CHƯƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CHỦ YẾU VỀ ĐA DẠNG HÓA KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.Tầm quan trọng của đa dạng hóa kinh doanh của các doanh nghiệp 1.Khái niệm đa dạng hóa kinh doanh Đa dạng hóa từ lâu đã được các học giả quan tâm và tiến hành nghiên cứu. Nghiên cứu sớm nhất của Ansoff (1957) cho rằng, đa dạng hóa ở các doanh nghiệp được xác định dựa trên hai tiêu chí là sản phẩm (hay lĩnh vực kinh doanh) và thị trường. Đa dạng hóa được hiểu là sự mở rộng hoạt động kinh doanh chính của doanh nghiệp sang dòng sản phẩm khác hoặc lĩnh vực hoạt động khác Như chúng ta đã biết, một trong những mục tiêu quan trọng xuyên suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp là đạt được mức lợi nhuận tối đa qua từng chu kì kinh doanh. Để hoàn thành mục tiêu ấy, mỗi doanh nghiệp luôn phải tìm cách kết hợp nguồn lực bên trong và bên ngoài, đưa ra chiến lược kinh doanh, đường lối đúng đắn nhất, mang lại hiệu quả cao nhất cho doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp thu hẹp quy mô, chỉ tập trung kinh doanh ở lĩnh vực vượt trội trên thị trường. Song, có nhiều doanh nghiệp lại nhận dạng rõ những lĩnh vực nào có khả năng phát huy những điểm mạnh của mình để khai thác, mở rộng, đầu tư và thành công, hoặc có thể vượt qua được các yếu kém đặc trưng nào đó để duy trì và củng cố vị thế cạnh tranh của mình. Đấy chính là doanh nghiệp đang đa dạng hóa kinh doanh. Vậy, đa dạng hóa kinh doanh là việc doanh nghiệp mở rộng hoạt động của mình bằng cách bước vào kinh doanh một hoặc nhiều lĩnh vực khác nhau.
Thời điểm thực hiện đa dạng hóa kinh doanh thường là ngay khi xuất hiện các nguồn lực tài chính dôi thừa so với nguồn lực cần thiết để duy trì lợi 5 thế cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ban đầu hay cốt lõi, công ty sẽ tính đến chiến lược đa dạng hóa kinh doanh. Điều đáng quan tâm là công ty sẽ phải đầu tư các nguồn lực dư thừa như thế nào để tạo ra giá trị. Việc này đòi hỏi công ty phải phân tích, nghiên cứu kĩ các loại hình đa dạng hóa, yếu tố tác động để đưa ra quyết định chính xác.Tầm quan trong của đa dạng hóa kinh doanh của doanh nghiệp Đa dạng hoá kinh doanh là một phương thức kinh doanh để chia sẻ rủi ro, tuy nhiên đây không phải là phương thức duy nhất nhằm giảm bớt rủi ro. Đa dạng hoá kinh doanh làm cho quy mô doanh nghiệp tăng và phát triển lĩnh vực kinh doanh mới đa dạng.
Nó không phải là phương thức tăng trưởng nhanh cho các lĩnh vực cũ, có thể mất kiểm soát vì các nguồn tiềm lực của doanh nghiệp bị trải mỏng và chưa có các chuyên gia giỏi đáp ứng yêu cầu. Để đa dạng hoá kinh doanh được thành công, doanh nghiệp phải chuẩn bị kỹ, đặc biệt phải thu hút được các chuyên gia giỏi đủ để tổ chức sản xuất – kinh doanh lĩnh vực mới, phải có nguồn lực dồi dào về mọi mặt, nhất là mặt tài chính và trong điều kiện thị trường chính eo hẹp, nhỏ, biến động, khó có điều kiện tang trưởng nhanh, cũng như đối thủ lớn chiếm ưu thế…. Vì vậy, đòi hỏi doanh nghiệp phải đánh giá đúng đắn về nhu cầu và quy mô thị trường, lối vào thị trường, khách hàng, đánh giá đúng tiềm năng, mặt mạnh, mặt yếu, cũng như khả năng và uy tín của doanh nghiệp khi thực hiện đa dạng hoá kinh doanh mà trong lúc nguồn lực có hạn. Trong một số trường hợp khó khăn, ở một vài thị trường, doanh nghiệp có thể lựa chọn chiến lược suy giảm.
Thông qua cắt giảm chi phí, thu hồi vốn đầu tư, nhượng bán để cứu nguy phá sản trong kinh doanh tại thị trường đó, với những mặt hàng khó bán.Hình thức và nội dung đa dạng hóa kinh doanh của các doanh nghiệp 1.Hình thức đa dạng hóa Nếu dựa trên hình thức đa dạng hóa thì các nhà quản trị phân chia thành 6 hai loại hình: Đa dạng hóa theo chiều ngang: Đa dạng hóa theo chiều ngang là hình thức tăng doanh thu bằng cách thêm vào các sản phẩm, dịch vụ mới không có liên quan với sản phẩm và dịch vụ hiện có để cung cấp cho khách hàng hiện tại. Ví dụ như: tháng 2/ 2009, hãng chế tạo máy tính nổi tiếng Acer đã chính thức tiến vào thị trường điện thoại di động với việc công bố 8 mẫu điện thoại di động thông minh có tính năng truy cập internet đồng thời có khả năng xử lý và bộ nhớ lớn. Công ty cổ phần sữa Việt Nam (Vinamilk) đầu tư gần 20 triệu USD để xây dựng nhà máy cà phê tại Bình Dương. Nhà máy có công suất 1500 tấn/năm, diện tích 60.000m2 , được trang bị một dây chuyền sản xuất 3 sản phẩm chính là cà phê hòa tan 3 trong 1, cà phê đen hòa tan và cà phê sữa hòa tan.
Đa dạng hóa theo chiều dọc: Đa dạng hóa theo chiều dọc là hình thức bổ sung thêm hoạt động kinh doanh mới không liên quan đến các hoạt động kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp. Ví dụ: bên cạnh lĩnh vực điện thì công ty GE còn tham gia bên tài chính thương mại với những sản phẩm cho thuê, nguồn vốn lớn mạnh, tín dụng tuần hoàn. Tài chính thương mại GE đóng vai trò quan trọng đối với việc buôn bán của khách hàng trên 35 quốc gia. Dịch vụ này bao gồm chăm sóc sức khỏe, sản xuất, quản lý, giao thiệp, năng lực,công nghệ hàng không, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị cũng như nhiều việc khác nữa.
Dựa trên tính chất hoạt động kinh doanh, người ta chia đa dạng hóa thành hai loại: đa dạng hóa liên kết và không liên kết. Đây là hai hình thức cơ bản, phổ biến nhất: Đa dạng hóa có liên kết Hình thức này còn được gọi là đa dạng hóa đồng tâm; là hướng phát triển đa dạng hoá trên nền của sản phẩm chuyên môn hoá dựa trên cơ sở khai 7 thác mối liên hệ về nguồn vật tư và thế mạnh về cơ sở vật chất - kỹ thuật. Đa dạng hóa có liên kết được áp dụng khi doanh nghiệp muốn tăng doanh số và lợi nhuận bằng cách phát triển, bổ sung các sản phẩm dịch vụ mới có liên quan tới công nghệ hiện tại, khách hàng, phân phối, quản lý nhãn hiệu; để cung cấp cho thị trường mới. Nó là kết quả của việc củng cố thị phần dựa trên sự thành công của sản phẩm hay dịch vụ mà doanh nghiệp đang kinh doanh, từ đó mở ra được một hoặc nhiều thị trường, một cơ hội kinh doanh mới.
Thông qua việc sử dụng một kỹ thuật marketing đã thay đổi một cách đáng kể hoặc một bí quyết về kỹ thuật sản xuất đã được thay đổi mang đến lợi thế cho doanh nghiệp. Với hình thức này, có thể ở hiện tại doanh nghiệp chưa thu được lợi nhuận như mong muốn, song nó lại giúp ta tạo ra những tiềm năng mới cho công ty trong tương lai. Để áp dụng hình thức này đối với doanh nghiệp kinh doanh khách sạn, ngoài lĩnh vực dịch vụ lưu trú là mũi nhọn, doanh nghiệp có thể kinh doanh văn phòng cho thuê. Sự khác nhau ở một phòng nghỉ và một văn phòng cho thuê chỉ là: diện tích, bố trí nội thất… Điều này doanh nghiệp hoàn toàn có thể thay đổi phù hợp với nhu cầu của từng thị trường, mà không mất quá nhiều chi phí đầu tư.
Hoặc đối với một công ty sản xuất mặt hàng keo dán, có thể phân phối sản phẩm nhiều hơn bằng cách mở rộng mạng lưới bán lẻ, điều này không làm thay đổi sản phẩm, chỉ làm thay đổi các chiến lược marketing. Và mang đến cho sản phẩm một cách tiếp cận mới với khách hàng. * Ưu điểm Đa dạng hóa liên kết thường được doanh nghiệp sử dụng khi họ muốn xâm nhập vào lĩnh vực hoạt động mới có liên quan ít nhiều đến lĩnh vực đang hoạt động. Doanh nghiệp có thể tận dụng được những nguồn lực sẵn có như: máy móc, cơ sở vật chất… Hơn nữa, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp cũng được củng cố đáng kể, nhờ vào sự kết hợp điểm mạnh của từng lĩnh vực.
8 * Nhược điểm Do có sự liên quan về nguồn lực, nên doanh nghiệp áp dụng loại hình này sẽ gặp phải khó khăn về sự phụ thuộc của các đơn vị trong doanh nghiệp. Tuy các đơn vị sản xuất, dịch vụ khác nhau, song vẫn phải tuân theo quyết định chung của toàn doanh nghiệp. Thêm vào đó, nếu lĩnh vực nào đó hoạt động thiếu hài hòa sẽ gây ảnh hưởng lên toàn doanh nghiệp, dẫn đến hiệu quả kinh doanh không được mong muốn. Đa dạng hóa không có liên kết Đa dạng hóa không có liên kết là hình thức kinh doanh đa dạng hóa ở lĩnh vực không có liên quan rõ ràng với lĩnh vực đang hoạt động.
Nếu như ngành kinh doanh cốt lõi không còn tiềm năng để phát riển hơn nữa, đặc biệt là ở các doanh nghiệp chuyên môn hóa quá hẹp, họ sẽ lựa chọn loại hình đa dạng hóa này. Thực tế cho thấy, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ can đảm lựa chọn đang dạng hóa không có liên kết, bới điều đó đồng nghĩa với việc họ sẽ đối mặt với những thách thức về sự khác nhau phương pháp quản lý cũng như công nghệ kĩ thuật. Hình thức đa dạng hóa kinh doanh này giúp mở rộng lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp, song chỉ mang tính thời cuộc, chưa có sự phân tích, nghiên cứu để phát triển lĩnh vực mới trong dài hạn. Hơn nữa, việc đưa ra hoạt động kinh doanh mới vào doanh nghiệp cũng phải tuân thủ những yêu cầu về phân bổ nguồn lực, đầu tư hợp lý.
Ví dụ, khách sạn có thể tăng thêm dịch vụ bổ sung bằng cách xây dựng thêm các khu vui chơi giải trí, hoạt động thể thao, đem lại cảm giác tiện lợi, thoải mái nhất cho khách hàng. Ví dụ trong thời gian gần đây nhất, khách sạn Grand Plaza đã đưa vào hoạt động mới các dịch vụ giải trí thể thao: phòng tập gold, câu lạc bộ thể dục thể hình, bida. Đáng chú ý nhất là phòng chơi golf màn hình (hệ thống đánh golf thực tế ảo, hay golf 3D). Đây là một trò chơi mô phỏng môn thể thao golf ngoài thực tế, trong đó 9 người chơi sử dụng các loại gậy đánh golf bình thường để đánh bóng vào màn hình, với đủ 18 lỗ cùng các vị trí đánh bóng như trên sân golf thật.
Hoạt động vui chơi này, là một sự đầu tư khá lớn của khách sạn, và cũng mang tính khác biệt so với các khách sạn khác.