CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ VẬT TƯ XÂY DỰNG 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm vật tư xây dựng Theo Nghị định của Chính phủ số 124/2007/NĐ-CP ngày 31 tháng 7 năm 2007 về Quản lý vật tư xây dựng thì vật tư xây dựng là sản phẩm có nguồn gốc hữu cơ, vô cơ, kim loại được sử dụng để tạo nên công trình xây dựng, trừ các trang thiết bị điện. Vật tư xây dựng là nguyên vật liệu chủ yếu tạo thành công trình xây dựng, gồm nhiều loại như: Thép, gạch, xi măng, gỗ xây dựng, đá, cát … Ngày nay, những loại vật tư xây dựng nêu trên được sử dụng rất phổ biến và rộng rãi trong các công trình công cộng cũng như nhà dân, khu tập thể … góp phần tô điểm cho cuộc sống đẹp hơn. Nhưng bên cạnh đó, trong quá trình lưu thông trên thị trường, vật tư xây dựng phần lớn là loại hàng hóa có khối lượng lớn, cồng kềnh khi vận chuyển trong quá trình tồn trữ, mua bán. Một số loại dễ gây bụi bẩn, dễ cháy, ảnh hưởng đến môi trường và trật tự quản lý xã hội đặc biệt là ở các đô thị.2 Khái niệm thị trường Thuật ngữ “Thị trường” đã xuất hiện khá lâu và ngày càng được sử dụng rộng rãi.
Kể từ khi loài người biết đến trao đổi hàng hóa thì thị trường đã xuất hiện. Theo thời gian nó dần được hoàn thiện và được tìm hiểu, nghiên cứu theo nhiều khía cạnh khác nhau. Bởi vậy, không có một khái niệm chính xác về thị trường mà tuỳ vào mục đích nghiên cứu ta có các cách tiếp cận khác nhau về thị trường. 45 - Theo góc độ tiếp cận của kinh tế học cổ điển: Thị trường là nơi diễn ra các quá trình trao đổi mua bán, là tổng số cơ cấu cung cầu và điều kiện diễn ra tương tác cung cầu thông qua mua bán bằng tiền tệ.Mac: Hàng hoá là sản phẩm được tái sản xuất ra không phải cho người sản xuất tiêu dùng mà để bán trên thị trường.
Song không thể coi thị trường chỉ là các cửa hàng, cái chợ. mặc dù những nơi đó là nơi mua bán hàng hoá mà cần hiểu rằng: Thị trường là một tổng thể nhu cầu (hoặc tập hợp nhu cầu về một loại hàng hoá nào đó), là nơi diễn ra các hoạt động mua bán bằng tiền.Rendos: Thị trường là tổng hợp các quan hệ trao đổi giữa người bán và người mua được thực hiện trong những điều kiện của sản xuất hàng hoá. - Theo Audiger: thị trường là nơi gặp gỡ giữa cung cầu và các sản phẩm làm thoả mãn một nhu cầu nhất định. - Theo chuyên gia tư vấn quản trị doanh nghiệp J.Lore: thị trường là toàn bộ môi trường hoạt động của doanh nghiệp bao gồm các nhân tố tác động và các thị trường của nó.
Thị trường là một khái niệm rất rộng và có thể được hiểu theo nhiều khía cạnh khác nhau. Song nói đến thị trường phải nói đến những yếu tố sau: Một là, phải có khách hàng, không nhất thiết phải gắn với địa điểm nhất định. Hai là, khách hàng phải có nhu cầu chưa được thoả mãn. Đây chính là cơ sở thúc đẩy khách hàng mua hàng hoá và dịch vụ.
Ba là, khách hàng phải có khả năng thanh toán. 45 Như vậy có rất nhiều khái niệm về thị trường song trong khóa luận này sẽ sử dụng khái niệm: Thị trường là sự kết hợp giữa cung và cầu trong đó những người mua và những người bán bình đẳng cùng cạnh tranh. Số lượng người mua, người bán nhiều hay ít phản ánh quy mô của thị trường lớn hay nhỏ. Việc xác định nên mua hay nên bán hàng hoá và dịch vụvới khối lượng và giá cả bao nhiêu là do cung và cầu quyết định.3 Khái niệm thị trường tiêu thụ vật tư xây dựng Dựa vào căn cứ phân chia khác nhau có thể chia thành các loại thị trường khác nhau.
Đối với doanh nghiệp, căn cứ vào mục đích sử dụng, thị trường của doanh nghiệp bao gồm: thị trường đầu vào, thị trường đầu ra. Thị trường đầu vào liên quan đến khả năng và các yếu tố ảnh hưởng tới nguồn cung cấp đầu vào của doanh nghiệp. Thị trường đầu ra của doanh nghiệp chính là thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Thị trường tiêu thụ vật tư xây dựng của doanh nghiệp là nơi có sự tham gia của khách hàng và doanh nghiệp, thông qua đó phản ánh tình hình cung cầu vật tư xây dựng mà doanh nghiệp kinh doanh.2 Một số lý thuyết về mở rộng thị trường tiêu thụ vật tư xây dựng 1.1 Phân loại thị trường tiêu thụ sản phẩm Để nhận dạng được các loại, các hình thái của thị trường mà doanh nghiệp tham gia, đặc điểm và xu hướng phát triển của từng loại, cần phải tiến hành phân loại thị trường.
Nhờ việc phân loại thị trường đúng đắn, doanh nghiệp có thể biết được những đặc điểm chủ yếu ở lĩnh vực của mình, từ đó doanh nghiệp sẽ định 45 hướng đúng đắn được về chiến lược thị trường, xác định được những phương thức ứng xử cho phù hợp, đạt hiệu quả và tăng cường thế lực trên thị trường. Có thể phân loại thị trường theo nhiều tiêu thức khác nhau. Dưới đây là một số cách phân loại chủ yếu: a) Theo địa chỉ khách hàng: Thị trường trong nước Thị trường trong nước là thị trường mà ở đó diễn ra hoạt động mua bán vật tư xây dựng của những người trong phạm vi hoạt động một quốc gia và các quan hệ kinh tế diễn ra trong mua bán qua đồng tiền quốc gia, chỉ có liên quan đến các vấn đề kinh tế, chính trị trong một nước. Thị trường nước ngoài Thị trường nước ngoài là nơi diễn ra hoạt động mua bán vật tư xây dựng giữa các nước với nhau thông qua tiền tệ quốc tế.
Các quan hệ kinh tế diễn ra trên thị trường thế giới ảnh hưởng trực tiếp tới việc phát triển kinh tế ở mỗi nước. Phân biệt thị trường trong nước và ngoài nước không ở phạm vi biên giới mỗi quốc gia mà chủ yếu ở người mua và người bán với phương thức thanh toán và loại giá áp dụng, các quan hệ kinh tế diễn ra trên thị trường. Với sự phát triển của kinh tế, của khoa học kỹ thuật và sự phân công lao động thế giới, kinh tế mỗi nước trở thành một mắt xích của hệ thống kinh tế thế giới, do đó thị trường trong nước có quan hệ mật thiết với thị trường nước ngoài. Việc dự báo đúng sự tác động của thị trường nước ngoài đối với thị trường trong nước là sự cần thiết và cũng là những nhân tố tạo ra sự thành công đối với mỗi nhà kinh doanh.
b) Theo đặc điểm thị trường: 45 Thị trường bán buôn Thị trường bán buôn là thị trường trong đó người bán bán cho những người trung gian, để họ tiếp tục chuyển bán. Đặc điểm của bán buôn là khối lượng hàng lớn và không đa dạng, hàng hóa sau khi bán vẫn còn nằm trong khâu lưu thông, chưa đến tay người tiêu dung. Ưu điểm: thu hồi vốn nhanh, có điều kiện nhanh chóng đổi mới hoạt động kinh doanh. Nhược điểm cơ bản là cách biệt với người tiêu dung nên chậm nắm bắt nhu cầu, thị hiếu của thị trường.
Có hai hình thức bán buôn: nhà sản xuất bán cho doanh nghiệp thương mại và buôn bán giữa các doanh nghiệp thương mại. Ngày nay để đẩy mạnh khả năng tiêu thụ sản phẩm, các doanh nghiệp không chỉ nghiên cứu về tâm lý, tập quán, thói quen người tiêu dùng mà còn vận dụng tổng hợp nhiều yếu tố khác, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào việc tạo lập các hình thức bán hàng thuận tiện nhất, hiệu quả nhất như bán hàng qua bưu điện, qua điện thoại, qua mạng internet, bán hàng qua hội chợ triển lãm, qua quảng cáo, bán hàng tận nhà, bán hàng trả góp. Ngoài ra các doanh nghiệp còn áp dụng một số thủ thuật để tăng cường hoạt động bán hàng như: thủ thuật “khan hiếm hàng”, thủ thuật “tặng phẩm”, thủ thuật “giá cao”. Thị trường bán lẻ Thị trường bán lẻ là thị trường trong đó người bán bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, thỏa mãn nhu cầu cá nhân.
Đặc điểm của thị trường này là khối lượng bán thường nhỏ, chủng loại phong phú, hàng bán sau khi đi vào tiêu dùng cá nhân tức là đã được xã hội thừa nhận. Thị trường này có ưu điểm là doanh nghiệp có điều kiện tiếp xúc với người tiêu dùng nên dễ nắm bắt được nhu cầu, thị hiếu. Nhược điểm của thị trường này là thu hồi vốn chậm. 45 c) Theo kết cấu sản phẩm: Thị trường sản phẩm bao gồm nhiều thị trường bộ phận khác nhau.
Điển hình của loại thị trường này là thị trường các yếu tố sản xuất và thị trường hàng tiêu dùng. Thị trường các yếu tố sản xuất (lao động, đất đai, tư bản) Người mua chủ yếu là các đơn vị sản xuất kinh doanh, số lượng có hạn, phân bổ ở các địa điểm xác định, nhu cầu biến động chậm. Người bán ở thị trường này thường là các gia đình, cá nhân hoặc cũng có thể là các doanh nghiệp. Thị trường hàng tiêu dùng Có số lượng người mua rất đông và nhu cầu đa dạng, diễn biến của nhu cầu phức tạp và có đòi hỏi cao, có sự khác nhau giữa các vùng và giữa các tầng lớp khách hàng khác nhau.
Người bán thường là đon vị sản xuất kinh doanh, họ cạnh tranh với nhau rất gay gắt. Nhìn chung, cả cung và cầu ở thị trường này đều biến động nhanh, đòi hỏi các nhà kinh doanh phải có khả năng thích ứng cao.2 Đặc điểm, phân loại vật tư xây dựng a) Đặc điểm Vật tư xây dựng có các đặc điểm chủ yếu sau: - Tham gia vào từng chu kỳ sản xuất để chế tạo ra sản phẩm mới thường không giữ lại hình thái vật chất ban đầu. - Giá trị nguyên vật tư sản xuất cũng được chuyển toàn bộ vào giá tri sản phẩm do nó chế tạo ra sản phẩm - Vật tư xây dựng có rất nhiều chủng loại và thường chiểm tỉ trọng lớn trong chi phí sản xuất. 45 - Để đảm bảo yêu cầu sản xuất doanh nghiệp phải thường xuyên tiến hành thu mua, dự trữ và quản lý chặt chẽ vật tư xây dựng về mặt số lượng, chủng loại, chất lượng, giá trị.
- Giá trị nguyên vật tư dự trữ thường chiếm một tỉ trọng lớn trong tài sản lưu động của doanh nghiệp. b) Phân loại Vật tư xây dựng bao gồm nhiều loại khác nhau với vai trò, công dụng, tính chất lý hoá rất khác nhau và biến động liên tục hàng ngày trong quá trình sản xuất kinh doanh.