Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu sự lưu hành của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà chicken infectious anemia virus ciav tại hà nội và vùng phụ cận

Nghiên cứu sự lưu hành của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà tại Hà Nội và vùng phụ cận, cung cấp thông tin quan trọng cho ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Doanh
• Người hướng dẫn: PGS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu sự lưu hành của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (Chicken Infectious Anemia Virus - CIAV) tại Hà Nội và vùng phụ cận
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 4. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 4.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VIRUS GÂY ỨC CHẾ MIỄN DỊCH
• 4.2. HIỂU BIẾT VỀ CIAV VÀ BỆNH DO CIAV GÂY RA
• 4.2.1. Lịch sử và địa dư bệnh
• 4.2.2. Phân loại
• 4.2.3. Hình thái, cấu trúc
• 4.2.4. Tính chất nuôi cấy

Tóm tắt

I. Tổng quan về virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà tại Hà Nội

Virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (Chicken Infectious Anemia Virus - CIAV) là một trong những tác nhân gây bệnh nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm. Bệnh này ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn gà, gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Nghiên cứu về sự lưu hành của virus này tại Hà Nội và các vùng phụ cận là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm

CIAV là một loại virus ADN sợi đơn, không có vỏ bọc, thuộc họ Circoviridae. Virus này có khả năng gây ra tình trạng thiếu máu do tủy xương không sản sinh được tế bào máu, dẫn đến suy giảm miễn dịch ở gà.

1.2. Tình hình dịch bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà

Bệnh thiếu máu truyền nhiễm thường xảy ra ở gà từ 2-4 tuần tuổi, với tỷ lệ chết có thể lên đến 60%. Việc phát hiện sớm và kiểm soát dịch bệnh là rất quan trọng để bảo vệ đàn gà.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu virus CIAV

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về virus CIAV, nhưng việc xác định sự lưu hành và đặc điểm dịch tễ học của virus này tại Hà Nội vẫn còn nhiều thách thức. Các yếu tố như môi trường, chăm sóc và dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh.

2.1. Những khó khăn trong việc phát hiện virus CIAV

Việc phát hiện virus CIAV gặp khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và cần phải sử dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại như PCR để xác định chính xác.

2.2. Tác động của virus đến sức khỏe đàn gà

Virus CIAV không chỉ gây ra bệnh thiếu máu mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh kế phát khác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của đàn gà.

III. Phương pháp nghiên cứu virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm

Nghiên cứu virus CIAV được thực hiện thông qua các phương pháp lấy mẫu, tách chiết ADN và tối ưu hóa phản ứng PCR. Những phương pháp này giúp xác định sự lưu hành của virus trong đàn gà tại Hà Nội.

3.1. Phương pháp lấy mẫu và tách chiết ADN

Mẫu bệnh phẩm được thu thập từ các trại gà và sau đó tiến hành tách chiết ADN để phục vụ cho việc phân tích và xác định sự hiện diện của virus CIAV.

3.2. Tối ưu hóa phản ứng PCR chẩn đoán CIAV

Phản ứng PCR được tối ưu hóa để đạt được độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất trong việc phát hiện virus CIAV từ mẫu bệnh phẩm.

IV. Kết quả nghiên cứu sự lưu hành của virus CIAV tại Hà Nội

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự lưu hành của virus CIAV ở 92,86% các trại gà được kiểm tra. Tỷ lệ phát hiện virus trong mẫu bệnh phẩm đạt 50,81%, cho thấy mức độ nghiêm trọng của bệnh này.

4.1. Tỷ lệ phát hiện virus CIAV trong đàn gà

Trong số 14 trại gà được kiểm tra, 13 trại có sự hiện diện của virus CIAV, cho thấy mức độ lây lan của virus này trong khu vực.

4.2. Đặc điểm dịch tễ học của virus CIAV

Phân tích đặc điểm dịch tễ học cho thấy virus CIAV có sự đa dạng về mặt di truyền, điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa và điều trị.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu virus CIAV

Nghiên cứu về virus CIAV tại Hà Nội đã cung cấp những thông tin quan trọng về sự lưu hành và đặc điểm dịch tễ học của virus này. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

5.1. Ý nghĩa của nghiên cứu đối với ngành chăn nuôi

Kết quả nghiên cứu sẽ giúp nâng cao nhận thức về bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà, từ đó có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về virus CIAV và các virus gây ức chế miễn dịch khác để có những giải pháp hiệu quả trong việc kiểm soát dịch bệnh ở gà.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm Việt Nam giữ vai trò trụ cột trong chiến lược an ninh thực phẩm quốc gia. Theo định hướng tại Quyết định số 10/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tổng đàn gà duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân trên 5% mỗi năm, đạt quy mô khoảng 300 triệu con với tỷ lệ chăn nuôi công nghiệp chiếm khoảng 33%. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng về mật độ chăn nuôi đã làm bùng phát nhiều áp lực dịch bệnh nguy hiểm, đặc biệt là nhóm virus gây suy giảm miễn dịch. Trên thế giới, các tác nhân ức chế miễn dịch gây tổn thất kinh tế khổng lồ; riêng bệnh Marek làm thiệt hại từ 1 đến 2 tỷ USD hàng năm tại Mỹ, trong khi virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (Chicken Infectious Anemia Virus - CIAV) làm sụt giảm khoảng 18,5% lợi nhuận trang trại do suy giảm tăng trọng và khiến tỷ lệ chết biến động từ 10% đến 60% khi có nhiễm trùng kế phát.

Tại Việt Nam, trước năm 2017, các nghiên cứu chuyên sâu chủ yếu tập trung vào bệnh Gumboro hoặc Marek mà chưa có công trình toàn diện nào đánh giá sự lưu hành của CIAV ở miền Bắc. Bệnh do CIAV gây ra tình trạng thiếu máu không tái tạo và teo các cơ quan lympho, tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus khác xâm nhập. Nhằm lấp đầy khoảng trống tri thức này, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Thú y của tác giả Nguyễn Quốc Doanh, dưới sự hướng dẫn của PGS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ và TS. Nguyễn Thị Thu Hằng tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã được thực hiện. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định tỷ lệ lưu hành thực địa của CIAV và làm sáng tỏ các đặc điểm dịch tễ học phân tử của chủng virus này tại Hà Nội và các vùng phụ cận trong giai đoạn từ tháng 12/2015 đến tháng 10/2017. Kết quả ghi nhận tỷ lệ trang trại dương tính lên tới 92,86% và tỷ lệ mẫu bệnh phẩm nhiễm virus đạt 50,81%, cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học và sinh học phân tử nền tảng phục vụ công tác kiểm soát dịch bệnh gia cầm trong nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ức chế miễn dịch (Immunosuppression theory) và cơ chế tự chết tế bào (Apoptosis) do virus gây ra ở gia cầm. CIAV là thành viên duy nhất thuộc chi Gyrovirus, họ Circoviridae, sở hữu cấu trúc hệ gen là phân tử DNA sợi đơn vòng, không vỏ bọc, kích thước khoảng 2,3 kb gồm 32 capsomer và mã hóa 3 protein cấu trúc chính gồm VP1 (protein capsid chính, quyết định tính kháng nguyên và độc lực), VP2 (protein hỗ trợ cuộn gập) và VP3 (còn gọi là Apoptin, có khả năng kích hoạt quá trình tự hủy của tế bào lympho tiền thân).

Khung lý thuyết tập trung phân tích 4 khái niệm then chốt trong bệnh lý học thú y:

1. Thiếu máu không tái tạo (Aplastic anemia): Hiện tượng tủy xương bị phá hủy, suy giảm chức năng tạo máu khiến tỷ tích hồng cầu tụt dốc nghiêm trọng dưới ngưỡng tiêu chuẩn 25% đến 27%.
2. Teo cơ quan lympho: Sự tiêu biến tế bào vỏ tuyến ức và suy thoái túi Fabricius, làm cạn kiệt tế bào T hỗ trợ CD4+ và tế bào T độc CD8+.
3. Hội chứng xuất huyết và viêm da hoại thư (thường gọi là bệnh cánh xanh): Bệnh tích xuất huyết cơ, dưới da cánh do rối loạn đông máu và nhiễm khuẩn kế phát.
4. Đa dạng di truyền và vùng siêu biến đổi (Hypervariable region): Vùng amino acid từ vị trí 139 đến 151 trên protein VP1, nhân tố chính chi phối khả năng nhân lên của virus và sự tương thích kháng nguyên với vaccine.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp từ 124 mẫu bệnh phẩm nội tạng (gan, lách, tuyến ức, tủy xương, túi Fabricius) thu thập từ đàn gà biểu hiện triệu chứng ủ rũ, kém ăn, xuất huyết tại 14 trang trại thuộc địa bàn Hà Nội và các tỉnh phụ cận. Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo 3 nhóm tuổi sinh học: nhóm dưới 3 tuần tuổi (8 mẫu từ 1 trại), nhóm từ 3 đến 5 tuần tuổi (72 mẫu từ 6 trại) và nhóm từ 6 tuần tuổi trở lên (44 mẫu từ 7 trại). Việc phân tầng này đảm bảo tính đại diện cho các giai đoạn mẫn cảm dịch tễ học của gia cầm.

Quy trình tách chiết DNA tổng số được tiến hành bằng phương pháp Phenol-Chloroform-Isoamyl alcohol (tỷ lệ 25:24:1) kết hợp dung dịch ly giải Proteinase K ở 56°C trong 90 phút nhằm thu nhận nucleic acid có độ tinh sạch cao nhất. Kỹ thuật PCR chẩn đoán sử dụng cặp mồi đặc hiệu CAVVP3F/CAV2 khuếch đại phân đoạn gen kích thước 1038 bp. Phản ứng được tối ưu hóa nhiệt độ bắt mồi qua thang nhiệt biến thiên từ 45,0°C đến 65,5°C trên máy Gradient PCR Eppendorf và khảo sát dải nồng độ mồi từ 0,125 µM đến 0,500 µM. Lý do lựa chọn tối ưu hóa điều kiện PCR là nhằm triệt tiêu hoàn toàn các vạch không đặc hiệu kích thước 300 bp xuất hiện ở nhiệt độ thấp, nâng cao độ nhạy và độ đặc hiệu chẩn đoán.

Dữ liệu trình tự gen VP1 của 26 chủng đại diện được phân tích dịch tễ học phân tử bằng phần mềm MEGA6. Mô hình toán học Tajima-Nei kết hợp thuật toán Neighbor-Joining và phép thử lặp Bootstrap 1000 lần được ứng dụng để thiết lập cây phát sinh chủng loại, so sánh tương đồng với 24 chủng chuẩn quốc tế đại diện cho các Genotype G1, G2, G3a và G3b trên thế giới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận 4 phát hiện quan trọng mang tính bước ngoặt đối với thực trạng dịch tễ CIAV tại miền Bắc:

Thứ nhất, phản ứng PCR đã được chuẩn hóa thành công ở nhiệt độ bắt mồi tối ưu 58,5°C và nồng độ mồi 0,5 µM mỗi loại, cho phép phát hiện chính xác sản phẩm đặc hiệu kích thước 1038 bp mà không bị nhiễu bởi các sản phẩm phụ.

Thứ hai, mức độ lưu hành của CIAV tại thực địa rất cao. Trong số 14 trang trại được khảo sát, có tới 13 trang trại dương tính với virus, tương ứng tỷ lệ 92,86%; chỉ duy nhất 1 trang trại âm tính (chiếm 7,14%). Tổng số 124 mẫu bệnh phẩm kiểm tra ghi nhận 63 mẫu dương tính, đạt tỷ lệ nhiễm chung là 50,81%.

Thứ ba, phân tích tỷ lệ nhiễm theo lứa tuổi cho thấy virus tập trung mạnh nhất ở giai đoạn gà từ 3 đến 5 tuần tuổi với tỷ lệ mẫu dương tính đạt 56,94% (41/72 mẫu, xuất hiện ở 100% số trại khảo sát thuộc nhóm tuổi này). Ở đàn gà từ 6 tuần tuổi trở lên, tỷ lệ mẫu dương tính đạt 50,00% (22/44 mẫu, 7/7 trại dương tính). Nhóm gà dưới 3 tuần tuổi trong đợt khảo sát chưa ghi nhận mẫu dương tính (0/8 mẫu). Sự sai khác về tỷ lệ nhiễm giữa nhóm 3 đến 5 tuần và nhóm từ 6 tuần tuổi trở lên không có ý nghĩa thống kê với chỉ số p lớn hơn 0,05, chứng minh virus có khả năng duy trì dai dẳng ở mọi lứa tuổi gia cầm lớn.

Thứ tư, giải trình tự gen đoạn 609 bp mã hóa protein VP1 trên 26 chủng thực địa cho thấy mức độ bảo thủ nucleotide đạt 96,55%, tỷ lệ đột biến là 3,45% với 18 vị trí mang thông tin di truyền (informative sites). Mức độ tương đồng nucleotide giữa 26 chủng dao động rất cao từ 96,8% đến 100%. Phân tích cây phát sinh chủng loại chỉ ra toàn bộ 26 chủng đều thuộc Genotype 3 (bao gồm phân nhóm 3a và 3b). Đáng chú ý, có 12 trong tổng số 26 chủng phân lập nằm ở nhánh di truyền 3b riêng biệt, sai khác hoàn toàn so với chủng virus vaccine thương mại phổ biến Nobilis P4.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ phát hiện 50,81% mẫu bệnh phẩm và 92,86% trang trại dương tính phản ánh sự lưu hành rộng khắp của CIAV trong môi trường chăn nuôi tại Việt Nam. Kết quả này tương đồng chặt chẽ với các công bố quốc tế, điển hình như nghiên cứu tại Ontario (Canada) với 77,1% đàn gà thịt dương tính (tỷ lệ mẫu PCR dương tính đạt 55,4%), tại Iran ghi nhận 73,3% đàn gà thương phẩm mang virus và tại Jordan ghi nhận 100% đàn khảo sát có kháng thể kháng CIAV. Nguyên nhân chính khiến virus lan tràn là phương thức truyền dọc từ đàn gà bố mẹ qua phôi trứng kết hợp với đường truyền ngang qua phân và chất độn chuồng. Do CIAV có sức đề kháng cực cao, chịu được nhiệt độ 70°C trong 60 phút và tồn tại ở môi trường pH 3, các biện pháp tiêu độc khử trùng thông thường tại địa phương khó có thể loại bỏ triệt để mầm bệnh.

Trong thực tế phân tích dịch tễ, các kết quả trên có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện tương quan tỷ lệ nhiễm theo lứa tuổi, kết hợp cùng bảng ma trận khoảng cách di truyền (genetic distance matrix) và cây phân loại phát sinh chủng loại (phylogenetic tree). Việc 12 chủng thực địa thuộc phân nhóm 3b tách biệt khỏi chủng vaccine Nobilis P4 mang ý nghĩa cảnh báo sâu sắc. Sự biến đổi tại các vị trí amino acid đặc thù trong vùng mã hóa protein VP1 có thể làm giảm hiệu lực bảo hộ của các dòng vaccine nhập khẩu, giải thích hiện tượng nhiều đàn gà dù đã tiêm phòng vẫn phát sinh hội chứng thiếu máu và suy giảm miễn dịch nghiêm trọng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng dịch tễ học phân tử, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm kiểm soát và ngăn chặn thiệt hại do CIAV gây ra:

1. Thiết lập quy trình tiêm phòng bắt buộc cho đàn gà giống hậu bị: Các doanh nghiệp và trang trại giống cần tiêm vaccine nhược độc hoặc vô hoạt cho đàn gà hậu bị ở giai đoạn từ 13 đến 15 tuần tuổi, tuyệt đối không trễ hơn 3 tuần trước khi gà bắt đầu đẻ bói. Mục tiêu nhằm tạo miễn dịch đồng đều 100%, truyền kháng thể thụ động bảo hộ cho gà con trong 3 tuần đầu đời và triệt tiêu hoàn toàn đường truyền lây dọc qua trứng giống.
2. Nâng cấp quy chuẩn an toàn sinh học và khử trùng chuồng nuôi: Chuyển đổi sang sử dụng các hóa chất khử trùng có hoạt lực cao với virus không vỏ bọc như Glutaraldehyde 1% trong 10 phút, dung dịch Formaldehyde 5% hoặc xút NaOH 0,1N trong 2 giờ. Đối với các trang thiết bị và chuồng nuôi tái đàn, cần áp dụng thời gian trống chuồng tối thiểu từ 15 đến 21 ngày kết hợp xử lý nhiệt độ trên 95°C trong 35 phút đối với chất thải hữu cơ để tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu.
3. Triển khai hệ thống giám sát dịch tễ định kỳ bằng PCR: Chi cục Chăn nuôi và Thú y cùng các vùng chăn nuôi trọng điểm cần ứng dụng quy trình PCR tối ưu ở 58,5°C để xét nghiệm tầm soát định kỳ 3 tháng một lần trên các đàn gà nghi ngờ. Chỉ tiêu kiểm soát cần duy trì tỷ lệ mẫu âm tính đạt trên 90% ở các cơ sở sản xuất con giống thương phẩm.
4. Định hướng nghiên cứu và sản xuất vaccine nội địa tương thích: Các viện nghiên cứu thú y và doanh nghiệp sản xuất sinh phẩm cần bắt tay phân lập các chủng CIAV thực địa thuộc phân nhóm Genotype 3b tại Việt Nam trong giai đoạn 2 đến 3 năm tới. Việc phát triển dòng vaccine giải trình tự tương đồng kháng nguyên sẽ giải quyết triệt để nguy cơ thất bại miễn dịch từ các chủng vaccine ngoại nhập.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Chủ trang trại và nhà quản lý doanh nghiệp chăn nuôi gia cầm: Cung cấp hiểu biết chuyên sâu để nhận diện các tổn thất cận lâm sàng do CIAV, điều chỉnh quy trình nuôi dưỡng đàn gà giống và kiểm soát hội chứng thiếu máu nhằm kéo giảm tỷ lệ chết từ mức 10% đến 20% xuống mức an toàn dưới 5%.
• Bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật dịch tễ thực địa: Nắm vững các tiêu chuẩn mổ khám bệnh tích đại thể (teo tuyến ức, tủy xương thoái hóa mỡ vàng, xuất huyết cơ) và làm chủ quy trình chẩn đoán phân tử PCR với nhiệt độ bắt mồi 58,5°C để đưa ra phác đồ can thiệp kịp thời.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Thú y, Vi sinh vật học: Tài liệu đóng vai trò là công trình tham khảo chuẩn mực về phương pháp tách chiết DNA, kỹ thuật Gradient PCR, phương pháp phân tích cây phát sinh chủng loại bằng MEGA6 trên đoạn gen VP1 dài 609 bp của virus họ Circoviridae.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Chi cục Chăn nuôi Thú y: Làm căn cứ khoa học để hoạch định chính sách kiểm dịch gia cầm lưu thông, xây dựng danh mục bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cần giám sát và ban hành quy chuẩn kiểm định chất lượng trứng ấp sạch bệnh trên toàn quốc.

Câu hỏi thường gặp

1. Virus CIAV gây ra những tổn thương bệnh lý chính nào trên cơ thể đàn gà? CIAV tấn công chọn lọc vào các tế bào tiền thân tạo máu trong tủy xương và tế bào lympho tại vỏ tuyến ức. Hậu quả là tủy xương bị thoái hóa mỡ chuyển màu vàng nhạt, tuyến ức teo nhỏ nghiêm trọng, tỷ tích hồng cầu giảm sâu dưới 25% gây thiếu máu cấp tính và làm suy giảm miễn dịch nặng nề, khiến tỷ lệ chết tăng vọt từ 10% lên đến 60% khi đồng nhiễm các mầm bệnh khác.

2. Vì sao tỷ lệ phát hiện CIAV tại các trang trại khảo sát lại lên tới 92,86%? Tỷ lệ này bắt nguồn từ khả năng tồn tại cực kỳ bền vững của virus ngoài môi trường tự nhiên (chịu được nhiệt độ 70°C trong 60 phút và pH 3) kết hợp với đường lây truyền kép. Virus vừa truyền dọc từ đàn bố mẹ mang trùng qua trứng ấp sang phôi, vừa truyền ngang nhanh chóng qua phân và chất độn chuồng trong vòng 2 đến 4 tuần tiếp xúc.

3. Điểm then chốt trong quy trình PCR tối ưu hóa của nghiên cứu này là gì? Nghiên cứu đã xác lập chính xác nhiệt độ bắt mồi 58,5°C và nồng độ mồi CAVVP3F/CAV2 ở mức 0,5 µM. Việc thiết lập thông số này giúp loại bỏ hoàn toàn dải vạch không đặc hiệu kích thước 300 bp vốn xuất hiện dày đặc ở dải nhiệt độ thấp từ 45,0°C đến 55,8°C, đảm bảo tính chuẩn xác tuyệt đối khi khuếch đại đoạn gen đặc hiệu 1038 bp.

4. Các chủng CIAV lưu hành tại Hà Nội có tương thích với vaccine nhập ngoại hiện nay không? Toàn bộ 26 chủng phân lập đều thuộc Genotype 3, trong đó có 12 chủng thuộc phân nhóm 3b nằm trên nhánh phát sinh chủng loại phân ly độc lập với chủng vaccine chuẩn Nobilis P4. Sự khác biệt về mặt di truyền này cảnh báo nguy cơ vaccine thương mại hiện hành không thể tạo ra sự bảo hộ chéo hoàn hảo trước các chủng virus thực địa.

5. Có thuốc điều trị đặc hiệu khi đàn gà mắc bệnh thiếu máu truyền nhiễm không? Bệnh do virus gây ra nên hoàn toàn không có thuốc điều trị đặc hiệu. Biện pháp duy nhất khi dịch nổ ra là bổ sung các chất điện giải, vitamin nâng cao thể trạng, sử dụng kháng sinh phổ rộng để kiểm soát các ổ nhiễm trùng kế phát và tái thiết lập rào cản an toàn sinh học chuồng nuôi kết hợp tiêm phòng vaccine cho đàn giống ở tuần tuổi 13 đến 15.

Kết luận

• Luận văn khẳng định sự lưu hành phổ biến của CIAV tại Hà Nội và vùng phụ cận với 92,86% trang trại và 50,81% mẫu bệnh phẩm dương tính qua kiểm tra PCR.
• Đàn gà từ 3 tuần tuổi trở lên là đối tượng chịu áp lực dịch bệnh lớn nhất, ghi nhận tỷ lệ nhiễm mẫu dao động từ 50,00% đến 56,94%.
• Đã chuẩn hóa thành công quy trình kỹ thuật PCR chẩn đoán đặc hiệu phân đoạn gen VP1 (1038 bp) ở nhiệt độ bắt mồi 58,5°C.
• Toàn bộ 26 chủng giải trình tự đạt độ tương đồng di truyền cao từ 96,8% đến 100%, 100% thuộc Genotype 3 (nhóm 3a và 3b).
• Đã phát hiện 12 chủng thực địa thuộc phân nhóm 3b có sự sai khác di truyền đáng kể so với chủng virus vaccine thương phẩm Nobilis P4.

Công trình của tác giả Nguyễn Quốc Doanh là nghiên cứu tiên phong tại Việt Nam làm sáng tỏ bức tranh dịch tễ học phân tử của CIAV, tạo tiền đề khoa học vững chắc cho các chương trình giám sát dịch tễ trên phạm vi toàn quốc. Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan nghiên cứu cần mở rộng phạm vi lấy mẫu tại các tỉnh miền Trung và miền Nam, đồng thời thúc đẩy các thử nghiệm độc lực nhằm phát triển bộ sinh phẩm chẩn đoán nhanh và vaccine nội địa phù hợp với đặc tính kháng nguyên của các chủng virus bản địa. Hãy liên hệ ngay với các đơn vị thú y chuyên trách để xét nghiệm tầm soát định kỳ, bảo vệ an toàn dịch tễ và nâng cao năng suất chăn nuôi cho đàn gia cầm của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN QUỐC DOANH NGHIÊN CỨU SỰ LƯU HÀNH CỦA VIRUS GÂY BỆNH THIẾU MÁU TRUYỀN NHIỄM Ở GÀ (CHICKEN INFECTIOUS ANEMIA VIRUS - CIAV) TẠI HÀ NỘI VÀ VÙNG PHỤ CẬN Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ TS. Nguyễn Thị Thu Hằng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm2017 Tác giả luận văn Nguyễn Quốc Doanh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ và TS. Nguyễn Thị Thu Hằng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Vi sinh vật – Truyền nhiễm, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo Đội Kiểm Dịch Động Vật Lưu Động – Chi Cục Thú Y Hà Nộiđã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và học tập. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm2017 Tác giả luận văn Nguyễn Quốc Doanh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn.

viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.

Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu về virus gây ức chế miễn dịch. Hiểu biết về ciav và bệnh do ciav gây ra. Lịch sử và địa dư bệnh.

Đặc điểm dịch tễ học. Biện pháp kiểm soát bệnh. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp lấy mẫu. Phương pháp tách chiết ADN .21 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp tối ưu hóa phản ứng PCR chẩn đoán CIAV. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học phân tử.

Kết quả và thảo luận. Kết quả xác định sự lưu hành ciav ở đàn gà nuôi tại hà nội và vùng phụ cận. Kết quả tối ưu hóa phản ứng PCR để xác định CIAV. Sự lưu hành CIAV ở đàn gà nuôi tại Hà Nội và vùng phụ cận.

Kết quả PCR phát hiện CIAV trong mẫu bệnh phẩm. Kết quả giải trình tự gen ciav. Kết quả phan tíchmột số đặc điểm dịch tễ học phân tử của ciav. Kết quả phân loại genotype của CIAV.

Kết quả so sánh trình tự animo acid giữa các nhóm di truyền của CIAV. Kết quả nghiên cứu quá trình biến đổi aminoacid của protein VP1. Kết luận và đề nghị. 43 Tài liệu tham khảo.

49 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ALV Avian Leucosis Virus ARV Avian Reovirus CAA Chicken Anemia Agent CAV Chicken Anemia Virus CIA Chicken Infectious Anemia CIAV Chicken Infectious Anemia Virus CPE Cytophathogenic Effect DNA Deoxyribonucleic acid ELISA Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay FAdV4 Fowl Adenovirus serotype 4 IBDV Infectious Bursal Disease Virus IBDV infectious bural disease virus IBH inclusion body hepatitis IFN interferon IL-1 Interleukin-1 IL-2 Interleukin-2 MDCC Marek’s disease chicken cel MDV Marek’s Disease Virus PCR Deoxyribonucleic acid PCV Packed Cell Volume REV Reticuloendotheliosis Virus TCID50 50% Tissue Culture Infective Dose v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Trình tự mồi đặc hiệu phát hiện và giải trình tự gen VP1. Chu trình nhiệt của phản ứng PCR. Bố trí thí nghiệm nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ mồi.

Trình tự gen tham chiếu. Tổng hợp tình hình thu thập mẫu gà theo lứa tuổi. Kết quả PCR phát hiện CIAV trong mẫu bệnh phẩm. Kết quả kiểm tra CIAV ở các lứa tuổi gà .32 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Gà bệnh bị xuất huyết ở cánh, ngực; mào nhợt nhạt do thiếu máu. Bệnh tích xuất huyết đặc trưng. Gan, thận nhạt màu. Sơ đồ các vùng gen của CIAV được nhân lên bởi mồi CAVVP3F/CAV2.

Tối ưu hóa nhiệt độ bắt mồi của phản ứng PCR. Tối ưu nồng độ mồi của phản ứng PCR. Gà bị xuất huyết ở cánh, dưới da, cơ. Gan sưng, tụ huyết hoặc xuất huyết.

Thận sưng to, nhạt màu. Tuyến ức bị teo, xuất huyết. Minh họa kết quả phản ứng PCR phát hiện CIAV. Kết quả PCR giải trình tự gencủa chủng phân lập C20.

Trình tự gen của 26 chủng CIAV từ vị trí 1- 110. Trình tự gen của 26 chủng CIAV từ vị trí 111- 440. Trình tự gen của 26 chủng CIAV từ vị trí 141- 609. Kết quả so sánh mức tương đồng nucleotide giữa 26 chủng CIAV.

Cây phát sinh chủng loại của CIAV. Trình tự amino acid protein VP1 của CIAV. Trình tự amino acid protein VP1 của CIAV. Sự thay đổi amino acid của VP1 ở các nút dẫn tới nhánh CIAV lưu hành ở Việt Nam .42 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Quốc Doanh Tên Luận văn: “Nghiên cứu sự lưu hành của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (Chicken Infectious Anemia Virus - CIAV) tại Hà Nội và vùng phụ cận”.

Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Xác định được có hay không có sự lưu hành của CIAV ở đàn gà thuộc địa bàn nghiên cứu. - Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ học phân tử của CIAV. Nội dung nghiên cứu Trong khuôn khổ nghiên cứu của đề tài, chúng tôi thực hiện các nội dung sau: - Xác định sự lưu hành CIAV ở đàn gà nuôi tại Hà Nội và vùng phụ cận. - Giải trình tự gen mã hóa protein VP1 của CIAV.

- Phân tích một số đặc điểm dịch tễ học phân tử của CIAV. Phương pháp: Phương pháp lấy mẫu; Phương pháp tách chiết ADN; Phương pháp tối ưu hóa phản ứng PCR chẩn đoán CIAV; Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học phân tử. Kết quả chính và kết luận: (1) Trong số 14 trại kiểm tra có đến 13 trại (tỷ lệ 92,86%) phát hiện có sự lưu hành của CIAV; chỉ duy nhất 01 trại (tỷ lệ 7,14%) âm tính với kết quả PCR phát hiện CIAV. Trong tổng số 124 mẫu bệnh phẩm của gà có triệu chứng lâm sàng được kiểm tra thì tỷ lệ phát hiện được CIAV rất cao (63 mẫu dương tính, tỷ lệ 50,81%).

(2) Đã giải trình tự gen thành công phân đoạn gen VP1 của CIAV. 26 chủng CIAV được lựa chọn để giải trình tự có mức tương đồng rất cao về trình tự nucleotide, từ 96,8% đến 100%. (3) Qua phân tích đặc điểm dịch tễ học phân tử dựa vào trình tự gen mã hóa protein VP1, có thể kết luận: - Các chủng CIAV lưu hành có sự đa dạng tương đối về mặt di truyền. - Các chủng này nằm ở nhánh di truyền khác với các chủng virus vacxin.

viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Name of Master student: Nguyen Quoc Doanh Thesis title: “Researchthe prevalence of Chicken Infectious Anemia Virus - CIAVof chicken in Hanoi and surrounding areas”. Major:Veterinary Medicine Code:60.01 Name of Institute: Vietnam National University of Agriculture. Research Objectives Determiningthe prevalence of CIAVof chicken in Hanoi and surrounding areas. Researching molecular epidemiological characteristics of CIAV.

Research contents: - Determining the prevalence of CIAVof the chicken in Hanoi and surrounding areas. - Sequencingprotein VP1 geneof CIAV. - Researching molecular epidemiological characteristics of CIAV. Methodology - Sampling method; - DNA extraction method; - PCR for identifying CIAV; - Methods for researching molecular epidemiological characteristics of CIAV.

Results: (1) By using PCR,13 farms (92.86%)of tested 14 farms were CIAV positive; there was only one farm (7.14%) was CIAVnegative; In total124 samples of chickenwhich had clinical symptoms,there were 63 CIAV positive samples (50.81%); (2) 26 sequencing of VP1gene of CIAVin this study sharedfrom 96.8% to 100% nucleotide identity. (3) By phylogenetic analysis based on nucleotide sequences of VP1 gene of CIAV showed that: - CIAV strains in this study have geneticvariation; - These strains were located in different branches of phylogenetic tree with vaccine virus strains. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Trước diễn biến phức tạp của bệnh, dịch gia cầm trên thế giới và ở Việt Nam, rất nhiều các nhà khoa học đã tập trung nghiên cứu các vấn đề mới.Sự xuất hiện của một số bệnh mới và ảnh hưởng của chúng tới khả năng miễn dịch của vật nuôi đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi và đang trở thành vấn đề gây quan tâm cho những nhà khoa học làm việc trong ngành Thú y trên thế giới và ở Việt Nam.

Một loạt câu hỏi được đưa ra cần có câu trả lời: nguyên nhân nào dẫn tới sự suy giảm miễn dịch? Cơ chế nào gây suy giảm miễn dịch? Những dấu hiệu hay phương pháp chẩn đoán sự suy giảm miễn dịch? Biện pháp kiểm soát và giảm thiểu ảnh hưởng của sự suy giảm miễn dịch? Câu trả lời nằm ở những yếu tố gây ức chế miễn dịch, trong đó có vai trò của một số virus. Theo “chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2020” đã được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định số 10/2008/QĐ-TTg, định hướng phát triển đến năm 2020 tổng đàn gà tăng bình quân trên 5% năm, đạt khoảng 300 triệu con, trong đó đàn gà công nghiệp chiếm khoảng 33%.