Mô Hình Công Nghiệp Hóa Ở Một Số Nước Đông Á: Bài Học Kinh Nghiệm Và Khả Năng Vận Dụng Vào Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn mô hình công nghiệp hóa ở một số nước đông á bài học kinh nghiệm và khả năng vận dụng vào, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: TRAN LAN HUONG
• Người hướng dẫn: PGS. NGUYEN NGOC SON
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Mô Hình Công Nghiệp Hóa Ở Đông Á: Bài Học Kinh Nghiệm Và Ứng Dụng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA VÀ MÔ HÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA VÀ MÔ HÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA
• 1.1.1. Các quan niệm về công nghiệp hóa, bản chất và nội dung của công nghiệp hóa
• 1.1.2. Các quan niệm và đặc trưng của mô hình công nghiệp hóa
• 1.2. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ TRÌNH ĐỘ CÔNG NGHIỆP HÓA
• 1.3. MÔ HÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA TRÊN THẾ GIỚI
• 1.3.1. Mô hình công nghiệp hóa cổ điển
• 1.3.2. Mô hình công nghiệp hóa rút ngắn
• 1.3.3. Mô hình công nghiệp hóa hỗn hợp
• 1.3.4. Mô hình công nghiệp hóa XHCN
• 1.3.5. Một số đánh giá chung về các mô hình công nghiệp hóa
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA CỦA MỘT SỐ NƯỚC ĐÔNG Á
• 2.1. Mô hình công nghiệp hóa của Nhật Bản
• 2.1.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của Nhật Bản khi bước vào công nghiệp hóa
• 2.1.2. Quá trình công nghiệp hóa của Nhật Bản
• 2.1.3. Những yếu tố mang lại thành công cho Nhật Bản khi thực thi công nghiệp hóa
• 2.1.4. Những hạn chế trong quá trình thực thi công nghiệp hóa của Nhật Bản
• 2.2. Mô hình công nghiệp hóa của Hàn Quốc
• 2.2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của Hàn Quốc khi bước vào công nghiệp hóa
• 2.2.2. Quá trình công nghiệp hóa của Hàn Quốc
• 2.2.3. Những yếu tố mang lại thành công cho Hàn Quốc trong thực thi công nghiệp hóa
• 2.2.4. Những hạn chế trong mô hình công nghiệp hóa của Hàn Quốc
• 2.3. Mô hình công nghiệp hóa của Đài Loan
• 2.3.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của Đài Loan khi bước vào công nghiệp hóa
• 2.3.2. Các giai đoạn công nghiệp hóa của Đài Loan
• 2.3.3. Những yếu tố đem lại thành công trong việc thực thi công nghiệp hóa của Đài Loan
• 2.3.4. Những hạn chế trong việc thực thi mô hình công nghiệp hóa của Đài Loan
• 2.4. Nhận xét chung về mô hình công nghiệp hóa của Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan
• 2.5. Một số bài học kinh nghiệm của các nước Đông Á trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa
• 2.5.1. Những bài học thành công
• 2.5.2. Bài học từ những hạn chế của quá trình công nghiệp hóa ở một số nước Đông Á
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA CỦA VIỆT NAM VÀ KHẢ NĂNG VẬN DỤNG NHỮNG KINH NGHIỆM TỪ MÔ HÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA CỦA MỘT SỐ NƯỚC ĐÔNG Á
• 3.1. Mô hình công nghiệp hóa của Việt Nam
• 3.1.1. Công nghiệp hóa của Việt Nam giai đoạn trước đổi mới
• 3.1.2. Công nghiệp hóa của Việt Nam giai đoạn từ đổi mới đến năm 2010
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Mô Hình Công Nghiệp Hóa Ở Đông Á

Mô hình công nghiệp hóa ở Đông Á đã trở thành một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đã áp dụng những chiến lược khác nhau để đạt được thành công trong công nghiệp hóa. Mỗi quốc gia có những đặc điểm riêng về điều kiện tự nhiên, chính trị và xã hội, ảnh hưởng đến quá trình công nghiệp hóa. Nhật Bản, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ, đã thực hiện công nghiệp hóa từ những năm 1868, trong khi Hàn Quốc và Đài Loan đã bắt đầu từ những năm 1950. Những bài học từ các quốc gia này có thể được áp dụng cho Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa hiện nay.

1.1. Các Mô Hình Công Nghiệp Hóa

Có nhiều mô hình công nghiệp hóa khác nhau, bao gồm mô hình công nghiệp hóa cổ điển, mô hình công nghiệp hóa rút ngắn và mô hình công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa. Mỗi mô hình có những ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng bối cảnh kinh tế và xã hội. Mô hình công nghiệp hóa cổ điển thường yêu cầu thời gian dài và nguồn lực lớn, trong khi mô hình rút ngắn có thể giúp các quốc gia phát triển nhanh hơn. Tuy nhiên, việc lựa chọn mô hình nào cần phải dựa trên điều kiện cụ thể của từng quốc gia.

II. Kinh Nghiệm Công Nghiệp Hóa Từ Các Nước Đông Á

Kinh nghiệm từ các nước Đông Á cho thấy vai trò quan trọng của chính phủ trong việc định hướng và hỗ trợ công nghiệp hóa. Nhật Bản đã thành công nhờ vào việc huy động nguồn lực và công nghệ từ nước ngoài, trong khi Hàn Quốc tập trung vào xuất khẩu và phát triển công nghiệp nặng. Đài Loan, với chiến lược phát triển công nghiệp nhẹ và công nghệ cao, đã tạo ra một mô hình công nghiệp hóa hiệu quả. Những kinh nghiệm này có thể giúp Việt Nam trong việc xây dựng chiến lược công nghiệp hóa phù hợp với bối cảnh hiện tại.

2.1. Vai Trò Của Chính Phủ

Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường thuận lợi cho công nghiệp hóa. Các chính sách hỗ trợ, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và giáo dục là những yếu tố quyết định đến sự thành công của quá trình công nghiệp hóa. Nhật Bản và Hàn Quốc đã chứng minh rằng sự can thiệp của chính phủ có thể tạo ra những bước đột phá trong phát triển kinh tế. Việt Nam cần học hỏi từ những kinh nghiệm này để xây dựng chính sách phù hợp.

III. Ứng Dụng Kinh Nghiệm Tại Việt Nam

Việt Nam đang trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, với nhiều thách thức và cơ hội. Việc áp dụng các bài học từ mô hình công nghiệp hóa của các nước Đông Á là cần thiết. Việt Nam cần xác định rõ mục tiêu và chiến lược công nghiệp hóa phù hợp với điều kiện thực tế. Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, chế biến thực phẩm và sản xuất hàng tiêu dùng có thể là những lĩnh vực ưu tiên trong quá trình công nghiệp hóa.

3.1. Chiến Lược Công Nghiệp Hóa Tại Việt Nam

Chiến lược công nghiệp hóa tại Việt Nam cần tập trung vào việc phát triển công nghiệp chế biến và chế tạo, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng rất quan trọng để tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Việt Nam cần xây dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi, khuyến khích đầu tư và đổi mới sáng tạo để đạt được mục tiêu công nghiệp hóa bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công nghiệp hóa là con đường phát triển tất yếu nhằm chuyển đổi nền kinh tế từ nông nghiệp truyền thống sang công nghiệp hiện đại, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Theo ước tính, các nước Đông Á đã thành công trong việc rút ngắn thời gian công nghiệp hóa so với các nước đi trước, tạo nên "phép màu Đông Á" với tốc độ phát triển vượt bậc. Việt Nam hiện đang trong giai đoạn lựa chọn mô hình công nghiệp hóa - hiện đại hóa rút ngắn, do đó việc nghiên cứu mô hình công nghiệp hóa của một số nước Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan là rất cần thiết.

Mục tiêu nghiên cứu gồm: (1) hệ thống hóa cơ sở lý luận về công nghiệp hóa; (2) phân tích mô hình công nghiệp hóa của các nước Đông Á qua các giai đoạn, rút ra bài học kinh nghiệm; (3) xác định nội dung quan trọng của mô hình công nghiệp hóa - hiện đại hóa rút ngắn của Việt Nam và khả năng vận dụng các bài học kinh nghiệm từ các nước Đông Á. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba quốc gia Đông Á tiêu biểu và quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam từ trước đổi mới đến năm 2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc định hướng chính sách công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hệ thống lý thuyết về công nghiệp hóa và mô hình công nghiệp hóa trên thế giới, tập trung làm rõ các khái niệm chính như:

• Công nghiệp hóa: Quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp, bao gồm trang bị công nghệ hiện đại, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo ra các biến đổi xã hội cơ bản.
• Mô hình công nghiệp hóa: Tổng thể các thành phần, mối quan hệ logic (mục tiêu, bước đi, cách thức thực hiện) được kết hợp trong một cấu trúc đại diện cho quá trình công nghiệp hóa thực tế của một quốc gia.
• Công nghiệp hóa rút ngắn: Quá trình công nghiệp hóa được thực hiện nhanh hơn so với các nước đi trước nhờ tận dụng kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực từ bên ngoài.
• Vai trò nhà nước: Nhà nước đóng vai trò điều hành, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong quá trình công nghiệp hóa.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Sự thay đổi tỷ trọng các ngành kinh tế theo hướng hiện đại, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử cụ thể và phương pháp đối chứng so sánh để làm rõ mục tiêu nghiên cứu. Nguồn dữ liệu chủ yếu là số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo nghiên cứu, các tổ chức quốc tế như IMF, WB, ADB, cũng như các tài liệu trong và ngoài nước về mô hình công nghiệp hóa của các nước Đông Á.

Cỡ mẫu nghiên cứu là ba quốc gia tiêu biểu: Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan, được lựa chọn do có quá trình công nghiệp hóa thành công và có nhiều bài học kinh nghiệm phù hợp với điều kiện Việt Nam. Phân tích tập trung vào các giai đoạn công nghiệp hóa, chiến lược, tổ chức thực hiện và kết quả đạt được của từng quốc gia.

Timeline nghiên cứu bao gồm giai đoạn công nghiệp hóa của các nước Đông Á từ cuối thế kỷ XIX đến cuối thế kỷ XX, đồng thời đánh giá quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam từ trước đổi mới đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mô hình công nghiệp hóa của Nhật Bản được chia thành hai giai đoạn chính: giai đoạn đầu (1868-1919) tập trung vào xuất khẩu sản phẩm truyền thống và thay thế nhập khẩu hàng công nghiệp thông thường; giai đoạn hai (1920-1970) chuyển sang thay thế nhập khẩu hàng công nghiệp chế tạo và xuất khẩu hàng công nghiệp chế tạo. Vai trò nhà nước rất quan trọng trong việc điều hành, huy động vốn và phát triển nguồn nhân lực. Tỷ lệ đầu tư cho R&D và công nghệ cao tăng dần, góp phần nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

2. Mô hình công nghiệp hóa của Hàn Quốc trải qua bốn giai đoạn: thay thế nhập khẩu (1953-1964), hướng ra xuất khẩu (1964-1971), tập trung phát triển công nghiệp nặng và hóa chất (1972-1981), điều chỉnh và nâng cấp công nghệ (1982-1995). Hàn Quốc đã áp dụng chiến lược công nghiệp hóa đúng đắn, phát huy vai trò nhà nước trong định hướng và tổ chức thực hiện, đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào vốn và công nghệ nước ngoài vẫn là hạn chế lớn.

3. Mô hình công nghiệp hóa của Đài Loan gồm ba giai đoạn: thay thế nhập khẩu (1953-1964), hướng ra xuất khẩu (1964-1973), điều chỉnh chiến lược công nghiệp hóa và hiện đại hóa hướng vào kỹ thuật cao (1974-1990). Đài Loan chú trọng đa dạng hóa nguồn vốn, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và chính sách phát triển khoa học công nghệ hợp lý. Tuy nhiên, môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng là thách thức lớn trong quá trình công nghiệp hóa.

4. Công nghiệp hóa của Việt Nam từ trước đổi mới chủ yếu theo mô hình công nghiệp hóa XHCN với ưu tiên phát triển công nghiệp nặng, kế hoạch hóa tập trung. Từ đổi mới đến năm 2010, quan niệm công nghiệp hóa được mở rộng theo hướng hiện đại hóa, rút ngắn thời gian công nghiệp hóa, chú trọng phát triển công nghiệp dựa trên lợi thế so sánh và hội nhập kinh tế quốc tế. Mục tiêu công nghiệp hóa đến năm 2020 là trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại với cơ cấu kinh tế chuyển dịch rõ rệt.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nước Đông Á đã thành công trong việc rút ngắn thời gian công nghiệp hóa nhờ tận dụng hiệu quả vai trò nhà nước, huy động và sử dụng nguồn lực trong nước và nước ngoài, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng khoa học công nghệ. Các mô hình công nghiệp hóa của Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đều có điểm chung là sự phối hợp chặt chẽ giữa chiến lược công nghiệp hóa và chính sách phát triển kinh tế xã hội.

So với các nước đi trước, các nước Đông Á đã áp dụng mô hình công nghiệp hóa rút ngắn với các bước đi cụ thể, linh hoạt, phù hợp với điều kiện lịch sử và kinh tế xã hội của từng quốc gia. Việt Nam có thể học hỏi các bài học này để xây dựng mô hình công nghiệp hóa - hiện đại hóa phù hợp, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và phát triển kinh tế tri thức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ trọng các ngành kinh tế, mức đầu tư cho R&D, tỷ lệ lao động trong các ngành công nghiệp chế biến và dịch vụ của các nước Đông Á và Việt Nam qua các giai đoạn công nghiệp hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò quản lý và điều hành của Nhà nước trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhà nước cần xây dựng chiến lược công nghiệp hóa rõ ràng, đồng bộ và linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn và xu thế toàn cầu. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục đến năm 2030.

2. Đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư phát triển công nghiệp, chú trọng huy động vốn trong nước và thu hút vốn đầu tư nước ngoài có chọn lọc, ưu tiên các ngành công nghiệp công nghệ cao, thân thiện môi trường. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, các doanh nghiệp. Thời gian: 2023-2025.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua nâng cao quy mô và chất lượng giáo dục đào tạo, đặc biệt là đào tạo kỹ thuật, công nghệ và quản lý công nghiệp. Thực hiện xã hội hóa hoạt động giáo dục để khai thác tối đa nguồn lực xã hội. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, doanh nghiệp. Thời gian: 2023-2030.

4. Xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển khoa học - công nghệ hợp lý, tạo môi trường thuận lợi cho chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất công nghiệp. Chủ thể: Bộ Khoa học và Công nghệ, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp. Thời gian: 2023-2030.

5. Phát triển thị trường trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu nhằm tận dụng lợi thế so sánh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Kết hợp hài hòa giữa phát triển thị trường nội địa và hội nhập kinh tế quốc tế. Chủ thể: Bộ Công Thương, các doanh nghiệp. Thời gian: 2023-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng chiến lược công nghiệp hóa phù hợp với điều kiện Việt Nam, giúp hoạch định chính sách hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển: Tài liệu phân tích sâu sắc các mô hình công nghiệp hóa của các nước Đông Á, cung cấp dữ liệu và bài học kinh nghiệm quý giá cho nghiên cứu học thuật.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong ngành công nghiệp: Hiểu rõ xu hướng phát triển công nghiệp hóa, các chính sách hỗ trợ và cơ hội đầu tư trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại hóa của Việt Nam.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế phát triển: Tài liệu tham khảo toàn diện về công nghiệp hóa, mô hình công nghiệp hóa và ứng dụng thực tiễn, giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Công nghiệp hóa là gì và tại sao nó quan trọng đối với Việt Nam?
   Công nghiệp hóa là quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp, giúp tăng năng suất lao động, cải thiện đời sống và nâng cao vị thế quốc gia. Việt Nam cần công nghiệp hóa để bắt kịp xu thế phát triển toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Mô hình công nghiệp hóa rút ngắn có điểm gì khác biệt so với mô hình truyền thống?
   Mô hình rút ngắn bỏ qua hoặc rút ngắn một số bước phát triển, tận dụng kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực từ bên ngoài để đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, giúp các nước đi sau phát triển nhanh hơn so với các nước đi trước.

3. Vai trò của nhà nước trong công nghiệp hóa là gì?
   Nhà nước đóng vai trò điều hành, hoạch định chiến lược, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế thị trường và công nghiệp hóa, đồng thời điều chỉnh các chính sách phù hợp với thực tiễn.

4. Việt Nam có thể học hỏi gì từ mô hình công nghiệp hóa của các nước Đông Á?
   Việt Nam có thể học cách phối hợp vai trò nhà nước và thị trường, phát huy nguồn lực trong nước và thu hút vốn nước ngoài, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng chiến lược công nghiệp hóa linh hoạt.

5. Những thách thức lớn nhất trong công nghiệp hóa hiện nay của Việt Nam là gì?
   Thách thức gồm hạn chế về nguồn lực tài chính, chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, ô nhiễm môi trường và cần điều chỉnh chính sách phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Kết luận

• Công nghiệp hóa là con đường tất yếu để Việt Nam phát triển kinh tế - xã hội bền vững và nâng cao vị thế quốc tế.
• Các nước Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đã thành công trong mô hình công nghiệp hóa rút ngắn, tận dụng hiệu quả vai trò nhà nước, nguồn lực và công nghệ.
• Việt Nam cần xây dựng mô hình công nghiệp hóa - hiện đại hóa phù hợp, học hỏi kinh nghiệm từ các nước Đông Á, đặc biệt trong quản lý nhà nước, phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng khoa học công nghệ.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường vai trò nhà nước, đa dạng hóa nguồn vốn, phát triển nguồn nhân lực và khoa học công nghệ, đồng thời phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật và điều chỉnh chính sách công nghiệp hóa theo bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và xu thế phát triển kinh tế tri thức toàn cầu.

Các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả các giải pháp công nghiệp hóa, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại vào năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Iffl TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN ---------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- TRAN LAN HUONG ' 4/ HOC ' h II THONGTINTn PHONG LUANAN '/LIEU MO HINH CONG NGHIEP HOA CUA MOT SO NUUC DONG A BAI HOC KINH NGHIEM VA KHA NANG VAN DUNG VAO VIET NAM ■ ■ ■ ■ ■ CHUYEN NGANH: KINH TE PHAT TRIEN LUAN VAN THAC SY KINH tE • • Ngadi hudng dan khoa hoc: PGS. NGUYEN NGOC SON TH 5TM HA NOI, NAM 2011 • -z LO7 CAM DOAN Toi xin cam doan day la cong trinh nghien cwu doc lap cua rieng toi. Cac so lieu, ket qua neu trong luan van la trung \ r r thuc va co nguon goc xuat xw ro rang. w Tac gia luan van MUC LUC • • DANH MUC CAC KY HIEU VA CHlf VIET TAT DANH MUC CAC BANG, HINH TOM TAT LUAN VAN PHAN MdDAU.

CO SO LY LUAN VE CONG NGHIEP HOA VA MO HINH CONG NGHIEP HOA. TONG QUAN VE CONG NGHIEP HOA VA MO HINH CONG NGHIEP HOA. Cac quan niem ve cong nghiep hoa, vai tro va noi dung cua cong nghiep hoa. Cac quan niem va dac trung cua mo hinh cong nghiep hoa.

TIEU CHI DANH GIA TRINH DO CONG NGHIEP HOA. MO HINH CONG NGHIEP HOA TREN THE GI ()I. Mo hinh cong nghiep hoa cd dien. Mo hinh cong nghiep hoa rut ngan.

Mo hinh cong nghiep hoa hon hop. Mo hinh cong nghiep hoa XHCN. Mot so danh gia chung ve cac mo hinh cong nghiep hoa. MO HINH CONG NGHIEP HOA CUA MOT SO NLOC DONG A VA BAI HOC KINH NGHIEM.

MO HINH CONG NGHIEP HOA CUA MOT SO NIOC DONG A. Mo hinh cong nghiep hoa cua Nhat Ban. Mo hinh cong nghiep hoa cua Han Quoc. Mo hinh cong nghiep hoa cua Dai Loan.

Nhan xet chung ve mo hinh cong nghiep hoa cua Nhat Ban, Han Quoc, Dai Loan. • SO BAI HOC MOT • KINH NGHIEM • CUA CAC NIOC DONG A TRONG QUA TRINH THlfC HIEN CONG NGHIEP HOA. NhCrng bai hoc thanh cong. Bii hcc tu ghugg hag che cua qua hrigh cngg gghiep hoa o mot so guoc Dngg A.

KHA NANG VAN • DUNG • NHUNG KINH NGHIEM • TU MO A _ r •> _ x - r A r a HINH CONG NGHIEP HOA CUA MOT SO NUOC DONG A VAO VIEC TO CHUC DIEU HANH VA THUC THI MO HINH CONG NGHIEP HOA -HIEN DAI HOA O VIET NAIM. MO HINH CONG NGHIEP HOA CUa VIET NAM. Cngg gghiep hoa cua Viet Nam giai doag truoc doi moi. Cngg gghiep hoa cua Viet Nam giai doag tu doi moi deg gam 2010.

Digh huogg cngg gghiep hoa cua guoc ta giai doag 2011-2020. KHA NANG VAN DUNG NHUNG KINH NGHIEM TU MO HINH CONG NGHIEP HOA CUa MOT SO NVOC DONG A VAO VIEC TO CHUC DIEU HANH VA THUC THI MO HINH CONG NGHIEP HOA - HIEN DAI HOA O VIET NAIM. Nhugg diem tuogg dogg vi khac biet cua Viet Nam vi mot so guoc Dngg A khi buoc vio cngg gghiep hoa. Vag dugg kigh gghiem cua mot so guoc Dngg A vio viec to chuc dieu high vi thuc thi mn high cngg gghiep hoa cua Viet Nam trogg boi cagh moi.98 TAI LIEU THAM KHAO.

x ___ ___ -x DANH MUC CAC KY HIEU VA CHV VIET TAT • • CN : Cong nghiep CNH : Cong nghiep hoa CNH-HDH : Cong nghiep hoa - hien dai hoa MITI : Ministry of International Trade and Industry (Bo Cong nghiep r r va thuong mai quoc te) NICs : Cac nuoc cong nghiep moi R&D : Research & Development (Nghien cuu va phat trien) TNCs : Transnational companies (Cong ty xuyen quoc gia) UNIDO : To chue phat trien Cong nghiep cua Lien Hop Quoc DANH MUC CAC BANG, HINH BANG Bang 1. Mot so tieu ch i danh gia trinh do cong nghiep hoa tren the gid. Tieu ch i danh gia trinh do cong nghiep hoa o Viet Nam.1: CCc gia i doan cong nghiep hoa cua Nhat Ban.2: CCc jtiai doan cong nghiep hoa cua Nhat Ban.3: Thuong mat cong nghe va cht phi R&D cua tat ca cac nganh tu nam 1953 cho tit nam 1984 (%).4: Cac giai doan huc ht i cong nghiep hoc d Han Quoc.5: Nhap khau cong nghe cua Han Quoc (1991).6: Phat trien cong nghiep va co cau nganh o Han Qusc gtat doan 1980-1996.7: Muc do da dang hoa cua 10 Chaebol hang dau (1982).8: No nuic ngoai cua Han Qusc (ty USD).9: Cac giai doan thuc thi cong nghiep hoa cua Dai Loan.10: Chi tiru cho R&D cua Dai Loan.11: So sanh viec to chuc thuc thi cong nghiep hoa cua Nhat Ban, Han Qusc va Dai Loan. Chuhc schh cong nghiep cuc Nhat Ben, Hnn Quoc, Dii loam.

Tong hapsohcu Ihlunghhitieu vc ket quacong nghiep hoc o nude ta. Dinh huing muc tiru cong nghiep hoa, hien dai hoa o Viet Nam den nam 2020.1: Ccc gai i doan cong nghiep hoa.1: Vi c tr i cuc Vee c Nam trong ccc gani donn cong nghiep hoa. TRVONG dai hoc kinh te quoc dan ------- B3 ------- TRAN LAN HUONG CHUYEN NGANH: KINH TE PHAT TRIEN TOM TAT LUAN VAN THAC SY • • HA NOI, NAM 2011 [f i x 2. * PHAN MO HAU 1.

Ly do chon de tai Cong nghiep hoa la chang duong phat trien tat nham chuyen tu mot nen kinh te nong nghiep mang tinh tu cap, tu tuc khep kin voi lao dong thu cong la chu yeu sang mot nen kinh te cong nghiep. Theo truc thoi gian, cac nudc lan luot tien hanh cong nghiep hoa nhung co su khac nhau ve md hinh lua chon, noi dung chien luoc, giai phap thuc hien va cac buoc di cu the do moi nuoc co nhung dac diem khac nhau, moi thoi dai co nhung dieu kien khac nhau nen mo hinh cong nghiep hoa ma moi nuoc lua chon cung khong giong nhau. Tuy nhien, nhung nuoc di sau hoan toan co the rut ngan duoc thoi gian dat toi muc tieu cong nghiep hoa so voi cac nuoc di truoc. Trong do, cac nuoc d Dong A chinh la hinh mau cho su thanh cong trong viec tan dung thoi co de thuc hien viec but pha phat trien, vuot qua bay trung binh, duoi kip cac nen kinh te di truoc.

Vi vay, viec nghien cuu “MO hinh cong nghiep hoa cua mot so nuo'c Ddng A - Bai hoc kinh nghiem va kha nang van dung vao Viet Nam ” la rat can thiet, nhat la trong giai doan hien nay khi Viet Nam cung dang lua chon mo hinh cong nghiep hoa - hien dai hoa rut ngan. Muc tieu nghien cuu r z a Thu nhat, he thdng hoa va lam ro co sd ly luan ve cong nghiep hoa. Thu hai, phan tich mo hinh cong nghiep hoa cua mot so nuoc Dong A qua cac giai doan dong thoi rut ra nhung kinh nghiem co the hoc hoi. Thu ba, xac dinh nhung noi dung quan trong cua mo hinh cong nghiep hoa- hien dai hoa rut ngan cua Viet Nam hien nay, chi ra kha nang van dung nhung kinh nghiem tu mo hinh cong nghiep hoa cua cac nuoc Dong A vao Viet Nam.

Doi tuong va pham vi nghien cuu Doi tuong nghien cuu cua luan van la mo hinh cong nghiep hoa cua mot so nuoc Dong A. Pham vi nghien cuu: luan van chi tap trung nghien cuu mo hinh cong nghiep hoa cua ba nuoc Dong A: Nhat Ban, Han Quoc, Dai Loan va rut ra nhung bai hoc ii lien quan den viec lira chon, xac dinh mo hinh cong nghiep hoa, viec to chuc va thuc hien mo hinh cong nghiep hoa d nhung nude nay vao Viet Nam 4. Phuong phap nghien cun Luan van chu yeu su dung phuong phap lich su cu the, phuong phap doi chung so sanh de lam ro muc tieu nghien cuu. Phuong phap thu thap va xu ly so lieu.

Bong gop khoa hoc cua luan van Vdi muc dich nghien cuu tren, luan van co nhung dong gop sau: Thu nhaf. he thong hoa co so ly luan ve cong nghiep hoa trong do lam ro hon nua nhung nhung noi dung mdi cua cong nghiep hoa trong boi canh mdi. Thu hai, di sau phan tich mo hinh cong nghiep hoa cua Nhat Ban, Han Quoc, Dai Loan: each thuc, budc di, to chuc thuc hien mo hinh cong nghiep hoa. Tren co sd do rut ra nhung bai hoc thanh cong va han che cua tirng mo hinh.

Thu ba, tong quan danh gia nhung ket qua cong nghiep hoa cua nude ta tir khi doi mdi den nay qua do chi ra nhung bai hoc cd the van dung vao qua trinh cong nghiep hoa, hien dai hoa cua Viet Nam trong giai doan tdi. Ket cau luan van Ngoai phan md dau va ket luan, noi dung cua luan se duqc trinh bay gom 3 chuong: Chuong 1: Co’ sd ly luan ve cong nghiep hoa va mo hinh cong nghiep hoa Chu-ong 2: Mo hinh cong nghiep hoa cua mot so nude Dong A Chiromg 3: Mo hinh cong nghiep hoa d Viet Nam va kha nang van dung nhirng kinh nghiem tir mo hinh cong nghiep hoa cua mot so nude Dong A iii CH'UONG 1. A ~ r A A A CO SO LY LUAN VE CONG NGHIEP HOA VA MO HINH • • cOng nghiep hOa 1. TONG QUAN VE CONG NGHIEP HOA VA MO HINH CONG NGHIEP HOA 1.

Cac quan niem ve cong nghiep hoa, ban chat va noi dung cua cong nghiep hoa A 1. Quan niem ve cdng nghiep hoa Quan niem ve cong nghiep hoa o nhung thoi ky khac nhau cung co su khac biet nhat dinh. O Viet Nam, quan niem chinh thong ve cong nghiep hoa dupc dua ra tai Dai hoi dai bieu toan quoc lan thu III cua Dang Lao dong Viet Nam (1960) nhung quan niem nay duong nhu da dong nhat cong nghiep hoa voi cach mang ky thuat. Xuat phat tu boi canh phat trien moi, nhung noi dung trong cong nghiep .hoa cung co su thay doi, gan cong nghiep hoa voi hien dai hoa.

Vai tro cua cong nghiep hoa trong su phat trien kinh te - xa hoi cua cac nuuc dang phat trien + Trang bi, trang bi lai cong nghe cho tat ca cac hoat dong trong nen kinh te. + Thuc day tang truong kinh te va chuyen dich co cau nen kinh te, co cau noi bo cua tung nganh theo huong hien dai. + Tao nhung chuyen bien co ban ve the che va xa hoi. + Tao the va luc de chu dong hoi nhap vao nen kinh te the gioi va tham gia co hieu qua vao qua trinh phan cong lao dong quoc te.

Noi dung cua cdng nghiep hoa Tha nhat, day la qua trinh trang bi va trang bi lai cong nghe cho tat ca cac hoat dong, chuyen tu cho su dung cac cong cu thu cong sang su dung may moc thiet bi ngay cang hien dai. Tha hai, cong nghiep hoa cung la qua trinh chuyen dich co cau kinh te quoc dan va co cau noi tai moi nganh kinh te. Thu ba, cong nghiep hoa cung la qua trinh tao ra nhung chuyen bien co ban ve the che va xa hoi.