Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu quy trình công nghệ sản xuất giống rươi tylorrhynchus heterochaetus quatrefages 1865

Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu quy trình công nghệ sản xuất giống rươi Tylorrhynchus heterochaetus, góp phần bảo tồn và phát triển nguồn lợi thủy sản.

• Tác giả: Nguyễn Công Hòa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Tuấn
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Nghiên cứu quy trình công nghệ sản xuất giống rươi (Tylorrhynchus heterochaetus Quatrefages, 1865)
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC HÌNH
• 4. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. THESIS ABSTRACT
• 7. MỞ ĐẦU
• 8. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 8.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI
• 8.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM
• 9. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 9.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 9.2. Nội dung nghiên cứu
• 9.2.1. Nghiên cứu nuôi vỗ rươi
• 9.2.2. Nghiên cứu cho rươi sinh sản bằng phương pháp nhân tạo
• 9.2.3. Nghiên cứu ảnh hưởng thức ăn lên sinh trưởng của ấu trùng rươi trong giai đoạn trôi nổi
• 9.2.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ lên sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng rươi trong giai đoạn trôi nổi
• 9.2.5. Chăm sóc và quản lý sức khỏe ấu trùng và bể nuôi
• 9.3. Phương pháp nghiên cứu
• 9.3.1. Phương pháp xác định sức sinh sản tuyệt đối và tương đối của rươi
• 9.3.2. Phương pháp theo dõi tốc độ tăng trưởng của ấu trùng
• 9.3.3. Phương pháp xác định các thông số môi trường
• 9.3.4. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 10. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 10.1. Kết quả nghiên cứu nuôi vỗ thành thục của rươi
• 10.1.1. Tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống, tỷ lệ thành thục và sức sinh sản tuyệt đối của rươi nuôi vỗ
• 10.1.2. Kết quả tuyển chọn rươi tham gia sinh sản
• 10.1.3. Tỷ lệ thành thục của rươi
• 10.1.4. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của độ mặn tới tỷ lệ thụ tinh của ấu trùng
• 10.1.5. Hình thái của rươi bố mẹ tham gia sinh sản
• 10.1.6. Xác định tỷ lệ đực cái rươi
• 10.1.7. Sức sinh sản tương đối và tuyệt đối của rươi
• 10.1.8. Kết quả diễn biến các yếu tố môi trường
• 10.1.9. Kết quả quan sát các giai đoạn biến thái của ấu trùng rươi
• 10.1.10. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thức ăn lên sinh trưởng của ấu trùng giai đoạn trôi nổi
• 10.1.11. Kết quả các yếu tố môi trường trong bể ương
• 10.1.12. Kết quả ảnh hưởng của mật độ đến tăng trưởng của ấu trùng rươi
• 11. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy trình sản xuất giống rươi Tylorrhynchus heterochaetus

Rươi Tylorrhynchus heterochaetus là một loài động vật không xương sống quan trọng trong hệ sinh thái nước lợ. Quy trình sản xuất giống rươi không chỉ giúp bảo tồn nguồn lợi mà còn tạo ra nguồn giống cho nuôi trồng thủy sản. Nghiên cứu này tập trung vào việc phát triển quy trình sản xuất giống rươi trong điều kiện nhân tạo, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1. Đặc điểm sinh học của rươi Tylorrhynchus heterochaetus

Rươi Tylorrhynchus heterochaetus có đặc điểm sinh học độc đáo, sống trong môi trường nước lợ và có khả năng sinh sản theo mùa. Chúng thường xuất hiện vào những thời điểm nhất định trong năm, chịu ảnh hưởng của các yếu tố như thủy triều và nhiệt độ.

1.2. Tình hình nuôi trồng rươi tại Việt Nam

Tình hình nuôi trồng rươi tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, với nhiều cơ sở sản xuất giống. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào nguồn giống tự nhiên vẫn là một thách thức lớn cho ngành nuôi trồng thủy sản.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất giống rươi

Mặc dù có nhiều tiềm năng, quy trình sản xuất giống rươi vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố môi trường, dinh dưỡng và mật độ nuôi đều ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của ấu trùng rươi.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất giống rươi

Nhiệt độ, độ mặn và chất lượng nước là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quy trình sản xuất giống rươi. Việc kiểm soát các yếu tố này là cần thiết để đảm bảo tỷ lệ sống cao cho ấu trùng.

2.2. Thách thức trong việc duy trì nguồn giống

Việc duy trì nguồn giống rươi trong điều kiện nuôi nhân tạo gặp nhiều khó khăn. Sự biến đổi của môi trường và sự thiếu hụt thông tin về dinh dưỡng có thể dẫn đến tỷ lệ sống thấp.

III. Phương pháp nghiên cứu sản xuất giống rươi hiệu quả

Nghiên cứu quy trình sản xuất giống rươi bao gồm nhiều phương pháp khác nhau, từ việc tuyển chọn rươi bố mẹ đến ghép sinh sản và ương ấu trùng. Các phương pháp này cần được tối ưu hóa để đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Tuyển chọn rươi bố mẹ

Tuyển chọn rươi bố mẹ là bước đầu tiên trong quy trình sản xuất giống. Việc lựa chọn những cá thể khỏe mạnh, có tỷ lệ sinh sản cao sẽ đảm bảo chất lượng giống cho các thế hệ sau.

3.2. Kích thích sinh sản nhân tạo

Kích thích sinh sản nhân tạo là một phương pháp quan trọng trong quy trình sản xuất giống rươi. Sử dụng độ mặn và nhiệt độ phù hợp có thể tăng cường khả năng sinh sản của rươi.

3.3. Quản lý môi trường nuôi ấu trùng

Quản lý môi trường nuôi ấu trùng là yếu tố quyết định đến sự phát triển của ấu trùng rươi. Cần đảm bảo các yếu tố như oxy hòa tan, nhiệt độ và độ mặn luôn ở mức tối ưu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy quy trình sản xuất giống rươi có thể đạt được tỷ lệ sống cao và chất lượng giống tốt. Những ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản.

4.1. Tỷ lệ sống và sinh trưởng của ấu trùng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống của ấu trùng rươi đạt trên 80% khi áp dụng quy trình sản xuất giống tối ưu. Điều này cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển giống rươi.

4.2. Ứng dụng trong nuôi trồng thủy sản

Giống rươi sản xuất thành công có thể được sử dụng làm thức ăn cho các loài thủy sản khác, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nuôi.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu quy trình sản xuất giống rươi Tylorrhynchus heterochaetus mở ra nhiều cơ hội cho ngành nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam. Việc phát triển quy trình này không chỉ giúp bảo tồn nguồn lợi mà còn tạo ra nguồn giống bền vững cho tương lai.

5.1. Tương lai của sản xuất giống rươi

Với những kết quả đạt được, sản xuất giống rươi có thể trở thành một ngành nghề tiềm năng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình sản xuất giống rươi, nhằm tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rươi (Tylorrhynchus heterochaetus Quatrefages, 1865) là loài động vật không xương sống thuộc nhóm giun nhiều tơ (Polychaeta), giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái vùng triều cửa sông nước lợ và mang lại giá trị kinh tế vượt trội với mức giá thương phẩm dao động từ 450.000 đến 500.000 đồng/kg. Trước năm 1991, sản lượng rươi tự nhiên tại các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ như Hải Dương đạt từ 10 đến 20 tấn/năm phân bố ở 40 đến 50 xã ven sông. Tuy nhiên, do áp lực ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và khai thác quá mức, nguồn lợi rươi đã suy giảm nghiêm trọng, chỉ còn xuất hiện rải rác tại khoảng hơn 10 xã.

Nghề nuôi rươi hiện nay chủ yếu dựa vào việc thu gom con giống tự nhiên theo con nước thủy triều vào đầm quảng canh, hoàn toàn bị động về mùa vụ và số lượng. Nhằm giải quyết điểm nghẽn này, đề tài nghiên cứu đã được triển khai từ tháng 02/2016 đến tháng 02/2017 tại Trung tâm Quốc gia Giống Hải sản Miền Bắc thuộc Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 đặt tại Hải Phòng.

Mục tiêu cốt lõi của công trình là nghiên cứu làm chủ công nghệ sản xuất giống nhân tạo từ khâu tuyển chọn, nuôi vỗ thành thục rươi bố mẹ, kích thích sinh sản bằng độ mặn đến quy trình ương nuôi ấu trùng trôi nổi. Luận văn tạo lập cơ sở khoa học thực nghiệm vững chắc, giúp nâng tỷ lệ thụ tinh lên trên 65% và tỷ lệ sống của ấu trùng đạt trên 13%, mở ra hướng đi bền vững để chủ động nguồn giống, phát triển kinh tế thủy sản và bảo tồn nguồn lợi tự nhiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng sinh thái học và sinh học sinh sản của lớp giun nhiều tơ (Polychaeta, họ Nereidae). Lý thuyết biến thái sinh sản (epitoky) chỉ ra rằng khi thành thục, rươi ngừng bắt mồi, các cơ quan nội tạng tiêu giảm để nhường chỗ cho sản phẩm sinh dục, sau đó chúng rời hang đáy bùn bơi lên tầng mặt để sinh sản theo chu kỳ thủy triều và tuần trăng. Quá trình phát triển phôi và ấu trùng trải qua các giai đoạn biến thái đặc thù: phôi phân cắt xoắn ốc, ấu trùng luân cầu (Trochophora), ấu trùng ba tia cứng (Metatrochophora) và ấu trùng gai cứng năm đốt (Nectochaete).

Bên cạnh đó, nghiên cứu ứng dụng lý thuyết điều hòa áp suất thẩm thấu ở động vật thủy sản nước lợ rộng muối để xác định ngưỡng độ mặn kích thích thụ tinh và phân cắt phôi. Các khái niệm trung tâm được chuẩn hóa bao gồm: Sức sinh sản tuyệt đối (Fa - tổng số trứng của một cá thể cái), Sức sinh sản tương đối (Fg - số trứng trên một gam khối lượng cơ thể), Tỷ lệ thụ tinh (TLTT) và Tốc độ sinh trưởng đặc trưng về chiều dài (SGR).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn mẫu rươi bố mẹ thu thập tự nhiên tại các đầm bãi triều huyện An Lão, thành phố Hải Phòng với cỡ mẫu n = 100 cá thể được lựa chọn ngẫu nhiên theo chỉ tiêu ngoại hình, trọng lượng bình quân đạt 0,50g đối với cá thể cái và 0,40g đối với cá thể đực. Hệ thống thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với ba lần lặp lại cho mỗi nghiệm thức:

• Thí nghiệm nuôi vỗ thành thục được thực hiện trong bể thể tích 5 m3 ở mật độ 700 con/m2, so sánh ba chế độ dinh dưỡng gồm mùn bã hữu cơ, thức ăn tổng hợp 60% protein (Lansy) và công thức kết hợp 50% mùn bã hữu cơ với 50% thức ăn tổng hợp.
• Thí nghiệm sinh sản nhân tạo khảo sát bốn dải độ mặn gồm 0‰ (đối chứng nước đầm), 5‰, 10‰ và 15‰ trong các xô 80 lít chứa 15 lít nước lọc sạch có sục khí liên tục.
• Thí nghiệm ương ấu trùng trôi nổi khảo sát ba loại thức ăn (vi tảo tươi Isochrysis galbana kết hợp Nannochloropsis oculata, thức ăn tổng hợp và hỗn hợp 50:50) cùng bốn dải mật độ nuôi gồm 200, 300, 500 và 700 con/lít trong bể composite 0,5 m3.

Các chỉ tiêu môi trường nước như nhiệt độ, pH, oxy hòa tan (DO), độ mặn, khí độc H2S và NH3 được đo đạc định kỳ bằng thiết bị chuyên dụng. Toàn bộ số liệu thu thập được quản lý trên phần mềm Microsoft Excel và xử lý phân tích thống kê phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) trên phần mềm SPSS phiên bản 20 ở mức ý nghĩa p < 0,05 nhằm kiểm định độ tin cậy và sự sai khác giữa các nghiệm thức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thực nghiệm đã ghi nhận nhiều kết quả mang tính đột phá trong quy trình công nghệ sinh sản nhân tạo loài rươi:

• Nuôi vỗ rươi bố mẹ: Chế độ dinh dưỡng kết hợp giữa thức ăn tổng hợp 60% protein và mùn bã hữu cơ mang lại hiệu quả vượt trội. Tỷ lệ sống của rươi bố mẹ đạt từ 72,41% đến 82,67% ở các đợt nuôi chính vụ, tỷ lệ thành thục giai đoạn IV đạt 5,93% ở rươi cái và 1,80% ở rươi đực, cao hơn rõ rệt so với nghiệm thức chỉ sử dụng thức ăn tổng hợp đơn thuần (2,37% rươi cái và 1,27% rươi đực). Tỷ lệ đực/cái tự nhiên khi tham gia sinh sản đạt mức ổn định bình quân là 1:4,1.
• Sức sinh sản và ảnh hưởng của độ mặn: Sức sinh sản tuyệt đối trung bình của rươi cái đạt 96.146 trứng/cá thể (cao nhất đạt 108.461 trứng/cá thể vào tháng 11) và sức sinh sản tương đối đạt 256.968 trứng/gam. Về tỷ lệ thụ tinh, độ mặn 10‰ cho kết quả cao nhất đạt 65,52%, vượt trội so với độ mặn 5‰ (45,83%), 15‰ (57,84%) và hoàn toàn không thụ tinh ở môi trường nước ngọt 0‰ (0%).
• Dinh dưỡng ấu trùng trôi nổi: Sau 40 ngày ương nuôi, nghiệm thức kết hợp tảo tươi (Isochrysis galbana) và thức ăn tổng hợp giúp ấu trùng đạt chiều dài bình quân 9,791 mm và tỷ lệ sống 5,775%, cao hơn nghiệm thức chỉ dùng tảo tươi đơn thuần (9,182 mm; tỷ lệ sống 5,615%).
• Mật độ ương tối ưu: Mật độ 200 con/lít cho tốc độ tăng trưởng chiều dài tốt nhất đạt 11,614 mm sau 40 ngày và tỷ lệ sống cao nhất đạt 13,373%, vượt trội so với mật độ 700 con/lít (chiều dài 11,364 mm và tỷ lệ sống 10,694%).

Thảo luận kết quả

Diễn biến phát triển của phôi và ấu trùng rươi phụ thuộc chặt chẽ vào độ mặn và dinh dưỡng. Sự sai khác có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) giữa các dải độ mặn cho thấy ở nồng độ 10‰, áp suất thẩm thấu tạo điều kiện lý tưởng cho màng noãn trương nở, hoạt hóa tinh trùng và thúc đẩy phân bào nhanh sau 2 giờ thụ tinh. Khi biểu diễn qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ thụ tinh giữa 4 dải độ mặn, mức chênh lệch 65,52% tại 10‰ so với 0% tại 0‰ chứng minh rươi bắt buộc phải có môi trường nước lợ để hoàn thành thụ tinh ngoài tự nhiên.

Trong giai đoạn 10 ngày đầu, ấu trùng chủ yếu sống trôi nổi và sử dụng noãn hoàng, do đó sự khác biệt về kích thước giữa các nghiệm thức mật độ và thức ăn chưa rõ nét. Từ ngày thứ 20 đến ngày thứ 40, khi chuyển sang giai đoạn ấu trùng năm đốt có gai cứng (Nectochaete) và chuẩn bị chuyển xuống đáy đào hang, nhu cầu dinh dưỡng ngoài và không gian sống tăng vọt.

Đồ thị đường biểu diễn tốc độ tăng trưởng chiều dài từ ngày 1 đến ngày 40 cho thấy nhánh mật độ 200 con/lít tách biệt rõ rệt với độ dốc tăng trưởng cao nhất. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công bố quốc tế của Koya Yasunori và cộng sự về sự nhạy cảm của phôi rươi với môi trường, đồng thời khẳng định việc bổ sung vi tảo kết hợp thức ăn giàu đạm giúp ấu trùng hấp thu cân đối cả axit béo không no lẫn protein thiết yếu.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện và nhân rộng quy trình công nghệ sản xuất giống rươi vào thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

• Chuẩn hóa quy trình sản xuất giống tại trạm thực nghiệm: Áp dụng nghiêm ngặt thông số kỹ thuật gồm độ mặn thụ tinh 10‰, mật độ ương 200 con/lít và thức ăn phối trộn 50% vi tảo với 50% thức ăn tổng hợp nhằm mục tiêu nâng tỷ lệ thụ tinh đạt trên 75% và tỷ lệ sống ấu trùng vượt 15% trong vòng 12 tháng tới, do Trung tâm Quốc gia Giống Thủy sản chủ trì.
• Xây dựng mô hình ương chuyển tiếp ra đầm tự nhiên: Thiết lập quy trình luyện giống và chuyển giao ấu trùng rươi 5 đốt (chiều dài đạt trên 1 cm) từ bể ương xuống nền đáy bùn đầm quảng canh cải tiến, hướng tới tỷ lệ sống đạt trên 25% trong vòng 18 tháng, do Chi cục Thủy sản các địa phương phối hợp với các hợp tác xã thực hiện.
• Nghiên cứu công thức thức ăn bản địa hóa: Thử nghiệm phối chế thức ăn vi nang kết hợp nguồn vi sinh và bột cá nội địa để thay thế 30% đến 40% thức ăn nhập ngoại, giúp cắt giảm 20% chi phí sản xuất giống trong giai đoạn 2 năm tiếp theo, do các trường đại học và viện nghiên cứu chuyên ngành đảm trách.
• Quản lý và bảo vệ bãi rươi sinh sản tự nhiên: Ban hành quy chế bảo vệ nghiêm ngặt các vùng cửa sông bãi triều trong mùa rươi nổi đẻ từ tháng 9 đến tháng 11 âm lịch, ngăn chặn các hình thức kích điện và xả thải ô nhiễm nhằm duy trì quần đàn rươi bố mẹ tự nhiên, do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh ven biển Bắc Bộ thực thi thường niên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kỹ sư và chủ cơ sở sản xuất giống thủy sản nước lợ: Tiếp cận trọn bộ thông số kỹ thuật về kích thích sinh sản nhân tạo, kiểm soát độ mặn và tỷ lệ ghép đực cái 1:4,1 để vận hành trại giống thương mại quy mô lớn.
• Hộ nuôi rươi tại các vùng đầm bãi triều ven biển: Nắm bắt đặc điểm sinh học và chu kỳ biến thái của ấu trùng để chủ động kỹ thuật lấy nước, chuẩn bị nền đáy bùn và thả bổ sung con giống nhân tạo giúp nâng cao năng suất thu hoạch.
• Cán bộ nghiên cứu và giảng viên ngành Nuôi trồng thủy sản: Sử dụng tài liệu như một công trình thực nghiệm chuẩn mực về phân loại học, cấu tạo mô học tuyến sinh dục và động học phát triển phôi của nhóm giun nhiều tơ (Polychaeta).
• Cơ quan quản lý thủy sản và khuyến nông địa phương: Sử dụng các căn cứ khoa học của đề tài để xây dựng quy chuẩn kỹ thuật sản xuất giống thủy đặc sản, hoạch định chính sách quy hoạch vùng nuôi sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học cửa sông.

Câu hỏi thường gặp

• Độ mặn tối ưu nhất để kích thích thụ tinh và ấp nở ấu trùng rươi là bao nhiêu? Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh độ mặn 10‰ mang lại tỷ lệ thụ tinh cao nhất đạt 65,52% và tỷ lệ nở phôi tối ưu. Ở môi trường nước ngọt 0‰ trứng hoàn toàn không thụ tinh, trong khi ở độ mặn 5‰ và 15‰ tỷ lệ thụ tinh giảm xuống lần lượt là 45,83% và 57,84%.

• Tỷ lệ ghép đực cái phù hợp nhất trong sinh sản nhân tạo rươi là bao nhiêu? Tỷ lệ ghép đực/cái chuẩn xác nhất được xác định là 1:4,1 dựa trên khảo sát quần đàn rươi tự nhiên. Cá thể cái có trọng lượng trung bình 0,50g mang đầy trứng màu xanh nhạt hoặc vàng nâu, ghép cùng cá thể đực trọng lượng 0,40g chứa tinh dịch màu trắng sữa.

• Loại thức ăn nào mang lại hiệu quả cao nhất cho ấu trùng rươi trôi nổi? Thức ăn tối ưu là sự kết hợp theo tỷ lệ 50:50 giữa vi tảo tươi (Isochrysis galbana, Nannochloropsis oculata) và thức ăn tổng hợp Lansy 60% protein. Chế độ này giúp ấu trùng đạt chiều dài bình quân 9,791 mm và tỷ lệ sống 5,775% sau 40 ngày nuôi.

• Mật độ ương ấu trùng rươi bao nhiêu là phù hợp nhất để giảm thiểu hao hụt? Mật độ ương thích hợp nhất là 200 con/lít. Sau 40 ngày ương nuôi, mật độ này mang lại chiều dài cao nhất đạt 11,614 mm và tỷ lệ sống đạt 13,373%, vượt trội rõ rệt so với mật độ dày 700 con/lít chỉ đạt 10,694% do hạn chế cạnh tranh không gian sống.

• Tại sao cần bổ sung mùn bã hữu cơ trong giai đoạn nuôi vỗ rươi bố mẹ? Rươi là loài ăn đáy và mùn bã hữu cơ. Việc kết hợp mùn bã hữu cơ với thức ăn tổng hợp giàu đạm tạo môi trường nền đáy tự nhiên, giúp tỷ lệ sống của bố mẹ đạt 82,67% và kích thích tuyến sinh dục thành thục giai đoạn IV đạt 5,93%.

Kết luận

• Làm chủ thành công công nghệ nuôi vỗ thành thục rươi bố mẹ trong điều kiện nhân tạo với tỷ lệ sống đạt trên 82,67% và tỷ lệ thành thục đạt 50,36%.
• Xác định tỷ lệ đực cái chuẩn hóa là 1:4,1 và sức sinh sản tuyệt đối bình quân đạt 96.146 trứng/cá thể cái.
• Khẳng định độ mặn 10‰ là điều kiện tối ưu để thụ tinh nhân tạo với tỷ lệ đạt 65,52%.
• Xây dựng thành công chế độ dinh dưỡng phối trộn vi tảo tươi kết hợp thức ăn tổng hợp ở mật độ 200 con/lít giúp ấu trùng sinh trưởng đạt chiều dài 11,614 mm sau 40 ngày.
• Mở ra giải pháp căn cơ để chủ động con giống nhân tạo, giảm thiểu sự phụ thuộc vào tự nhiên và thúc đẩy kinh tế thủy sản bền vững.

Trong giai đoạn 2018-2020, quy trình cần tiếp tục được thử nghiệm trên quy mô đầm bán tự nhiên và hoàn thiện khâu chuyển tiếp ấu trùng xuống đáy. Các cơ sở sản xuất giống và hợp tác xã thủy sản nên sớm tiếp nhận chuyển giao quy trình công nghệ này để tạo bước đột phá trong chuỗi giá trị nuôi rươi sinh thái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Rươi là loài động vật không xương sống thuộc nhóm Giun nhiều tơ, phân bố ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Indonesia. Ở Việt nam gặp ở Hải Dương, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Khánh Hòa, Côn Đảo. Rươi sống trong hang, dưới bùn thường gặp ở vùng nước lợ, cửa sông, rạch hay đồng bằng ven biển, những nơi chịu tác động trực tiếp của chế độ thủy triều. Rươi chỉ xuất hiện vào những thời kỳ nhất định, những ngày nhất định trong năm vì chúng chịu ảnh hưởng của các yếu tố như thủy triều, thời tiết, tuần trăng, nhiệt độ, độ mặn và các yếu tố sinh thái khác (Phạm Đình Trọng, 2000).

Hàng thế kỷ nay loài rươi được biết đến như là một món ăn đặc sản, bổ dưỡng của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, tuy nhiên thời gian xuất hiện của rươi trong năm không nhiều do vậy chỉ có những người sành ăn mới có được món ăn bổ dưỡng này. Hiện nay giá thành của rươi trên thị trường nước ta rất cao (từ 450 – 500 nghìn đồng/kg), ngoài thị trường tiêu thụ trong nước, phần lớn rươi còn được các lái buôn vận chuyển bán sang Trung Quốc qua cửa khẩu Móng Cái (Báo Quảng Ninh, 2011). Ngoài giá trị chính của rươi là làm thực phẩm, rươi còn được sử dụng làm thức ăn trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi vỗ tôm sú bố mẹ và tôm thẻ chân trắng. Các cơ sở sản xuất giống hiện nay đều sử dụng rươi làm thức ăn chính cho nuôi vỗ, vì sau khi sử dụng, tỷ lệ tôm thành thục cao, chất lượng trứng tốt (Palmer, 2014).

Ngoài ra rươi còn có vai trò quan trọng trong việc chuyển hoá các chất mùn bã hữu cơ và xác động vật chết trong chu trình chu chuyển vật chất của hệ sinh thái vùng triều, xử lý chất thải hữu cơ, tạo nên độ phì nhiêu, tơi xốp và thông thoáng cho các vùng đất ngập nước (Trần Thái Bái, 1970). Chính nhờ khả năng tự làm sạch thuỷ vực nên rươi còn được một số các nhà khoa học xem như là các sinh vật chỉ thị mức ô nhiễm môi trường bằng cách xác định mật độ quần thể, sản lượng và tần xuất xuất hiện (Klawe and Dickie, 1957). Sản lượng rươi đánh bắt được ở ngoài tự nhiên hiện nay là rất ít (Nguyễn Văn Khang, 1991).Một số đầm ở các bãi triều cửa sông đã có những biện pháp thu giống ngoài tự nhiên theo con nước thuỷ triều, tạo điều kiện thuận lợi cho rươi sinh trưởng và phát triển trong đầm và thu hoạch với năng suất cao gấp nhiều lần ngoài tự nhiên. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đây là đối tượng đang được khai thác hoàn toàn từ tự nhiên, phụ thuộc vào mùa vụ nên năng suất và sản lượng còn hạn chế.

Để chủ động nguồn giống phục vụ nghề nuôi và bảo vệ nguồn lợi thì việc nghiên cứu sản xuất giống rươi là rất cấp thiết, giúp người nuôi chủ động con giống hiện đang phụ thuộc vào tự nhiên như hiện nay. Do vậy đề tài “Nghiên cứu công nghệ sản xuất giống rươi (Tylorrhynchus heterochaetus Quatrefages, 1865) tại Hải Phòng” cần được thực hiện. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu công nghệ sản xuất giống rươi trong điều kiện nhân tạo nhằm chủ động nguồn giống để phát triển nuôi và góp phần bảo vệ nguồn lợi rươi. - Xây dựng quy trình sản xuất giống nhân tạo rươi từ giai đoạn tuyển chọn rươi bố mẹ, ghép sinh sản và ương ấu trùng trôi nổi.

Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI - Kết quả của luận văn là cơ sở khoa học để xây dựng quy trình kỹ thuật sản xuất giống và ương rươi, bổ sung đối tượng nuôi mới trong nghề nuôi trồng thủy sản. - Kết quả của luận văn giúp nâng cao tỉ lệ sống của rươi tạo ra con giống chất lượng tốt phục vụ cho nghề nuôi, góp phần giải quyết việc làm, phát triển kinh tế thuỷ sản và bảo vệ môi trường sinh thái theo hướng hiệu quả, bền vững. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI Trên thế giới lớp giun nhiều tơ có phân bố rất rộng và đã có nhiều công trình nghiên cứu, như tác giả Michael Mazurkiewicz (1975) có công trình nghiên cứu về sự phát triển của ấu trùng và sinh cảnh sống của của loài giun nhiều tơ Laeonereis culveri (Webster) thuộc họ Nereidae ở vùng cửa sông thuộc bờ biển Atlantic, chúng có cơ thể dài, mỏng và có nhiều đốt, sống trong hang, dưới bùn, về dinh dưỡng chúng sử dụng mùn bã hữu cơ làm thức ăn, thời gian sinh sản của chúng chịu ảnh hưởng bởi chế độ thủy triều, sự biến đổi thời tiết, mùa vụ và chu kỳ trăng, chúng tham gia sinh sản trong 3 ngày vào cuối tháng của tháng 10 và tháng 11 và chỉ sinh sản một lần duy nhất trong đời. Thời kỳ sinh sản khi có sự biến đổi về các yếu tố sinh thái và môi trường như: nhiệt độ, thời tiết và tuần trăng chúng từ dưới đáy bơi lên trên mặt nước để sinh sản, sau khi sinh sản chúng đều bị chết, xác của chúng làm mồi cho các loài tôm cá sinh sống ở gần đó, vào thời kỳ sinh sản chúng tham gia với số lượng cá thể rất đông, đây cũng là đặc tính sinh sản chung của lớp giun nhiều tơ. Khi sinh sản quần đàn như vậy sẽ làm tăng khả năng thụ tinh cho trứng giúp cho chúng nhanh chóng khôi phục và tái tạo lại quần đàn đã bị chết. Nắm bắt được quy luật sinh sản của rươi, vào thời điểm rươi tham gia sinh sản, chúng được người dân khai thác về sử dụng làm thực phẩm, đây là món ăn ưa thích của những người dân địa phương, họ đã sản xuất giống loài này để cung ứng cho các hộ nuôi làm thực phẩm và sử dụng làm mồi câu cá giải trí.

Theo một nghiên cứu khác của hai tác giả Bartels and Zeeck (1990) về loài Hediste diversicolortại bãi triều Jadebusen thuộc bờ biển phía Bắc nước Anh, theo tác giả ngoài tự nhiên rươi sinh sản vào đầu mùa xuân với nhiệt độ trung bình 160C, chúng xuất hiện vào thời gian từ tháng 2 đến tháng 5 theo chu kỳ tuần trăng của các tháng, vào thời kỳ sinh sản rất dễ phân biệt đực cái: Con cái có màu xanh nhạt hay màu vàng nâu, con đực có mầu sẫm, vào thời kỳ sinh sản rươi xuất hiện đồng thời với số lượng cá thể rất đông vào tháng hai, tháng ba và xuất hiện rải rác vào tháng tư và tháng năm.Qua nghiên cứu so sánh nhiệt độ trong mùa sinh sản của rươi tác giả đã kết luận rằng 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngưỡng nhiệt độ và thời gian sinh trưởng là yếu tố quyết định đến quá trình sinh sản quần thể của chúng. Theo một nghiên cứu khác của Adriaan Dorresteijn and Albrecht Fischer (2004) đã có công trình nghiên cứu về loài giun nhiều tơ Platynereis dumeriliithuộc họ Nereidae đã cho chúng sinh sản nhân tạo trong phòng thí nghiệm ở môi trường nước biển có độ mặn trên 20‰, ở nhiệt độ 180C kết quả thu được: Trứng thụ tinh sau 15 phút và quá trình phát triển của phôi từ 2-64 tế bào trong khoảng thời gian 1,5 – 8 giờ, giai đoạn phôi vị từ 8-24 giờ, sau 48 giờ hình thành phôi hình cầu có gai cứng (Phôi luân cầu Trochophora) chiều dài 0,15mm và sau 96 giờ biến thái thành ấu trùng 3 tia cứng (Metatrochophora) có chiều dài 0,27mm, giai đoạn này ấu trùng có thể bơi tự do. Trong các tài liệu trên thế giới đã biết hiện nay qua tài liệu của Gravier and Dantan (1932) đã có công bố: “Loài rươi đã được tác giả Quatrefages mô tả lần đầu tiên vào năm 1865 như một loài giun nhiều tơ sống ở nước lợ với cái tên Nereis heterochaeta”, tác giả đã dựa trên mẫu vật thu được từ đảo Java của Indonexia, tiếp sau đó loài rươi này lại được Grube (1867) mô tả với tên gọi khác Tylorrhynchus chinensis với một mẫu vật duy nhất thu được tại Thượng Hải (Trung Quốc). Osawa (1901) có nói đến một loài giun nhiều tơ thuộc họ Nereidae sống trong nước ngọt và nước mặn vùng Tokyo (Nhật Bản) mà được tác giả gọi tên là Palolo japonais (loài Rươi Nhật Bản) và loài này sau đó được Izuka (1903) nghiên cứu sâu hơn, song tác giả lại đặt nhầm loài này vào giống Ceratocephale với tên loài là Ceratocephaleosawai.

Phải tới năm 1914 với công trình nghiên cứu của tác giả Ramsay (1914) thì các tên loài Ceratocephaleosawai (Izuka), Tylorrhynchus chinensis (Grube) mới được coi là tên động vật đồng nhất (Synonyme) với loài Rươi Nereis heterochaeta (Quatrefages) vàvới loài Tylorrhynchus heterochaetus (Quatrefages) đã được tác giả này mô tả năm 1865. Về phân bố, trên thế giới cho tới nay các công trình nghiên cứu của Quatrefages(1865), Osawa (1901), Grube (1867), Izuka (1903, 1905), Gravier and Dantan (1932) cho thấy loài Rươi Tylorrhynchus heterochaetus Quatrefages (1865) 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chỉ phân bố ở vùng nước lợ và nước ngọt các vùng ven biển phía đông châu Á, từ nước Nga (Viễn Đông), Nhật Bản (Tokyo), Trung Quốc (Quảng Đông) và Indonexia (đảo Java). Theo tác giả Koya Yasunori et al. (2003) đã tiến hành: "Thụ tinh nhân tạovà theo dõi quan sát quá trình phát triển của loài rươiTylorrhynchus heterochaetus”.Ông đã có công bố rằng loài rươi này thường được gọi là Palolo sống ở trong bùn của bãi triều gần cửa sông Ibi, Mie Prefecture Nhật bản, vào mùa sinh sản, cơ thể của chúng chứa đầy trứng và tinh dịch, trong thời gian 3 ngày sau kỳ trăng sớm và trăng tròn của tháng 11 hàng năm, phần sau cơ thể rươi tách ra và bơi lên trên mặt nước để đẻ trứng vào ban đêm.

Ông đã tiến hành phương pháp thụ tinh nhân tạo và quan sát sự phát triển của phôi và ấu trùng. Ở nhiệt độ từ 22- 30 0C đã cho tỷ lệ thụ tinh đạt 80,5%. Sự phân chia tế bào lần một trong vòng hai giờ sau khi trứng được thụ tinh và sự phân chia tế bào này theo dạng xoắn. Túi phôi trở thành ấu trùng và bắt đầu bơi khi cơ thể xuất hiện lông mao trong vòng 24 giờ, sau khi thụ tinh ba ngày trứng nở, phôi phát triển thành ấu trùng trong vòng 5 ngày.

Theo công bố của Zazili et al. (2005) đã nghiên cứu ba loài giun nhiều tơ Tylorrhynchus osawai, Hediste diadroma và loài H.japonica sinh sống vùng cửa sông Omuta-gawa Nhật Bản, ba loài này thường sinh sản vào ban đêm lúc triều cường, trong suốt mùa xuân từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau, vào mùa sinh sản chúng xuất hiện với bầy đàn lớn và sinh sản quần thể, tác giả cũng có nhận định rằng về tập tính sống và hoạt động sinh sản của ba loài giun nhiều tơ này là như nhau.