Tiểu luận phân tích mối quan hệ giữa sự phát triển của thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế tại việt nam

Phân tích mối quan hệ giữa sự phát triển thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tác động lẫn nhau.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Ngọc Phan
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Thanh Xuân
• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính – Marketing
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Thị Trường Chứng Khoán và Tăng Trưởng Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1.1. Cơ sở lý luận về phát triển thị trường chứng khoán
• 2.1.2. Khái niệm về chỉ số chứng khoán
• 2.2. Các chỉ tiêu đo lường sự phát triển thị trường chứng khoán
• 2.2.1. Về tỷ lệ vốn hoá thị trường
• 2.2.2. Về tính thanh khoản hay tốc độ luân chuyển cổ phiếu

Tóm tắt

I. Giới thiệu về mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế

Mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Nghiên cứu này nhằm phân tích tác động qua lại giữa hai yếu tố này, từ đó làm rõ vai trò của thị trường chứng khoán trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo các nghiên cứu trước đây, sự phát triển của thị trường chứng khoán có thể ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế thông qua việc huy động vốn và cải thiện tính thanh khoản. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến trái chiều cho rằng sự phát triển của thị trường chứng khoán có thể dẫn đến những rủi ro nhất định cho nền kinh tế. Do đó, việc phân tích mối quan hệ này là cần thiết để hiểu rõ hơn về tác động của thị trường chứng khoán đối với tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam.

II. Tác động của thị trường chứng khoán đến tăng trưởng GDP

Nghiên cứu cho thấy rằng trong dài hạn, biến tăng trưởng thị trường chứng khoán (LNVNINDEX) có tác động ngược chiều đến tăng trưởng kinh tế ở mức ý nghĩa 5%. Điều này có thể được giải thích bởi việc thị trường chứng khoán có thể tạo ra những biến động không mong muốn, ảnh hưởng đến sự ổn định của nền kinh tế. Ngược lại, trong ngắn hạn, sự phát triển của thị trường chứng khoán lại có tác động cùng chiều đến tăng trưởng kinh tế với mức ý nghĩa 1%. Điều này cho thấy rằng trong bối cảnh ngắn hạn, thị trường chứng khoán có thể đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc cung cấp nguồn vốn cho các doanh nghiệp. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì một thị trường chứng khoán ổn định và phát triển để hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

III. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế

Mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố nội tại của thị trường chứng khoán mà còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố vĩ mô khác như chính sách tài chính, tình hình kinh tế toàn cầu và các yếu tố xã hội. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chính sách tài chính có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của thị trường chứng khoán, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Hơn nữa, sự ổn định của thị trường tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì niềm tin của nhà đầu tư, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng. Do đó, việc phân tích các yếu tố này là cần thiết để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam là phức tạp và đa chiều. Trong ngắn hạn, sự phát triển của thị trường chứng khoán có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong khi trong dài hạn, tác động có thể ngược lại. Để tối ưu hóa lợi ích từ thị trường chứng khoán, cần có các chính sách phù hợp nhằm duy trì sự ổn định và phát triển bền vững. Các nhà hoạch định chính sách cần chú trọng đến việc cải thiện môi trường đầu tư, tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư. Điều này không chỉ giúp phát triển thị trường chứng khoán mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế tổng thể của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán (TTCK) đóng vai trò then chốt trong việc huy động vốn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Từ năm 2008 đến 2018, TTCK Việt Nam đã trải qua giai đoạn phát triển ổn định với 44 quan sát dữ liệu theo quý, cho phép phân tích mối quan hệ giữa sự phát triển của TTCK và tăng trưởng kinh tế một cách toàn diện. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc xác định mối quan hệ nhân quả giữa tăng trưởng kinh tế và sự phát triển của TTCK Việt Nam trong cả dài hạn và ngắn hạn, đồng thời đo lường mức độ tác động của TTCK đến tăng trưởng kinh tế thông qua các mô hình kinh tế lượng hiện đại như VECM và kiểm định Granger.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp niêm yết trên hai sở giao dịch chứng khoán lớn tại TP.HCM và Hà Nội, với dữ liệu kinh tế vĩ mô lấy từ Tổng cục Thống kê Việt Nam và các tổ chức quốc tế như IMF, World Bank. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ giúp làm rõ vai trò của TTCK trong nền kinh tế Việt Nam mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển thị trường tài chính, góp phần nâng cao hiệu quả huy động vốn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết tăng trưởng kinh tế cổ điển, tân cổ điển, nội sinh và Keynes nhằm giải thích vai trò của TTCK trong huy động vốn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Lý thuyết Harrod-Domar và Solow nhấn mạnh vai trò của vốn và lao động trong tăng trưởng, trong khi lý thuyết tăng trưởng nội sinh của Lucas làm rõ tác động của phát triển tài chính đến đổi mới công nghệ và tích lũy vốn. Lý thuyết Keynes tập trung vào vai trò của đầu tư, tiết kiệm và chính sách nhà nước trong điều tiết nền kinh tế.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Tăng trưởng kinh tế: Đo lường bằng tốc độ tăng trưởng GDP, phản ánh sự gia tăng sản lượng và thu nhập quốc dân.
• Phát triển thị trường chứng khoán: Đo lường qua chỉ số VN-Index, vốn hóa thị trường trên GDP và tính thanh khoản (tổng giá trị giao dịch trên GDP).
• Mối quan hệ nhân quả: Xác định thông qua kiểm định Granger và mô hình Vector hiệu chỉnh sai số (VECM) để phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn giữa các biến.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập theo quý từ Quý I/2008 đến Quý IV/2018 với tổng cộng 44 quan sát. Dữ liệu VN-Index lấy từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM và Hà Nội, dữ liệu GDP và các biến kinh tế vĩ mô khác từ Tổng cục Thống kê Việt Nam và các tổ chức quốc tế như IMF, World Bank.

Phương pháp phân tích chính là mô hình VECM, phù hợp với dữ liệu chuỗi thời gian không dừng nhưng đồng liên kết, giúp tránh hiện tượng hồi quy giả mạo. Ngoài ra, kiểm định nhân quả Granger được áp dụng để xác định chiều tác động giữa TTCK và tăng trưởng kinh tế. Phương pháp thống kê mô tả cũng được sử dụng để đánh giá mối quan hệ sơ bộ giữa các biến.

Quy trình nghiên cứu bao gồm:

• Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng ADF và PP.
• Kiểm định đồng liên kết Johansen để xác định mối quan hệ dài hạn.
• Ước lượng mô hình VECM để phân tích tác động ngắn hạn và dài hạn.
• Kiểm định nhân quả Granger để xác định chiều tác động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ dài hạn: Kết quả mô hình VECM cho thấy biến tăng trưởng thị trường chứng khoán (LNVNINDEX) có tác động ngược chiều đến tăng trưởng kinh tế với mức ý nghĩa 5%. Điều này cho thấy trong dài hạn, sự phát triển TTCK có thể không đồng thuận hoàn toàn với tăng trưởng kinh tế, phản ánh các yếu tố phức tạp như biến động thị trường hoặc các tác động tiêu cực từ hoạt động thâu tóm, sáp nhập.

2. Mối quan hệ ngắn hạn: Trong ngắn hạn, sự phát triển TTCK tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê 1% đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2008-2018. Điều này khẳng định vai trò tích cực của TTCK trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong các chu kỳ ngắn hạn.

3. Kiểm định mô hình: Các kiểm định về giả định thống kê cho thấy mô hình VECM không vi phạm các giả định về tự tương quan, phương sai không đổi và phân phối chuẩn, đảm bảo tính phù hợp và tin cậy của mô hình.

4. Tác động của các biến kinh tế vĩ mô: Lạm phát (CPI) có tác động ngược chiều đến TTCK và tăng trưởng kinh tế, trong khi cung tiền M2 và tổng đầu tư trên GDP có tác động tích cực, phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ ngắn hạn cùng chiều giữa TTCK và tăng trưởng kinh tế phản ánh vai trò của TTCK trong việc cung cấp vốn nhanh chóng, tăng tính thanh khoản và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Levine và Zervos (1996) cũng như nghiên cứu trong nước của Nguyễn Thị Phương Nhung (2016).

Ngược lại, tác động ngược chiều trong dài hạn có thể do các yếu tố như sự biến động của thị trường, các hoạt động đầu cơ, hoặc sự không hoàn thiện của thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu. Điều này cũng phù hợp với quan điểm của Morck, Shleifer và Vishny (1990) về những ảnh hưởng tiêu cực tiềm ẩn từ TTCK.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân tích chuỗi thời gian VN-Index và GDP, bảng kết quả kiểm định đồng liên kết và bảng ước lượng mô hình VECM để minh họa rõ ràng mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch và hoàn thiện thể chế thị trường chứng khoán: Cần đẩy mạnh cải cách pháp luật, nâng cao tính minh bạch và công khai thông tin để giảm thiểu rủi ro đầu cơ, tạo niềm tin cho nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của TTCK. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính. Thời gian: 1-3 năm.

2. Phát triển sản phẩm tài chính đa dạng và nâng cao tính thanh khoản: Khuyến khích phát triển các sản phẩm tài chính mới, tăng cường giao dịch để nâng cao tính thanh khoản, giúp nhà đầu tư dễ dàng mua bán và đa dạng hóa danh mục đầu tư. Chủ thể thực hiện: Sở Giao dịch Chứng khoán, các công ty chứng khoán. Thời gian: 2 năm.

3. Tăng cường vai trò của TTCK trong huy động vốn cho doanh nghiệp: Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn qua TTCK bằng các chính sách ưu đãi, giảm thủ tục hành chính, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính. Thời gian: 3 năm.

4. Ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát: Chính sách tiền tệ và tài khóa cần duy trì ổn định để giảm thiểu tác động tiêu cực của lạm phát đến TTCK và tăng trưởng kinh tế. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tài chính và kinh tế: Giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa TTCK và tăng trưởng kinh tế, từ đó xây dựng chính sách phát triển thị trường tài chính hiệu quả.

2. Các nhà quản lý và chuyên gia thị trường chứng khoán: Cung cấp cơ sở khoa học để phát triển sản phẩm, nâng cao tính thanh khoản và quản lý rủi ro trên thị trường.

3. Các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Hiểu được tác động của TTCK đến nền kinh tế, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp với xu hướng thị trường.

4. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo học thuật giúp nâng cao kiến thức về mối quan hệ giữa TTCK và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. TTCK có tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam?
   TTCK tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn với mức ý nghĩa 1%, giúp huy động vốn và tăng tính thanh khoản. Tuy nhiên, trong dài hạn, tác động có thể ngược chiều do các yếu tố thị trường và thể chế chưa hoàn thiện.

2. Phương pháp nào được sử dụng để phân tích mối quan hệ này?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình Vector hiệu chỉnh sai số (VECM) và kiểm định nhân quả Granger, phù hợp với dữ liệu chuỗi thời gian không dừng nhưng đồng liên kết.

3. Tại sao lại chọn giai đoạn 2008-2018 để nghiên cứu?
   Giai đoạn này TTCK Việt Nam phát triển ổn định hơn sau khi Luật Chứng khoán có hiệu lực từ 2007, giúp dữ liệu phản ánh chính xác hơn mối quan hệ giữa TTCK và tăng trưởng kinh tế.

4. Các yếu tố kinh tế vĩ mô nào ảnh hưởng đến TTCK?
   Lạm phát có tác động ngược chiều, trong khi cung tiền M2 và tổng đầu tư trên GDP có tác động tích cực đến TTCK và tăng trưởng kinh tế.

5. Làm thế nào để nâng cao vai trò của TTCK trong phát triển kinh tế?
   Cần hoàn thiện thể chế, tăng cường minh bạch, phát triển sản phẩm tài chính đa dạng, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn qua TTCK.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định mối quan hệ nhân quả giữa sự phát triển TTCK và tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2008-2018 với dữ liệu 44 quan sát theo quý.
• Trong ngắn hạn, TTCK có tác động cùng chiều và tích cực đến tăng trưởng kinh tế với mức ý nghĩa 1%.
• Trong dài hạn, tác động của TTCK đến tăng trưởng kinh tế có xu hướng ngược chiều với mức ý nghĩa 5%, phản ánh các yếu tố phức tạp của thị trường.
• Mô hình VECM và kiểm định Granger được sử dụng hiệu quả, đảm bảo tính phù hợp và tin cậy của kết quả nghiên cứu.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế, phát triển sản phẩm tài chính, ổn định kinh tế vĩ mô nhằm nâng cao vai trò của TTCK trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Các nhà quản lý và chuyên gia tài chính nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển TTCK phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô khác đến TTCK và tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 trình bày một cách tổng quát nhất về nghiên cứu bao gồm: lý do nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, dữ liệu nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu, kếu cấu của nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan cơ sở lý luận và các nghiên cứu liên quan. Nội dung chương 2 sẽ trình bày các lý thuyết cơ sở liên quan đến thị trường chứng khoán, tăng trưởng kinh tế, mối quan hệ tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam. Chương 3: Mô hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu Nội dung chương 3 trình bày nghiên cứu thực nghiệm về mô hình đo lường mối quan hệ tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam bao gồm: Phương pháp nghiên cứu mô hình, dữ liệu nghiên cứu và các kết quả thực nghiệm phản ảnh mối quan hệ tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam Chương 4: Kết quả và thảo luận nghiên cứu Nôi dung chương 4 trình bày tổng quan về mối quan hệ tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trình bày quy trình nghiên cứu. Các nội dung về phân tích mức độ tác động của các chỉ số kinh tế vĩ mô, chỉ số tài chính thuộc nội tại doanh nghiệp ảnh hưởng đến mối quan hệ trong ngắn hạn và dai hạn giữa tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán Việt Nam được kiểm định dựa trên mô hình Vector hiệu chỉnh sai số (VECM) Chương 5: Kết luận và kiến nghị Từ kết quả thực nghiệm, nội dung chương này trình bày những kết quả chính của mô hình, một số kiến nghị cùng với những hạn chế của nghiên cứu này 5 Tieu luan CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN Nội dung chương này sẽ trình bày các lý thuyết cơ sở liên quan đến sự phát triển của thị trường chứng khoán, tăng trưởng kinh tế, mối quan hệ giữa sự phát triển thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tế. Tổng quan các tình hình nghiên cứu liên quan làm cơ sở xây dựng mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 2.

Cơ sở lý luận về phát triển thị trường chứng khoán 2. Khái niệm về chỉ số chứng khoán. Chỉ số giá chứng khoán được theo dõi chặt chẽ và được các nhà kinh tế học quan tâm vì nó có mối liên quan chặt chẽ đến tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của một quốc gia và thế giới. Mỗi thị trường chứng khoán đều công bố một hoặc một vài chỉ số giá chứng khoán, có thể là chỉ số cho tất cả cổ phiếu trên thị trường của một quốc gia, như chỉ số giá Hang Seng của Hồng Kông, chỉ số giá cổ phiếu tổng hợp của Hàn Quốc (KOSPI); có thể là chỉ số cho từng ngành, nhóm ngành, như chỉ số giá cổ phiếu ngành công nghiệp của Mỹ (DJIA) (Nguyễn Minh Kiều và Bùi Kim Yến, 2009).

Lý Hoàng Ánh và Đoàn Thanh Hà (2005) cho rằng chỉ số giá chứng khoán là chỉ số được dùng để phản ánh sự biến động của giá cổ phiếu niêm yết trên một TTCK nhất định tại một thời điểm so với thời điểm gốc. Chỉ số giá chứng khoán cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư đánh giá và phân tích TTCK, từ đó đưa ra những quyết định đầu tư phù hợp. Bùi Kim Yến, (2006) cho rằng, giá cả chứng khoán là hình ảnh phản chiếu những vấn đề cơ bản của nền kinh tế vĩ mô, mà đặc biệt là tình hình của doanh nghiệp. Giá cả chứng khoán phản ứng với các tin tức và đầy những sự kiện bất ngờ mà chúng ta khó đoán trước được và cũng là một đại lượng ngẫu nhiên mà người ta không thể nhận dạng được một cách chắc chắn, mặc dù thông tin vẫn được hấp thụ một cách nhanh chóng.

Giá cả chứng khoán là một vấn đề được nhiều nhà đầu tư 6 Tieu luan quan tâm. Nếu xét một cách tổng thể, các yếu tố ảnh hưởng đến biến động giá cả chứng khoán gồm: nội sinh, ngoại sinh và một số yếu tố khác. Nguyễn Minh Kiều và Bùi Kim Yến (2009) cho rằng “Chỉ số giá chứng khoán là chỉ báo giá cổ phiếu phản ánh xu hướng phát triển của thị trường cổ phiếu, thể hiện xu hướng thay đổi của giá cổ phiếu và tình hình giao dịch trên thị trường”. Các chỉ số giá chứng khoán có thể do sở giao dịch chứng khoán định ra (ví dụ VN- Index), cũng có thể do hãng thông tin (ví dụ Nikkei 225) hay một thể chế tài chính nào đó định ra (ví dụ Hang Seng Index).

Các chỉ tiêu đo lường sự phát triển thị trường chứng khoán Việc đo lường sự phát triển của thị trường chứng khoán được nhiều nhà nghiên cứu thực hiện thông qua các chỉ tiêu định lượng, và có nhiều chỉ tiêu đo lường sự phát triển thị trường chứng khoán như đo lường qui mô, kích cỡ thị trường, đo lường tính thanh khoản… (Ross Levine và Zervos, 1996). Phần lớn các nghiên cứu trên thế giới và trong nước như nghiên cứu của Ross Levine và Zervos, 1996); Nguyễn Thị Phương Nhung (2013)… đều tán thành việc đo lường sự phát triển thị trường chứng đều tập trung vào 2 chỉ tiêu chính: (i) Chỉ tiêu thứ nhất là việc đo lường kích cỡ thị trường so với qui mô GDP được thể hiện qua tỷ lệ vốn hóa thị trường; (ii) Chỉ tiêu thứ hai đo lường tính thanh khoản hay tốc độ luân chuyển cổ phiếu. Cụ thể như sau: *Về tỷ lệ vốn hoá thị trường: Đây là biến số giúp đo lường kích cỡ của thị trường bởi kích cỡ thị trường càng lớn thì thị trường càng năng động, càng dễ dàng vận động có hiệu quả trong việc huy động vốn và giảm thiểu rủi ro trên thị trường. Tỷ lệ này sẽ bằng tổng giá trị cổ phần niêm yết chia cho GDP (Ross Levine và Zervos, 1996).

Theo Ross Levine và Zervos (1996) cho rằng việc sử dụng tỷ lệ vốn hoá của thị trường sẽ là một chỉ điểm quan trọng để đo lường sự phát triển của thị trường chứng khoán. Một TTCK hiệu quả sẽ phản ảnh tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai dựa vào giá chứng khoán hiện tại. Lợi nhuận tương lai của doanh nghiệp lại liên quan đến tỷ lệ tăng trưởng tổng hợp. Do đó cần gia tăng vốn hóa thị trường trước khi muốn gia tăng tăng trưởng kinh tế (King, R.

7 Tieu luan *Về tính thanh khoản hay tốc độ luân chuyển cổ phiếu dùng để đo sự phát triển TTCK. Trong đó tính thanh khoản bằng tổng giá trị giao dịch trên GDP và tốc độ luân chuyển cổ phiếu sẽ bằng giá trị những cổ phần được giao dịch chia cho tổng giá trị vốn hoá của thị trường (Demirguoc-Kunt, A. Tính thanh khoản là một thuật ngữ của đầu tư, liên quan đến khả năng của một loại tài sản dễ dàng được mua bán, trao đổi và chuyển nhượng sao cho có sự chuyển dịch về giá và tối thiểu hoá sự mất mát về giá trị. Thị trường có tính thanh khoản càng cao thì chi phí giao dịch càng ít (Giffin, 1998).

Với một thị trường có tính thanh khoản cao, những nhà đầu tư ban đầu sẽ không mất tiền tiết kiệm của họ trong khoảng thời gian đầu tư của dự án bởi vì họ dễ dàng và nhanh chóng bán cổ phần của mình (Demirguoc-Kunt, A. Vì thế tính thanh khoản giúp đầu tư được dễ dàng trong dài hạn, làm dự án có lợi nhuận khả thi, vì thâes cải thiện việc phân phối tư bản và ảnh hưởng tốt đến tăng trưởng kinh tế (Levine và Zervos, 1996) Tính thanh khoản TTCK sử dụng hai chỉ số. Chỉ số thứ nhất chính là tổng giá trị giao dịch trên GDP(%), nó đo lường giá trị giao dịch cổ phiếu trên qui mô nền kinh tế. Chỉ số thứ hai là tốc độ luân chuyển (Turnover ratio) được đo bằng tổng giá trị giao dịch trên vốn hoá thị trường đo lường giá trị giao dịch cổ phần tương quan với kích cỡ thị trường chứng khoán.

Thị trường càng có tính thanh khoản cao thì các nhà đầu tư càng có cơ hội thay đổi danh mục của mình với chi phí rẻ hơn và nhanh hơn (Agrawalla, R. Vì vậy, tác giả mong đợi tính thanh khoản có tác động tích cực trên vốn hoá thị trường. Cả hai chỉ số đo lường tính thanh khoản này không đo lường trực tiếp những nhà đầu tư dễ dàng như thế nào để có thể mua hay bán cổ phiếu tại một mức giá. Tuy nhiên nó đo lường mức độ giao dịch trong sự so sánh cả kích cỡ thị trường và nền kinh tế.

Vì vậy chúng phản ánh tích cực tính thanh khoản của TTCK trên độ rộng như thế nào của nền kinh tế và TTCK. Có thể sử dụng một trong hai chỉ số này để đo tính thanh khoản của thị trường hoặc sử dụng cả hai chỉ số để bổ sung cho nhau. Ví dụ một nước có giá trị cổ phần được giao dịch/GDP (%) là 1,9% và tốc độ luân chuyển là 210% có nghĩa là thị trường này tuy nhỏ nhưng rất năng động, thanh khoản cao. Ngược lại, một nước khác có giá trị cổ phần được giao dịch/GDP (%) là là 153% 8 Tieu luan nhưng tốc độ luân chuyển là 25% có nghĩa là thị trường thì lớn nhưng thị trường kém năng động và tính thanh khoản kém (Võ Thị Hà Hạnh, 2010).

Hơn nữa, tính thanh khoản thị trường là một trong những chức năng cần thiết nhất của TTCK, nó giúp các nhà đầu tư, đầu tư vào và rút các khoản đầu tư ra khi cần thiết, điều đó tạo niềm tin cho các nhà đầu tư. Demirguc-Kunt & Ross Levine (1995) cho rằng tính thanh khoản đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế bởi một TTCK có tính thanh khoản tốt, nhiều khoản đầu tư dài hạn sẽ không thể kỳ vọng lợi nhuận trong tương lai bởi những NĐT không sẵn lòng giữ lại khoản đầu tư của họ trong dài hạn. Các nhà nghiên cứu Demirguc-Kunt & Ross Levine (1995), Ross Levine và Zervos (1996), đều cho rằng tính thanh khoản TTCK dự đoán được tỷ lệ tăng trưởng tương lai của nền kinh tế. Ngược lại, thị trường vốn có tính thanh khoản cao cho phép NĐT dễ dàng bán cổ phần của họ, cho phép các công ty tăng vốn dễ dàng.

Thị trường có tính thanh khoản cao giúp cải thiện việc phân phối nguồn vốn và nâng cao khả năng triển vọng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn (Ross Levine và Zervos, 1996). Demirguc-Kunt và Levine (1995) chỉ ra rằng tính thanh khoản cao sẽ quyết định tăng trưởng thông qua ít nhất 3 kênh: (i) Kênh thứ nhất là lợi nhuận gia tăng đến các khoản đầu tư, tính thanh khoản TTCK càng lớn sẽ giảm tỷ lệ tiết kiệm thông qua thu nhập và hiệu ứng thay thế.