Nghiên Cứu Mô Hình Quy Hoạch Làng Nghề Truyền Thống Du Lịch Tại Vùng Đồng Bằng Sông Hồng

Tổng hợp kiến thức Mô Hình Quy Hoạch Làng Nghề Du Lịch Truyền Thống Ở Đồng Bằng Sông Hồng, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả

• Tác giả: Nguyễn Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Hùng Cường
• Trường học: Trường Đại Học Xây Dựng Hà Nội
• Chuyên ngành: Quy Hoạch Vùng Và Đô Thị
• Đề tài: Mô Hình Quy Hoạch Làng Nghề Du Lịch Truyền Thống Ở Đồng Bằng Sông Hồng
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết
• 1.2. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN QUY HOẠCH LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG – DU LỊCH TẠI MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ THỰC TRẠNG MỘT SỐ LÀNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 2.1. Tình hình phát triển làng nghề, nghề truyền thống vùng Đồng bằng sông Hồng
• 2.1.1. Giai đoạn trước năm 1954
• 2.1.2. Giai đoạn 1954 đến năm 1986
• 2.1.3. Giai đoạn từ năm 1986 đến nay
• 2.2. Thực trạng mô hình quy hoạch Làng nghề truyền thống – Du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng
• 2.2.1. Hoạt động du lịch Làng nghề truyền thống – Du lịch
• 2.2.2. Quy hoạch hệ thống không gian du lịch và hạ tầng kỹ thuật làng nghề
• 2.2.3. Thực trạng kết nối hoạt động du lịch
• 2.2.4. Thực trạng quản lý và chính sách phát triển
• 2.3. Thực trạng quy hoạch Làng nghề - Du lịch tại một số nước trên thế giới
• 2.3.1. Hoạt động du lịch làng nghề
• 2.4. Tổ chức không gian làng nghề
• 2.4.1. Liên kết phát triển du lịch
• 2.4.2. Quản lý vận hành và chính sách phát triển
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu liên quan
• 2.5.1. Các luận án, đề tài nghiên cứu
• 2.5.2. Các bài báo, hội thảo khoa học
• 2.6. Những vấn đề cần nghiên cứu
• 2.6.1. Đánh giá tổng hợp
• 2.6.2. Những vấn đề cần nghiên cứu giải quyết
• 3. CÁC CƠ SỞ KHOA HỌC XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUY HOẠCH LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG – DU LỊCH VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 3.1. Cơ sở lý thuyết xây dựng mô hình quy hoạch phát triển du lịch
• 3.1.1. Cơ sở để phát triển du lịch từ tiềm năng văn hóa
• 3.1.2. Cơ sở để cải tạo chỉnh trang cấu trúc không gian phát triển du lịch làng nghề truyền thống
• 3.1.3. Cơ sở lý luận về bảo tồn làng nghề trong phát triển du lịch
• 3.1.4. Cơ sở lý luận về sự vận hành mô hình quản lý, chính sách
• 3.1.5. Cơ sở lý thuyết liên kết vùng
• 3.1.6. Cơ sở thực tiễn
• 3.1.6.1. Điều kiện chung của vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.1.6.2. Tài nguyên phát triển du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.1.6.3. Tiềm năng phát triển du lịch trong các làng nghề truyền thống
• 3.1.6.4. Tác động quá trình Đô thị hóa
• 3.1.6.5. Các biến đổi kinh tế, xã hội trong nội tại nông thôn
• 3.1.6.6. Biến đổi cấu trúc làng nghề trong các làng nghề truyền thống
• 3.1.6.7. Mối quan hệ giữa hoạt động du lịch, sản xuất với không gian làng nghề
• 3.1.6.8. Tiêu chuẩn, quy chuẩn
• 3.2. Định hướng chiến lược phát triển
• 3.2.1. Một số bài học kinh nghiệm quy hoạch phát triển du lịch làng truyền thống, làng nghề trong nước và quốc tế
• 3.2.1.1. Kinh nghiệm trên thế giới
• 3.2.1.2. Kinh nghiệm tại Việt Nam
• 4. ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH QUY HOẠCH LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG – DU LỊCH VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 4.1. Quan điểm, nguyên tắc thiết lập mô hình quy hoạch Làng nghề truyền thống – Du lịch
• 4.2. Đề xuất bộ tiêu chí thiết lập, đánh giá và ngưỡng hoạt động của mô hình quy hoạch LNTT-Du lịch
• 4.2.1. Đề xuất các tiêu chí
• 4.2.2. Sử dụng các nhóm tiêu chí để đánh giá
• 4.2.3. Sức chứa và ngưỡng hoạt động của mô hình quy hoạch
• 4.3. Đề xuất các giải pháp xây dựng mô hình quy hoạch Làng nghề truyền thống - Du lịch
• 4.3.1. Đề xuất hệ thống sản phẩm du lịch của Làng nghề truyền thống
• 4.3.2. Đề xuất mô hình kinh tế Làng nghề truyền thống - Du lịch
• 4.3.3. Đề xuất mô hình quy hoạch không gian Làng nghề truyền thống – Du lịch
• 4.3.4. Đề xuất mô hình kết nối du lịch
• 4.3.5. Đề xuất mô hình quản lý vận hành và chính sách
• 4.3.6. Định hướng giải pháp vận dụng để nhân rộng và phát triển mô hình
• 4.3.7. Các bước để vận dụng mô hình vào các làng cụ thể
• 4.3.8. Nguyên tắc thiết lập và phát triển các sản phẩm du lịch mang đặc trưng riêng của làng
• 4.3.9. Thiết lập các không gian du lịch mang tính đặc trưng trong quy hoạch và kết nối vùng
• 4.3.10. Các bước thực hiện xây dựng mô hình
• 4.3.11. Xây dựng mô hình mẫu
• 4.3.11.1. Áp dụng kết quả nghiên cứu tại làng nghề gốm Phù Lãng
• 4.3.11.2. Mô hình sản phẩm du lịch làng gốm Phù Lãng
• 4.3.11.3. Mô hình kinh tế làng nghề- du lịch Phù Lãng
• 4.3.11.4. Không gian làng nghề - du lịch Phù Lãng
• 4.3.11.5. Kết nối du lịch làng gốm Phù Lãng
• 4.3.11.6. Mô hình quản lý và chính sách phát triển du lịch làng gốm Phù Lãng
• 4.4. Bàn luận kết quả nghiên cứu
• 4.5. Kết quả nghiên cứu
• 4.6. Hiệu quả của kết quả nghiên cứu
• DANH MỤC CÁC BÀI BÁO KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết

Mô hình quy hoạch làng nghề truyền thống - du lịch ở Đồng bằng sông Hồng có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa địa phương. Các làng nghề truyền thống không chỉ là nơi sản xuất mà còn là điểm đến du lịch hấp dẫn. Tuy nhiên, sự phát triển du lịch tại đây vẫn còn nhiều hạn chế. Việc khai thác tiềm năng du lịch chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Theo thống kê, vùng Đồng bằng sông Hồng có 810 làng nghề truyền thống được công nhận, nhưng giá trị kinh tế từ du lịch vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. "Phát triển du lịch làng nghề truyền thống góp phần chuyển đổi mô hình kinh tế nông thôn theo hướng bền vững". Do đó, việc nghiên cứu mô hình quy hoạch là cần thiết để thúc đẩy phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa.

II. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu là đề xuất mô hình quy hoạch làng nghề truyền thống - du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng, nhằm phát huy giá trị văn hóa và di sản truyền thống. Mục tiêu cụ thể bao gồm thiết lập các nguyên tắc và tiêu chí cho mô hình quy hoạch, đánh giá ngưỡng hoạt động của mô hình, và đề xuất các giải pháp phát triển thực tiễn. "Mô hình quy hoạch này không chỉ giúp bảo tồn giá trị văn hóa mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững cho cộng đồng nông thôn". Việc thực hiện các mục tiêu này sẽ tạo ra một hệ thống du lịch đồng bộ, kết nối các làng nghề với nhau và với các điểm du lịch khác trong khu vực.

III. Thực trạng mô hình quy hoạch

Thực trạng mô hình quy hoạch làng nghề truyền thống - du lịch ở Đồng bằng sông Hồng hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Các hoạt động du lịch tại đây chủ yếu diễn ra một cách tự phát, thiếu sự kết nối và quy hoạch đồng bộ. "Nhiều làng nghề có tiềm năng phát triển du lịch nhưng vẫn chưa tìm được lối ra cho sản phẩm nghề". Điều này dẫn đến việc giá trị kinh tế từ du lịch chưa cao, trong khi môi trường vẫn bị ô nhiễm do hoạt động sản xuất. Cần có một chiến lược quy hoạch rõ ràng để phát triển du lịch bền vững, bảo tồn văn hóa và môi trường.

IV. Đề xuất mô hình quy hoạch

Đề xuất mô hình quy hoạch làng nghề truyền thống - du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng cần dựa trên các nguyên tắc bảo tồn và phát triển bền vững. Mô hình này nên bao gồm các tiêu chí đánh giá cụ thể cho từng làng nghề, từ đó xác định sức chứa và ngưỡng hoạt động. "Việc thiết lập các tiêu chí này sẽ giúp quản lý và phát triển du lịch một cách hiệu quả hơn". Ngoài ra, cần có các giải pháp kết nối giữa các làng nghề và các điểm du lịch khác, tạo ra một mạng lưới du lịch đồng bộ và hấp dẫn.

V. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu mô hình quy hoạch làng nghề truyền thống - du lịch không chỉ có ý nghĩa về mặt lý thuyết mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao. Mô hình này sẽ giúp các nhà quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng địa phương có cái nhìn rõ ràng hơn về tiềm năng phát triển du lịch. "Việc áp dụng mô hình này sẽ góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho các làng nghề, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống". Điều này không chỉ tạo ra lợi ích kinh tế mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng tại vùng Châu thổ sông Hồng đang đặt các vùng nông thôn truyền thống trước những thách thức sống còn về suy thoái môi trường sinh thái, biến dạng cấu trúc không gian và nguy cơ mai một di sản văn hóa. Trong bối cảnh mô hình tăng trưởng công nghiệp thâm dụng tài nguyên bộc lộ nhiều hạn chế, việc chuyển đổi phương thức phát triển nông thôn từ "công nghiệp và kinh tế đô thị" sang "dịch vụ sản xuất, kinh tế tri thức và du lịch di sản" trở thành một đòi hỏi tất yếu của khoa học quy hoạch vùng và đô thị.

flowchart TD
    A["Bối cảnh Đô thị hóa & Áp lực Môi trường ĐBSH"] --> B["Nhu cầu chuyển đổi mô hình kinh tế nông thôn"]
    B --> C["Khai thác di sản Làng nghề truyền thống (LNTT)"]
    C --> D["Tích hợp Quy hoạch Không gian - Du lịch - Môi trường"]
    D --> E["Mô hình Quy hoạch LNTT - Du lịch Bền vững"]

Theo thống kê, tính đến năm 2019, cả nước có 1.951 làng nghề và làng nghề truyền thống (LNTT) được công nhận, trong đó vùng Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) chiếm tỷ trọng áp đảo với 810 làng (chiếm 41,5% toàn quốc). Mặc dù kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ quốc gia đạt 2,35 tỷ USD năm 2019 với sự tham gia của trên 817.000 cơ sở sản xuất kinh doanh, song hoạt động khai thác du lịch tại các làng nghề ĐBSH vẫn mang tính tự phát, manh mún và thiếu một khung quy hoạch không gian tích hợp.

Research gap then chốt được xác định là: Sự thiếu hụt một khung lý thuyết và mô hình quy hoạch không gian tổng thể có khả năng giải quyết đồng thời mâu thuẫn tam giác giữa "Bảo tồn cấu trúc di sản văn hóa làng xã - Mở rộng không gian sản xuất tiểu thủ công nghiệp - Tổ chức hạ tầng dịch vụ du lịch trải nghiệm".

Luận án xác lập hệ thống câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và giả thuyết khoa học (Hypotheses - H) tương ứng:

• RQ1: Đâu là các quy luật biến đổi cấu trúc hình thái không gian, xung đột chức năng và suy thoái cảnh quan của các LNTT vùng ĐBSH dưới tác động của đô thị hóa?
• RQ2: Hệ tiêu chí định lượng và ngưỡng sức chứa du lịch (Tourism Carrying Capacity) nào cho phép xác lập mô hình quy hoạch LNTT - Du lịch khả thi và bền vững?
• RQ3: Khung mô hình quy hoạch không gian tích hợp cho các nhóm nghề đặc thù cần được thiết lập như thế nào nhằm đạt được sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản?
• H1: Việc tái cấu trúc không gian theo mô hình phân vùng "Bảo tồn lõi làng cổ - Vành đai dịch vụ du lịch - Cụm sản xuất tập trung ngoại vi (10-15 ha)" sẽ loại bỏ triệt để xung đột môi trường và giữ gìn cấu trúc cảnh quan truyền thống.
• H2: Xây dựng chuỗi sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn liền với công nghệ sản xuất thủ công nguyên bản sẽ gia tăng giá trị kinh tế dịch vụ nông thôn gấp nhiều lần so với sản xuất thô.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 03 nhóm nghề truyền thống tiêu biểu nhất vùng ĐBSH: Gốm sứ, Mây tre đan và Thêu dệt lụa. Khung thời gian nghiên cứu định hình cho giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn chiến lược đến năm 2050, với mẫu nghiên cứu khảo sát chuyên sâu gồm 15 LNTT đại diện được tinh tuyển từ 50 làng nghề tiềm năng trong vùng.

---

Literature Review và Positioning

Lịch sử nghiên cứu kinh tế - xã hội và không gian làng nghề vùng ĐBSH đã được đặt nền móng từ công trình kinh điển của nhà địa lý học Pierre Gourou (1936), ghi nhận vào đầu thế kỷ XX vùng ĐBSH đã có "108 nghề thủ công với 215.000 thợ" phân bổ theo các lưu vực sông và vùng sinh thái nông nghiệp. Trong các giai đoạn sau, các học giả quy hoạch và văn hóa như GS.TS. Phạm Hùng Cường (2018), PGS. Trần Lâm Biền đã phân tích sâu sắc cấu trúc không gian làng xã truyền thống với các thành tố đình, chùa, giếng nước, sân đình, cây đa, cổng làng và cấu trúc ngõ xóm xương cá khép kín.

Trên bình diện quốc tế, mô hình phát triển kinh tế nông thôn gắn với bản sắc địa phương nổi bật với phong trào "Mỗi làng một sản phẩm" (One Village One Product - OVOP) do Morihiko Hiramatsu khởi xướng tại tỉnh Oita (Nhật Bản) từ năm 1979, sau đó lan tỏa thành các phong trào OTOP tại Thái Lan và OCOP tại Việt Nam.

graph LR
    subgraph "Trường phái Bảo tồn Nguyên trạng"
        A1["Bảo tồn tĩnh / Đóng băng di sản"] --> A2["Nguy cơ triệt tiêu động lực kinh tế"]
    end
    subgraph "Trường phái Thương mại hóa Đô thị"
        B1["Khai thác tối đa du lịch / Công nghiệp hóa"] --> B2["Phá vỡ cấu trúc không gian & Ô nhiễm"]
    end
    subgraph "Mô hình Luận án: Bảo tồn Thích ứng"
        C1["Tái cấu trúc không gian đa tầng"] --> C2["Tích hợp Chuỗi SPDL & Cụm sản xuất sạch"]
    end

Trong lý luận quy hoạch hiện đại, tồn tại hai luồng quan điểm đối lập:

1. Trường phái Bảo tồn nguyên trạng (Preservationism): Nhấn mạnh việc bảo vệ tuyệt đối hình thái kiến trúc và ranh giới làng cổ, phản đối việc can thiệp các cấu trúc dịch vụ mới, dẫn đến tình trạng "bảo tồn tĩnh", triệt tiêu động lực kinh tế của cộng đồng cư dân bản địa.
2. Trường phái Phát triển thương mại hóa (Commercial Expansionism): Ưu tiên mở rộng tối đa quy mô sản xuất và hạ tầng thương mại du lịch, dẫn đến hệ quả "đô thị hóa cưỡng bức", phá vỡ cấu trúc cảnh quan, bê tông hóa ngõ xóm và gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Luận án định vị nghiên cứu tại điểm giao thoa của lý thuyết Bảo tồn thích ứng (Adaptive Heritage Conservation) và Du lịch nông thôn bền vững (Sustainable Rural Tourism). Khi so sánh với các nghiên cứu quốc tế:

• Đối chiếu với mô hình làng gốm Aritayaki (Nhật Bản) và làng cổ Hahoe (Hàn Quốc): Nghiên cứu kế thừa việc kiểm soát nghiêm ngặt tầng cao, hình thái kiến trúc mái dốc và nghệ thuật biến vật liệu thủ công thành ngôn ngữ cảnh quan tuyến đường, nhưng điều chỉnh để phù hợp với mật độ dân số rất cao tại châu thổ sông Hồng.
• Đối chiếu với làng nghề Bo Sang (Thái Lan) và Siem Reap (Campuchia): Kế thừa phương thức phát triển tuyến thương mại xương cá kết hợp mô hình doanh nghiệp xã hội (như Artisans d’Angkor liên kết 1.300 nghệ nhân), nhưng bổ sung giải pháp quy hoạch cụm tiểu thủ công nghiệp tập trung nhằm tách rời công đoạn sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi lõi dân cư.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Quy hoạch Nông thôn truyền thống và Lý thuyết Sức chứa Du lịch thông qua việc thiết lập khái niệm chuẩn hóa về "Mô hình quy hoạch Làng nghề truyền thống - Du lịch":

"Là mô hình LNTT, có các tiềm năng về di sản văn hóa để phát triển du lịch, được xây dựng thành mô hình LNTT - Du lịch, vừa phát triển nghề truyền thống, vừa phát triển du lịch trên cơ sở bảo tồn và khai thác các giá trị văn hóa nghề và các giá trị văn hóa khác. Hai mục tiêu phát triển phải được đặt ra từ ban đầu, có sự hỗ trợ cho nhau trong quá trình phát triển của làng nghề."

Khung lý thuyết xác lập bước chuyển biến mang tính mô hình (paradigm shift): Chuyển từ tư duy "Quy hoạch xây dựng nông thôn mới thuần túy phân lô hạ tầng" sang "Quy hoạch không gian tích hợp đa tầng chức năng", đặt không gian văn hóa di sản và công nghệ sản xuất thủ công làm hạt nhân sinh thái - kinh tế.

classDiagram
    class MoHinhQuyHoachLNTT_DuLich {
        +HeThongSanPhamDuLich SPDL
        +MoHinhKinhTeNongThon KinhTe
        +MoHinhQuyHoachKhongGian KhongGian
        +HaTangKyThuat_KetNoi HaTang
        +TheCheQuanTri_ChinhSach QuanLy
        +KiemSoatNguongSucChua()
    }
    class KhongGianCapXa {
        +LoiBaoTonDiSan
        +VanhDaiTraiNghiem
        +CumSanXuatTapTrung_10_15ha
    }
    class KetNoiLienVung {
        +HanhLangSongHong
        +TuyenGiaoThongBo_QL_TL
    }
    MoHinhQuyHoachLNTT_DuLich *-- KhongGianCapXa
    MoHinhQuyHoachLNTT_DuLich *-- KetNoiLienVung

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp 05 thành phần cấu trúc hữu cơ:

1. Mô hình Sản phẩm du lịch (SPDL): Chuẩn hóa 6 nhóm sản phẩm (Tham quan trải nghiệm nghề, Khám phá di sản kiến trúc - tâm linh, Trải nghiệm nông nghiệp đồng ruộng, Dịch vụ ẩm thực truyền thống, Lưu trú homestay sinh thái, Quà tặng lưu niệm bản địa).
2. Mô hình Kinh tế làng nghề - du lịch: Vận hành kinh tế tuần hoàn, nâng cao chuỗi giá trị từ nguyên liệu thô đến sản phẩm thủ công mỹ nghệ cao cấp và kinh tế dịch vụ du lịch.
3. Mô hình Quy hoạch Không gian đa tầng: Phân loại hình thái không gian cấp xã thành 03 dạng cấu trúc hình học cơ bản:
   • Cấu trúc xã có nhiều LNTT (Điển hình: Bát Tràng, Xuân Lai): Quy hoạch dạng phân tán liên kết theo trục đê bao và hành lang sông.
   • Cấu trúc xã có 1–2 LNTT (Điển hình: Phù Lãng, Chu Đậu, Phú Vinh, Chuông, Thủ Sỹ): Phát triển cụm lõi dân cư truyền thống gắn với vùng đệm nông nghiệp.
   • Cấu trúc LNTT xen cài đô thị (Điển hình: Vạn Phúc, Hương Canh): Chuyển đổi tuyến phố nghề thương mại đi bộ, kết hợp bảo tồn bảo tàng sống.
4. Mô hình Kết nối không gian liên vùng: Kết hợp tuyến đường bộ (quốc lộ, tỉnh lộ) với hành lang giao thông thủy sông Hồng, sông Cầu, sông Đáy.
5. Mô hình Thể chế quản lý và chính sách: Kết hợp mô hình Hợp tác xã (HTX) du lịch, Ban quản lý du lịch cộng đồng và cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng giữa doanh nghiệp lữ hành và nghệ nhân địa phương.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng bản thể luận và nhận thức luận của Chủ nghĩa hiện thực dung hòa (Pragmatism / Critical Realism), kết hợp phương pháp nghiên cứu liên ngành giữa Quy hoạch không gian, Kiến trúc cảnh quan, Địa lý kinh tế và Xã hội học văn hóa. Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level design) được tiến hành đồng thời ở 3 cấp độ: Cấp vùng ĐBSH (Macro), Cấp xã/thôn làng nghề (Meso), và Cấp hộ gia đình/công trình kiến trúc xưởng nghề (Micro).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu áp dụng kỹ thuật tam giác hóa dữ liệu (Data & Method Triangulation) với các bước sàng lọc nghiêm ngặt:

flowchart TD
    M1["Tổng thể 810 LNTT vùng ĐBSH"] --> M2["Sàng lọc 50 làng thuộc 3 nhóm nghề: Gốm, Mây tre, Thêu dệt"]
    M2 --> M3["Bộ 3 tiêu chí Thông tư 116/2006/TT-BNN & Tiềm năng Du lịch"]
    M3 --> M4["Chọn 15 Làng nghề điển hình khảo sát chuyên sâu"]
    M4 --> M5["Đo vẽ thực địa, GIS, Không gian cảnh quan"]
    M4 --> M6["Điều tra xã hội học, Phỏng vấn sâu chuyên gia"]
    M5 & M6 --> M7["Phân tích ma trận SWOT & Đề xuất Mô hình Quy hoạch"]

Quy trình chọn mẫu khảo sát thực địa trải qua 2 giai đoạn:

1. Giai đoạn 1: Khảo sát sơ bộ 50 làng nghề tiềm năng thuộc 3 nhóm nghề chủ lực (Gốm sứ, Mây tre đan, Thêu dệt lụa).
2. Giai đoạn 2: Tuyển chọn 15 làng nghề tiêu biểu đáp ứng đủ 3 điều kiện: (1) Được xếp hạng theo Thông tư 116/2006/TT-BNN; (2) Đã có hoạt động du lịch hoặc nằm trong quy hoạch tuyến du lịch cấp tỉnh/vùng; (3) Còn lưu giữ cấu trúc di sản vật thể và phi vật thể truyền thống.

Danh sách 15 LNTT nghiên cứu thực chứng gồm:

• Nhóm Gốm sứ (4 làng): Bát Tràng (Hà Nội), Phù Lãng (Bắc Ninh), Hương Canh (Vĩnh Phúc), Chu Đậu (Hải Dương).
• Nhóm Mây tre đan (6 làng): Phú Vinh, Chuông (Hà Nội); Nội Lăng - Tất Viên (Hưng Yên); Thạch Cầu (Nam Định); Xuân Lai (Bắc Ninh); Thượng Kiệm (Ninh Bình).
• Nhóm Thêu ren - Dệt lụa (5 làng): Vạn Phúc, Quất Động (Hà Nội); Văn Lâm (Ninh Bình); Nha Xá (Hà Nam); Cổ Chất (Nam Định).

Data và phân tích

Luận án sử dụng các công cụ kỹ thuật hiện đại gồm hệ thống thông tin địa lý (GIS), phần mềm đồ họa mô phỏng không gian kiến trúc cảnh quan (AutoCAD, SketchUp), kết hợp phân tích thống kê mô tả từ các phiếu điều tra xã hội học cộng đồng cư dân và khách du lịch. Độ tin cậy của các chỉ tiêu đánh giá được chuẩn hóa qua các hội thảo chuyên gia và phương pháp chuyên gia (Delphi Method) tại các hội đồng khoa học chuyên ngành.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Phân tích thực trạng tại 15 LNTT khảo sát làm sáng tỏ 4 phát hiện mang tính đột phá:

pie title Tỷ lệ cơ sở hạ tầng du lịch tại 15 Làng nghề khảo sát
    "Có dịch vụ lưu trú đồng bộ (Bát Tràng, Văn Lâm)" : 13.3
    "Có dịch vụ ẩm thực bài bản" : 26.7
    "Chỉ có dịch vụ tham quan tự phát" : 60.0

1. Sự manh mún và đứt gãy của chuỗi dịch vụ du lịch: Mặc dù 100% làng khảo sát đều có hoạt động bán sản phẩm lưu niệm, chỉ có 26,7% (4/15 làng: Bát Tràng, Vạn Phúc, Phù Lãng, Văn Lâm) phát triển được dịch vụ ẩm thực bài bản; chỉ có 13,3% (2/15 làng: Bát Tràng, Văn Lâm) thiết lập được cơ sở lưu trú homestay đạt chuẩn (điển hình như cơ sở La Belle Vie tại làng Văn Lâm với quy mô 10 phòng lưu trú kết hợp xưởng trải nghiệm thêu).
2. Sự suy thoái và đô thị hóa tự phát làm biến dạng hình thái học không gian: Sự biến mất hoàn toàn của lũy tre làng, sự suy giảm nghiêm trọng của ao hồ sinh thái và giếng làng do quá trình san nền. Nhà ở truyền thống khung gỗ 3 gian 2 chái (tuổi thọ 100–200 năm) đang bị thay thế ồ ạt bởi nhà lô phố bê tông cốt thép 3–5 tầng (diện tích 30–50 m²), làm phá vỡ hoàn toàn tỷ lệ không gian cảnh quan ngõ xóm.
3. Bất cập trong vận hành cụm sản xuất tập trung: Điển hình tại Làng gốm Bát Tràng, khu sản xuất tập trung quy mô 15,4 ha bên ngoài đê sông Hồng do buông lỏng quản lý đã bị chuyển đổi công năng trái phép thành đất ở phân lô và biệt thự, làm mất đi chức năng xử lý môi trường và không gian trình diễn nghề cho du khách.
4. Nút thắt hạ tầng giao thông và ô nhiễm môi trường: Tuyến đê sông Hồng và đường tỉnh lộ (như TL49C qua Văn Lâm, QL6 qua Phú Vinh) bị quá tải; hệ thống thoát nước mưa và nước thải làng nghề hầu hết vẫn chảy chung ra kênh mương hở gây ô nhiễm nước mặt trầm trọng (như tại xã Phù Lãng, sông Tô Lịch đoạn qua làng Vạn Phúc).

Implications đa chiều

graph TD
    subgraph "Giải pháp Quy hoạch Không gian LNTT - Du lịch"
        A["Trung tâm Đón tiếp & Trưng bày Cổng Làng"] --> B["Tuyến phố đi bộ & Trải nghiệm Nhà Cổ"]
        B --> C["Lõi Di tích Đình - Chùa - Không gian Lễ hội"]
        B --> D["Vành đai Nông nghiệp & Dịch vụ Homestay"]
        A --> E["Cụm Sản xuất Tập trung Ngoại vi (10-15ha)"]
    end

• Ý nghĩa lý thuyết: Luận án bổ sung và hoàn thiện hệ thống lý luận quy hoạch nông thôn gắn với kinh tế du lịch di sản, tích hợp bộ chỉ tiêu kiểm soát không gian vào 19 tiêu chí Quy hoạch Nông thôn mới quốc gia.
• Ứng dụng thực tiễn: Đề xuất mô hình quy hoạch mẫu áp dụng thành công tại Làng nghề gốm Phù Lãng (Bắc Ninh):
  • Tái cấu trúc điểm dịch vụ du lịch cộng đồng quy mô 6.000 m² khép kín từ tham quan lò gốm cổ, trải nghiệm chuốt gốm, biểu diễn Dân ca Quan họ đến ẩm thực địa phương.
  • Phân tách dứt điểm tuyến vận chuyển nguyên liệu đất sét/củi nung ra vành đai đê sông Cầu, giải phóng không gian ngõ xóm phục vụ khách du lịch đi bộ.
• Hàm ý chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học để Bộ Nông nghiệp & PTNT cùng UBND các tỉnh, thành phố ban hành quy chế quản lý xây dựng LNTT, phân bổ ngân sách khuyến công và phê duyệt các dự án đầu tư du lịch nông thôn bền vững.

---

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn ghi nhận các giới hạn học thuật:

1. Giới hạn quy mô khảo sát chuyên sâu trong phạm vi 03 nhóm nghề (Gốm, Mây tre, Thêu dệt) với 15 làng đại diện; chưa bao quát toàn diện các nhóm nghề có tính chất đặc thù khác như chế biến nông sản thực phẩm hay đúc kim khí mỹ nghệ.
2. Việc tính toán dung lượng sức chứa du lịch động (Dynamic Carrying Capacity) mới dừng lại ở các chỉ số tĩnh về mật độ xây dựng và quỹ đất hạ tầng, chưa xây dựng được mô hình mô phỏng thuật toán dòng khách theo thời gian thực (Real-time Flow Simulation).

Định hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng khung mô hình quy hoạch cho các vùng văn hóa khác (Tây Bắc, Duyên hải Miền Trung, Đồng bằng sông Cửu Long).
• Ứng dụng công nghệ bản sao số (Digital Twin) và hệ thống thông tin không gian 3D (3D-GIS) trong quản lý giám sát hình thái kiến trúc cảnh quan làng nghề.
• Tích hợp kinh tế lượng không gian (Spatial Econometrics) nhằm định lượng hóa tương quan giữa mức độ đầu tư hạ tầng quy hoạch du lịch và tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người của cư dân nông thôn.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Giá trị học thuật: Thiết lập tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Quy hoạch Vùng & Đô thị, Kiến trúc Cảnh quan và Quản lý Đô thị tại Việt Nam.
• Tác động kinh tế - xã hội: Thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động tại chỗ, nâng cao thu nhập cho hơn 817.000 cơ sở ngành nghề nông thôn, ngăn chặn dòng người di cư tự do ra các đô thị lớn, bảo tồn sinh kế bền vững cho người nông dân.
• Tác động môi trường: Giảm thiểu phát thải ô nhiễm làng nghề thông qua việc quy hoạch phân khu cụm sản xuất tập trung có hệ thống xử lý nước thải, rác thải công nghiệp đạt chuẩn kỹ thuật.

---

Đối tượng hưởng lợi

mindmap
  root((Đối tượng Thụ hưởng))
    Nghiên cứu sinh & Giới Viện - Trường
      Kế thừa khung lý thuyết tích hợp
      Mở rộng mô hình sức chứa du lịch
    Cơ quan Quản lý Nhà nước
      Bộ Xây dựng: Quy chuẩn Quy hoạch NTM
      Bộ NN&PTNT: Bộ tiêu chí OCOP du lịch
      Chính quyền Tỉnh/Xã: Công cụ cấp phép
    Doanh nghiệp & Cộng đồng Nghệ nhân
      Doanh nghiệp Lữ hành: Tour tuyến liên vùng
      Hộ gia đình: Chuyển đổi mô hình Homestay
      Nghệ nhân: Bảo hộ bản quyền & Tăng thu nhập

1. Nghiên cứu sinh và Giới Viện - Trường: Kế thừa khung lý thuyết tích hợp và phương pháp luận khảo sát hình thái học không gian làng nghề.
2. Cơ quan Quản lý Nhà nước (Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp & PTNT, Sở Du lịch các tỉnh ĐBSH): Ứng dụng bộ tiêu chí và chỉ tiêu sử dụng đất để sửa đổi, bổ sung quy chuẩn quy hoạch xây dựng nông thôn mới.
3. Cộng đồng cư dân và Doanh nghiệp Lữ hành: Hưởng lợi trực tiếp từ sự minh bạch trong quy hoạch không gian kinh doanh, nâng cấp hạ tầng giao thông và chuỗi giá trị du lịch liên vùng.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng Lý thuyết Cấu trúc Không gian Nông thôn thông qua việc xây dựng mô hình quy hoạch tích hợp 5 thành tố (Sản phẩm - Kinh tế - Không gian - Hạ tầng - Thể chế), giải quyết triệt để xung đột giữa công năng sản xuất tiểu thủ công nghiệp và không gian trải nghiệm du lịch di sản.

2. Tính đổi mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây?

So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ tiếp cận đơn ngành (hoặc thuần túy văn hóa - kinh tế du lịch, hoặc thuần túy hạ tầng kỹ thuật xây dựng), luận án áp dụng phương pháp tiếp cận không gian hình thái học đa tầng (Morphological Spatial Analysis) kết hợp đánh giá thực chứng trên mẫu đại diện 15 làng nghề thuộc 3 nhóm nghề chủ lực vùng ĐBSH.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực chứng là gì?

Phát hiện về sự thất bại công năng của các cụm sản xuất làng nghề tập trung (như khu 15,4 ha tại Bát Tràng). Việc thiếu vắng khung kiểm soát quy hoạch chuyên biệt cho mô hình làng nghề - du lịch đã khiến quỹ đất sản xuất nhanh chóng bị biến tướng thành đất ở đô thị chia lô, vô hiệu hóa mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm và phục vụ du lịch ban đầu.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân rộng mô hình trong thực tiễn không?

Luận án xác lập quy trình chuẩn 4 bước để áp dụng mô hình cho một làng nghề cụ thể: (1) Đánh giá tiềm năng di sản và xác định ngưỡng sức chứa; (2) Định vị hệ thống SPDL đặc trưng; (3) Lập quy hoạch phân vùng không gian đa tầng và hạ tầng kỹ thuật; (4) Xây dựng mô hình thể chế HTX/BQL du lịch cộng đồng chia sẻ lợi ích.

5. Khung chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình ra sao?

Tập trung vào 3 trụ cột: (1) Xây dựng hệ thống quy chuẩn số hóa 3D-GIS quản lý cảnh quan di sản làng nghề; (2) Tích hợp chỉ số trung hòa carbon (Net Zero) vào cụm công nghiệp làng nghề sinh thái; (3) Mở rộng kết nối chuỗi du lịch làng nghề quốc tế trong khu vực Đông Nam Á.

---

Kết luận

1. Xác lập hệ thống cơ sở khoa học và phương pháp luận liên ngành vững chắc trong việc thiết lập mô hình quy hoạch Làng nghề truyền thống - Du lịch tại vùng Châu thổ sông Hồng.
2. Xây dựng bộ tiêu chí định lượng và xác định ngưỡng sức chứa du lịch phục vụ việc đánh giá, phân loại và kiểm soát phát triển không gian làng nghề.
3. Đề xuất hoàn chỉnh 05 mô hình thành phần: Mô hình Sản phẩm du lịch, Mô hình Kinh tế dịch vụ tuần hoàn, Mô hình Quy hoạch Không gian đa tầng, Mô hình Kết nối hạ tầng liên vùng và Mô hình Quản lý vận hành phân quyền.
4. Minh chứng tính khả thi vượt trội của mô hình quy hoạch thông qua đề án quy hoạch thực nghiệm tại Làng gốm Phù Lãng (Bắc Ninh).
5. Đóng góp trực tiếp vào việc hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách quy hoạch xây dựng Nông thôn mới bền vững, thúc đẩy bảo tồn các giá trị tinh hoa di sản văn hóa dân tộc trong dòng chảy hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN QUY HOẠCH LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG – DU LỊCH TẠI MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ THỰC TRẠNG MỘT SỐ LÀNG NGHỀ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 1. Tình hình phát triển làng nghề, nghề truyền thống vùng Đồng bằng sông Hồng 1. Giai đoan trước năm 1954 Giai đoạn đầu, nghề được hình thành xuất phát từ việc làm ra các nông cụ, dụng cụ phục vụ cho mục đích sinh hoạt, thường được người dân làm lúc nông nhàn.

Sách Đại Nam nhất thống chí thời Nguyễn cho thấy sự phong phú của các sản phẩm nghề thủ công ở vùng ĐBSH: Tỉnh Hà Nội (bao gồm cả tỉnh Hà Đông và Sơn Tây) có tơ, bông, lụa trắng, trìu nam, là lĩnh hoa, sại nam, the hoa, the mình băng (có hoa lấm chấm), sa hoa nhỏ, nón lá, dầu nước, diêm tiêu, giấy sắc, các hạng giấy, quạt tre, ngói, nồi đất, chè, mật mía, đường đen, muối, bánh phục linh, cốm dẹp, cốm trộn đường, quai thao, rượu trắng [88]. Tỉnh Ninh Bình có chiếu trơn, bông vải, đường mía, chè, mắm rươi. Tỉnh Hưng Yên có bông, vải, đường mía, mật, quạt lông, chiếu trơn. Tỉnh Nam Định có vải nhỏ trắng, thuốc lào, mật mía, nước mắm thơm, gạch và bát, đồ mã, quạt, đồi mồi, quạt tre, lược bí, hương nén, hương đen, giày (dép), lưới, chiếu, trứng tằm.

Tỉnh Bắc Ninh có lụa trắng, vải trắng, vải thâm, vàng lá, sơn sống, dệt sại, đồ đồng, đồ gốm, gạch ngói, bút mực, hương phụ, nam sâm, mạt mía, rượu trắng, mắm ruốc… [78] [82] Từ thế kỷ thứ XV, thợ làm vàng bạc làng Châu Khê, tỉnh Hải Dương đã được nhà Lê mời ra Hà Nội đúc bạc nén. Sau đó người Châu Khê quy tụ thành phường, xây nhà, mở cửa hiệu, lập thành phố hàng Bạc (đầu thế kỷ XX là phố Đổi bạc – Rue des Changeurs) … Vào thế kỷ XIX, riêng nghề dệt vải: tỉnh Hà Nội có 9 xã, 1 thôn; tỉnh Nam Định có 8 xã, thôn; tỉnh Sơn Tây có 26 xã, thôn; tỉnh Bắc Ninh có 15 xã, thôn. Có làng dệt sầm uất như làng La Khê (Hà Đông) chuyên dệt các loại vải, lụa, gấm, lĩnh đã có tới 300 thợ chuyên… Theo Pierr Gourou, vào đầu thế kỷ XX vùng ĐBSH có 108 nghề thủ công với 215.000 thợ chia làm các nhóm nghề: dệt; chế biến nông sản, thực phẩm; đan lát; nghề mộc; thợ nề làm gạch, nung vôi; làm giấy và hàng mã; kim hoàn; làm nông cụ; làm gốm. Giai đoạn 1954 đến năm 1986 Sau năm 1954, trong điều kiện hoà bình, các nghề thủ công truyền thống vùng ĐBSH được phục hồi và phát triển, hàng hoá rất phong phú đủ để cung cấp cho nhu cầu vốn còn hạn chế của nhân dân sau chiến tranh.

Mặc dù vẫn còn bị chi phối bởi yếu tố thị trường làm cho sản xuất không ổn định, số ít nghề bị mai một đi nhưng hầu hết luan an 11 các nghề truyền thống trong vùng ĐBSH vần tồn tại và lan toả rộng. Các chỉ số về ngành nghề nông thôn ở vùng ĐBSH thường đạt cao hơn so với các vùng khác trong nước [64]. Về số LN, số liệu cho biết còn có sự khác nhau nhưng đều cho biết các tỉnh vùng ĐBSH cũng là nơi có nhiều nghề thủ công nhất so với cả nước và trong vùng ĐBSH, cao nhất là thành phố Hà Nội. Giai đoạn từ năm 1986 đến nay Đến hết năm 2019, tổng số các cơ sở tham gia sản xuất kinh doanh nghề trong cả nước là trên 817.000 cơ sở (bao gồm 9.553 tổ hợp tác và trên 797.600 hộ gia đình), tăng 119.000 cơ sở so với năm 2017 thời điểm trước khi có Nghị định số 52/2018/NĐ-CP.

Hình thức tổ chức sản xuất đã có xu hướng chuyển mạnh sang các mô hình tổ chức liên kết sản xuất nên số lượng các doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác tăng mạnh với 3.459 doanh nghiệp, 882 HTX và 1. [17] Về kim ngạch và thị trường xuất khẩu: Mức độ tăng trưởng xuất khẩu trong những năm qua khá cao, đạt bình quân khoảng 10%/năm. Năm 2019, kim ngạch xuất khẩu của riêng hàng thủ công mỹ nghệ đạt 2,35 tỷ USD, tăng 0,6 tỷ USD so với năm 2017, trong đó có một số mặt hàng có giá trị kim ngạch xuất khẩu lớn như: các sản phẩm gốm sứ đạt 539 triệu USD; sản phẩm mây tre cói thảm đạt 484 triệu USD; sản phẩm thêu, dệt thủ công đạt 139 triệu USD. Trong bối cảnh của dịch Covid-19 nhưng 7 tháng đầu năm 2020, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm gốm sứ vẫn đạt 309 triệu USD, tăng 3,4% so với cùng kỳ năm 2019; các sản phẩm khác như mây tre cói thảm, sản phẩm thêu, dệt thủ công cũng đạt tương ứng là 250 triệu USD và 90 triệu USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2019.

Hiện hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam đã có mặt tại 163 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó thị trường xuất khẩu chính vẫn là Mỹ, Nhật Bản và Châu Âu. [27] Sản phẩm đồ thủ công tại một số làng nghề đã trở thành thương hiệu, uy tín và đã có mặt ở 163 quốc gia, với kim ngạch xuất khẩu đạt mức cao nhất, tập trung vào 3 nhóm nghề: gốm sứ, mây tre đan và thêu ren dệt lụa. luan an 12 Bảng 1. Phân loại LN được công nhận theo nhóm ngành nghề năm 2019 [27] Phân theo nhóm ngành nghề Chế Sản Xử lý, Sản xuất Sản Sản Các biến, xuất chế đồ mây xuất xuất dịch vụ bảo hàn biến tre đan, và muố phục Tổng quản g nguyê gốm sứ, kinh i vụ sản số LN, nông, thủ n vật thủy doan xuất, T LNTT lâm, côn liệu tinh, dệt h đời Vùng/Tỉnh T được thủy g phục may, sinh sống công sản mỹ vụ sản sợi, thêu vật dân cư nhận ngh xuất ren, đan cảnh nông ệ nông lát, cơ thôn nghiệp khí nhỏ, nông điêu thôn khắc Tổng số 1951 640 81 65 935 147 16 67 1 ĐBSH 810 140 54 32 497 58 29 Trung du 2 miền núi 470 343 12 7 79 12 17 phía Bắc Bắc Trung Bộ và 3 420 119 12 12 227 31 7 12 duyên hải miền trung Tây 4 17 2 3 5 5 2 Nguyên Đông Nam 5 5 1 1 1 1 1 Bộ Đồng bằng 6 Sông Cửu 229 35 2 10 126 41 8 7 Long 1.

Thực trạng mô hình quy hoạch Làng nghề truyền thống – Du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng Trên cơ sở khái niệm “Mô hình quy hoạch” đã trình bày ở mục 9 phần Mở đầu, Luận án tập trung đánh giá thực trạng mô hình quy hoạch LNTT-Du lịch ở các khía cạnh hoạt động du lịch, tổ chức không gian và hạ tầng phục vụ du lịch, kết nối hoạt động du lịch, quản lý và chính sách phát triển. Những vấn đề trên là những yếu tố cốt lõi để xây dựng phương thức phát triển LNTT-Du lịch. Hoạt động du lịch Làng nghề truyền thống – Du lịch Hình 1. Bảng thống kê những khó khăn nổi bật của LN trong việc phát triển du lịch a.

Các dịch vụ tham quan, trải nghiệm nghề Các hoạt động du lịch tham quan LN chủ yếu: Tham quan làng gốm Bát Tràng, Phù Lãng, làng mây tre đan Phú Vinh, làng nón Chuông, thêu ren Văn Lâm, lụa Vạn Phúc. Làng gốm Phù Lãng đã có dịch vụ chuyên cho học sinh các trường phổ thông trải nghiệm. Các hoạt động tổ chức tham quan trực tiếp một số hộ làm nghề, nhà ở kết hợp làm nghề, tham quan kết hợp với trải nghiệm. Qua đánh giá hiện trạng tại 15 LN cho thấy hoạt động tham quan, trải nghiệm còn đơn lẻ, vẫn chưa tạo ra sức hấp dẫn cho khách du lịch.

Tuyến tham quan thường gắn với các công trình sản xuất, dịch vụ và di sản. Yếu tố cấu thành tuyến tham quan bao gồm công trình kiến trúc, không gian cảnh quan, hoạt động sản xuất. Không gian tổ chức hoạt động tham quan bị tác động mạnh của quá trình ĐTH, nhiều công trình nhà ở và công cộng mới xen cài, dẫn tới không gian làng truyền thống bị biến đổi theo hướng đô thị đã làm giảm giá trị hoạt động du lịch tham quan, trải nghiệm. Dịch vụ tham quan trải nghiệm giá trị di sản Theo đánh giá hiện trạng tại 15LN, các hoạt động trải nghiệm các công trình di tích, tôn giáo, thắng cảnh chưa được xây dựng phát triển.

Trong đó có 4/15 LN có tổ chức tham quan công trình di tích bao gồm: Bát Tràng, Vạn Phúc, Văn Lâm và Chuông. Làng gốm Bát Tràng đã tổ chức tham quan đình làng, chùa Tiêu dao và nhà cổ Vạn Vân. Làng lụa Vạn Phúc đã tổ chức tham quan chùa làng, cây đa cổ thụ, giếng nước, sân đình, buổi chiều vẫn họp chợ dưới gốc đa trước đình. Làng Văn Lâm đã tổ chức tuyến tham luan an 14 quan khu du lịch Tam Cốc - Bích Động.

Hạn chế của các dịch vụ tham quan trải nghiệm di sản là thông tin, sự truyền đạt giá trị là chưa đầy đủ và chính xác. Ví dụ: tham quan nhà cổ tại LN Bát Tràng không giới thiệu được giá trị văn hóa về TCKG nhà ở, sân vườn, chỉ chú ý đến kiến trúc. Các giá trị phi vật thể lồng ghép khác như lối sống cộng đồng, kinh nghiệm xây dựng, sử dụng vật liệu địa phương như gỗ, đá ong, gạch đất hay nghệ thuật điêu khắc, chữ viết. còn ít được giới thiệu.

Đây là tiềm năng lớn nhất của làng truyền thống nhưng lại là mặt hạn chế nhất của SPDL hiện nay. Dịch vụ tham quan trải nghiệm văn hóa nghề nông Theo đánh giá khảo sát hiện trạng 15 LN, hiện chưa có LN tổ chức dịch vụ trải nghiệm văn hóa nghề nông. Chỉ có duy nhất làng Văn Lâm, nằm trong tua tuyến du lịch của cụm di tích Tràng An thì đã có kết hợp hoạt động trải nghiệm nông nghiệp ngoài LN. Hoạt động du lịch này mang tính tự phát.

Hoạt động du lịch chưa thực sự hấp dẫn du khách và chưa được chú trọng về thương hiệu. Người nông dân vẫn chỉ quen sản xuất nông nghiệp nên chưa có các kỹ năng để phục vụ khách du lịch một cách chuyên nghiệp hoặc chưa quan tâm và không đặt mục tiêu sản xuất gắn với phát triển du lịch. Dịch vụ lưu trú Theo khảo sát hiện trạng 15LN, hiện có 2/15 làng xây dựng mô hình dịch vụ lưu trú đồng bộ, đáp ứng nhu cầu khách du lịch bao gồm: Bát Tràng và Văn Lâm. Dịch vụ lưu trú tại hai LN này đã cơ bản đáp ứng nhu cầu không gian nghỉ ngơi, lưu trú, nghỉ dưỡng của du khách.

Không gian tổ chức hoạt động lưu trú tai hai LN có ưu điểm về khí hậu, về quỹ đất, chất lượng cảnh quan và môi trường, sự độc lập, yên tĩnh, khoảng cách tới các điểm tham quan ngắn.