhân hiệu quả và thực hiện chức năng cộng đồng hiệu quả. Cùng với WHO, trong các nghiên cứu của mình, Ryff và Keyes cũng thống nhất đưa ra các tiêu chí để đánh giá “trạng thái lành mạnh” của một cá nhân dựa trên 3 lĩnh vực chính [15,22,19]:  Hạnh phúc cảm xúc: như là sự hài lòng với cuộc sống, cảm thấy hạnh phúc, vui tươi và thanh thản trong cuộc sống.  Hạnh phúc tâm lý: bao gồm sự tự chấp nhận, phát triển bản thân, sự cởi mở với những trải nghiệm mới, sự lạc quan, niềm hy vọng, mục đích sống, sự kiểm soát đối với môi trường cá nhân, các vấn đề tâm linh, sự tự định hướng và các mối quan hệ tích cực.  Hạnh phúc xã hội: sự chấp nhận xã hội, niềm tin vào con người và xã hội theo một cách đầy đủ, trọn vẹn, giá trị bản thân và sự hữu ích với xã hội, ý nghĩa với cộng đồng.

15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cùng với đó, Keyes cũng phân chia trục sức khỏe tâm thần ra thành 3 phân đoạn, gồm: (1) suy yếu tâm thần, (2) khỏe mạnh tâm thần và (3) mức độ ở giữa suy yếu và khỏe mạnh (được hiểu như một tình trạng mà cá nhân có những dấu hiệu/ biểu hiện nhẹ về bệnh lý tâm thần) (Keyes, 2005). Bên cạnh Ryff và Keyes, còn có Jenkins; Culloch & Parker [14], trong các báo cáo của mình trước Tổ chức y tế thế giới tại Geneva các nhà nghiên cứu này cũng nhấn mạnh đến 5 yếu tố cần có để đánh giá sức khỏe tâm thần cộng đồng:  Một cuộc sống thật sự thoải mái.  Đạt được niềm tin vào giá trị bản thân, vào phẩm chất và giá trị của người khác.  Có khả năng ứng xử bằng cảm xúc, hành vi hợp lý trước mọi tình huống.

 Có khả năng tạo dựng, duy trì và phát triển thoả đáng các mối quan hệ.  Có khả năng tự hàn gắn để duy trì cân bằng khi có các sự cố gây mất thăng bằng, căng thẳng (stress). Còn ở Việt Nam, trong từ điển tâm lý học (Vũ Dũng, 2000, 242), sức khỏe tâm thần cũng được định nghĩa như là một “trạng thái thần kinh ổn định với đặc trưng là sự không xuất hiện các bệnh tâm lý, giúp cho việc điều tiết hành vi, hoạt động một cách đúng đắn trong điều kiện thực tiễn cuộc sống”. Nguyễn Việt định nghĩa “Sức khỏe tâm thần không chỉ là một trạng thái không có rối loạn hay dị tật về tâm thần, mà còn là một trạng thái tâm thần hoàn toàn thoải mái, ở đó cá nhân có được chất lượng cuộc sống tốt, có được sự cân bằng và hoà hợp giữa các mối quan hệ, môi trường xung quanh và môi trường xã hội” (Nguyễn Việt, 2000).

Như vậy, sức khỏe tâm thần được định nghĩa không chỉ đơn thuần là tình trạng mắc bệnh hay không mắc bệnh, mà còn bao gồm một trạng thái tâm lý lành mạnh cơ bản mà ở đó cá nhân có cảm thấy được hạnh phúc, vui tươi và 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thanh thản hay không. Trạng thái này được đánh giá cụ thể thông qua các yếu tố tâm lý cơ bản như hành vi, cảm xúc, niềm tin, lòng tự trọng, sự tự chấp nhận, sự kiểm soát đối với môi trường sống hay các mối quan hệ tích cực…. Sự mở rộng khái niệm này đã cung cấp một cái nhìn toàn diện và bao quát hơn về vấn đề sức khỏe tâm thần trong công tác nghiên cứu và đánh giá lâm sàng. Đồng thời, khái niệm này cũng gợi ý đến việc xây dựng và hoàn thiện các công cụ trong công tác chẩn đoán và đánh giá tổng quát các vấn đề sức khỏe tâm thần hiện nay.

Khái niệm rối loạn tâm thần và phân loại 1. Khái niệm Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) định nghĩa “Bệnh tâm thần hay rối loạn tâm thần bao gồm các rối loạn đặc trưng bởi những bất thường về tâm trạng, suy nghĩ và hành vi được thừa nhận bởi Sách Chẩn đoán và Thống kê Các rối loạn tâm thần của Hiệp hội Tâm thần Mỹ (DSM-IV)” [32]. Tổ chức Y tế thế giới thì đưa ra định nghĩa “Rối loạn tâm thần là một thuật ngữ dùng để chỉ một nhóm các bệnh bao gồm một loạt các vấn đề với các triệu chứng khác nhau. Tuy nhiên, chúng thường được đặc trưng bởi một vài sự kết hợp của những hành vi, cảm xúc và suy nghĩ bất thường và các mối quan hệ với những người khác.

Ví dụ như tâm thần phân liệt, trầm cảm, rối loạn sử dụng chất gây nghiện”. Các rối loạn này được chẩn đoán dựa trên Bảng phân loại bệnh Quốc tế (ICD-10) [30]. Đặng Hoàng Minh định nghĩa “Rối loạn tâm thần (bệnh tâm thần) là các trạng thái được biểu hiện thông qua hành vi, cảm xúc, gây cho cá nhân những đau khổ, tự hủy hoại bản thân, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các mặt đời sống của cá nhân như công việc, gia đình, xã hội, hoặc gây nguy hiểm cho người khác hoặc cộng đồng” [2]. Như vậy, rối loạn tâm thần được định nghĩa bao gồm một nhóm các rối loạn đặc trưng bởi các suy nghĩ, hành vi và cảm xúc bất thường, gây cho cá 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân những đau khổ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng sống của cá nhân cũng như gây nguy hiểm cho cộng đồng xã hội.

Phân loại Có hai hệ thống phân loại bệnh tâm thần được sử dụng phổ biến rộng rãi hiện nay là Sách “Chẩn đoán và Thống kê các Rối loạn Tâm thần của Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ” và “Bảng phân loại bệnh Quốc tế (ICD-10) của Tổ chức Y tế Thế giới. ICD-10 đã được xác nhận tại Hội nghị Y tế thế giới lần thứ 43 vào tháng 5 năm 1990 và được các nước thành viên WHO đưa vào sử dụng từ năm 1994. Ấn bản đầu tiên, được gọi là “Danh sách các nguyên nhân tử vong Quốc tế”, đã được Viện thống kê quốc tế thông qua năm 1893. ICD là hệ thống phân loại bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế cho tất cả các dịch tễ học nói chung, mục đích là quản lý sức khỏe và sử dụng trong lâm sàng.

Phân loại bệnh về các rối loạn tâm thần và hành vi thuộc chương 5 của ICD-10. Nó gồm các mảng sau đây [8] F00-F09: Các rối loạn tâm thần thực tổn bao gồm rối loạn tâm thần triệu chứng F10-F19: Các rối loạn tâm thần và hành vi do sử dụng các chất tác động tâm thần F20-F29: Bệnh tâm thần phân liệt, các rối loạn phân liệt và các rối loạn hoang tưởng F30-F39: Rối loạn khí sắc (cảm xúc) F40-F48: Các rối loạn bệnh tâm thần có liên quan đến Stress và dạng cơ thể F50-F59: Các hội chứng hành vi kết hợp với các rối loạn sinh lý và các nhân tố cơ thể F60-F69: Các rối loạn nhân cách và hành vi ở người thành niên F70-F79: Chậm phát triển tâm thần F80-F89: Các rối loạn về phát triển tâm lý 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] F90-F98: Các rối loạn hành vi và cảm xúc khởi phát ở tuổi trẻ em và thanh thiếu niên F99: Rối loạn tâm thần không xác định Cùng với ICD-10 là Sách Chẩn đoán và Thống kê các Rối loạn Tâm thần (DSM) do Hội Tâm thần học Hoa kỳ (APA) đưa ra nhằm mục đích cung cấp những thuật ngữ và tiêu chí thống nhất trong việc phân loại các bệnh tâm thần. Giống như ICD, DSM cũng được thay đổi theo thời gian. Phiên bản đầu tiên được công bố vào năm 1952, hiện nay là phiên bản thứ 5.

DSM là một hệ thống đa trục, và trạng thái tâm thần của mỗi cá nhân có thể được đánh giá theo 5 trục khác nhau [3]: Trục I: có hoặc không có hầu hết các hội chứng lâm sàng, bao gồm chủ yếu các rối loạn tâm thần và rối loạn học tập. Các rối loạn thường gặp bao gồm rối loạn cảm xúc, trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn lưỡng cực, ADHD, chứng tự kỷ, chứng ám sợ, tâm thần phân liệt, rối loạn tình dục, rối loạn ăn… Trục II: có hoặc không có trạng thái bệnh lí kéo dài, bao gồm các rối loạn nhân cách và rối loạn phát triển tâm trí (mặc dù các rối loạn phát triển, như Tự kỷ, đã được mã hoá trên trục II trong phiên bản trước đó, các rối loạn này đang có trên Axis I ). Các rối loạn thường gặp bao gồm các rối loạn nhân cách như paranoid , Schizoid, schizotypal, Rối loạn nhân cách chống đối xã hội, Rối loạn nhân cách narcissistic, Rối loạn nhân cách không thành thâ ̣t, Rối loạn nhân cách lảng tránh, Rối loạn nhân cách phụ thuộc, ám ảnh-cưỡng bức, chậm phát triển tâm trí. Trục III: thông tin về trạng thái sức khoẻ cơ thể của cá nhân.

Các rối loạn thường gặp bao gồm các tổn thương não và các rối loạn sức khỏe thể chất … Trục IV: Các vấn đề tâm lý và các yếu tố môi trường Trục V: đánh giá tổng quát về hoạt động chức năng (từ 1 điểm cho kích động liên tục, hành vi tự sát hoặc bất lực cho đến 100 điểm đối với duy trì 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân cách hài hoà, không có các triệu chứng) hoặc Mô hình “Đánh giá tổng quát của trẻ em” cho trẻ em và thiếu niên dưới 18 tuổi.