Luận văn thạc sĩ về xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn, phân tích tiềm năng và thách thức.

• Tác giả: Nguyễn Thành Thái
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phúc Thọ
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ
• 1.6. Danh mục biểu đồ
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 1.8. Thesis abstract
• 1.9. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.10. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10.1. Mục tiêu chung
• 1.10.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.11. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.11.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.11.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.12. Cơ sở lý luận & thực tiễn
• 1.12.1. Một số khái niệm
• 1.12.2. Nội dung xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu biên giới
• 1.12.3. Đặc điểm của nông sản xuất, nhập khẩu qua biên giới. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản
• 1.12.4. Cơ sở thực tiễn về xuất, nhập khẩu nông sản
• 1.12.5. Xuất, nhập khẩu nông sản của một số quốc gia trên thế giới
• 1.12.6. Xuất, nhập khẩu nông sản của Việt Nam và một số địa phương trong nước
• 1.12.7. Bài học kinh nghiệm
• 1.13. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.1. Điều kiện tự nhiên – xã hội cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn
• 1.13.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.3. Phương pháp thu thập tài liệu
• 1.13.4. Phương pháp phân tích
• 1.13.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.14. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.14.1. Thực trạng xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn
• 1.14.2. Tình hình hoạt động của các tư thương, doanh nghiệp xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh
• 1.14.3. Kim ngạch xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh
• 1.14.4. Tình hình xuất khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh theo các tháng trong năm
• 1.14.5. Tình hình nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh theo các tháng trong năm
• 1.14.6. Thực trạng thủ tục xuất, nhập khẩu hàng nông sản tại cửa khẩu Tân Thanh
• 1.14.7. Đánh giá hoạt động xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh
• 1.14.8. Phân tích ma trận SWOT về hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh trong thời gian qua
• 1.14.8.1. Những lợi thế
• 1.14.8.2. Những tồn tại, hạn chế
• 1.14.8.3. Cơ hội và thách thức
• 1.14.9. Các giải pháp đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh
• 1.14.9.1. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính
• 1.14.9.2. Đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật và ứng dụng công nghệ quản lý hiện đại
• 1.14.9.3. Nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức
• 1.14.9.4. Tổ chức nghiên cứu thị trường Trung Quốc
• 1.14.9.5. Phát triển sản xuất tập trung, tăng năng suất, chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm
• 1.14.9.6. Đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch, giảm tiểu ngạch
• 1.14.9.7. Hoàn thiện và thực hiện các quy chế về hoạt động tiền tệ ở biên giới
• 1.14.10. Các biện pháp hạn chế hoạt động nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh
• 1.14.10.1. Tăng cường năng lực của các cơ quan quản lý xuất nhập khẩu nông sản
• 1.14.10.2. Phối hợp hoạt động của các cơ quan quản lý xuất, nhập khẩu nông sản
• 1.14.10.3. Thực hiện các biện pháp phi thuế quan
• 1.15. Kết luận và kiến nghị
• 1.15.1. Đối với Nhà nước
• 1.15.2. Đối với tỉnh Lạng Sơn
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh

Cửa khẩu Tân Thanh, nằm ở tỉnh Lạng Sơn, là một trong những cửa khẩu quan trọng nhất trong hoạt động xuất nhập khẩu nông sản giữa Việt Nam và Trung Quốc. Với vị trí địa lý thuận lợi, cửa khẩu này đóng vai trò cầu nối giữa hai nền kinh tế, tạo điều kiện cho việc giao thương hàng hóa, đặc biệt là nông sản. Theo thống kê, hàng nông sản chiếm tỷ lệ gần 90% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu này. Việc nghiên cứu hoạt động xuất nhập khẩu nông sản tại đây không chỉ giúp hiểu rõ hơn về thị trường mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho cả hai quốc gia.

1.1. Đặc điểm của cửa khẩu Tân Thanh và vai trò trong thương mại

Cửa khẩu Tân Thanh có vị trí chiến lược, là điểm giao thương chính giữa Việt Nam và Trung Quốc. Với hệ thống hạ tầng giao thông phát triển, cửa khẩu này không chỉ thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa mà còn là nơi tập trung nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Đặc biệt, hàng nông sản từ Việt Nam được tiêu thụ mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc, tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.

1.2. Tình hình xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh

Trong những năm qua, hoạt động xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh đã có những bước phát triển đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như thủ tục hành chính phức tạp, tình trạng hàng hóa kém chất lượng và thiếu thông tin thị trường. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.

II. Thách thức trong xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hoạt động xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thủ tục hải quan phức tạp, sự cạnh tranh từ hàng hóa nhập khẩu và tình trạng hàng hóa không đảm bảo chất lượng đang ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu.

2.1. Thủ tục hành chính và quy định xuất nhập khẩu

Thủ tục hành chính trong hoạt động xuất nhập khẩu nông sản tại cửa khẩu Tân Thanh thường gặp nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều quy định phức tạp, dẫn đến thời gian thông quan kéo dài và chi phí tăng cao. Việc cải cách thủ tục hành chính là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

2.2. Tình trạng hàng hóa và chất lượng nông sản

Một trong những thách thức lớn nhất là tình trạng hàng hóa kém chất lượng. Nhiều sản phẩm nông sản xuất khẩu không đáp ứng được tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, dẫn đến việc bị từ chối nhập khẩu tại thị trường Trung Quốc. Do đó, việc nâng cao chất lượng sản phẩm là rất quan trọng.

III. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu về xuất nhập khẩu nông sản

Để nghiên cứu hoạt động xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, các phương pháp nghiên cứu đa dạng đã được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về tình hình thực tế. Các phương pháp như khảo sát, phỏng vấn và phân tích số liệu thống kê đã được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua các cuộc phỏng vấn với doanh nghiệp và các cơ quan chức năng tại cửa khẩu. Dữ liệu thứ cấp được lấy từ các báo cáo, tài liệu nghiên cứu trước đó. Sự kết hợp này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của thông tin.

3.2. Phân tích SWOT trong hoạt động xuất nhập khẩu

Phân tích SWOT được áp dụng để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu nông sản. Qua đó, xác định được các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất nhập khẩu nông sản

Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh có nhiều tiềm năng nhưng cũng tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng các giải pháp cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường thông tin thị trường sẽ giúp cải thiện tình hình. Các doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc nắm bắt thông tin và xu hướng thị trường để tối ưu hóa hoạt động kinh doanh.

4.1. Kết quả đạt được trong hoạt động xuất nhập khẩu

Trong những năm qua, kim ngạch xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh đã tăng trưởng ổn định. Nhiều doanh nghiệp đã mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu của thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, vẫn cần có những biện pháp để duy trì và phát triển bền vững.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các doanh nghiệp thành công

Nhiều doanh nghiệp đã thành công trong việc xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc nhờ vào việc áp dụng các chiến lược marketing hiệu quả và xây dựng thương hiệu mạnh. Họ cũng chú trọng đến việc đảm bảo chất lượng sản phẩm và tuân thủ các quy định của thị trường nhập khẩu.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho xuất nhập khẩu nông sản

Hoạt động xuất nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế địa phương và quốc gia. Để phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp. Việc cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường thông tin thị trường sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển xuất nhập khẩu nông sản

Trong thời gian tới, cần tập trung vào việc cải cách thủ tục hành chính, đầu tư cơ sở hạ tầng và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý. Điều này sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu nông sản.

5.2. Khuyến nghị cho các doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Các doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Các cơ quan quản lý cần tăng cường hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại nông sản giữa Việt Nam và Trung Quốc đóng vai trò xung kích trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực biên giới phía Bắc. Tỉnh Lạng Sơn sở hữu đường biên giới dài 253 km giáp nước bạn, trong đó Cửa khẩu Tân Thanh thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng giữ vị trí huyết mạch khi luân chuyển khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu khổng lồ, với tỷ trọng mặt hàng nông sản chiếm xấp xỉ 90% tổng lưu lượng thông quan. Trong 10 tháng đầu năm 2015, tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam đạt 24,61 tỷ USD, riêng kim ngạch xuất khẩu rau quả sang thị trường Trung Quốc đạt 436 triệu USD, tăng trưởng 44,1% so với cùng kỳ năm 2014 và chiếm 29,2% tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này của cả nước.

Mặc dù có cơ hội lớn từ thị trường tiêu thụ gần 1,4 tỷ dân của Trung Quốc, hoạt động xuất nhập khẩu nông sản qua Cửa khẩu Tân Thanh trong giai đoạn 2013 - 2015 đối mặt với nhiều rào cản nghiêm trọng. Tỷ lệ xuất khẩu theo hình thức tiểu ngạch chiếm trên 90%, chủ yếu dựa vào thỏa thuận miệng và thanh toán tiền mặt trực tiếp, khiến các thương nhân Việt Nam gánh chịu toàn bộ tổn thất khi thị trường biến động. Tình trạng ùn ứ hàng ngàn tấn hoa quả tươi tại khu vực bãi kiểm hóa diễn ra thường xuyên vào các đợt chính vụ, đẩy chi phí logistics lên cao và gây suy giảm chất lượng nông sản. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Thành Thái tập trung phân tích thực trạng giao thương nông sản qua Cửa khẩu Tân Thanh giai đoạn 2013 - 2015, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả xuất khẩu chính ngạch, kiểm soát chặt chẽ nông sản nhập khẩu và hiện đại hóa quy trình quản lý biên mậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo và Lý thuyết Thương mại quốc tế Heckscher - Ohlin để giải thích động lực trao đổi hàng hóa nông sản giữa hai quốc gia. Việt Nam sở hữu lợi thế về điều kiện tự nhiên nhiệt đới, nguồn lao động nông nghiệp dồi dào để sản xuất các mặt hàng trái cây tươi đặc sản, trong khi Trung Quốc có thế mạnh về quy mô sản xuất công nghiệp hóa các loại nông sản ôn đới. Khung phân tích của đề tài xoay quanh bốn khái niệm cốt lõi:

• Thương mại quốc tế: Hành vi trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ vượt qua biên giới quốc gia nhằm tối ưu hóa phân công lao động xã hội.
• Xuất nhập khẩu chính ngạch: Hoạt động ngoại thương dựa trên hợp đồng kinh tế ký kết bằng văn bản, thanh toán qua hệ thống ngân hàng (thư tín dụng L/C hoặc chuyển tiền quốc tế) và tuân thủ các quy định kiểm dịch, đóng thuế theo biểu thuế xuất nhập khẩu.
• Xuất nhập khẩu tiểu ngạch (biên mậu): Hoạt động mua bán hàng hóa của cư dân biên giới được điều chỉnh theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ năm 2015, với định mức miễn thuế không quá 2.000.000 VNĐ cho một người trong một ngày và tối đa 4 lượt một tháng.
• Hàng rào kỹ thuật và phi thuế quan: Các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật (SPS) và quy chuẩn thực hành sản xuất nông nghiệp tốt như VietGAP, EUREPGAP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ năm 2013 đến năm 2015. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo định kỳ của Tổng cục Hải quan, Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn và Chi cục Hải quan cửa khẩu Tân Thanh. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích với tổng quy mô mẫu gồm 120 phiếu khảo sát thực tế, chia thành hai nhóm đối tượng:

• Nhóm cán bộ quản lý liên ngành: 60 phiếu phát ra tại 5 đơn vị thực thi công quyền gồm Chi cục Hải quan cửa khẩu Tân Thanh, Đồn biên phòng Tân Thanh, Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VII, Chi cục Kiểm dịch động vật Lạng Sơn và Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế.
• Nhóm doanh nghiệp và thương nhân: 60 phiếu khảo sát, bao gồm 20 doanh nghiệp trực tiếp xuất nhập khẩu, 20 tiểu thương buôn bán tiểu ngạch cùng 20 đại lý hải quan và đơn vị ủy thác.

Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích nhằm thu nhận góc nhìn đa chiều, đối chiếu trực tiếp sự sai lệch trong nhận định giữa cơ quan quản lý và các chủ thể kinh doanh. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả (tính toán số bình quân, giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất, độ lệch chuẩn), phân tích ma trận SWOT để định vị điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức, đồng thời xây dựng biểu đồ radar dựa trên thang đo Likert 5 mức độ nhằm định lượng chất lượng hạ tầng, thời gian làm thủ tục và mức độ minh bạch của các khoản phí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2013 - 2015 tại Cửa khẩu Tân Thanh ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Tỷ trọng xuất khẩu tiểu ngạch áp đảo tuyệt đối: Trên 90% sản lượng nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc được thực hiện qua hình thức tiểu ngạch. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm thanh long, dưa hấu, chuối, vải thiều và nhãn lồng. Việc giao dịch bằng hợp đồng miệng khiến thương nhân chịu rủi ro 100% khi xảy ra tranh chấp hoặc bị ép giá.
• Sự biến động kim ngạch mang tính mùa vụ sâu sắc: Hoạt động xuất khẩu tập trung cao điểm từ tháng 3 đến tháng 6 và các tháng giáp Tết Nguyên đán. Kho bãi kiểm hóa tập trung diện tích 120 ha chỉ có sức chứa hơn 100 xe tải trọng trên 20 tấn, dẫn đến hiện tượng tắc nghẽn giao thông từ 2 đến 4 ngày, làm gia tăng tỷ lệ hao hụt hàng hóa tươi sống từ 10% lên trên 20%.
• Áp lực lớn từ nông sản nhập khẩu giá rẻ: Nông sản nhập khẩu từ Trung Quốc qua Tân Thanh gồm táo, lê, cam, quýt, hành và tỏi khô có mức giá cạnh tranh thấp hơn từ 15% đến 30% so với nông sản cùng loại trong nước. Số liệu so sánh tại Cửa khẩu Tà Lùng lân cận cho thấy lượng rau củ quả nhập khẩu đạt 163.754 tấn trị giá 53 triệu USD trong năm 2015 (bình quân 448 tấn mỗi ngày), gây sức ép tiêu thụ lên thị trường nội địa.
• Khoảng cách lớn trong đánh giá thủ tục hành chính: Khảo sát 120 mẫu phiếu chỉ ra độ lệch rõ nét giữa hai nhóm đối tượng. Nhóm doanh nghiệp đánh giá chất lượng cơ sở hạ tầng kho bãi ở mức thấp với điểm trung bình 2,8 trên 5 điểm, trong khi cán bộ công chức đánh giá đạt 3,9 trên 5 điểm. Gánh nặng từ hơn 10 loại phí dịch vụ bốc xếp, lưu bãi, kiểm dịch làm tăng chi phí logistics thêm khoảng 12% đến 18% giá trị lô hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ nền sản xuất nông nghiệp Việt Nam còn mang tính phân tán, áp dụng cơ chế khoán hộ manh mún khiến việc kiểm soát chất lượng theo chuẩn VietGAP gặp khó khăn. Các doanh nghiệp xuất khẩu thiếu thông tin dự báo thị trường Trung Quốc và chưa chủ động ký kết hợp đồng ngoại thương dài hạn qua kênh thư tín dụng L/C.

So sánh với kinh nghiệm quản lý nông sản của Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ, việc kiểm soát nông sản tại biên giới của Việt Nam còn thiếu các biện pháp kỹ thuật SPS và hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ. Trong luận văn, các dữ liệu chuỗi thời gian 12 tháng được cấu trúc thành các bảng thống kê chi tiết theo từng chủng loại quả (dưa hấu, thanh long, chuối) và biểu đồ cột biểu diễn kim ngạch xuất nhập khẩu theo tháng. Đồng thời, biểu đồ radar đa trục được ứng dụng trực quan nhằm phân tích sự đối lập về mức độ hài lòng đối với thủ tục hải quan và thái độ phục vụ của cán bộ thực thi nhiệm vụ, cung cấp căn cứ xác thực cho công tác cải cách hành chính.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng lực xuất nhập khẩu nông sản qua Cửa khẩu Tân Thanh:

• Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và hải quan điện tử: Hoàn thiện quy trình tiếp nhận hồ sơ trên hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Tân Thanh, đặt mục tiêu rút ngắn thời gian làm thủ tục thông quan luồng xanh xuống dưới 15 phút mỗi lô hàng và luồng vàng dưới 30 phút, triển khai quyết liệt trong giai đoạn 2016 - 2018 do Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn chủ trì thực hiện.
• Đầu tư mở rộng hạ tầng logistics và kho lạnh chuyên dụng: Nâng cấp bãi kiểm hóa tập trung để đạt công suất tiếp nhận trên 300 xe container mỗi ngày, đồng thời thu hút vốn đầu tư xây dựng hệ thống kho lạnh bảo quản nông sản tại Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng nhằm kéo giảm tỷ lệ thối hỏng từ 15% xuống dưới 3% trong lộ trình 2016 - 2020 do Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu chủ trì phối hợp với các doanh nghiệp hạ tầng.
• Thúc đẩy chuyển đổi từ xuất khẩu tiểu ngạch sang chính ngạch: Tổ chức các vùng sản xuất nông sản tập trung đạt tiêu chuẩn VietGAP, hướng dẫn các hợp tác xã và thương nhân ký kết hợp đồng ngoại thương chính thức với đối tác Trung Quốc, áp dụng phương thức thanh toán L/C qua ngân hàng nhằm nâng tỷ trọng xuất khẩu chính ngạch đạt mức trên 40% vào năm 2020 do Sở Công Thương Lạng Sơn phối hợp với Bộ Công Thương triển khai.
• Tăng cường hàng rào kỹ thuật phi thuế quan đối với nông sản nhập khẩu: Thực hiện kiểm tra 100% các chỉ tiêu an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với các lô hàng rau quả nhập khẩu có nguy cơ cao, trang bị máy xét nghiệm nhanh tại cửa khẩu từ năm 2016 do Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VII và Chi cục Kiểm dịch y tế phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và lực lượng chức năng tại cửa khẩu: Cán bộ Hải quan, Biên phòng, Kiểm dịch sử dụng kết quả đánh giá từ 120 phiếu khảo sát để điều chỉnh quy trình phối hợp liên ngành, xóa bỏ các điểm nghẽn thủ tục và tối ưu hóa quy hoạch phân luồng phương tiện.
• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và Hợp tác xã nông nghiệp: Các nhà xuất khẩu nông sản nhận diện rõ các rủi ro pháp lý của phương thức mua bán miệng tiểu ngạch, từ đó chủ động chuyển đổi quy trình đóng gói, dán nhãn xuất xứ và đàm phán hợp đồng mở L/C với đối tác quốc tế.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Nhóm nghiên cứu học thuật chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp và Quản lý kinh tế có thể kế thừa khung phân tích ma trận SWOT, hệ thống chỉ tiêu thống kê mô tả và phương pháp biểu đồ radar để triển khai các đề tài nghiên cứu thương mại biên mậu tương tự.
• Doanh nghiệp dịch vụ logistics và tổ chức tín dụng: Các đơn vị vận tải, cho thuê kho bãi và ngân hàng thương mại khai thác dữ liệu về lưu lượng hàng hóa để thiết kế gói tài trợ thương mại xuất khẩu và đầu tư chuỗi logistics bảo quản lạnh tại các trạm trung chuyển biên giới.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao nông sản Việt Nam xuất khẩu qua Cửa khẩu Tân Thanh chủ yếu theo hình thức tiểu ngạch? Xuất khẩu tiểu ngạch chiếm trên 90% do thủ tục đơn giản, tận dụng chính sách miễn thuế cư dân biên giới với định mức 2.000.000 VNĐ cho một người trong một ngày. Thương nhân chọn hình thức này để giải phóng hàng nhanh, dù phải chấp nhận rủi ro hoàn toàn về thanh toán tiền mặt.

• Hạn chế lớn nhất về cơ sở vật chất kỹ thuật tại Cửa khẩu Tân Thanh trong giai đoạn nghiên cứu là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là bãi kiểm hóa tập trung chỉ đáp ứng sức chứa hơn 100 xe tải trên 20 tấn. Khi lượng xe đổ về từ 300 đến 500 xe mỗi ngày vào mùa thu hoạch dưa hấu và thanh long, tình trạng ùn tắc kéo dài 2 đến 4 ngày làm tỷ lệ thối hỏng vượt mức 15%.

• Quy trình kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm đối với nông sản nhập khẩu từ Trung Quốc được thực hiện như thế nào? Cơ quan kiểm dịch kiểm tra hồ sơ vùng sản xuất đã được phê duyệt, kiểm tra quy cách đóng gói và lấy mẫu xác suất với tần suất 10% tại cửa khẩu để thực hiện hậu kiểm trước khi cấp giấy chứng nhận thông quan vào nội địa.

• Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản chính ngạch cần thực hiện những bước thanh toán nào để phòng ngừa rủi ro? Doanh nghiệp cần yêu cầu đối tác nhập khẩu mở thư tín dụng chứng từ L/C tại ngân hàng uy tín trước 20 đến 25 ngày so với thời điểm giao hàng, chuẩn bị đầy đủ bộ chứng từ hợp lệ, giấy chứng nhận kiểm dịch và chứng nhận xuất xứ để ngân hàng thực hiện thanh toán an toàn.

• Ứng dụng biểu đồ radar trong phân tích dữ liệu điều tra của luận văn mang lại lợi ích gì? Biểu đồ radar với thang đo Likert từ 1 đến 5 điểm giúp trực quan hóa sự chênh lệch nhận định giữa 60 cán bộ công chức và 60 doanh nghiệp. Qua đó, nghiên cứu chỉ ra chính xác điểm số khoảng cách về hạ tầng bến bãi (2,8 so với 3,9 điểm) để định hướng giải pháp cải cách hành chính.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thương mại quốc tế và phân định rõ bản chất, ưu nhược điểm giữa xuất nhập khẩu chính ngạch và tiểu ngạch biên giới.
• Phản ánh trung thực thực trạng giao thương nông sản qua Cửa khẩu Tân Thanh giai đoạn 2013 - 2015, chỉ rõ điểm nghẽn khi trên 90% sản lượng phụ thuộc tiểu ngạch.
• Đo lường thực chứng độ lệch nhận định giữa 60 cán bộ quản lý và 60 doanh nghiệp về chất lượng hạ tầng, thời gian làm thủ tục và chi phí logistics.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi với mục tiêu cụ thể: thông quan luồng xanh dưới 15 phút, hạ tỷ lệ thối hỏng xuống dưới 3% và nâng tỷ trọng chính ngạch lên trên 40% đến năm 2020.
• Đóng góp luận cứ khoa học tin cậy cho tỉnh Lạng Sơn và các bộ ngành trong việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế cửa khẩu bền vững.

Luận văn đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu và tạo tiền đề vững chắc cho lộ trình tái cơ cấu thương mại nông sản biên mậu trong giai đoạn tiếp theo. Các doanh nghiệp và nhà quản lý hãy chủ động áp dụng các giải pháp chuẩn hóa VietGAP và chuyển đổi hợp đồng chính ngạch ngay hôm nay để nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THÀNH THÁI NGHIÊN CỨU XUẤT, NHẬP KHẨU NÔNG SẢN QUA CỬA KHẨU TÂN THANH, TỈNH LẠNG SƠN Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Phúc Thọ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thành Thái i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trước hết với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc tôi xin gửi tới thầy TS.

Nguyễn Phúc Thọ, người đã định hướng, trực tiếp hướng dẫn và đóng góp ý kiến cụ thể cho kết quả cuối cùng để tôi hoàn thiện luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Bộ môn Kinh tế và Phát triển, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cùng toàn thể các thầy, cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Cho phép tôi được gửi lời cảm ơn tới Tổng cục Hải quan, Cục Hải quan Lạng Sơn, Chi cục Hải quan cửa khẩu Tân Thanh và các doanh nghiệp, thương nhân hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản tại cửa khẩu Tân Thanh đã cung cấp số liệu, thông tin giúp tôi hoàn thành luận văn. Xin cảm ơn sự giúp đỡ, động viên của tất cả bạn bè, đồng nghiệp, gia đình và những người thân đã là điểm tựa về tinh thần và vật chất cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thành Thái ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục sơ đồ .vii Danh mục biểu đồ .vii Trích yếu luận văn .viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lý luận & thực tiễn. Một số khái niệm. Nội dung xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu biên giới. Đặc điểm của nông sản xuất, nhập khẩu qua biên giới.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản. Cơ sở thực tiễn về xuất, nhập khẩu nông sản. Xuất, nhập khẩu nông sản của một số quốc gia trên thế giới. Xuất, nhập khẩu nông sản của Việt Nam và một số địa phương trong nước.

Bài học kinh nghiệm. Phương pháp nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên – xã hội cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập tài liệu. Phương pháp phân tích. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Thực trạng xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn. Tình hình hoạt động của các tư thương, doanh nghiệp xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh. Kim ngạch xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh. 43 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tình hình xuất khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh theo các tháng trong năm. Tình hình nhập khẩunông sản qua cửa khẩu Tân Thanh theo các tháng trong năm. Thực trạng thủ tục xuất, nhập khẩu hàng nông sản tại cửa khẩu Tân Thanh. Đánh giá hoạt độngXNK nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh.

Phân tích ma trận swot về hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh trong thời gian qua. Những lợi thế. Những tồn tại, hạn chế. Cơ hội và thách thức.

Các giải pháp đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật và ứng dụng công nghệ quản lý hiện đại. Nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức.

Tổ chức nghiên cứu thị trường Trung Quốc. Phát triển sản xuất tập trung, tăng năng suất, chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch, giảm tiểu ngạch. Hoàn thiện và thực hiện các quy chế về hoạt động tiền tệ ở biên giới.

Các biện pháp hạn chế hoạt động nhập khẩu nồng sản qua cửa khẩu Tân Thanh. Tăng cường năng lực của các cơ quan quản lý XNK nông sản. Phối hợp hoạt động của các cơ quan quản lý xuất, nhập khẩu nông sản. Thực hiện các biện pháp phi thuế quan.

Kết luận và kiến nghị. Đối với Nhà nước. Đối với tỉnh Lạng Sơn. 78 Tài liệu tham khảo.

80 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Vệt AFTA Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á APEC Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương C/O Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa EU Liên minh châu Âu EUREPGAP Tiêu chuẩn chung cho hoạt động quản lý trang trại của châu Âu FRESHCARE Tiêu chuẩn thực hành sản xuất nông nghiệp tốt theo tiêu chuẩn Châu Âu GMP Tiêu chuẩn thực hàng sản xuất tốt HACCP Hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn IMF Quỹ tiền tệ Quốc tế KKTCK Khu kinh tế cửa khẩu L/C Tín dụng thư UN Liên Hiệp quốc USD Đô la Mỹ VAT Thuế giá trị gia tăng VietGAP Tiêu chuẩn thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm WTO Tổ chức thương mại Thế giới XNC Xuất, nhập cảnh XNK Xuất, nhập khẩu v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. So sánh ưu, nhược điểm giữa hai hình thức xuất, nhập khẩu biên giới. Số lượng các doanh nghiệp, tư thương hoạt động XNK nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh (2013 -2015). Kim ngạch XNK chính ngạch qua cửa khẩuTân Thanh (2013-2015).

Số lượng một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2013). Số lượng một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2014). Số lượng một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2015). Giá trị một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2013).

Giá trị một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2014). Giá trị một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2015). Số lượng một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh(Năm2013). Số lượng một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2014).

Số lượng một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2015). Giá trị một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2013). Giá trị một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2014). Giá trị một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu theo tháng qua cửa khẩu Tân Thanh (Năm 2015) .93 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.

Quy trình nhập khẩu nông sản chính ngạch. Quy trình xuất khẩu nông sản chính ngạch. Quy trình xuất, nhập khẩu nông sản tiểu ngạch .17 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Tỷ lệ doanh nghiệp, tư thương hoạt động XNK nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh.

Số lượng một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu qua cửa khẩu Tân Thanh (2013- 2015). Giá trị một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu qua cửa khẩu Tân Thanh (2013 -2015). Số lượng một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu qua cửa khẩu Tân Thanh(2013- 2015). Giá trị một số mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu qua cửa khẩu Tân Thanh (2013- 2015).

Kết quả điều tra về thời gian làm thủ tục XNK nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh. Kết quả điều tra về cơ sở hạ tầng. Kết quả điều tra về các loại phí dành cho các hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh. Kết quả điều tra về thủ tục hành chính trong hoạt động xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh.

63 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thành Thái Tên Luận văn: “Nghiên cứu xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn”. Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng, có quan hệ kinh tế, thương mại xuất phát từ quan hệ truyền thống lịch sử lâu đời. Lạng Sơn có lợi thế về phát triển kinh tế thương mại, hệ thống giao thông thuận lợi nên việc buôn bán hàng hoá XNK qua các cửa khẩu ở Lạng Sơn với số lượng, chủng loại lớn. Cửa khẩu Tân Thanh là cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lưu thông rất lớn, đặc biệt là hàng nông sản chiếm tỷ lệ gần 90%.

Với dân số gần 1,4 tỷ người, Trung Quốc là một thị trường tiêu thụ hàng nông sản Việt Nam đầy hứa hẹn. Hoạt động XNK nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh trong những năm qua có tiển triển tốt, tuy nhiên vẫn có những tồn tại, hạn chế. Từ những vấn đề và thực tiễn nêu trên, với hy vọng từ những nghiên cứu về hoạt động xuất, nhập khẩu hàng nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn sẽ góp phần đẩy mạnh hoạt động xuất, nhập khẩu hàng nông sản giữa Việt Nam - Trung Quốc qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu xuất, nhập khẩu nông sản qua cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn” nhằm phân tích chỉ ra những kết quả đạt được và những tồn tại hạn chế.