Nghiên cứu giải pháp hoàn thiện hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu một số giải pháp góp phần hoàn thiện hệ thống trồng trọt tại huyện thuận thành tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Dương Minh Hưng
• Người hướng dẫn: Gs. Phạm Tiến Dũng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu một số giải pháp góp phần hoàn thiện hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC ĐỒ THỊ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 5.1. Những đóng góp mới
• 5.2. Ý nghĩa khoa học
• 5.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 6. TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 6.1. Các lý thuyết về hệ thống
• 6.1.1. Khái niệm về hệ thống
• 6.1.2. Hệ thống nông nghiệp (HTNN)
• 6.1.3. Hệ thống canh tác (HTCT)

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành Bắc Ninh

Huyện Thuận Thành, Bắc Ninh, với diện tích đất nông nghiệp lên tới 7809,69 ha, là một trong những khu vực có tiềm năng lớn trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, hệ thống trồng trọt tại đây vẫn còn nhiều hạn chế. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại và giống cây trồng mới là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo nghiên cứu của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, việc cải thiện hệ thống trồng trọt không chỉ giúp tăng năng suất mà còn góp phần phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Thuận Thành

Huyện Thuận Thành có điều kiện tự nhiên thuận lợi với nguồn nước dồi dào và đất đai màu mỡ. Tuy nhiên, dân số đông và cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ là những thách thức lớn. Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội là rất quan trọng để phát triển hệ thống trồng trọt bền vững.

1.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp hiện tại

Sản xuất nông nghiệp tại huyện Thuận Thành chủ yếu dựa vào các giống cây trồng truyền thống, dẫn đến năng suất thấp. Việc áp dụng các công nghệ mới và giống cây trồng có năng suất cao là cần thiết để cải thiện tình hình này.

II. Vấn đề và thách thức trong hệ thống trồng trọt huyện Thuận Thành

Hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành đang đối mặt với nhiều thách thức như việc sử dụng giống cây trồng chưa phù hợp, kỹ thuật canh tác lạc hậu và thiếu sự đầu tư vào công nghệ. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

2.1. Hạn chế trong việc sử dụng giống cây trồng

Nhiều hộ nông dân vẫn sử dụng giống cây trồng cũ, dẫn đến năng suất thấp và không đáp ứng được nhu cầu thị trường. Việc giới thiệu các giống cây trồng mới có giá trị cao là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.2. Kỹ thuật canh tác chưa hợp lý

Kỹ thuật canh tác hiện tại còn nhiều hạn chế, như việc sử dụng phân bón không cân đối và thiếu các biện pháp bảo vệ thực vật hiệu quả. Cần có các giải pháp cải tiến kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất.

III. Giải pháp hoàn thiện hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành

Để hoàn thiện hệ thống trồng trọt, cần áp dụng các giải pháp như cải tiến giống cây trồng, áp dụng công nghệ mới và tăng cường đào tạo cho nông dân. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

3.1. Đưa giống cây trồng mới vào sản xuất

Việc đưa giống lúa TBR225 và giống ngô NK4300 vào sản xuất sẽ giúp nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Các giống này đã được thử nghiệm và cho thấy khả năng thích ứng tốt với điều kiện địa phương.

3.2. Áp dụng công nghệ canh tác hiện đại

Cần áp dụng các công nghệ canh tác hiện đại như hệ thống tưới tiêu tự động và công nghệ sinh học trong bảo vệ thực vật. Những công nghệ này sẽ giúp tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Thuận Thành

Các giải pháp đã được thử nghiệm và áp dụng tại huyện Thuận Thành đã cho thấy kết quả tích cực. Năng suất cây trồng đã tăng lên đáng kể, đồng thời chất lượng sản phẩm cũng được cải thiện. Những kết quả này chứng minh tính khả thi của các giải pháp đề xuất.

4.1. Kết quả thử nghiệm giống cây trồng mới

Thử nghiệm giống lúa TBR225 và ngô NK4300 đã cho thấy năng suất cao hơn so với các giống truyền thống. Điều này mở ra cơ hội mới cho nông dân trong việc nâng cao thu nhập.

4.2. Tác động của công nghệ canh tác đến năng suất

Việc áp dụng công nghệ canh tác hiện đại đã giúp tiết kiệm nước và phân bón, đồng thời nâng cao năng suất cây trồng. Những kết quả này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục đầu tư vào công nghệ trong nông nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành

Hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành có tiềm năng lớn để phát triển. Tuy nhiên, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để khắc phục các hạn chế hiện tại. Tương lai của nông nghiệp huyện Thuận Thành phụ thuộc vào việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến kỹ thuật canh tác.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững cho hệ thống trồng trọt, tập trung vào việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ giúp huyện Thuận Thành phát triển nông nghiệp một cách bền vững.

5.2. Khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp

Cần có chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là trong việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến giống cây trồng. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp tại huyện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh sở hữu diện tích đất sản xuất nông nghiệp đạt 7.809,69 ha cùng quy mô dân số trên 150.250 người, phân bố tại 1 thị trấn và 17 xã trực thuộc. Địa phương được thiên nhiên ưu đãi với 8 nhóm đất chính thuộc hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nông nghiệp hàng hóa đa dạng. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh chóng và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang đặt ra thách thức lớn đối với việc tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất. Thực tế sản xuất tại địa phương vẫn tồn tại nhiều hạn chế như tập quán canh tác manh mún, cơ cấu giống cây trồng đơn điệu, việc lạm dụng phân bón hóa học và tình trạng bỏ hóa diện tích vụ đông lên tới hơn 40% ở nhiều chân ruộng.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích toàn diện mối quan hệ giữa điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội với hệ thống trồng trọt tại Thuận Thành, từ đó phát hiện các điểm nghẽn kỹ thuật và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Mục tiêu cụ thể là tuyển chọn các giống cây trồng mới có năng suất cao, phẩm chất tốt và thiết lập các công thức luân canh tối ưu trên 3 chân đất chính gồm đất vàn cao, đất vàn và đất trũng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống cây trồng hàng năm trong chu kỳ canh tác 2016-2017. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp nâng cao hệ số sử dụng đất từ 2,2 lên trên 2,6 lần, gia tăng thu nhập thuần trên 1 ha canh tác thêm từ 15 đến 30 triệu đồng mỗi năm và bảo vệ độ phì nhiêu của đất hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết hệ thống nông nghiệp của các nhà khoa học hàng đầu như Spedding (1979), Phạm Chí Thành (1993), Phạm Tiến Dũng và Vũ Đình Tôn (2013). Hệ thống nông nghiệp được xác định là một phức hợp sinh thái - kỹ thuật - kinh tế xã hội, trong đó hệ thống trồng trọt giữ vai trò trung tâm chi phối các hoạt động chăn nuôi, chế biến và dịch vụ nông thôn.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng lý thuyết về cơ cấu cây trồng và chế độ luân canh bền vững của Viện sĩ Đào Thế Tuấn (1984, 1987) cùng các nguyên lý canh tác đa canh của IRRI và FAO. Việc chuyển đổi hệ thống cây trồng không đơn thuần là thay thế giống mà là sự tái cấu trúc không gian và thời gian nhằm tạo ra tính trội sinh thái, khai thác tối đa bức xạ mặt trời, dinh dưỡng đất và nguồn nước mặt. Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi: hệ thống canh tác, hệ thống trồng trọt, công thức luân canh thâm canh cây trồng cạn kết hợp cây trồng nước, và tỷ suất lợi nhuận trên chi phí biên (MBCR).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp chặt chẽ giữa thông tin thứ cấp và dữ liệu thực nghiệm sơ cấp. Số liệu thứ cấp về khí tượng, thổ nhưỡng và kinh tế xã hội giai đoạn 2012-2015 được thu thập từ Phòng Nông nghiệp, Phòng Thống kê và Phòng Tài nguyên Môi trường huyện Thuận Thành.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) và kỹ thuật phỏng vấn bảng hỏi chuyên sâu (KIP). Cỡ mẫu điều tra bao gồm 90 hộ nông dân được lựa chọn ngẫu nhiên phân bổ đều tại 3 xã đại diện: xã Nghĩa Đạo (đại diện đất vàn cao), xã Hoài Thượng (đại diện đất vàn) và xã Đại Đồng Thành (đại diện đất trũng), mỗi xã khảo sát 3 thôn và mỗi thôn chọn 10 hộ. Việc chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên đảm bảo tính đại diện cho các điều kiện sinh thái và tập quán canh tác nông hộ.

Nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng được tiến hành từ tháng 2/2016 đến tháng 2/2017 theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) với 4 lần nhắc lại trên 12 ô thí nghiệm:

• Thí nghiệm lúa vụ Xuân 2016 tại Nghĩa Đạo: So sánh giống TBR225, Thiên Ưu 8 với giống đối chứng Khang Dân 18 trên diện tích 320 m2/ô.
• Thí nghiệm ngô vụ Đông 2016 tại Hoài Thượng: So sánh giống ngô lai NK4300, NK66 với đối chứng LVN24 trên diện tích 195 m2/ô.

Toàn bộ số liệu nông học và kinh tế được xử lý trên phần mềm chuyên ngành IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel để kiểm định sai số thí nghiệm, phân tích phương sai ANOVA và hạch toán hiệu quả kinh tế (GR, TVC, RAVC, MBCR).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo nghiệm giống lúa thuần trong vụ Xuân 2016 cho thấy giống TBR225 sở hữu đặc tính nông sinh học vượt trội với thời gian sinh trưởng ngắn từ 120 đến 132 ngày, chiều cao cây cứng cáp và khả năng đẻ nhánh khỏe đạt từ 5,2 đến 5,8 nhánh hữu hiệu/khóm. TBR225 đạt năng suất thực thu bình quân vượt trội hơn giống đối chứng Khang Dân 18 từ 12% đến 18%, đồng thời giúp tăng lãi thuần hơn 15 triệu đồng/ha. Giống Thiên Ưu 8 cũng thể hiện khả năng chống chịu sâu bệnh khô vằn và rầy nâu tốt, phù hợp thâm canh vụ xuân.

Khảo nghiệm giống ngô vụ Đông 2016 khẳng định giống ngô lai đơn NK4300 có thời gian sinh trưởng từ 105 đến 110 ngày, bộ lá xanh bền, khả năng chống đổ ngã và chịu rét tốt. Năng suất thực thu của NK4300 vượt giống đối chứng LVN24 trên 22%, tỷ lệ bắp loại 1 đạt trên 90%, mang lại chỉ số hiệu quả kinh tế biên MBCR đạt mức ấn tượng 1,85 lần so với tập quán canh tác cũ.

Điều tra thực trạng 90 nông hộ chỉ ra rằng hơn 65% hộ dân bón thừa phân đạm vô cơ và chỉ có dưới 25% hộ sử dụng đủ lượng phân hữu cơ hoai mục theo tiêu chuẩn. Quỹ đất nông nghiệp vụ đông bị bỏ hóa chiếm khoảng 42% tổng diện tích đất 2 vụ lúa.

Đánh giá các công thức luân canh cho thấy các mô hình đa canh 3 vụ/năm mang lại tổng thu nhập (GR) và lãi thuần (RAVC) cao gấp 1,8 đến 2,5 lần so với công thức chuyên canh 2 vụ lúa truyền thống.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của giống lúa TBR225 và giống ngô NK4300 bắt nguồn từ ưu thế di truyền về khả năng quang hợp và tính thích ứng cao với điều kiện phù sa sông Hồng. Thời gian sinh trưởng ngắn của các giống này là mắt xích quyết định giúp giải phóng đất sớm, tạo quỹ thời gian tối ưu từ 20 đến 25 ngày để gieo trồng cây vụ đông ưa lạnh trong khung thời vụ tốt nhất trước ngày 15 tháng 10 hàng năm.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của Nguyễn Tấn Hinh (2005) về việc thay thế giống lúa Khang Dân 18 tại Đồng bằng sông Hồng và phát hiện của Nguyễn Bình Nhự (2010) tại Bắc Giang. Nghiên cứu khẳng định việc đưa cây họ đậu hoặc rau củ thực phẩm vào luân canh giúp cải thiện rõ rệt độ xốp và hàm lượng mùn trong đất, giảm áp lực sâu bệnh tích lũy qua các vụ.

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa trực quan qua hệ thống bảng biểu so sánh các yếu tố cấu thành năng suất và đồ thị phân tích động thái tăng trưởng chiều cao thân lá, chỉ số diện tích lá (LAI) và tích lũy chất khô qua từng giai đoạn phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

Chuyển đổi cơ cấu giống lúa và ngô: Cơ quan chuyên môn và Phòng Nông nghiệp huyện Thuận Thành cần chỉ đạo thay thế 100% diện tích lúa Khang Dân 18 bằng giống TBR225 và Thiên Ưu 8 trong vụ Xuân; đồng thời mở rộng diện tích gieo trồng ngô lai NK4300 đạt trên 80% tổng diện tích ngô vụ Đông giai đoạn 2017-2020.

Quy hoạch công thức luân canh theo chân đất:

• Trên đất vàn cao: Thiết lập và nhân rộng công thức Dưa chuột - Lúa mùa - Su hào với mục tiêu đạt 350 ha, nâng giá trị sản xuất lên trên 250 triệu đồng/ha/năm.
• Trên đất vàn chủ động nước: Ứng dụng công thức Lúa xuân - Lúa mùa - Khoai tây đông trên quy mô 1.200 ha, tận dụng nguồn giống khoai tây sạch bệnh.
• Trên đất trũng: Chuyển đổi tối thiểu 150 ha đất 2 vụ lúa kém hiệu quả sang mô hình kết hợp Lúa xuân - Nuôi cá nước ngọt nhằm tăng lợi nhuận gấp 2 lần.

Hoàn thiện kỹ thuật canh tác và cân đối dinh dưỡng: Tăng cường bón phân hữu cơ hoai mục hoặc phân hữu cơ vi sinh với liều lượng từ 8 đến 10 tấn/ha/năm; áp dụng kỹ thuật bón sâu, bón đón đồng cân đối N-P-K kết hợp bổ sung vôi bột để khử chua; giảm 20% đến 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học thông qua biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Tổ chức liên kết chuỗi giá trị và thị trường: Ủy ban nhân dân huyện phối hợp cùng các hợp tác xã nông nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu nông sản với các doanh nghiệp chế biến và hệ thống siêu thị tại Hà Nội, Bắc Ninh, nâng tỷ lệ nông sản tiêu thụ qua hợp đồng lên trên 35% trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ quản lý nông nghiệp và khuyến nông: Cung cấp cơ sở khoa học và số liệu thực tế để xây dựng quy hoạch nông nghiệp cấp huyện, đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng và kế hoạch phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Nhà nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành nông học: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị về sinh thái nông nghiệp Đồng bằng sông Hồng, phương pháp đánh giá hệ thống canh tác và quy trình thử nghiệm giống cây trồng mới.

Hợp tác xã và các trang trại nông nghiệp: Giúp tiếp cận quy trình kỹ thuật luân canh 3 vụ/năm, phương pháp tính toán chi phí biên và các kỹ thuật thâm canh giống lúa TBR225, ngô NK4300 nhằm tối đa hóa lợi nhuận.

Học viên cao học và sinh viên ngành Khoa học cây trồng: Cung cấp case study chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng RCB, cách xử lý dữ liệu bằng IRRISTAT 5.0 và kỹ năng hạch toán kinh tế nông hộ.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao giống lúa thuần TBR225 được khuyến nghị thay thế giống Khang Dân 18? Giống TBR225 có thời gian sinh trưởng ngắn từ 120 đến 132 ngày, đẻ nhánh khỏe, chống đổ tốt và kháng bệnh khô vằn vượt trội. Thử nghiệm thực địa chứng minh TBR225 cho năng suất cao hơn Khang Dân 18 từ 12% đến 18%, mang lại lợi nhuận tăng thêm trên 15 triệu đồng/ha và giải phóng đất sớm cho vụ đông.

Giống ngô lai NK4300 mang lại lợi thế kinh tế gì trong vụ đông? Ngô NK4300 sinh trưởng khỏe trong 105 đến 110 ngày, chịu rét và chống hạn tốt, tiềm năng năng suất đạt từ 80 đến 100 tạ/ha. Năng suất thực tế cao hơn giống LVN24 trên 22%, tỷ số hoàn vốn biên MBCR đạt 1,85 lần, giúp tối ưu hóa giá trị kinh tế trên đất lúa vụ đông.

Công thức luân canh nào hiệu quả nhất trên đất vàn cao tại Thuận Thành? Công thức Dưa chuột - Lúa mùa - Su hào là lựa chọn tối ưu nhất trên đất vàn cao. Mô hình này khai thác triệt để độ phì đất và thị trường rau màu ven đô, mang lại tổng thu nhập trên 250 triệu đồng/ha/năm, cao gấp hơn 2 lần so với canh tác 2 vụ lúa truyền thống.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng được bố trí như thế nào? Đề tài sử dụng khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) gồm 4 lần nhắc lại trên 12 ô thí nghiệm tại Nghĩa Đạo và Hoài Thượng. Diện tích ô thí nghiệm lúa là 320 m2 và ô ngô là 195 m2. Dữ liệu được phân tích nghiêm ngặt bằng phần mềm IRRISTAT 5.0 nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học.

Giải pháp chuyển đổi cho vùng đất trũng úng ngập tại địa phương là gì? Đối với diện tích đất trũng thường xuyên bị ngập úng trong vụ mùa, luận văn khuyến nghị chuyển đổi từ độc canh 2 vụ lúa sang mô hình Lúa xuân - Nuôi cá nước ngọt. Mô hình này vừa giảm thiểu rủi ro thiên tai, vừa gia tăng thu nhập biên cho nông hộ thêm từ 18 đến 25 triệu đồng/ha.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện điều kiện tự nhiên, tài nguyên đất đai và thực trạng hệ thống cây trồng trên diện tích 7.809,69 ha đất nông nghiệp tại huyện Thuận Thành.
• Xác định nguyên nhân hạn chế của sản xuất nông nghiệp địa phương do cơ cấu giống cũ, lạm dụng phân vô cơ và tỷ lệ bỏ trống đất vụ đông trên 40%.
• Tuyển chọn thành công giống lúa TBR225 (tăng năng suất 12-18%) và giống ngô NK4300 (tăng năng suất trên 22%) để bổ sung vào cơ cấu sản xuất chính.
• Xây dựng thành công 3 công thức luân canh thích ứng theo phân vùng đất: Dưa chuột - Lúa mùa - Su hào (đất vàn cao), Lúa xuân - Lúa mùa - Khoai tây (đất vàn), Lúa xuân - Nuôi cá (đất trũng).
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác quy hoạch phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững giai đoạn 2017-2020 tại tỉnh Bắc Ninh.

Các địa phương và hợp tác xã nông nghiệp có thể áp dụng ngay bộ giải pháp kỹ thuật và cơ cấu giống mới của đề tài để nâng cao năng suất mùa vụ, gia tăng giá trị kinh tế trên từng héc-ta canh tác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM DƯƠNG MINH HƯNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN HỆ THỐNG TRỒNG TRỌT TẠI HUYỆNTHUẬN THÀNH, TỈNH BẮC NINH Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Phạm Tiến Dũng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Dương Minh Hưng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, tôi xin phép được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS.Phạm Tiến Dũng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn PPTN & TKSH - Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cám ơn các phòng chuyên môn của huyện Thuận Thành: Phòng thống kê, phòng Nông nghiệp, phòng tài nguyên môi trường đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Dương Minh Hưng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục đồ thị .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu.

Các lý thuyết về hệ thống. Hệ thống luân canh cây trồng. Cơ cấu cây trồng. Một số yếu tố ảnh hưởng tới hệ thống cây trồng.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới và việt nam. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Thuận Thành có liên quan tới hệ thống trồng trọt. Thực trạng sản xuất trồng trọt ở huyện Thuận Thành. Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hệ thống trồng trọt hiện có.

Thử nghiệm một số giống cây trồng mới trong hệ thống trồng trọt. Phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. 32 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Điều kiện tự nhiên.

Vị trí địa lý. Tài nguyên khí hậu. Tài nguyên đất. Tài nguyên nước.

Hiện trạng sử dụng đất tự nhiên. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Điều kiện kinh tế xã hội, hạ tầng cơ sở. Tình hình phát triển kinh tế.

Dân số, lao động, việc làm, thu nhập. Giáo dục và đào tạo, y tế. Thực trạng cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Nông sản hàng hoá và thị trường tiêu thụ.

Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội. Thực trạng hệ thống trồng trọt của huyện Thuận Thành. Hệ thống cây trồng hàng năm huyện Thuận Thành 2012 – 2015. Hiện trạng cây trồng, giống cây trồng.

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ dịch hại cây trồng. Hiện trạng các công thức trồng trọt cây trồng huyện Thuận Thành. Hiệu quả kinh tế hệ thống trồng trọt. Hạn chế của hệ thống trồng trọt huyện Thuận Thành.

Thử nghiệm so sánh một số giống cây trồng tại huyện Thuận Thành. Thử nghiệm so sánh một số giống lúa trong vụ xuân hè 2016. Thử nghiệm so sánh hiệu quả của giống ngô NK4300 với giống ngô NK66 và giống ngô LVN24. Kết luận và kiến nghị.

96 Tài liệu tham khảo. 101 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH Biến đổi khí hậu CCCC Chiều cao cuối cùng CCCT Cơ cấu cây trồng CS Cộng sự CT Công thức ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức nông lương liên hợp quốc Ha Hecta HSTNN Hệ sinh thái nông nghiệp HTCT Hệ thống canh tác HTCTr Hệ thống cây trồng HTNN Hệ thống nông nghiệp HTTT Hệ thống trồng trọt LAI Chỉ số diện tích lá NL Nhắc lại NSLT Năng suất lý thuyết NSCT Năng suất công thức NSTT Năng suất thực thu P1000 Khối lượng nghìn hạt SHHH Số nhánh hữu hiệu TSC Tuần sau cấy TSG Tuần sau gieo TGST Thời gian sinh trưởng TL Tỉnh lộ UBND Ủy ban nhân dân IRRI Viện nghiên cứu lúa Quốc tế v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Một số yếu tố khí hậu nông nghiệp tại huyện Thuận Thành. Diện tích và cơ cấu các loại đất chính của huyện Thuận Thành.

Hiện trạng sử dụng đất của huyện Thuận Thành năm 2015. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp năm 2015. Giá trị sản xuất các ngành kinh tế. Chuyển dịch cơ cấu giữa các ngành kinh tế.

Giá trị sản xuất trong ngành nông, lâm, ngư nghiệp. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong ngành nông, lâm, ngư nghiệp. Diễn biến sản xuất trồng trọt huyện Thuận Thành. Sản xuất chăn nuôi huyện Thuận Thành.

Sản xuất nuôi trồng thủy sản. Hệ thống cây trồng hàng năm huyện Thuận Thành. Hệ thống cây trồng vụ xuân năm 2015. Hệ thống cây trồng vụ mùa năm 2015.

Hệ thống cây trồng vụ đông năm 2015. Hiện trạng sử dụng giống cây lương thực năm 2015. Hiện trạng giống cây lạc, đậu tương, khoai tây năm 2015. Hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ dịch hại cây trồng.

Công thức trồng trọt chính trên đất phù sa. Công thức trồng trọt trên đất trong đê. Hiệu quả kinh tế một số giống cây trồng chính. Hiệu quả kinh tế của các công thức trồng trọt trên đất phù sa.

Hiệu quả kinh tế các công thức trồng trọt trên đất trong đê. Động thái tăng trưởng chiều cao thân chính (cm) và tổng thời gian sinh trưởng (ngày) của các giống lúa thử nghiệm vụ Xuân 2016 (cm). Động thái tăng trưởng số nhánh và số nhánh hữu hiệu của các giống lúa thử nghiệm vụ xuân năm 2016 (nhánh/khóm). Động thái ra lá và tổng số lá trên thân chính của các giống thử nghiệm (lá/thân chính).

Chỉ số diện tích lá (LAI) của các giống lúa thử nghiệm trong vụ Xuân năm 2016 (m2 lá/ m2 đất). 85 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khối lượng chất khô của các giống lúa qua các giai đoạn (g chất khô/m2 đất) của các giống thử nghiệm. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống lúa thử nghiệm.

So sánh hiệu quả kinh tế các giống lúa trong thử nghiệm. Động thái tăng trưởng chiều cao cây, chiều cao cây cuối cùng và tổng thời gian sinh trưởng của các giống ngô thử nghiệm. Động thái ra lá của các giống ngô thử nghiệm. Một số chỉ tiêu của bắp ngô.

Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất. Hạch toán hiệu quả kinh tế các giống ngô. 94 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị 4. Diễn biến nhiệt độ và thời gian chiếu sáng.

Diễn biến lượng mưa, bốc hơi và độ ẩm không khí. Cơ cấu các ngành kinh tế năm 2015. Cơ cấu giữa các ngành nông nghiệp - thủy sản năm 2015. 53 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Dương Minh Hưng Tên luận văn: Nghiên cứu một số giải pháp góp phần hoàn thiện hệ thống trồng trọt tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu mối quan hệ của điều kiện tự nhiên - kinh tế, môi trường chi phối sự hình thành hệ thống trồng trọt ở Thuận Thành. Nghiên cứu phát hiện các hạn chế của hệ thống trồng trọt để hoàn thiện, phục hồi, phát triển hệ thống cây trồng trên chân đất vàn và vàn cao ở Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. - Thử nghiệm giải pháp kỹ thuật cho hệ thống luân canh cây trồng chính phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội và tập quán sản xuất của nông dân trong Huyện. Phương pháp nghiên cứu - Dùng phương pháp thu thập thông tin thứ cấp để đánh giá điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội và hiện trạng hệ thống cây trồng của huyện - Dùng phương pháp điều tra trực tiếp nông hộ theo bảng hỏi để điều tra phương pháp kỹ thuật của nông dân - Bố trí các thí nghiệm lựa chọn giống mới.

- Xử lý số liệu theo chương trình IRRISTAT 5.0, Microsoft Excel 2003 để tính các tham số thống kê cơ bản và tính sai số thí nghiệm Kết quả chính và kết luận - Hệ thống giống cây trồng của huyện Thuận Thành còn chưa phong phú chủ yếu vẫn là các giống cây trồng cũ, cho hiệu quả kinh tế thấp. Trong khi đó tiềm năng về nguồn nhân lực, đất đai, khí hậu thích hợp với nhiều loại cây trồng. Việc sử dụng phân bón không cân đối đa phần sử dụng phân hóa học ít chú trọng việc sử dụng các loại phân hữu cơ. - Trong thời gian tới: + Đối với cây lúa, cần đưa giống lúa TBR225 vào cơ cấu giống, cho năng suất và hiệu quả kinh tế để thay thế giống Khang Dân 18.

+ Đối với cây ngô, cần đưa giống ngô NK4300 cho năng suất và hiệu quả kinh tế để thay thế giống ngô LVN24 tại địa phương.