Hiện trạng và giải pháp quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm tại huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm tại huyện Tiên Yên, Quảng Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải Ninh
• Người hướng dẫn: Trần Đình Luân
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Hiện trạng và giải pháp quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm tại huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Thesis abstract
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu đề tài
• 1.8.1. Mục tiêu chung
• 1.8.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.9. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.9.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.9.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.9.2.1. Phạm vi về nội dung
• 1.9.2.2. Phạm vi không gian
• 1.9.2.3. Phạm vi thời gian
• 1.10. Những đóng góp mới của luận văn
• 1.11. Tổng quan tài liệu
• 1.11.1. Tổng quan nghiên cứu về quản lý rủi ro
• 1.11.1.1. Khái niệm rủi ro
• 1.11.1.2. Quản lý rủi ro trong nông nghiệp
• 1.11.1.3. Phân loại rủi ro và vai trò của nghiên cứu rủi ro
• 1.11.1.4. Thực tiễn về quản lý rủi ro trong nông nghiệp
• 1.11.2. Hiện trạng về nuôi và dịch bệnh trên tôm ở Việt Nam
• 1.11.2.1. Hiện trạng nuôi tôm ở Việt Nam giai đoạn 2010 - 2018
• 1.11.2.2. Hiện trạng về dịch bệnh trên tôm nuôi ở Việt Nam
• 1.11.2.3. Hiện trạng về quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản
• 1.12. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.12.1.2. Điều kiện khí hậu
• 1.12.1.3. Điều kiện thủy văn
• 1.12.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.12.2.1. Thời gian thực hiện luận văn
• 1.12.2.2. Thời gian thu thập số liệu
• 1.12.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.12.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.4.1. Phương pháp nghiên cứu kế thừa tài liệu
• 1.12.4.2. Phương pháp điều tra cơ sở nuôi
• 1.12.4.3. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 1.13. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.13.1. Hiện trạng nuôi tôm và tình hình dịch bệnh trên địa bàn huyện Tiên Yên
• 1.13.1.1. Hiện trạng phát triển nuôi tôm ở huyện Tiên Yên
• 1.13.1.2. Hiện trạng về rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm
• 1.13.1.3. Hiện trạng về quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên
• 1.13.1.4. Hiện trạng quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm của cơ sở nuôi
• 1.13.1.5. Hiện trạng quản lý nhà nước về rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm
• 1.13.1.6. Nguyên nhân xảy ra dịch bệnh
• 1.13.2. Giải pháp giảm thiểu những thiệt hại do rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên
• 1.13.2.1. Giải pháp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh đối với các cơ sở nuôi tôm
• 1.13.2.2. Giải pháp đối với cơ quan quản lý nhà nước
• 1.14. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm tại Tiên Yên

Nghề nuôi tôm tại huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh đã phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Tuy nhiên, quản lý rủi ro dịch bệnh tôm là một thách thức lớn. Việc hiểu rõ về tình hình nuôi tôm và các loại dịch bệnh thường gặp là rất cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Tình hình nuôi tôm tại Tiên Yên

Huyện Tiên Yên có diện tích nuôi tôm ngày càng tăng, từ 1.155 ha năm 2015 lên 1.215 ha năm 2018. Tuy nhiên, sản lượng và năng suất không ổn định do ảnh hưởng của dịch bệnh.

1.2. Các loại dịch bệnh tôm phổ biến

Các bệnh như bệnh đốm trắng (WSSV), bệnh đầu vàng (YHV) và hội chứng chết sớm (EMS) thường xuyên xảy ra, gây thiệt hại lớn cho người nuôi tôm.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro dịch bệnh tôm

Quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm tại Tiên Yên gặp nhiều khó khăn. Các yếu tố như môi trường, kỹ thuật nuôi và nhận thức của người nuôi đều ảnh hưởng đến tình hình dịch bệnh.

2.1. Tác động của môi trường đến dịch bệnh

Điều kiện môi trường như chất lượng nước, nhiệt độ và độ mặn có thể tạo điều kiện cho dịch bệnh phát triển. Việc kiểm soát các yếu tố này là rất quan trọng.

2.2. Kỹ thuật nuôi tôm và rủi ro dịch bệnh

Kỹ thuật nuôi tôm không đúng cách có thể dẫn đến sự bùng phát của dịch bệnh. Cần áp dụng các phương pháp nuôi tiên tiến để giảm thiểu rủi ro.

III. Phương pháp phòng ngừa dịch bệnh trong nuôi tôm

Để giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh, cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và nâng cao kiến thức cho người nuôi là rất cần thiết.

3.1. Đầu tư cơ sở hạ tầng nuôi tôm

Cần xây dựng hệ thống cấp thoát nước và xử lý nước thải để đảm bảo môi trường nuôi tôm an toàn và sạch sẽ.

3.2. Nâng cao kiến thức cho người nuôi

Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật nuôi tôm và phòng chống dịch bệnh cho người nuôi là rất quan trọng để nâng cao nhận thức và kỹ năng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa có thể giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh. Các hộ nuôi tôm cần thực hiện đúng quy trình kỹ thuật và tham gia bảo hiểm rủi ro.

4.1. Kết quả từ các hộ nuôi tôm

Nhiều hộ nuôi đã áp dụng các biện pháp phòng ngừa và đạt được kết quả tích cực, giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh.

4.2. Vai trò của bảo hiểm trong nuôi tôm

Bảo hiểm rủi ro dịch bệnh giúp người nuôi tôm giảm bớt gánh nặng tài chính khi xảy ra dịch bệnh, từ đó khôi phục sản xuất nhanh chóng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nuôi tôm tại Tiên Yên

Để nghề nuôi tôm tại Tiên Yên phát triển bền vững, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước và người nuôi. Việc áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro dịch bệnh là rất cần thiết.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho người nuôi tôm trong việc phòng chống dịch bệnh và khôi phục sản xuất.

5.2. Tương lai của nghề nuôi tôm tại Tiên Yên

Với sự phát triển của công nghệ và các biện pháp quản lý hiệu quả, nghề nuôi tôm tại Tiên Yên có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nuôi trồng thủy sản đóng vai trò trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam, trong đó tôm nước lợ là mặt hàng xuất khẩu chủ lực chiếm tới 40,38% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành thủy sản năm 2018, tương đương 3,554 tỷ USD. Tại tỉnh Quảng Ninh, huyện Tiên Yên được quy hoạch theo Quyết định số 4209/QĐ-UBND trở thành vùng trọng điểm phát triển tôm thẻ chân trắng và tôm sú. Trong giai đoạn 2015–2018, diện tích nuôi tôm toàn huyện đã tăng từ 1.155 ha lên 1.215 ha, sản lượng tăng vọt từ 372 tấn lên 1.130 tấn, và năng suất bình quân cải thiện từ 0,32 tấn/ha lên 0,93 tấn/ha.

Mặc dù ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, nghề nuôi tôm tại địa phương vẫn đối mặt với tính thiếu ổn định nghiêm trọng do tác động tiêu cực của các đợt bùng phát dịch bệnh trên diện rộng. Điển hình vào năm 2015, dịch bệnh đã tàn phá 521,2 ha diện tích nuôi, và đến năm 2018 vẫn ghi nhận 90,4 ha tôm bị nhiễm bệnh. Nghiên cứu này được triển khai nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng rủi ro dịch bệnh, phân tích năng lực quản trị rủi ro của người nuôi và cơ quan quản lý tại hai xã trọng điểm Hải Lạng và Đông Hải trong giai đoạn 2015–2018. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng và hệ thống giải pháp đồng bộ, hướng tới mục tiêu giảm thiểu tối đa tổn thất kinh tế, kiểm soát tỷ lệ bùng phát dịch bệnh xuống dưới 5% diện tích thả nuôi, đồng thời thúc đẩy nghề nuôi tôm Tiên Yên phát triển bền vững theo hướng an toàn sinh học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng cách tiếp cận rủi ro theo trường phái truyền thống và trường phái trung hòa trong kinh tế nông nghiệp của các chuyên gia Bùi Thị Minh Nguyệt và Đoàn Thị Hồng Vân, xác định rủi ro dịch bệnh là những biến cố bất định gây tổn thất kinh tế ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của nông hộ. Khung phân tích quản trị rủi ro được xây dựng dựa trên mô hình ba trụ cột chiến lược của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), bao gồm: Chiến lược giảm thiểu rủi ro (Risk Reduction) thông qua kỹ thuật phòng ngừa và kiểm soát môi trường; Chiến lược giảm nhẹ tác động (Risk Mitigation) bằng đa dạng hóa sản xuất, liên kết chuỗi và bảo hiểm nông nghiệp; Chiến lược khắc phục tổn thất (Risk Coping) thông qua các quỹ tài chính dự phòng và chính sách hỗ trợ phục hồi sản xuất.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng Ma trận đo lường rủi ro 4 cấp độ kết hợp giữa tần suất xuất hiện và mức độ tổn thất để phân loại các loại mầm bệnh nguy hiểm. Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: an toàn sinh học trong nuôi trồng thủy sản, cơ chế lây truyền dịch tễ học theo chiều ngang và chiều dọc, chuyển giao rủi ro tài chính, và chuỗi giá trị nuôi tôm ven biển thích ứng với biến đổi khí hậu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và điều tra thực địa sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015–2018 được tổng hợp từ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiên Yên, Cục Thú y và các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Thú y năm 2015, Thông tư 04/2016/TT-BNNPTNT và Quyết định số 315/QĐ-TTg về thí điểm bảo hiểm nông nghiệp.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2019 với cỡ mẫu 160 hộ nuôi tôm, chiếm tỷ lệ 31,7% trên tổng số 504 hộ toàn vùng nghiên cứu. Trong đó, mẫu điều tra tại xã Hải Lạng là 120 hộ trên tổng số 378 hộ (chiếm 31,7%), tại xã Đông Hải là 40 hộ trên tổng số 126 hộ (chiếm 31,7%). Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống (Systematic Random Sampling) được áp dụng bằng thuật toán xác định khoảng cách chọn hộ kết hợp hàm số ngẫu nhiên trên phần mềm máy tính, đảm bảo tính đại diện và loại bỏ hoàn toàn định kiến chủ quan. Toàn bộ số liệu định lượng được phân tích thống kê mô tả, phân tích tương quan và so sánh tỷ lệ phần trăm bằng phần mềm Microsoft Excel, giúp phản ánh chính xác cấu trúc thực tế và các rào cản kỹ thuật của nông hộ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực tế tại huyện Tiên Yên đã ghi nhận 4 phát hiện quan trọng về thực trạng kỹ thuật và rủi ro dịch bệnh:

• Tăng trưởng năng suất thiếu ổn định: Giai đoạn 2015–2018 ghi nhận diện tích thâm canh và bán thâm canh tăng mạnh từ 30 ha lên 236 ha, trong khi diện tích quảng canh cải tiến giảm từ 1.125 ha xuống 979 ha. Tuy nhiên, năng suất bình quân biến động rất thất thường, đạt mức đỉnh 1,24 tấn/ha năm 2016 nhưng giảm xuống 0,76 tấn/ha năm 2017 và chỉ phục hồi nhẹ lên 0,93 tấn/ha vào năm 2018 do áp lực dịch bệnh thường xuyên tái phát.
• Cơ cấu bệnh nguy hiểm chiếm tỷ lệ cao: Kết quả khảo sát 160 hộ nuôi cho thấy bệnh đốm trắng (WSSV) xuất hiện phổ biến nhất với tỷ lệ 37,50% số hộ mắc phải, gây tỷ lệ chết hàng loạt lên tới 90% trong vòng 3 đến 7 ngày. Bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND/EMS) đứng thứ hai với tỷ lệ xuất hiện 25,63%, tiếp theo là bệnh hoại tử cơ (IMNV) với 21,88%, bệnh vi rút gan tụy (HPV) chiếm 18,75%, bệnh đầu vàng (YHD) chiếm 15,63%, và bệnh hoại tử dưới vỏ (IHHNV) chiếm 13,75%.
• Hạ tầng xử lý môi trường nước yếu kém: Có tới 100% số hộ nuôi được khảo sát hoàn toàn không có ao xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường tự nhiên. Đồng thời, 90,6% số hộ không có ao lắng và xử lý nước cấp đầu vào (chỉ 9,4% số hộ có ao lắng), tạo nên vòng lặp ô nhiễm chéo giữa các đầm nuôi.
• Trình độ lao động và sự chênh lệch rủi ro theo phương thức nuôi: Có 92,5% lao động tham gia nuôi tôm chưa qua đào tạo bằng cấp chuyên ngành thủy sản, dù 85,6% đã tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật ngắn hạn. Năm 2018, hình thức nuôi quảng canh cải tiến chiếm tới 86,7% tổng diện tích bị thiệt hại do dịch bệnh (78,4 ha trên tổng số 90,4 ha), trong khi mô hình nuôi thâm canh và bán thâm canh chỉ chiếm 13,3% diện tích nhiễm bệnh.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua các bảng ma trận đo lường rủi ro và biểu đồ phân bổ dịch tễ, làm nổi bật mối tương quan nhân quả giữa hạ tầng kỹ thuật và sự lây lan mầm bệnh. Nguyên nhân cốt lõi khiến dịch bệnh bùng phát liên tục tại Tiên Yên xuất phát từ việc quy hoạch vùng nuôi thâm canh và quảng canh cải tiến nằm xen kẽ lẫn nhau, dùng chung kênh cấp thoát nước tự nhiên. Việc 100% hộ nuôi xả thải trực tiếp nước thải chưa qua xử lý ra sông Tiên Yên và sông Phố Cũ đã làm suy thoái nghiêm trọng nguồn nước chung.

Khi đối chiếu với các báo cáo dịch tễ học thủy sản của Cục Thú y trên phạm vi toàn quốc (với hơn 37.407 ha tôm bị thiệt hại năm 2018, trong đó bệnh đốm trắng và hoại tử gan tụy cấp chiếm đa số), bức tranh dịch bệnh tại Tiên Yên mang tính đại diện điển hình cho vùng nuôi tôm ven biển miền Bắc. Ngoài ra, việc người nuôi thiếu công cụ chuyển giao rủi ro tài chính như bảo hiểm nông nghiệp (vốn đạt tỷ lệ bồi thường lên tới 306% trong chương trình thí điểm tại Đồng bằng sông Cửu Long nhưng chưa được nhân rộng tại Quảng Ninh) khiến các nông hộ hoàn toàn rơi vào thế bị động khi xảy ra rủi ro dịch tễ.

Đề xuất và khuyến nghị

Để kiểm soát bền vững rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế nghề nuôi tôm tại huyện Tiên Yên, hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

• Quy hoạch và hiện đại hóa hạ tầng vùng nuôi tập trung: Ủy ban nhân dân huyện Tiên Yên phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tách biệt hoàn toàn hệ thống kênh cấp nước và thoát nước tại các xã Hải Lạng, Đông Hải và Đồng Rui; phấn đấu đến năm 2025 hoàn thành 100% việc kiên cố hóa đê bao ngăn lũ và trạm bơm điện phục vụ các vùng nuôi công nghệ cao.
• Chuẩn hóa quy trình an toàn sinh học tại cơ sở nuôi: Hướng dẫn các hộ nuôi chuyển đổi thiết kế ao, bắt buộc dành tối thiểu 30% đến 50% tổng diện tích đất cho hệ thống ao lắng lọc đa cấp và ao xử lý nước thải; mục tiêu nâng tỷ lệ hộ có ao xử lý nước thải đạt 50% vào năm 2023 và 100% vào năm 2025.
• Tăng cường kiểm dịch con giống và giám sát dịch tễ chủ động: Trạm Thú y và cơ quan khuyến nông huyện thiết lập chốt kiểm soát 100% các lô tôm giống nhập tỉnh bằng kỹ thuật xét nghiệm sinh học phân tử PCR; duy trì lịch quan trắc cảnh báo môi trường nước định kỳ 2 lần mỗi tháng nhằm phát hiện sớm các chỉ số bất lợi như độ mặn tụt giảm dưới 10‰ vào mùa mưa bão.
• Thực thi chính sách bảo hiểm nông nghiệp và liên kết chuỗi giá trị: Cơ quan quản lý nhà nước triển khai cơ chế trợ cấp 60% đến 80% phí bảo hiểm rủi ro thiên tai và dịch bệnh cho các hợp tác xã nuôi tôm theo Nghị định 58/2018/NĐ-CP; đồng thời xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu sản phẩm giữa doanh nghiệp chế biến xuất khẩu và người nuôi tôm, mục tiêu đạt 40% diện tích thâm canh tham gia chuỗi khép kín trước năm 2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cán bộ quản lý nhà nước và khuyến nông ngành thủy sản: Cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác để xây dựng quy hoạch không gian nuôi tôm, thiết kế chính sách hỗ trợ tài chính sau thiên tai và điều hành công tác phòng ngừa dịch tễ cấp huyện, tỉnh.
• Chủ trang trại, hợp tác xã và hộ nuôi tôm ven biển: Nắm bắt quy trình cải tạo ao đầm 3 bước chuẩn hóa, phương pháp chọn lọc giống sạch bệnh bằng cảm quan kết hợp sốc độ mặn, cùng các giải pháp an toàn sinh học giúp giảm tỷ lệ hao hụt đàn tôm xuống dưới 15%.
• Doanh nghiệp bảo hiểm và đơn vị cung ứng vật tư nông nghiệp: Sử dụng nguồn dữ liệu xác suất rủi ro dịch bệnh thực tế (WSSV 37,50%, AHPND 25,63%) để định phí bảo hiểm thủy sản hợp lý và phát triển các dòng chế phẩm vi sinh xử lý đáy ao chuyên biệt.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu học thuật: Kế thừa khung lý thuyết quản lý rủi ro nông nghiệp của OECD kết hợp phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống phục vụ các đề tài nghiên cứu kinh tế thủy sản và dịch tễ học động vật thủy sản.

Câu hỏi thường gặp

• Loại dịch bệnh nào gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất cho tôm nuôi tại Tiên Yên?
  Bệnh đốm trắng (WSSV) là mối đe dọa lớn nhất với 37,50% số hộ khảo sát từng bị nhiễm. Bệnh có tốc độ lây lan nhanh và gây tỷ lệ tôm chết lên đến 90% chỉ trong 3 đến 7 ngày, đặc biệt bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa khi nhiệt độ nước hạ thấp dưới 26°C.

• Tại sao hình thức nuôi quảng canh cải tiến lại có tỷ lệ tôm mắc bệnh cao hơn nuôi thâm canh?
  Năm 2018, diện tích quảng canh cải tiến bị bệnh chiếm tới 86,7% tổng diện tích nhiễm bệnh toàn huyện (78,4 ha). Nguyên nhân do các đầm quảng canh có diện tích lớn, bờ bao đơn sơ, không có hệ thống ao lắng xử lý nước và phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước tự nhiên ngoài cửa sông.

• Thực trạng hệ thống xử lý nước tại các hộ nuôi tôm huyện Tiên Yên hiện nay ra sao?
  Kết quả điều tra 160 hộ cho thấy 100% cơ sở không xây dựng ao xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường bên ngoài, và 90,6% hộ không có ao lắng xử lý nước cấp đầu vào, gây ra tình trạng ô nhiễm nguồn nước cục bộ nghiêm trọng.

• Bảo hiểm nông nghiệp hỗ trợ như thế nào trong việc quản trị rủi ro dịch bệnh thủy sản?
  Bảo hiểm đóng vai trò chuyển giao rủi ro tài chính hiệu quả. Trong giai đoạn thí điểm theo Quyết định 315/QĐ-TTg, ngành thủy sản đã được bồi thường 669,5 tỷ đồng (chiếm 95,4% tổng chi trả bảo hiểm nông nghiệp cả nước), giúp các hộ dân nhanh chóng tái thiết sản xuất sau dịch bệnh.

• Hộ nuôi cần thực hiện ngay biện pháp kỹ thuật nào để ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập?
  Cần tuân thủ quy trình cải tạo ao 3 bước: tháo cạn nạo vét bùn đáy, rải vôi bột khử trùng 100% diện tích đáy và bờ ao, phơi đáy ao từ 5 đến 7 ngày; đồng thời lấy nước qua túi lọc dày và kiểm tra chất lượng tôm giống sạch bệnh bằng phiếu xét nghiệm PCR.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng phát triển nghề nuôi tôm huyện Tiên Yên giai đoạn 2015–2018, làm rõ nghịch lý giữa diện tích tăng lên 1.215 ha nhưng năng suất không ổn định do ảnh hưởng của dịch bệnh.
• Nhận diện chính xác 6 loại dịch bệnh phổ biến trên tôm nuôi, xác định bệnh đốm trắng (37,50%) và hoại tử gan tụy cấp tính (25,63%) là hai tác nhân gây thiệt hại kinh tế nặng nề nhất.
• Đóng góp phát hiện thực nghiệm quan trọng về lỗ hổng hạ tầng an toàn sinh học khi 100% hộ nuôi thiếu ao xử lý nước thải và 92,5% lao động chưa qua đào tạo chuyên ngành thủy sản.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình hoàn thiện hạ tầng thủy lợi và phủ kín quy trình an toàn sinh học cho vùng nuôi giai đoạn 2020–2025.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người nuôi tôm khẩn trương hợp tác công - tư, ứng dụng công nghệ cao và bảo hiểm rủi ro để đưa ngành tôm Tiên Yên phát triển an toàn, ổn định và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HẢI NINH HIỆN TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ RỦI RO DỊCH BỆNH TRONG NUÔI TÔM TẠI HUYỆN TIÊN YÊN, TỈNH QUẢNG NINH Ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 8620301 Người hướng dẫn khoa học: 1. Trần Đình Luân 2. Kim Văn Vạn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hải Ninh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Kim Văn Vạn và TS.Trần Đình Luân đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Thủy sản - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ Tổng cục Thủy sản đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ Ủy ban nhân dân huyện Tiên Yên, các tổ chức, cá nhân và các hộ nuôi tôm trên địa bàn các xã Đông Hải và xã Hải Lạng; NCS. Trần Văn Tam - Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ, cung cấp thông tin, số liệu trong luận văn nay. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hải Ninh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Trích yếu luận văn. vii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu đề tài.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn. Tổng quan tài liệu. Tổng quan nghiên cứu về quản lý rủi ro.

Khái niệm rủi ro. Quản lý rủi ro trong nông nghiệp. Phân loại rủi ro và vai trò của nghiên cứu rủi ro. Thực tiễn về quản lý rủi ro trong nông nghiệp.

Hiện trạng về nuôi và dịch bệnh trên tôm ở Việt Nam. Hiện trạng nuôi tôm ở Việt Nam giai đoạn 2010 -2018. Hiện trạng về dịch bệnh trên tôm nuôi ở Việt Nam. Hiện trạng về quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện khí hậu.

23 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điều kiện thủy văn. Thời gian nghiên cứu. Thời gian thực hiện luận văn.

Thời gian thu thập số liệu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu kế thừa tài liệu.

Phương pháp điều tra cơ sở nuôi. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Hiện trạng nuôi tôm và tình hình dịch bệnh trên địa bàn huyện Tiên Yên.

Hiện trạng phát triển nuôi tôm ở huyện Tiên Yên. Hiện trạng về rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm. Hiện trạng về quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên. Hiện trạng quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm của cơ sở nuôi.

Hiện trạng quản lý nhà nước về rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm. Nguyên nhân xảy ra dịch bệnh. Giải pháp giảm thiểu những thiệt hại do rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên. Giải pháp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh đối với các cơ sở nuôi tôm.

Giải pháp đối với cơ quan quản lý nhà nước. Kết luận và kiến nghị. 53 Tài liệu tham khảo. 57 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BH Bảo hiểm BHNN Bảo hiểm nông nghiệp ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐVTS Động vật thủy sản ĐVT Đơn vị tính DN Doanh nghiệp KT-XH Kinh tế - Xã hội NTTS Nuôi trồng thủy sản NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NXB Nhà xuất bản RNM Rừng ngập mặn RR Rủi ro QL Quản lý QLRR Quản lý rủi ro TCTS Tổng cục Thủy sản TCT Tôm thẻ chân trắng UBND Ủy ban nhân dân VASEP Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Thủy sản Viêt Nam v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Các công cụ và chiến lược quản lý rủi ro trong nông nghiệp. Ma trận đo lường rủi ro. Hiện trạng phát triển nuôi tôm Việt Nam giai đoạn 2010-2018. Hiện trạng diện tích tôm bị thiệt hại và dịch bệnh trên tôm nuôi ở Việt Nam giai đoạn 2013-2018.

Phạm vi của bảo hiểm trong nông nghiệp. Số hộ điều tra tại 02 xã Hải Lạng và xã Đông Hải huyện Tiên Yên. Hiện trạng nuôi tôm huyện Tiên Yên giai đoạn 2015-2018. Diện tích nuôi tôm huyện Tiên Yên giai đoạn 2015-2018.

Hiện trạng số lượng lao động tham gia nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Trình độ và kinh nghiệm của người lao động nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Quy mô diện tích đất nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Hiện trạng diện tích/ao nuôi tôm huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh.

Ao chứa và xử lý nước thải trong nuôi tôm trên đ ịa bàn huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Hiện trạng về diện tích tôm nuôi bị bệnh trên địa bàn huyện Tiên Yên giai đoạn 2015-2018. Tình hình thiệt hai do dịch bệnh theo đối tượng nuôi và phương thức nuôi trên địa bàn huyện Tiên Yên giai đoạn 2015-2018. Tỷ lệ rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên trong giai đoạn 2015-2018.

Kết quả điều tra tình hình cải tạo ao nuôi tôm. Kết quả điều tra tình hình lấy nước và xử lý nước vào ao trước khi nuôi tôm. Kết quả điều tra về việc chọn và thả tôm giống. Kết quả điều tra về việc sử dụng thức ăn trong nuôi tôm.

Kết quả điều tra về việc quản lý ao nuôi tôm. 41 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Hải Ninh Tên luận văn: Hiện trạng và giải pháp quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm tại huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 8620301 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Nuôi tôm có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là tại các địa phương ven biển Việt Nam. Xuất khẩu tôm là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của ngành Thủy sản Việt Nam.

Tôm (tôm sú và tôm thẻ chân trắng) được xác định là đối tượng nuôi chủ lực ở huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Nghề nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên trong giai đoạn 2015-2018 đã đạt được những thành quả nhất định: diện tích, sản lượng, năng suất đều tăng, tuy nhiên kết quả mang lại không ổn định. Hiện nay, nghề nuôi tôm trên địa bàn huyện đang phải đối mặt với không ít thách thức, khó khăn liên quan đến rủi ro dịch bệnh. Để đảm bảo nghề nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên phát triển ổn định và bền vững thì cần có những nghiên cứu đánh giá hiện trạng rủi ro dịch bệnh và quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên, từ đó đề xuất một số giải pháp giảm thiểu những thiệt hại do rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm.

Sử dụng phương pháp nghiên cứu, thu thập các tài liệu thứ cấp thông qua các báo cáo, thông kế, tạp chí, đánh giá của các cơ quan chuyên môn, kết hợp với các phương pháp điều tra, khảo sát thực địa, thu thập các tài liệu sơ cấp, phỏng vấn 120 hộ nuôi tôm. Sau khi phân tích, xử lý số liệu. Chúng tôi thu được một số kết quả: Nghề nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên mang lại hiệu quả kinh tế cao, đã góp phần tích cực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đến năm 2018: Diện tích nuôi tôm đã tăng lên 1.215 ha, sản lượng đạt 1.130 tấn, năng suất đạt trung bình 0,93 tấn/ha.

Tuy nhiên, nghề nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên thường xuyên gặp về rủi ro dịch bệnh. Rui ro dịch bệnh đã xảy ra ở cả tôm sú và tôm chân trắng và xảy rả ở tất cả các hình thức nuôi. Một số rủi ro dịch bệnh thừng gặp như: bệnh đốm trắng (WSSV), bệnh đầu vàng (YHV), bệnh hoại tử cơ quan tạo máu và cơ quan biểu mô (IHHNV), hội chứng chết sớm/bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (EMS/ AHPND); một số các bệnh liên quan đến vi khuẩn và môi trường…. Tuy theo từng loại bệnh mà gây ra các mức độ thiệt hại khác nhau, trong đó bệnh đốm trắng gây ra tỷ lệ thiệt hai cao nhất.

Dựa trên những phân tích hiện trạng về hiện trạng rủi ro dịch bệnh và quản lý rủi ro dịch bệnh trong nuôi tôm trên địa bàn huyện Tiên Yên, chúng tôi đưa ra một số giải pháp phòng, chống và giảm thiểu thiệt hại do rủi ro về dịch bệnh trong nuôi tôm như sau: vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.